فهرست مطالب

اخلاق و تاریخ پزشکی - سال دهم شماره 1 (اردیبهشت 1396)
  • سال دهم شماره 1 (اردیبهشت 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/02/30
  • تعداد عناوین: 25
|
  • رسول اسمعلی پور، مجتبی پارسا * صفحات 1-17
    تزاحم منافع عبارت است از موقعیت هایی که قضاوت یا عملکرد حرفه ای در خصوص منفعت اولیه تمایل دارد که به صورت بی جهت و ناروا تحت تاثیر منفعتی ثانویه قرار گیرد. داروسازی یکی از حلقه های اصلی در فرایند ارائه ی خدمات سلامت محسوب می شود. در این فرایند ممکن است در بسیاری از موارد، موقعیت های تزاحم منافع رخ دهد که گاهی اوقات بر وظایف حرفه ای و اخلاقی داروسازان اثر گذاشته و منافع بیماران را به خطر می اندازد. اولین تکلیف داروساز، مراقبت از بیمار است و همیشه باید تلاش کند از هرگونه رفتاری که منافع (مادی و غیرمادی) بیمار را در معرض خطر قرار می دهد پرهیز نماید و منافع بیمار را بر منافع خود ترجیح دهد. داروساز باید چالش های موجود در داروخانه را که مسئولیت حرفه ای و اخلاقی داروساز را تحت تاثیر قرار می دهند، بشناسد و با تدبیر علمی و مهارت منطقی آن ها را مدیریت نماید. این چالش ها می توانند در پیوند با داروساز، با بیمار یا با دیگر افراد و سازمان ها رخ دهند که ازجمله ی آن ها می توان به ارتباط بین پزشک و داروساز، ارتباط غیرمنطقی داروساز با بیمار، ارتباط داروساز با شرکت های دارویی و غیردارویی و ارتباط داروساز با سازمان های بیمه گر اشاره نمود. برای مدیریت تزاحم منافع، دستورالعمل هایی متنوع تدوین شده است؛ اما به آن دسته از چالش های تزاحم منافع که به داروخانه اختصاص دارند کمتر توجه شده است که جا دارد به صورت کامل و جامع به این موضوع پرداخته شود. همچنان که در سند جامع اخلاقی نظام دارویی کشور، در اصل های متعدد، بارها به مسئولیت های حرفه ای و مدیریت تزاحم منافع اشاره شده است. در این مطالعه، موقعیت های تزاحم منافع و چگونگی تاثیر آن بر روابط حرفه ای داروساز با دیگران بررسی و مورد توجه قرار گرفت و این نتیجه بدست آمد که داروخانه باید محلی مناسب و با کیفیت برای ارائه خدمات دارویی به بیماران باشد و اولویت اول داروسازان نیز باید منافع و مصلحت های درمانی بیماران قرار بگیرد.
    کلیدواژگان: اخلاق پزشکی، اخلاق داروسازی، تزاحم منافع، داروخانه
  • رضا محمدی نسب *، عبدالرسول عمادی، سید محمد رحیم ربانی زاده صفحات 18-33
    نگارش رساله های اصلاح ادویه (دفع عوارض جانبی داورها) از مهم ترین مباحث داروشناسی و پزشکی دوره ی اسلامی است. در طول چند قرن اول تمدن اسلامی، چهار رساله ی مهم در این خصوص نگاشته شد که سنت علمی را پایه گذاری کرد و پیکره ی اصلی داروشناسی بعد، براساس آن ها شکل گرفت. در مقاله ی حاضر، سنت نگارش اصلاح ادویه ی مسهله بررسی شده است. این بررسی با تکیه بر نظریات سه دانشمند برجسته (حبیش بن اعصم دمشقی، قسطابن لوقا بعلبکی و محمدبن زکریا رازی) و با استفاده از نسخه های باقی مانده و موجود انجام گرفته است. بررسی و تحلیل داروهای مسهل و نحوه ی مقابله با عوارض جانبی آن ها، به عنوان مهم ترین گروه دارویی در کتاب های پزشکی و داروشناسی دوره ی اسلامی، از اهداف این پژوهش بوده است.
    اصلاح داروهای مسهل، به عنوان مهم ترین بخش پیکره ی داروشناسی دوره ی اسلامی، در آثار داروشناسان و پزشکان دوره های بعد نیز متبلور بوده و از کتاب های مستقل در این خصوص، بهره گیری و به عنوان منبع بلافصل استفاده شده است. تقریبا در همه ی کتاب های پزشکی و داروشناسی، بخش یا فصلی مفصل، به معرفی داروهای مسهل و نحوه ی اصلاح آن ها اختصاص یافته است. این بخش ها به دنبال شاکله ی اصلی یک سنت پژوهشی که طی قرن های متمادی کم وبیش ادامه یافته، شکل گرفته اند. در این مقاله به تفاوت و مشابهت هر کدام پرداخته شده است تا بتوان چشم اندازی مناسب از تاریخ داروشناسی عرضه کرد.
    داروشناسان و پزشکان، دارویی را استفاده می کرده اند که ضمن برطرف کردن خلط و مزاج و فضولات زیادشده، باعث تغییر مزاج اصلی بدن نیز می شده است؛ همچنین آنان برای مقابله با این عوارض جانبی ضمن احصاء این دسته ی مهم دارویی، به انواع مضرات، نوع خوب مورد استفاده و به صورت مفصل به روش دفع عوارض جانبی آن اشاره می کرده اند.
    کلیدواژگان: ابن ماسویه، اصلاح ادویه، حبیش بن حسن، داروهای مسهل، عوارض جانبی داروها، قسطابن لوقا، محمدبن زکریا رازی
  • مهدی ناطق پور، علی کاظمیان *، نیکزاد عیسی زاده صفحات 34-43
    فرهنگ اسلامی، مجموعه ای درخشان و جامع نگر در تمدن انسانی است. تفکر اسلامی، تن و روان و جان را در ارتباطی تنگاتنگ می بیند و سلامت هر کدام را در گرو سلامت دیگری می داند. در بسیاری از آیات و روایات، بر توجه توامان به روح و جسم تاکید شده است. از سوی دیگر با مراجعه به آثار فقهی علما و فقهای بزرگ می بینیم شرط صحت بسیاری از عبادات متوقف بر طهارت و نظافت است و در نتیجه، بسیاری از دوره های فقهی و رسائل عملیه با بحث طهارت و لوازم آن شروع می شوند. در حدیثی از رسول خدا(ص) آمده است: «الطهور نصف الایمان»؛ پاکیزگی نیمی از ایمان است. پس تلاش در حفظ سلامت روحی و جسمی از لوازم دینی برای هر مسلمان دانسته شده است.
    در دوران شکوفایی طب در میان مسلمانان، بهداشت و درمان در کنار یکدیگر بررسی می شدند. با ظهور حکیمان و طبیبان بزرگ اسلامی، این رشته از علوم از استحکام، غنا، نظم و ترتیبی شایسته برخوردار شد. طب در نزد اکثر حکما و اطبای مسلمان به سه بخش کلی تقسیم می شد: بهداشت (پیشگیری)، شناخت بیماری ها و درمان آن ها. در میان کشورهای اسلامی، ایران در علم طب از جایگاهی ویژه برخوردار بود: قبل از انتشار اسلام در ایران، مرکز علمی «جندی شاپور» از مهم ترین مراکز طبی در زمان خود بود و طبیبان آن به عالم طب خدماتی ارزنده ارائه کردند؛ پس از تشرف ایرانیان به اسلام نیز، اطبای مسلمان ایرانی جزء پرکارترین و حاذق ترین طبیبان زمان خود بودند. به منظور مروری اجمالی بر جایگاه بهداشت و طب در دوران شکوفایی طب اسلامی، با استفاده از روش مطالعات توصیفی و با مراجعه به آثار و شواهد تاریخی به جامانده از مورخان و حکیمان ادوار گذشته، این بررسی انجام پذیرفت.
    کلیدواژگان: ایران، بهداشت و طب، پزشکان مسلمان، طب اسلامی
  • شهریار درگاهی*، مجتبی حقانی زمیدانی، حسین قمری کیوی، مصطفی قلاوند صفحات 44-54
    رعایت اصول اخلاقی، بخشی از وظایف شغلی پرستاران محسوب می شود و برای اینکه مهارت های خود را براساس اصول اخلاقی حرفه ای ارائه کنند باید از اهمیت این موضوع در هنگام ارائه ی مراقبت های پرستاری آگاه باشند؛ ازاین رو نگارندگان پژوهش حاضر رابطه ی تعارض کار- خانواده و اخلاق کاری با نقش واسطه ای استرس شغلی را در پرستاران بررسی کرده اند. طرح این پژوهش، طرح مقطعی توصیفی از نوع همبستگی است و جامعه ی نمونه ی پژوهش شامل تمام پرستاران زن و مرد شاغل در بیمارستان ها و درمانگاه های شهرستان گچساران در سال 1395و1396 بوده است. برای انتخاب گروه نمونه از روش نمونه گیری در دسترس استفاده شد که در مجموع 150 پرستار به عنوان نمونه ی تحقیق انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات نیز از پرسش نامه ی تعارض کار– خانواده، کارلسون و همکاران، پرسش نامه ی استاندارد اخلاق کاری گریگوری، سی. پتی و مقیاس تجدیدنظرشده ی استرس پرستاری فرنچ و همکاران استفاده شد. نتایج نشان می دهد بین استرس شغلی با اخلاق کاری رابطه ی منفی و معناداری وجود دارد (01/0>P). همچنین، بین تعارض کار- خانواده با اخلاق کاری نیز رابطه ی منفی و معناداری برقرار است (05/0>P). به علاوه، بنابر نتایج پژوهش حاضر، متغیر استرس شغلی بین تعارض کار- خانواده و اخلاق کاری پرستاران نقش واسطه ای ایفا می کند. تعارض بین وظایف مربوط به خانواده و محیط کار می تواند بر عملکرد پرستاران اثرگذار باشد. با توجه به اینکه تعامل متقابل میان مسائل خانواده و کار و همچنین استرس شغلی پیش بینی کننده ی اخلاق کاری پرستاران است، با دادن آموزش هایی درباره ی مدیریت و بهبود کیفیت زناشویی و خانوادگی پرستاران و با آموزش مدیریت استرس به آنان، می توان پایبندی به اخلاق کاری را در آنان افزایش داد.
    کلیدواژگان: اخلاق کاری، استرس شغلی، پرستاران، تعارض کار- خانواده
  • صدیقه ابراهیمی*، نسرین علی نژاد صفحات 55-66
    امروزه به علت پررنگ ترشدن کرامت و شان انسانی و افزایش آگاهی بیماران، روش های سنتی آموزش اخلاق پزشکی نمی تواند جوابگوی نیاز افراد در زمینه ی رعایت اخلاق پزشکی باشد. در این پژوهش مقطعی، تاثیر کارگاه های آموزشی اخلاق پزشکی، بر میزان یادگیری و تغییر دیدگاه چهل نفر از دانشجویان پزشکی سال چهارم، بررسی شد. در ابتدا و انتهای کارگاه اخلاق، پرسش نامه ی سنجش اهمیت مولفه های اخلاق پزشکی، خود ارزیابی از نظر رفتار اخلاقی و خودارزیابی کلی برای بررسی میزان اخلاق حرفه ای ارائه شد. نتایج حاصل از بررسی این پرسش نامه ها نشان داد میانگین نمره ی دانشجویان در زمینه ی میزان اهمیت مولفه های اخلاق پزشکی (پرسش نامه ی شماره ی 1) بعد از کارگاه، بیشتر از قبل از آن بوده است (002/0=p) و از نظر آماری، تفاوتی معنا دار میان این دو مرحله وجود دارد؛ ولی درباره ی خود ارزیابی رفتار اخلاقی (64/0= p) و خود ارزیابی کلی میزان رعایت اخلاق حرفه ای (48/0=p)، بین میانگین نمره ی دانشجویان، قبل و بعد از کارگاه، تفاوت آماری معنا داری دیده نشد. آنچه از تحلیل لاگ بوک ها به دست آمد، بیانگر آن بود که موضوعاتی همچون: رازداری، رضایت آگاهانه و شرایط ارائه ی خبر بد، برای دانشجویان به خوبی تفهیم شده و موضوعاتی مانند همدلی با بیمار، احترام به وضعیت روحی او، برخورد با بیمار ایدزی، آگاه ساختن بیمار از بیماری و سیر درمان و قبول اشتباه از سمت پزشک یا پرسنل و عذرخواهی از بیمار، به طور ناقص، در کانون توجه دانشجویان بوده است. آموزش اخلاق فقط در کارگاه اخلاق، آن هم تنها در شروع مقطع بالینی کافی نیست؛ بلکه باید، به صورت فعال، در بیمارستان و بر بالین بیمار نیز آموزش داده شود.
    کلیدواژگان: اخلاق حرفه ای، خودارزیابی، رفتار اخلاقی، کارگاه اخلاق پزشکی
  • سیدمظفر ربیعی، نوین نیک بخش، سیمین موعودی * صفحات 67-77
    در برنامه ی تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی، که به عنوان بخشی از طرح تحول نظام سلامت، از سال 1394 به دانشگاه های علوم پزشکی کشور ابلاغ شد، بر اعتلای اخلاق حرفه ای بسیار تاکید شده است. این مطالعه با هدف ارزیابی فعالیت های اعتلای اخلاق حرفه ای در دانشگاه علوم پزشکی بابل انجام گرفته است. در این مطالعه ی توصیفی، تمامی اقداماتی که برای تحقق اهداف برنامه ی اعتلای اخلاق حرفه ای، در طول سال های 1394 و 1395 در دانشگاه علوم پزشکی بابل انجام گرفته است به تفکیک عنوان، گروه هدف، حجم فعالیت و برون دادهای فرایند در فرم جمع آوری داده ها وارد شده و با داده های قبل از سال 1394 مقایسه شده اند. در مجموع، در طی دو سال اخیر، نوزده محور فعالیت در جهت اعتلای اخلاق حرفه ای ثبت شده که شانزده فعالیت (2/84%)، متعاقب ابلاغ برنامه ی تحول و نوآوری در آموزش در دانشگاه شکل گرفته است. حجم فعالیت های انجام گرفته، 10088 نفر- ساعت و بیشتر محورهای فعالیتی انجام گرفته (دوازده فعالیت، 2/63%) در جهت تحقق هدف «تدوین الزامات ساختاری و برنامه ای و استقرار نظام نیازسنجی، آسیب شناسی و ارتقای ارزش ها و اخلاق حرفه ای» بوده است. به دنبال استقرار برنامه ی تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی، در دانشگاه علوم پزشکی بابل نیز اقدامات متعدد جدیدی برای اعتلای اخلاق حرفه ای انجام گرفته است.
    کلیدواژگان: اخلاق حرفه ای، تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی
  • حسین محمودیان، حمیده برزگر صفحات 78-90
    بیماران حق دارند درباره ی مراقبت پزشکی خود تصمیم بگیرند؛ بنابراین باید تمامی اطلاعات مرتبط با تصمیم گیری در اختیارشان قرار گیرد. رضایت آگاهانه مبنای رابطه ی درمانی بیمار و جراح است و باعث برقراری اعتماد و پیشبرد مسئولیت مشترک برای تصمیم گیری می شود. لذا باید اطلاعات لازم و کافی درباره ی بیماری، روش های درمانی در دسترس، فواید و مضرات هر کدام در اختیار بیمار قرار گیرد تا بتواند تصمیم درستی اتخاذ کند. در این پژوهش توصیفی تحلیلی، دویست نفر از بیماران تحت عمل جراحی زنان در یکی از بیمارستان های شیراز در سال 1393 به صورت مقطعی مورد مطالعه قرار گرفتند. برای جمع آوری اطلاعات از پرسش نامه استفاده شد؛ همچنین اعتبار علمی پرسش نامه با استفاده از روش روایی صوری و پایایی آن با استفاده از آزمون تعیین میزان پایایی نرم افزارspss ارزیابی شد. بررسی و تحلیل داده ها نیز با استفاده از نرم افزار آماریspss ویراست 16 انجام گرفت. بین سن، تاهل، شغل، محل سکونت، اورژانسی یا غیراورژانسی بودن عمل جراحی با میزان آگاهانه بودن رضایت، رابطه ی معنادار وجود نداشت. در بین گروه های مختلف تحصیلی بین تحصیلات ابتدایی و افراد تحصیل کرده با مدرک دیپلم و بالاتر تفاوتی معناداری دیده می شد. مشارکت بیماران در تصمیم گیری بالینی 57٪ بود. همچنین، اطلاعات بیمار درباره ی حقوق خود در بیمارستان و میزان خواندن فرم رضایت نامه در نامناسب ترین وضعیت قرار داشتند. یافته های این پژوهش نشان دهنده ی وضعیت نامناسب و میزان اندک آگاهانه بودن رضایت کسب شده از بیماران است.
    کلیدواژگان: اخلاق، اخلاق پزشکی، بیماران، رضایت، زنان
  • طیبه جلالی، فریبا برهانی، حسن اسماعیل پور، مهدی علی اسماعیلی، محمد امینی زاده، محدثه معتمدجهرمی * صفحات 91-102
    امروزه تعهد سازمانی به عنوان یک مفهوم جهانی در مدیریت منابع انسانی و توسعه ی سازمانی در کانون توجه قرار گرفته است. بی تردید نداشتن احساس تعهد و تعهد سطح پایین، برای فرد و سازمان پیامدهای منفی به همراه دارد. یکی از عوامل مهم و اثرگذار بر تعهد سازمانی، جو اخلاقی سازمان است. هدف از این مطالعه، بررسی ارتباط بین جو اخلاقی و تعهد سازمانی تکنیسین های فوریت پزشکی شاغل در دانشگاه علوم پزشکی کرمان است. این مطالعه از نوع توصیفی تحلیلی است. نمونه ی مورد مطالعه 103 نفر از تکنسین های شاغل در اورژانس پیش بیمارستانی دانشگاه علوم پزشکی کرمان بودند. همچنین ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسش نامه ی خصوصیات دموگرافیک، پرسش نامه ی جو اخلاقی و پرسش نامه ی تعهد سازمانی بوده است. داده ها با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون، تی زوج و آمار توصیفی در نرم افزار SPSS نسخه ی 16 تجزیه و تحلیل شده است. یافته های این مطالعه نشان می دهد که به طور کلی بین جو اخلاقی با تعهد سازمانی کارکنان ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد (01/0p=، 39/0R=). همچنین بین جو اخلاقی «حرفه گرایی»، «نوع دوستی»، «مقرراتی» و «مستقل» با تعهد سازمانی نیز رابطه ی مثبت و معنادار وجود دارد (01/0p=). نتایج این مطالعه می تواند به مدیران و محققان برای بهبود تعهد سازمانی کمک نماید. مدیران می توانند با ارائه ی راهکارهایی ازجمله آموزش و برنامه ریزی برای نهادینه کردن اخلاق در سازمان، به بهبود جو اخلاقی و در نتیجه تعهد سازمانی کارکنانشان کمک نمایند.
    کلیدواژگان: تعهد هنجاری، تعهد عاطفی، تعهد مستمر، جو اخلاقی
  • حسین درگاهی، هاجر معمایی * صفحات 103-118
    مهم ترین چالش سازمان ها در قرن بیست ویکم، تقویت بهره وری نیروی انسانی ازطریق بهبود اخلاق کاری است؛ لذا هدف از این پژوهش، تعیین رابطه ی بین اخلاق کاری و بهره وری فردی کارکنان در دانشگاه علوم پزشکی تهران است. این مطالعه، پژوهشی توصیفی تحلیلی بود که به صورت مقطعی، در گستره ی سال های 1394 تا 1395 انجام شد. جامعه ی پژوهش را همه ی کارکنان دانشگاه علوم پزشکی تهران (15290 نفر) تشکیل می داد. ازطریق «فرمول کوکران» حجم نمونه ی پژوهش برابر 375 نفر تعیین شد که متناسب با تعداد کارکنان در بیمارستان ها و دانشکده های دانشگاه انتخاب شدند. از پرسش نامه ی استاندارد اخلاق شغلی ویکتور و کالن و پرسش نامه ی مدل بهره وری کارکنان هریس و گلداسمیت، به عنوان ابزار پژوهش، استفاده شد. داده های جمع آوری شده ازطریق نرم افزار SPSS ویرایش 22، تحلیل و برای دستیابی به نتایج توصیفی، از میانگین و انحراف معیار و برای ارائه ی نتایج تحلیلی، از آزمون های «پارامتریک همبستگی» پیرسون و «رگرسیون خطی چندمتغیره» استفاده شد. نتایج بررسی نشان داد که بین بهره وری فردی کارکنان با اخلاق کاری و ابعاد آن ارتباطی معنی دار وجود دارد؛ همچنین، مولفه های عدالت سازمانی، بیشترین و خیراندیشی مدیران کمترین ارتباط را با بهره وری کارکنان نشان داد. علاوه بر این، بین جنسیت با اخلاق کاری ارتباط معنی دار و مستقیم و بین سن و میزان تحصیلات با اخلاق کاری ارتباط معنی دار و معکوس به دست آمد. 86 درصد از تغییرات بهره وری کارکنان نیز تحت تاثیر اخلاق کاری و ابعاد آن نشان داده شد. به منظور افزایش بهره وری کارکنان، تقویت مبانی اخلاق فردی، ایجاد جو سازمانی سالم و ایمن و رعایت ملاحظات اخلاقی توسط مدیران و سرپرستان، پیشنهاد می شود.
    کلیدواژگان: اخلاق شغلی، بهره وری کارکنان، دانشگاه علوم پزشکی تهران
  • معصومه حسنلو *، آرزو آزرم، پروانه اسدی، آذر آوازه، میترا حجت انصاری، حسین ابراهیمی، محمد اصغری جعفرآبادی صفحات 119-130
    موقعیت های اخلاقی تنش زا یکی از مسائل و معضلات حرفه ی پرستاری به شمار می رود که باعث اختلال در شایستگی، کاربرد همزمان دانش، مهارت، نگرش ها و ارزش ها در امر مراقبت از بیمار می شود. ازآنجاکه پرستاران در بالین به سبب ماهیت کاری خود به خصوص در بخش مراقبت های ویژه و روان بیشتر با موارد تنیدگی اخلاقی مواجهه دارند، این مطالعه به منظور تحلیل و بررسی ارتباط بین سه بعد تنیدگی اخلاقی اجرا شد. در این مطالعه ی توصیفی همبستگی تعداد 545 پرستار مراکز آموزشی درمانی تبریز با استفاده از روش سرشماری در سال 93-1392 انتخاب شدند. پرسش نامه ی دیسترس اخلاقی MDS (Moral Distress scale) بین شرکت کنندگان توزیع و طی نه ماه پرسش نامه ها جمع آوری شدند. برای تحلیل داده ها SPSS V13، آمار توصیفی، آزمون کای دو و ضریب همبستگی تاو کندال استفاده شد. طبق یافته ها، میانگین دیسترس اخلاقی 6/29±89/141 (در محدوده ی متوسط) بود. آزمون کای دو نشان دهنده ی ارتباط بین ابعاد تنییدگی اخلاقی (رابطه ی بین نادیده انگاشتن بیمار، قدرت تصمیم گیری و صلاحیت حرفه ای) بود (0/05>P). بر حسب آزمون تاو کندال بی یک نیز بین ابعاد تنییدگی اخلاقی، ارتباط مستقیم و معنادار مشاهده شد (0/05>P). در بررسی رابطه ی بین تنییدگی اخلاقی با مشخصات دموگرافیک سطح تحصیلات ارتباط معنی داری نشان داد (0/05>P). با توجه به ارتباط مستقیم و معنادار سه بعد نادیده انگاشتن بیمار، قدرت تصمیم گیری و صلاحیت حرفه ای، تنییدگی اخلاقی به عنوان عامل تشدیدکننده یا تعدیل کننده، هر یک از این عوامل را تحت تاثیر قرار می دهد و در چرخه ی مراقبت از بیمار نقشی مهم دارد؛ بنابراین توصیه می شود برنامه ریزان و متولیان حوزه ی سلامت در سطح کلان، برای توجه و حمایت بیشتر پرستار از بیمار، افزایش قدرت تصمیم گیری و صلاحیت حرفه ای با افزایش تعداد پرستاران و سایر برنامه های کنترل کننده، برنامه های مناسبی طراحی و اجرا کنند.
    کلیدواژگان: پرستار، دیسترس اخلاقی، صلاحیت حرفه ای، قدرت تصمیم گیری
  • محمد امینی زاده*، منصور عرب، رقیه مهدی پور صفحات 131-140
    پرستاران در بخش های مراقبت های ویژه با مسائل اخلاقی گوناگونی مواجه می شوند که در آنان تنش اخلاقی ایجاد می کنند. پرستاران برای عملکرد صحیح اخلاقی، در شرایط تنش اخلاقی به شجاعت اخلاقی نیاز دارند؛ لذا این مطالعه با هدف بررسی ارتباط شجاعت اخلاقی و تنش اخلاقی در پرستاران صورت گرفت. این پژوهش توصیفی تحلیلی از نوع همبستگی بود که در آن 310 نفر از پرستاران بخش های مراقبت های ویژه بیمارستان های آموزشی شهر کرمان به روش سرشماری انتخاب شدند. همچنین برای جمع آوری داده ها، از ابزار شجاعت اخلاقی Sekerka و تنش اخلاقی Corley استفاده شد. داده ها نیز با آزمون های آماری توصیفی و تحلیلی در نرم افزار SPSS نسخه ی 24 تجزیه و تحلیل شدند. میانگین نمره ی شجاعت اخلاقی پرستاران 67/9±71/42و بیشترین شجاعت اخلاقی در بعد عامل اخلاقی بود. میانگین نمره ی تنش اخلاقی 21/18±03/56و بیشترین تنش اخلاقی در بعد خطاها بود. بین شجاعت اخلاقی و تنش اخلاقی رابطه ی معنی دار و منفی وجود داشت (003/0 =p، 166/0- =R). شجاعت اخلاقی براساس سمت، نوع بخش، وضعیت تاهل و تنش اخلاقی فقط در نوع بخش متفاوت بود. نتایج مطالعه حاکی از ارتباط معنی دار و منفی بین شجاعت اخلاقی و تنش اخلاقی است. تقویت شجاعت اخلاقی پرستاران، در کنترل و کاهش تنش اخلاقی نقشی مهم دارد؛ لذا پرستاران می توانند با تقویت شجاعت اخلاقی، از تنش اخلاقی خود بکاهند و در مقابل، کیفیت مراقبت از بیماران را افزایش دهند.
    کلیدواژگان: پرستاران بخش های مراقبت های ویژه، تنش اخلاقی، شجاعت اخلاقی
  • معصومه خواجه احمدی، فائزه جهانپور * صفحات 141-154
    حفظ حریم شخصی یکی از اساسی ترین حقوق بیماران است که برگرفته از لزوم احترام به شان و منزلت انسانی است. با توجه به اینکه دانشجویان امروز پرستاران فردا هستند که در زمان تحصیل و پس از آن با بیماران در تعامل و ارتباط مستقیم خواهند بود، بررسی عملکرد آن ها در خصوص رعایت حریم شخصی بیماران امری ضروری است؛ لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی عملکرد حفظ حریم شخصی بیماران در دانشجویان کارآموز و کارورز پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر صورت پذیرفته است. این پژوهش یک مطالعه ی توصیفی و مقطعی است. 283 نفر از دانشجویان پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر دارای ویژگی ورود به مطالعه به صورت تمام شماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسش نامه ی روایی و پایایی شده ی حریم شخصی حیدری (1379) بود. تجزیه و تحلیل داده ها به کمک نرم افزار spss 23 و با به کارگیری آزمون های تی تست و آنوا انجام شد. نتایج مطالعه نشان داد که میانگین نمره ی حفظ حریم شخصی بیمار 97/11±42/90 بود. عملکرد دانشجویان در بعد فضای شخصی، قلمرو انسانی و به طور کلی حریم شخصی بیمار خوب بود. بین میانگین عملکرد دانشجویان کارآموز و کارورز در بعد قلمرو انسانی 002/0 p-value= و حفظ حریم شخصی بیمار تفاوت آماری معناداری وجود داشت (018/0 p-value=). بین فاکتورهای جمعیت شناختی مقطع تحصیلی، قومیت و شغل دانشجویان با حفظ حریم شخصی بیمار نیز تفاوت آماری معنی دار بود. ازآنجاکه عملکرد دانشجویان در خصوص رعایت حریم شخصی بیماران در حد خوب بود، مسئولان و استادان بالینی باید برای حفظ وضعیت موجود، برنامه ریزی و اقدامات لازم را مدنظر قرار دهند.
    کلیدواژگان: بیماران، حریم شخصی، دانشجویان پرستاری و مامایی
  • سمیه رستمی، روانبخش اسماعیلی، هدایت جعفری *، جمشید یزدانی چراتی، سیدافشین شروفی صفحات 155-164
    مراقبت های درمانی با اثرات درمانی، اما بدون فایده برای بیمار، «مراقبت بیهوده» نامیده می شود. با توجه به اهمیت درک اعضای تیم درمان از مفهوم مراقبت بیهوده و همچنین تاثیر حاصل از این درک، بر کیفیت مراقبت های پرستاری و سلامت جسمی و روانی تیم درمان، این تحقیق با هدف بررسی درک پرستاران از مراقبت بیهوده در بخش های مراقبت ویژه انجام گرفته است. مطالعه ی حاضر یک مطالعه ی تحلیلی از نوع همبستگی است. 181 نفر از پرستاران شاغل در بخش های ICU مراکز آموزشی درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مازندران به صورت سرشماری انتخاب شدند. ابزار بررسی، پرسش نامه ای دو قسمتی شامل فرم مشخصات دموگرافیک و پرسش نامه ی درک از مراقبت بیهوده بود. همچنین داده ها با نرم افزار آماری SPSS نسخه ی 19 و آزمون های آماری توصیفی و شاخص های مرکزی و پراکندگی، بررسی و تجزیه و تحلیل شدند. برای بررسی رابطه ی بین متغیرها از ضریب همبستگی پیرسون، همبستگی جزئی و تی تست و آنالیز واریانس استفاده شد. یافته ها نشان داد اکثر پرستاران (7/65 درصد) درک متوسطی از مراقبت بیهوده داشتند. از میان متغیرهای دموگرافیک تنها بین میانگین ساعت کار در هفته، با درک از مراقبت بیهوده ارتباط آماری معنی داری وجود داشت (0/05>p). با توجه به سطح متوسط درک پرستاران از مراقبت بیهوده، لازم است مداخلات مناسبی برای به حداقل رساندن تناوب مواجهه با مراقبت بیهوده و تنش حاصل از آن صورت گیرد. آموزش مکانیسم های سازگاری و افزایش شناخت پرستاران از موقعیت های منتج به مراقبت بیهوده، کاملا ضروری به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: بخش مراقبت ویژه، پرستاران، مراقبت انتهای زندگی، مراقبت بیهوده
  • سیدعلی انجو*، زهرا کاوسی، سیدضیاءالدین تابعی، عبدالعلی محقق زاده صفحات 165-181
    فرهنگ سازمانی تعیین کننده ی رفتار سازمان، ارزش ها، سنت ها و هنجارهای آن است. اخلاق کسب وکار مجموعه ای از ارزش هاست که تعیین می کند سازمان چقدر اخلاقی است. فضای فرهنگی سازمان، جو اخلاقی و رفتارهای سازمانی را شکل می دهد. بررسی روش های ارزشیابی و اعتباربخشی بیمارستان ها بیانگر جای خالی استانداردهای اخلاق کار و فرهنگ سازمانی است. هدف از این مطالعه شناخت ابعاد مختلف اعتباربخشی فرهنگی و ارزیابی بیمارستان ها براساس آن بود و در دو بخش انجام شد. ابتدا، در یک مطالعه ی کیفی ازطریق مصاحبه با خبرگانی که به شیوه ی هدفمند انتخاب شدند، جلسات بحث گروهی متمرکز، برای شناخت ابعاد اعتباربخشی فرهنگی و تدوین کتابچه ی اعتباربخشی فرهنگی بیمارستان ها، برگزار شد. پس از نهایی شدن ابعاد و شاخص ها در مرحله ی دوم، بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی شیراز، براساس شاخص های تدوین شده، ارزیابی شدند. در مرحله ی دوم، از میان هفده بیمارستان هدف که دوره ی آموزش و آشنایی با شاخص ها را گذرانده و برای همکاری با طرح اعلام آمادگی کرده بودند، یازده بیمارستان که سازمان بیمارستان خود را براساس شاخص های کتابچه، «خودارزیابی» کرده بودند، وارد مطالعه شدند. از مطالعه ی کیفی، هفت موضوع اصلی و هفده زیرموضوع استخراج شد. موضوعات عبارت بودند از: توجه به موازین شرعی مورد درخواست بیماران، رضایتمندی بیماران و همراهان، رضایتمندی کارکنان، مراعات قواعد اخلاقی، قوانین پوشش، فعالیت های فرهنگی بیمارستان و آراستگی محیطی بیمارستان. امتیازات از صفر تا یک و نمرات کلی بیمارستان ها بین 68/0 تا 78/0 بود. یافته ها بیانگر قابلیت استفاده ی ابزار در ارزشیابی فرهنگی بیمارستان هاست و ابعاد استخراج شده تفاوت های بیمارستان ها را به خوبی نشان می دهد.
    کلیدواژگان: اخلاق پزشکی، اخلاق کسب وکار، اعتباربخشی، بیمارستان، فرهنگ سازمانی
  • ندا یاوری، علیرضا پارساپور * صفحات 182-197
    توجه روزافزون به آزادی های فردی در دهه های اخیر، موجب مطرح شدن اصل اخلاقی احترام به اتونومی بیمار و درک ضرورت مشارکت بیماران در تصمیم گیری های بالینی شد؛ اما روی دیگر سکه ی توجه روزافزون به اتونومی بیماران در عرصه ی تصمیم گیری های درمانی، وجود چالش جدی در تعیین محدوده ی پذیرفتنی برای ارزش نهادن به تصمیمات خودمختارانه ی بیماران است. این مساله به ویژه زمانی که تصمیم بیمار، با تامین بهترین منفعت برای او همسو نباشد، اهمیت بیشتری پیدا می کند. همچنین تاکید بیش از حد بر احترام به اتونومی بیماران می تواند نتایج منفی دیگری مانند کاهش احساس مسئولیت پزشک در قبال تامین بهترین منفعت برای بیماران و نیز امکان تقابل اتونومی بیمار با منفعت سایر افراد جامعه داشته باشد. به طور کلی باید گفت درباره ی محدوده ی قابل قبول برای ارج نهادن به ترجیحات و تصمیمات بیماران، نظرات مختلفی وجود دارد. درحالی که گروهی از صاحب نظران محدودسازی دامنه ی تاثیر اتونومی بیماران را در عرصه ی تصمیم گیری های پزشکی حمایت می کنند، گروهی دیگر اعمال اتونومی از سوی بیماران را نه به عنوان یک حق بلکه به مثابه یک وظیفه ی اخلاقی قلمداد می نمایند. این مقاله به تحلیل و نقد دلایل مختلف نظریه پردازان هر دو گروه پرداخته و در انتها برای توجه همزمان به حق اتونومی بیماران، در ضمن پیشگیری از پیامدهای ناخواسته ی احترام بی قید و شرط به خواسته ها و ترجیحات آنان، سازوکار مناسبی پیشنهاد می نماید.
    کلیدواژگان: اتونومی محدود، اتونومی مطلق، تصمیم سازی مشترک، سودرسانی
  • سعید رهایی، فاطمه حیدری * صفحات 198-210
    بیماران مبتلا به یک بیماری پیشرفته، پیش رونده و لاعلاج یا صعب العلاج، به تدریج در وضعیتی قرار می گیرند که اقدامات درمانی، نتیجه ای در بهبود وضعیت و تجدید سلامتی آن ها ندارد و به تدریج، در آستانه ی مرگ قرار می گیرند. در این دوران، مراقبت هایی به بیمار ارائه می شود که به مراقبت های پایان حیات معروف اند. این مراقبت ها شامل درمان های طولانی کننده و نگه دارنده ی حیات بیمار و مراقبت های تسکینی می شوند. درمان های نگه دارنده ی حیات، زندگی بیمار را معمولا، قدری طولانی تر می کنند؛ اما رنجی بسیار بر او تحمیل می شود؛ درحالی که، در مراقبت های تسکینی، بیمار احتمالا مدتی کوتاه تر زنده می ماند؛ اما کمتر رنج می کشد. اکنون این سوال مطرح است که آیا بیمار می تواند بین این دو شیوه، یکی را برگزیند؟ بیشتر فقها با توجه به قاعده ی «لزوم حفظ نفس»، معتقدند بیمار نمی تواند شیوه ی نخست یعنی درمان های نگه دارنده ی حیات را رد کند. این مقاله ابتدا به بررسی ادله ی قاعده ی لزوم حفظ نفس پرداخته و با تبیین دیدگاه فقها درباره ی انتخاب میان این مراقبت ها، اثبات می کند علی رغم پذیرفتن قاعده ی لزوم حفظ نفس، این قاعده محکوم به ادله ی «لاضرر و لاحرج» بوده و همچنین، به واسطه ی قاعده ی «سلطنت» تخصیص پذیر است؛ هرچند می توان قائل شد که با توجه به ادله ی قاعده ی لزوم حفظ نفس، بیمارانی که در این مرحله قرار می گیرند، تخصصا از موضوع قاعده خارج اند.
    کلیدواژگان: بیمار ترمینال، درمان های نگه دارنده ی حیات، لزوم حفظ نفس، مراقبت تسکینی، مراقبت های پایان حیات
  • سیدمحمدحسن علم الهدی*، محمدرسول ایمانی خوشخو، محمود متوسل، محمود مطهری نیا صفحات 211-220
    سلامت حیطه ای گسترده تر از سلامت تن را شامل می شود و سلامت روح، روان و شخصیت اجتماعی را نیز در بر می گیرد. اثبات شده است که والدین نه تنها منتقل کننده ی صفات ژنتیکی به فرزندان هستند، بلکه ملکات اخلاقی و صفات اکتسابی را نیز به صورت اپی ژنتیکی به فرزندان منتقل می کنند. همین امر، مسئولیت والدین و خصوصا، مادران را مضاعف می کند. در متون اسلامی، سفارش هایی درخصوص انتخاب همسر و نیز آداب مربوط به انعقاد نطفه و زمان بارداری یافت می شود که امروزه می توان آن ها را از عوامل اپی ژنتیکی در شکل دهی شخصیت کودک به شمار آورد. پرهیز از ازدواج با زنان بدخلق، یاد خدا هنگام انعقاد نطفه و پرهیز از انجام نکاح در زمان ها، مکان ها و حالت های خاص که تاثیری منفی بر روح و روان می گذارد، ازجمله ی این عوامل است. اگرچه با معیارهای امور تجربی نمی توان این عوامل را سنجید، تاثیر آن ها بر سلامت جنین به روش خاص خود بررسی شدنی است. چگونگی نقش مادر بر سلامت فرزند، از جنبه ی محیط، ژنتیک و اپی ژنتیک، پرسشی است که نگارندگان مقاله، کوشیده اند با پژوهش در منابع اسلامی و علوم جدید، به آن پاسخ دهند.
    کلیدواژگان: اپی ژنتیک، ژنتیک، سلامت روان، سلامت کودک، سلامت مادر
  • محمود متوسل آرانی*، محمدحسن علم الهدی، نیکزاد عیسی زاده، غلامرضا نورمحمدی صفحات 221-230
    اصول اخلاق پزشکی نوین، به ویژه اصل ضررنرسانی، کادر درمانی را به پرهیز از هر گونه آسیب و زیان به بیمار توصیه می کند. فقهای اسلام نیز، با بهره گیری از منابع و متون دینی، قواعدی را عرضه کرده اند که در بسیاری از حوزه های زندگی کاربرد دارند. از جمله ی این قواعد، قاعده ی «لاضرر» است که در این مقاله به بررسی این قاعده و کاربردهای آن در پزشکی می پردازیم. افزون بر مباحث سندشناسی، فهم درست واژه های «ضرر» و «ضرار» و نفی یا نهی بودن حرف «لا» در ابتدای مستند قاعده، از مباحث اساسی و اختلافی است. پیوند اعضا، تنظیم خانواده و کنترل بارداری، مسئولیت پذیری در حفظ سلامت، لزوم مراجعه ی بیمار به پزشک برای معالجه، مسئولیت مدنی پزشکان در امر درمان و مسئولیت متولیان جامعه در کنترل ایدز، از مسائل مبتلابه امروز نظام سلامت است که قاعده ی لاضرر در آن ها جاری و ساری است.
    کلیدواژگان: اخلاق پزشکی، قاعده ی لاضرر، مسئولیت پزشکان، نظام سلامت
  • اصغر سلیمی نوه، رضا سلیمی، نیکزاد عیسی زاده، فاطمه سلیمی، مریم پوررضاقلی صفحات 231-242
    اخلاق حرفه ای به عنوان بخشی از مبحث اخلاق، جزء لاینفک هر رشته ای است. نگارندگان مقاله ی حاضر به دنبال یافتن پاسخ این پرسش بوده اند که آیا در قرآن و روایات، به اخلاق حرفه ای در حوزه ی پزشکی توجه شده است؟ همچنین نحوه ی مواجهه ی این منابع را با بحث اخلاق حرفه ای در پزشکی در کانون توجه قرار داده اند. سپس، با ذکر مهم ترین مبانی و اصول حاکم بر نظام آموزش پزشکی، درصدد تبیین اصول اخلاقی آن برآمده اند. روش پژوهش، تحلیلی توصیفی و با رویکرد قرآنی روایی بوده است که ضمن مرور برخی آیات قرآن، به مطالعه و شناسایی مواردی که به عنوان اصول و مبانی اخلاق حرفه ای، در ارتباط با حرفه ی پزشکی بیشترین اهمیت را داشت پرداخته اند؛ البته موارد مهم دیگری نیز وجود دارد که در قالب کارهای پژوهشی دیگر می توان به آن ها پرداخت. توجه به مقالات و منابعی که در پیوند با این بحث نوشته شده اند و راه را برای تحقیقات بعدی فراهم می کنند، همواره مد نظر نگارندگان بوده ست. به منظور بررسی اصول اخلاقی حاکم بر روابط میان دانشجو و استاد در حوزه ی پزشکی، ابتدا با نگاه تفسیری به هر آیه، گزاره های اخلاقی تشکیل دهنده ی مضامین و جهت گیری های هر آیه استخراج و سپس نقش هدایتی هر کدام درج شده است؛ همچنین مفاهیم، جهت گیری ها و نقش هدایتی هر کدام از آیات استخراج شده است. مهم ترین مواردی که در کانون توجه قرار داشته عبارت اند از: استخراج آیات اخلاقی براساس مطالعه ی تفاسیر معاصر، استخراج مفاهیم و مضامین اخلاقی بیان شده در تفاسیر، یافتن ارتباط میان مفاهیم اخلاقی، پرداختن به نقش هدایتی هر کدام از مفاهیم اخلاقی، مقوله بندی مضامین و موضوعات اصلی و فرعی مشترک آیات.
    کلیدواژگان: اخلاق، استاد، اصول اخلاقی، پزشکی، دانشجو
  • امیرحسین مردانی، مریم ناخدا *، احسان شمسی گوشکی، علیرضا نوروزی صفحات 243-257
    دغدغه ها و نگرانی های اساسی در پیوند با سلامت پژوهش سبب شده است تا سوءرفتارهای پژوهشی در تحقیقات ایران به عنوان موضوعی در خور بررسی، در مطالعات مطرح شوند؛ اما لازمه ی داشتن سیاست عینی و خط مشی روشن برای مدیریت سوءرفتارهای پژوهشی و تمهید سلامت پژوهش در تحقیقات کشور، داشتن آگاهی و شناخت کافی درباره ی عوامل ایجادکننده ی آن هاست. در مطالعه ی حاضر تلاش شده تا شواهد گزارش شده در مطالعات داخل کشور درباره ی سوءرفتارهای پژوهشی و عوامل موثر بر آن ها بررسی شوند. به این منظور، سی مطالعه ی انجام شده درباره ی سوءرفتارهای پژوهشی ایران شناسایی و برای مطالعه ی اسنادی انتخاب شدند. عوامل شناسایی شده از شواهد مربوط به سوءرفتارهای پژوهشی گزارش شده در ذیل سه مجموعه ی 1. عوامل ساختاری شامل فشار نشر، سیاست های ارتقای علمی، تامین بودجه ی پژوهش و حفظ موقعیت شغلی؛ 2. عوامل سازمانی شامل محیط پژوهش، فعالیت های نظارتی کنترلی بر پژوهش و آموزش فعالیت های پژوهشی؛ 3. عوامل فردی شامل مهارت های پژوهشی، مدرک گرایی، منافع مالی حاصل از پژوهش، درک و قضاوت اخلاقی فرد تعیین و تعریف شدند. بر این اساس، الگوی تحلیلی عوامل موثر برای سوءرفتارهای پژوهشی گزارش شده در مطالعات ایران تدوین شد. همچنین نتایج این مطالعه نشان دادند که مطالعات انجام شده در کشور آن چنان که باید، به بررسی متغیرهای مربوط به عوامل فرهنگی و عوامل موقعیتی، نپرداخته اند و عمدتا به مصادیق بارز سوءرفتارهای پژوهشی مانند داده سازی و تحریف داده ها، به ویژه سرقت علمی، توجه کرده اند.
    کلیدواژگان: اخلاق در پژوهش، تحقیقات ایران، سلامت در پژوهش، سوءرفتارهای پژوهشی
  • مجتبی پارسا، اعظم خورشیدیان * صفحات 258-271
    بروز اشکال مختلف روابط اقتصادی و تمایل حرفه مندان به کسب درآمد بیشتر، باعث ایجاد چالش های جدید در حرفه ی دندان پزشکی شده است؛ تعارض منافع یکی از این چالش هاست. جامعه انتظار دارد دندان پزشک در اقدامات حرفه ای خود منفعت و سلامت بیماران را در اولویت خود قرار دهد. در تعارض منافع، بین وظایف دندان پزشک در قبال بیمار و منافع شخصی اش تعارض به وجود می آید. مهم ترین نگرانی موجود، در اولویت قرارگرفتن اهداف تجاری به جای ارائه ی خدمات مبتنی بر دانش تخصصی از سوی دندان پزشکان است که می تواند به تنزل اعتماد بیمار به آنان منجر شود. تعارض منافع ممکن است به اشکال مختلف رخ دهد که از مهم ترین آن ها می توان به سهم خواری، خودارجاعی، دریافت هدیه از بیمار و صنعت اشاره کرد که در مقاله ی حاضر به صورت چهار نمونه ی بالینی بررسی خواهد شد.
    کلیدواژگان: اخلاق، تسهیم درآمد، تعارض منافع، خودارجاعی، دندان پزشکی، سهم خواری
  • نیکزاد عیسی زاده *، رضا سلیمی، محمدمهدی اصفهانی، محمود متوسل آرانی صفحات 272-281
    یکی از منابع مهم در طب سنتی اسلامی، روایات برجای مانده از معصومین علیهم السلام است. اولین شرط برای بهره گیری از این روایات، به ویژه در طب، فهم دقیق و درست آن هاست. وجود ویژگی هایی مانند دارابودن وجوه مختلف معنایی، اطلاق و تقیید، عمومیت و خصوصیت معنا، محکم و متشابه بودن، ناسخ و منسوخ بودن، از سویی و گذار روایات مذکور از دوران های پرفرازونشیب تاریخی و درنتیجه، بروز آسیب هایی مختلف چون: تحریف معنوی و لفظی، نقل به معنا، ابهام، ایجاز، جعل و... در این روایات از سوی دیگر، فهم نظام مند و صحیح آن ها را بر تحقق شرایطی خاص و به کارگیری قواعد فهم، استوار ساخته است. استفاده از قراین متصل در فهم روایات طبی، بیشترین کاربرد را در میان قواعد فهم دارد. تحقیق حاضر با بررسی روایات مرتبط، قراین متصل به آن ها را تحلیل و چگونگی به کارگیری آن ها در فهم این دسته از روایات را مطالعه کرده است.
    کلیدواژگان: روایات طبی، فهم، قراین متصل، قواعد
  • محسن رضایی آدریانی، سعید نظری توکلی*، مهرزاد کیانی، محمود عباسی، محسن جوادی صفحات 282-290
    اخلاق پزشکی، دانشی کهن است. برخی از موضوعات مطرح در آن، سابقه ای تاریخی دارد و برخی دیگر از چالش های آن، نوین است و با پیشرفت های فناوری پدید آمده است. یکی از این چالش ها که سابقه ای تاریخی دارد اما به تازگی نمودی بیشتر یافته، «بی نتیجه بودن درمان» است. در تعریف آن گفته شده است، درمانی که نتواند به هدف تعیین شده ی خود برسد، بی نتیجه خواهد بود. این موضوع در اواخر دهه ی هشتاد میلادی، تحت عنوان واژه ی Medical Futility وارد متون پزشکی شد. براساس این بررسی، می توان نتیجه گرفت که این واژه را زمانی باید به کار ببریم که احتمالا، اقدام درمانی، نتیجه ی مطلوب و آن «نتیجه »ای را که تیم سلامت و بیمار/خانواده به دنبال آن هستند (سلامت بیمار)، محقق نخواهد کرد. در کشور ما برای این عبارت، معادل هایی گوناگون ارائه شده است؛ «بی فایدگی پزشکی»، «بیهودگی در پزشکی» و حتی «درمان نابه جا» از آن جمله اند. این مقاله در جست وجوی معادل فارسی مناسب برای این مفهوم است. ازآنجاکه ممکن است استفاده از تعابیری مانند «بیهوده» یا «بی فایده»، باعث برداشت نادرست و پدیدآمدن سوءتفاهم میان بیمار/خانواده و تیم پزشکی شود و اعتماد بین بیمار/خانواده و تیم پزشکی را در معرض آسیب قرار دهد، بهترین تعبیری که به نظر می رسد می توان جایگزین این واژه ی انگلیسی کرد، تعبیر «درمان بی نتیجه» است.
    کلیدواژگان: اخلاق پزشکی، بی نتیجگی پزشکی، درمان بی نتیجه
  • قاسم احمدی *، علی الهامی، رضا باقی زاده، حسین مرادی، محمود مطهری نیا صفحات 291-301
    اخلاق پزشکی دانشی میان رشته ای است که گستره ی آن سلامت عمومی را در بر می گیرد و سلامت مفهومی کلی است که شامل ابعاد جسمی، معنوی، شناختی و اخلاقی می شود. در این میان «سلامت اخلاقی»، به عنوان یکی از مصادیق اخلاق پزشکی در نظر گرفته شده که در این پژوهش با روش تحلیل محتوایی بین اسلام و فمینیسم در تاثیر جنسیت در اخلاق بررسی می شود. تاثیر یا عدم تاثیر جنسیت در اخلاق، مهم ترین اختلاف اسلام با فمینیسم است. روح این اختلاف در مبانی معرفت شناختی دو دیدگاه آشکار می شود: اسلام خداوند و فمینیسم بشر را تعیین کننده ی اخلاق و رفتارهای اخلاقی می داند. در اسلام، جنسیت در اخلاق و چگونگی رفتارهای اخلاقی اثرگذار است و موجب تفاوت رفتارهای اخلاقی بین زن و مرد می شود؛ اما در دیدگاه فمینیسم، جنسیت در رفتارهای اخلاقی اثر نمی گذارد؛ آنان با قائل شدن به تشابه زن و مرد در حوزه ی رفتارهای اخلاقی، نقش های جنسیتی اخلاقی را که نظام آفرینش بر عهده ی هر یک از آنان نهاده، نادیده گرفته و با طرح همسانی جنسیتی زنان و مردان به اخلاق «دوجنسیتی» (Bigender) رو آورده است. این نگرش علاوه بر آسیب رساندن به سلامت اخلاقی، پیامدهایی غیراخلاقی نیز در پی داشته است. نوشتار حاضر سعی دارد ضمن ارزیابی نحله های مختلف فمینیستی، به تبیین دیدگاه اسلام و پیامدهای دیدگاه فمینیسم در موضوع تاثیر جنسیت در اخلاق بپردازد.
    کلیدواژگان: اخلاق، اخلاق مراقبت، اسلام، جنسیت، سلامت اخلاقی
  • امیراحمد شجاعی * صفحات 302-318
    اخلاق فضیلت مدار در ارتباط پزشک و بیمار، یعنی ابتدا اخلاق پزشکی را به اخلاق پزشکان فروکاهیم و سپس پزشک اخلاقی را پزشکی بدانیم که به فضائل اخلاقی متصف باشد. فضائل اخلاقی در آموزه های شیعی قریب 150 عددند که بسیاری از آن ها به حوزه ی درمان ارتباط پیدا نمی کنند. حدود هشتاد فضیلت به حرفه ی پزشکی مرتبط می شوند؛ اما این تعداد هم زیاد است و نمی توان با استفاده از آیات و روایات، به تحلیل آن ها پرداخت؛ ازاین رو، لزوما دو کار باید صورت پذیرد: 1. فضائل مرتبط با حرفه ی پزشکی محدودتر شوند؛ 2. فضائل محدودشده، در ارتباط با حرفه ی پزشکی تحلیل شوند. باور و عمل به فضائل تاکیدشده در آموزه های شیعی به نگاه توحیدی در طبابت منتهی می شود و جهان بینی ای متفاوت و متعالی به پزشکان اهدا می کند. این بینش که بر پایه ی آموزه های قرآن و احادیث معصومان(س) است، طبابت را ابتدا رابطه ای الهی می داند و سپس، به ارتباط پزشک با دیگران می پردازد. این مقاله، رابطه ی الهی طبیب و نقش آن بر طبابت را تحلیل می کند. با استفاده از مطالعه ی کتابخانه ای 137 فضیلت اخلاقی جمع آوری شدند و سپس، با استفاده از روش آنالیز عاملی (Factor Analysis)، فضائل مرتبط با حوزه ی درمان به سیزده فضیلت محدود و با استفاده از مطالعه ی کتابخانه ای و بحث تمرکز گروهی، این فضائل در ارتباط با حوزه ی درمان تحلیل شدند. نتیجه آنکه، چنانچه اخلاق پزشکی را مبتنی بر فضیلت بدانیم و فضائل را مبتنی بر آموزه های شیعی تفسیر و تعبیر کنیم، آنگاه به نگاه توحیدی در طبابت خواهیم رسید. این نگاه توحیدی، وجه متمایز اخلاق پزشکی شیعی و سکولار خواهد بود و به پیوند ایمان و اخلاق کمکی شایان می کند.
    کلیدواژگان: اخلاق پزشکی، پزشکان اخلاقی، فضائل اخلاقی
|
  • Rasool Esmalipour, Mojtaba Parsa* Pages 1-17
    The conflict of interest is a situation in which professional judgment and performance in the primary interest and obligation tend to be unduly influenced by a secondary interest. Pharmacy is one of the main rings in the process of providing healthcare services. In this process conflict of interest may occur frequentlywhich occasionally has influence on the professional and moral duties of pharmacists that as a result may put the interst of the patients at risk. Taking care of patients is the first duty of pharmacist and they always must make evry effort to avoid any situations that puts the interests of the patientincluding their health, financial or non-financialposition at risk. The pharmacist must be aware of conflict of interest that exist in the drugstore as well as its effects on their professional and moral responsibilities. They also need to be able to manage them through scientific policy and logical skills. These issues and challenges may happen in terms of the relationship between the pharmacist and patients, other people or organizations, such as the relationship between doctors and pharmacists, pharmacists and pharmaceutical or non pharmaceutical companies, irrational relationship between pharmacists and patients. Although various guidelines for managing conflict of interest have been developed, there is a lack of policy on how to manage conflict of interest in pharmacy. In this study, the situations of conflict of interest and how it affects the professional relations of pharmacist with others was considered and this result was achived that the pharmacy have to be asuitable and appropriate place to give services for patients and the first priority of pharmacists must be the patients’ treatment benefits and interest
    Keywords: Conflict of interest, ethics in pharmacy, pharmacy, medical ethics
  • Reza Mohammadi Nasab*, Abdorasol Emadi, Seyyed Mohammad Rahim Rabbanizadeh Pages 18-33
    Writing treatise on Islah al-Adwiat (Reducing the Side-Effects of Drugs) is one of the most important issues in Islamic medicine. During the first few centuries of Islamic civilization, four important treatises were written on this subject, which established the scientific tradition that formed the bases of the subsequent pharmacological formation. This paper addresses the tradition of writing books on reducing the side-effects of purgatives and it also critically edits and translates the books written by three prominent scholars – Hubaysh b. Atham of Damascus, Qusta b. Luqa of Balbak and Muhammad Zakaria Razi – relying on the surviving manuscripts. The research objective followed by this paper is examining and analyzing the purgatives as an important class in the pharmacological and medical books of the Islamic era.
    Almost all books on medicine and pharmacology written in the old medical tradition have a section or a chapter devoted to the detailed introduction of purgatives and counteracting their side effects. Examining these bits, one may trace the main structure of the tradition, which continued for many centuries. Besides, comparing them may provide an appropriate perspective to look at the history of pharmacology. To this end, images of the material included in those books were obtained from libraries and museums, which have housed such books for almost a millennium. Then they were analyzed along with translating and editing.
    It may be concluded that pharmacologists belonging to the old medical paradigm would use drugs to treat conditions of bad health caused by changes in the patient’s humors; the drugs, however, would cause some side-effects along with removing humors and residues, leading to a change in the main humor of the body. The pharmacologists; therefore, introduced the drugs, their harms, as well as the best type of the drug to be used and finally suggested some methods in detail to reduce their side effects
    Keywords: Side effects of the drug, Hubaysh Asam of Damascus, Qusta Luqa of Balbak, Muhammad Zakaria Raza, Ibn Masawiah, purgative drugs
  • Mehdi Nateghpour, Ali Kazemian *, Nikzad Isazadeh Pages 34-43
    Islamic culture has a bright and comprehensive history in human civilization. Based on Islamic teachings the spirit and body are in close relation with a mutual influence on humans’ health. The Holy Qur’an as well as the Prophet of Islam and his successors (peace be upon them) have paid deep attention to both spirit and body. Moreover, according to religious scholars’ decree (fatwa) cleanness and neatness has been mentioned as the main condition for worships to be accepted. The Prophet (PUH) said: “Neatness is half of the faith”. Therefore, efforts to keep the health of both spirit and body are important to Muslims. Although, in ancient time, health and medicine were bined together, later they were divided into three sections including health, clinical diagnosis of disease and treatment. Based on Islamic teachings, Muslim scholars learned medicine and then began to translate some Greek, Seriani and Indian medical knowledge into to Arabic language, which has shaped the golden age of Islamic medicine spanning between the 8th and the 15th Centuries.
    Among the Islamic countries Iran had a specific place in the field of medical sciences. Jondishapour was one of the most prominent medical educational centers back then. This article elaborates on the status of medicine based on historical evidence as well as Muslim physicians in the golden age of Islamic medicine.
    Keywords: Islamic medicine, medical history, Muslim physicians, Iran
  • Shahriar Dargah *, Mojtaba Haghani Zemydani, Hossein Ghamari Givi, Mostafa Ghalavand Pages 44-54
    Due to the great importance that the nurses health and job engagement have in the health of their, colleagues and patients, this study aimed to investigate the the relationship between work-family conflict and work ethics with mediating role of job stress in nurses. The design of this study was descriptive and correlation cross-sectional design. The study population included all male and female nurses working in hospitals and clinics in the Gachsaran city during 2016-2017 . To select participants, cluster sampling method was used. A total 150 nurses were selected. To collect information from the Carlson et al work - family conflict questionnaire, work ethics questionnaire of Gregory. C. Petty (1990) and revised French et al. nursing stress scale was used. The results showed that there is a negative significant correlation between job stress with work ethic (P
    Keywords: work- conflict, job stress, work ethic, nurses
  • Sedigheh Ebrahimi *, Nasrin Alinejad Pages 55-66
    Today, due to the highlighted the importance of respect for the human dignity, and increasing awareness of patients, traditional methods of ethics training cannot meet the educational needs. In this cross-sectional study, the effect of medical ethics workshops on knowledge and attitudes of 40 fourth years medical students was studied. A pre-post questionnaire on the measurement of the importance of the medical ethics components, the self-assessment of ethical knowledge, behavior and professional ethics was presented. There was a significant difference between the mean score of the importance of the medical ethics components (questionnaire number 1) before and after the workshop (p = 0.002); but in the case of self-assessment of moral behavior (P = 0.64) and self-assessment of professional ethics compliance (p = 0.48), there was no significant difference between the mean score of students before and after the workshop. The analysis of log-books indicated that students understand, topics of confidentiality, informed consent, and breaking bad news; but issues such as empathy, respect for the patient's emotional state, interaction with a patient suffering from AIDS, informing the patient about the disease and the course of the treatment, accepting a mistake from the doctor, and apologizing to the patient were inadequately addressed by the students. Ethics training is not sufficient just at the beginning of the clinical course; it must also be trained actively in the hospital and on the patient's bedside.
    Keywords: Professional Ethics, Self-Assessment, Ethical Behavior, Medical Ethic's Workshop
  • Seyed Mozaffar Rabiee, Novin Nikbakhsh, Simin Mouodi * Pages 67-77
    In evolution and innovation program of medical education which has been announced to the medical universities of the country since 2015, as a part of the health sector reform in IRAN, promoting professionalism is one of the emphasized subjects. This study aimed to evaluate activities conducted in this university to promote professionalism. In this descriptive research, all activities performed in Babol University of Medical Sciences in the years 2015 and 2016 in order to achieve the objectives of professionalism were recorded in a data collection form. The subject, target group, the extent of each activity, and outcomes were recorded and compared with data related to years before 2015. Totally, 19 major activities have been recorded to promote professionalism in this university in these two years. Sixteen activities (84.2%) have been implemented after medical education reform of IRAN. The extent of activities was calculated as 10088 person-hour and most of these major activities (12 activities, 63.2%) was attributed to achieve the objective of "implementation structural and program requirements, an organized system for need assessment, pathology and improvement of the values of ethics and professionalism". After implementation of medical education reform in IRAN, Babol University of Medical Sciences has adopted multiple new activities to promote professionalism in this university.
    Keywords: The evolution, innovation program in medical education, Professionalism, Medical University
  • Hossein Mahmoodian, Hamide Barzegar Pages 78-90
    Patients have the right to make decision about their medical care. Thus, all the available information regarding decision-making should be provided for them. In surgical context, informed consent is essential for therapeutic relationship between patient and surgeon and sustains mutual trust and shared responsibility for decision making. Thus before surgery, the surgeon should describe available treatments, benefits and harms of them to the patients. So the patient can make a correct decision. In this cross-sectional study, 200 patients underwent gynecological surgery in a hospital in Shiraz during 2014 were recruited. The questionnaire which was used in this study had three parts. The validity and reliability of the questionnaires were evaluated using expert panel and SPSS software. In this study, there was no significant association between age, marriage status, job, home place, emergency or elective surgery and the amount of informed consent. There was significant difference between patients with primary school education and patients with higher education. Patients’ participation in decision making was 57%. Patients’ information about their rights in hospital and the amount of reading informed consent form were poor. This survey shows that the amount of informed consent obtained from patients is poor. So, we should consider some changes in content and obtaining informed consent.
    Keywords: Ethics, Medical ethics, Consent, Patients, Women
  • Tayebe Jalali, Fariba Borhani, Hasan Esmailpur, Mahdi Aliesmaeli, Mohammad Aminizade, Mohadese Motamed Jahromi * Pages 91-102
    Today, organizational commitment has been considered as a global concept in human resource management and organizational development. Lack of commitment and low level commitment results in negative outcomes for the individual and organization. One of the important factors influencing organizational commitment is the ethical climate of the organization.The aim of this study was to determine the correlation between ethical climate of medical emergency technicians and their organizational commitment in Kerman University of Medical Sciences. A descriptive analytical design was used in this study. The sample consisted of 103 technicians working in Kerman Emergency Medical Center. The instruments used in this study included a demographic questionnaire, Ethical Climate Questionnaire, and Organizational Commitment Questionnaire. Data analysis was performed using Pearson’s correlation, t-test, and descriptive statistics. The result of this research indicated that there is generally a positive and significant relationship between ethical climate and organizational commitment (R:0.39, p:0.001) Also, there was a positive correlation among professionalism, caring, rules, independence climate, and organizational commitment (p:0.01).Findings of this study could be used as a guideline for researchers and managers alike who endeavor to improve organizational commitment. Managers can help improve the ethical climate and as a result of organizational commitment by providing solutions, such as training and planning to institutionalize the ethics of the organization.
    Keywords: Ethical Climate, Affective Commitment, Continuance Commitment, Normative Commitment
  • Hossein Dargahi, Hajar Moamaei * Pages 103-118
    Improvement of staffs’ productivity through job ethic promotion is the most important challenges in new millennium. Therefore, this research aimed to determine the relationship between job ethics and staffs’ productivity in Tehran University of Medical Sciences. This research was a descriptive-analytical cross-sectional study conducted in 2016-2017. The research population was all of the staff of Tehran University of Medical Sciences. The sample size calculated 375 by Cochran formula according to staff of the hospitals and university schools. The research tool was Cullen and Victor’s job ethnics and Hersey and Goldsmith’s staff productivity questionnaires. The data was analyzed by SPSS software version 22, and used average and standard deviation for descriptive results and parametric tests, for example Pearson and Multivariate Linear regression. There was significant correlation between staff’s productivity and their job ethics and its dimensions. Also, organizational justice had the more and righteousness had the less correlation with staff’s productivity. Moreover, the staff's gender had significant correlation with their productivity, but the age and educational degrees of the staff had negative significant correlation with their productivity. Ultimately, 86% of staff’s productivity variations were impressed by their job ethics and its dimensions. To increase productivity of staff, establishment of safe organizational climate, development of personal ethics, and consideration of ethical issues by managers and supervisors is suggested.
    Keywords: Job ethics, staff productivity, Tehran University of Medicine Sciences
  • Masoumeh Hasanlo *, Arezo Azarm, Parvaneh Asadi, Azar Avazeh, Mitra Hojt Ansari, Hossein Ebrahimi, Mohammad Asghari Jafarabadi Pages 119-130
    Stressful ethical situations are considered as one of the problems of nursing profession, which disrupts the competence of simultaneous application of knowledge, skills, attitudes, and values in patient care. Since clinical nurses are more exposed to ethical distress due to their nature of job, especially in in critical care and psychiatric wards, this study was conducted to analyze the relationship between three dimensions of moral distress. In this descriptive-correlational study 545 nurses from Tabriz educational centers were selected by census method in 2013-2014. The moral distress scale (MDS) questionnaire was distributed among partcipants and data was collected during nine months. Data were analyzed by SPSS V13, descriptive statistics, Chi-square test, and Kendall's tau-b correlation coefficient. According to the findings, the mean of moral distress was 141.89 ± 29.6 (in the intermediate range). Chi-square test showed the relationship between the dimensions of moral distress (the relation between patient's ignorance, decision-making power, and professional competence) (P
    Keywords: Nurse, Moral distress, Professional competence, Decision-making power
  • Mohammad Aminizadeh *, Mansoor Arab, Roghieh Mehdipour Pages 131-140
    Nurses in the intensive care unit face a variety of ethical issues that can lead to moral distress. Nurses need moral courage for correct moral performance in a state of moral distress. The aim of this study was to investigate the relationship between moral courage and moral distress in nurses. The descriptive-analytic study of correlation type which aimed to investigate the relationship between moral courage and moral distress in nurses. A total of 310 nurses from special units of educational hospitals in Kerman were selected by census method. The tools Sekerka's moral courage and Corley's moral distress were used to collect data. Data were analyzed by descriptive and analytical tests of SPSS version 24. Mean score of moral courage of nurses was 42.71 ± 9.67. Moral courage was the highest in moral agent. The mean of moral distress was 56.03 ± 18.21 and the most moral distress was in the dimension of errors. There was a significant and negative relationship between moral courage and moral distress (R = -0.166; p = 0.003). Moral courage was different in position, type of department, and marital status. Moral distress differed only from type of department. The results of study indicated a significant and negative relationship between moral courage and moral distress. Strengthening the moral courage of nurses plays an important role in controlling and reducing moral distress. Therefore, nurses can reduce their moral distress by reinforcing moral courage and, instead, increasing the quality of care for patients.
    Keywords: Nurses of intensive care unit, Moral distress, Moral courage
  • Masomeh Khajeahmadi, Faezeh Jahanpour * Pages 141-154
    Maintaining the privacy is one of the most fundamental rights of the patients, based on the need for respect to human dignity. Considering that today's students are tomorrow's nurses who are directly involved with patients during and after their education, it is necessary to review their performance regarding the privacy of patients. Therefore, the present study aimed to investigate the privacy practices of patients among trainees and interns of the Faculty of Nursing and Midwifery of Bushehr University of Medical Sciences. This was a descriptive analytical and cross-sectional study. A total of 283 nursing and midwifery students of Bushehr University of Medical Sciences who had the necessary features to enter this study were selected by consensus method. The data collection tool was privacy questionnaire made by Heidari (2000), which validity and its reliability was confirmed. Data analysis was performed using SPSS software version 23 as well as statistical tests (T-test and ANOVA). The results of this study showed that the average score of patient's privacy was 09.24 ± 11.97. Also, student's performance in the area of personal, human, and in general the patient privacy was approximately good, and there was a significant difference between the average performance of trainees and interns in the domain of human (p-value = 0.002) and, in general, the privacy the patient (p-value = 0.018). There was a significant difference between the demographic factors of the educational level, ethnicity and occupation of students with practice of patient's personal privacy. Since the student's performance regarding the privacy of the patients was good, the administrators and clinicians should plan and take the necessary measures to maintain the present situation.
    Keywords: patients, Personal privacy, nursing, midwifery students
  • Somaye Rostami, Ravanbakhsh Esmaeali, Hedayat Jafari *, Jamshid Yazdani Charati, Seyed Afshin Shorofi Pages 155-164
    Futile medical care is considered as the care or treatment that does not benefit the patient. Thus, perception of the clinical team regarding futile care is of great importance and it has an important role in the quality of nursing care and health of clinical team. This study aimed to determine the relationship between perception of nurses regarding futile medical care and their caring behaviors toward patients in the final stages of life admitted to intensive care units. This correlational, analytical study was performed on 181 nursing staff of the intensive care units (ICUs) of health centers affiliated to Mazandaran University of Medical Sciences, Mazandaran, Iran. The data collection tool included a two-part questionnaire containing demographic characteristics form, perception of futile care questionnaire, and caring behaviors inventory. To analyze the data, statistical tests and central indices of tendency and dispersion were used. Pearson’s correlation coefficient, partial correlation, t-test, and ANOVA tests were performed to assess the relationship between the variables. Findings illustrated that the majority of nurses (65.7%) had a moderate perception of futile care. In addition, it was only the mean working hours per week among the demographic variables that had a statistically significant relationship with perception of futile care (P
    Keywords: Intensive care unit, Nurses, End-of-life care, Futile care
  • Seyed Ali Enjoo *, Zahra Kavosi, Seyed Ziaadin Tabei, Abdolali Mohagheghzadeh Pages 165-181
    Organizational culture affects the values, traditions, and norms of an organization. Therefore, the organizational behavior means how much an organization acts ethically. The cultural environment affects the formation of the organizational climate and, behavior. There are some deficiencies in the standards of organizational culture. This study aimed to review different aspects to accredit hospitals culturally in Shiraz University of Medical Sciences and consisted of two stages: First; the initial qualitative study was done by interviewing the experts who were selected purposely and held focused group discussion sessions to recognize the different aspects of cultural validation and develop an cultural accreditation manual for hospitals. Second stage was an evaluation of the hospitals in Shiraz University of Medical Sciences according to the cultural accreditation manual. Among 17 targeted hospitals, passed the training course of identifying indicators and volunteered to participate in the survey, 11 hospitals which had performed self-evaluation according to their manuals entered the survey. Seven main subjects and 17 sub-titles were derived from the first qualitative study. The subjects included considering religious laws demanded by patients and those patients’ accompaniers, patient satisfaction, staff satisfaction, consideration of ethical rules, dress codes, cultural activities of the hospital, and environmental neatness of the hospital. The evaluation of the above factors ranged from 0-1. The hospitals, total scores were from 0.68 to 0.78. Findings suggest capability of the indicators for hospital cultural evaluation. The qualitative study ranked the hospitals in every aspect.
    Keywords: Medical ethics, organizational ethics, accreditation of hospitals, organizational culture
  • Neda Yavari, Alireza Parsapoor * Pages 182-197
    Increasing attention to individual liberties in last decades, has led to considering respect to patients autonomy and involvement in making medical decisions as a critical ethical principle. In spite of a general emphasis on the Importance of the mentioned principle, there is a wide controversy about the logical limitations of respect to patient's wishes and preferences in medical decision making. While a significant number of theoreticians believe in necessity of considering rigid limitations for respect to patient's autonomy, others emphasize on respect to patient's absolute and unconditional right of self-determination. This article explains and analyzes each group's main arguments and finally suggests a functional and logical approach to the principle. This method helps avoidance of disadvantages of unconditional respect to patient's preferences while considering autonomy as an important ethical maxim.
    Keywords: Limited autonomy, Absolut autonomy, Beneficence, Shared decision making
  • Saeid Rahaie, Fatemeh Heidari * Pages 198-210
    Patients with advanced, progressive, non-curable, or hardly cured illnesses, found themselves in a situation where therapeutic measures have no effect in improving their condition and health status and they are gradually pushed toward death. Care provided to the patient, during this period, is known as end-of-life care which include life-sustaining treatments and palliative care. Life- sustaining treatments are such that give patient the chance for living longer but inflict lots of suffering upon the patient. While in palliative care, the patient probably survives for a shorter period, but suffers less. The question is whether the patient can choose between the two methods? Considering the Jurisprudential rule of “the necessity to safeguard human life”, most of the Muslim Jurists believe that the patient cannot rule out the first method (i.e. life- sustaining treatment). This study first examines the evidence of the rule, and explained the viewpoints of the Muslim Jurists about choosing between these caring methods, and proves that, despite accepting the rule, it is limited by the rules of “no hardship“ (la haraj) and “prohibition of detriment”(la zarar) and moreover the rule of “the domination”(saltanat). However, it can be said that, regarding the evidence of rule “the necessity to safeguard human life”, patients who are at this stage are excluded from the subject matter of this rule.
    Keywords: The end of life Care, Life- Sustaining Treatments, Palliative Care, the necessity to safeguard human life
  • Seyed Mohammad Hasan Alamolhoda *, Mohammad Rasol Imani Khoshkho, Mahmood Motavasel, Mahmood Motaharynia Pages 211-220
    In its broad sense, health encompasses a wider area than simply physical health. It includes mental, social and spiritual health as well. There is evidence that a child inherits from his parents not only genetic traits but also morality and acquirable traits epigenetically. This means that the parents, especially the mother, have a double responsibility towards their children. In the Islamic literature there are general recommendations regarding choosing a spouse, as well as norms of fertilization, and time of conception; these could be explained today as epigenetic factors in shaping a child’s personality. Some specific recommendations are as follows: Refraining from marrying an ill-humored woman; remembering god at the time of fertilization; and avoiding intercourse at special places, times, states and situations, which would have negative influences on a person’s psyche. Although these cannot be explained on the basis of experimental criteria, their effect on the health of the fetus is worth studying using appropriate methodology. Influence of maternal health on child health in terms of environment, genetics, and epigenetics are the areas that will be explored more by research in Islamic and new scientific resources.
    Keywords: Maternal health, child's health, psychological health, genetics, epigenetics
  • Mahmoud Motavassel Arani *, Mohammad Hassan Alamolhoda, Nikzad Easazade, Gholamreza Noormohammadi Pages 221-230
    Modern medical ethics, in particular the principle of Non-Maleficent, advises the medical staff to avoid any harm to the patient. Islamic jurists, using religious texts and sources, have introduced rules that are applicable in many areas of life. Among these rules, is the rule Non-Harm, that in this article to review this rule and its applications in medicine. In addition to discussions of the documents, a better understanding of the words "Darar" and "Dirar" and deny or forbid the word "La" at the beginning of the base document, is one of the major issues and disputes. Organ transplants, family planning and birth control, responsibility to protect the health, need to see a doctor for treatment, civil responsibility for doctors in the treatment, responsibility for custodians of society for the control of AIDS, are the problems affecting today's health systems that the rule of No Harm is flowing in them.
    Keywords: Medical ethics, Rule Non-Harm, Health system, Medical responsibility
  • Asghar Salimi Naveh, Reza Salimi, Nikzad Iesa Zadeh, Fatemeh Salimi, Maryam Poor Rezagholi Pages 231-242
    Professional ethics is a part of the ethics of the individual component of each discipline. Whether it is in the field of medicine from the viewpoint of the Quran and the traditions, or how this context is discussed, is the focus of this article. With reference to the most important principles of the principles governing the medical education system, we are going to explain these principles. The applied method is descriptive and with a Quranic-narrative approach. In addition to reviewing some verses of the Quran, the most important issues were considered as the principles of professional ethics, especially in relation to the medical profession. However, there are also other research projects that can be done. Consideration of the articles and resources that are relevant to this discussion has been considered for further research. In order to investigate the ethical principles governing the relations between students and students in the field of medicine, first, with an interpretive look at each verse, the ethical propositions of the constituent and the contents and orientations of each verse were extracted and then the lead role was included. Also, the concepts, orientations, and leadership role of each verse were extracted. The most important things to note are: 1- Extracting ethical verses based on the study of contemporary interpretations, 2- Extracting the concepts and moral themes expressed in the interpretations, 3- Finding the connection between ethical concepts, 4-Addressing the leadership role of each of the ethical concepts, 5-Categorization of common subjects and subjects of verses.
    Keywords: Ethics, professor, student, ethics, medicine
  • Amirhossein Mardani, Maryam Nakhoda *, Ehsan Shamsi Goshki, Alireza Noruzi Pages 243-257
    Substantial concerns about the research integrity in Iran have caused research misconducts to be issue for studies. But adequate recognition about causal factors is a necessary part of clear and explicit policy in order to manage the research misconducts and supply the research integrity. This study attempted investigating the available evidence on the reported research misconducts in the Iranian research and its causal factors. Therefore, 30 studies on the Iranian research misconducts were studied. The detected factors to research misconducts based on the reported evidence included: 1. Structural factors such as publication pressure, scientific promotion policies, research funding and job preservation; 2. Organizational factors such as research environment, regulatory-control activities on research and teaching research activities; 3. Personal factors such as research skills, degree orientation, financial benefits, understanding and moral judgment. The analytical model of causal factors was designed. Therewith, cultural and situational factors have received less attention in the literature and they have major focus on the obvious types of research misconduct (data fabrication, Falsification and Plagiarism), especially plagiarism.
    Keywords: Research misconduct, Research integrity, Research ethics, Iranian Research
  • Mojtaba Parsa, Azam Khorshidian * Pages 258-271
    The emergence of different types of economic relations and the desire of professionals to earn more income has led to new challenges such as conflicts of interest in the dental profession. The community expects dentists to prioritize the health and the interests of their patients in their professional activities. In this regard, one of the most important dilemmas is the confrontation between the professional duties of dentists and their profit. Business goals being preferred rather than providing specialized knowledge services by dentist is a major concern, which can lead to patients’ distrust. Fee splitting, Self-referral, receiving gifts from the patient and industrial companies are among the most significant type of conflicts of interest in the profession, which are discussed in this article in the form of four clinical cases.
    Keywords: Ethics, dentistry, conflict of interest, self-referral, fee splitting, gain sharing
  • Nikzad Issa Zadeh *, Reza Salimi, Mohammad Mehdi Esfahani, Mahmoud Motevasel Arani Pages 272-281
    One of the most important sources in Islamic traditional medicine is the hadiths remaining from infallible imam and the first condition for using the hadiths especially in medicine is the exact and correct understanding. The systematic and accurate understanding on fulfillment of certain conditions and applying the rules of understanding are based on the features like various aspects of semantic, generalization and encumbrance, generality and particular meaning, firm and similar ayat, abrogating and abrogated in one hand, the narrative transition from time to time and various historical vicissitudes and as a result of various damages like distort spiritual and literal, paraphrase, ambiguity, ijaz, forging and etc. in narrations of the infallible Imam. In understanding of medical traditions, the evidence attached is used more among the rules of understanding. This study analyzed the attached evidence and studied about how they are used in understanding of traditions.
    Keywords: Medical traditions, rules, understanding, evidence attached
  • Mohsen Rezaei Aderyani, Saeid Nazari Tavakkoli *, Mehrzad Kiani, Mahmood Abbasi, Mohsen Javadi Pages 282-290
    Medical ethics is an old science. Some of its issues have historical precedence, and others are modern challenges, and have emerged with advances in technology. One of such historic but newly emerging challenges is "bi’natijeghi-e-pezeshki (futile treatment)", which is defined as the treatment that cannot achieve its goal. This term entered medical literature as "medical futility" in late 1980s. Based on this investigation, it can be concluded that this term should only be used when the desired outcome following medical procedure and the outcome sought by the medical team and patient/family (patient's health) is unlikely to be realized. There are various equivalents for this term in our country (Islamic Republic of Iran), including "bi’fayedegi-e-pezeshki (medical uselessness)", "bi’houdeghi (frivolity) in medicine", and even "inappropriate treatment". The present article aimed to find a suitable Persian equivalent for this concept. The use of interpretations such as "frivolity" or "uselessness" may cause misunderstanding between patient/family and the medical team, and can ruin the trust between patient/family and the medical team. Thus, the best alternative to this English term appears to be "bi’natijeghi-e-pezeshki (futile treatment)".
    Keywords: Medical futility, futile treatment, medical ethics
  • Ghasem Ahmadi *, Ali Elhami, Reza Baghizadeh, Hossein Moradi, Mahmoud Motaharinia Pages 291-301
    Bioethics is an interdisciplinary course which includes public health. The public health is a general concept dealing with ethical, spiritual, cognitive, and physical issues. Ethical health is part of bioethics. This paper analyses the discourse between feminism and Islam regarding the influence of gender on ethics. Considering influence or lack of effect of gender on ethics is the most important difference in Islam and feminism. The essence of the difference is in ontology and epistemology principle of both views. Islam considers God as decisive ethic and ethical behaviours while feminism considers human as ethic decisive. In Islam, gender does not play role in origin of humanity and does not cause perfection or imperfection and strength or weak of being human. However, gender influences ethic and ethical behaviours and causes difference in ethical behaviours between man and woman. But, .in feminism view, gender does not affect not only humanity origin but also ethical issues and behaviours. feminism granting ethical similarity between men and women overlooks ethic-gender roles leading to creation of a system that makes man and woman responsible for and tends to Bigender by proposing gender similarity between men and women ; this attitude has unethical outcomes and affects ethical health. This paper aimed to explain Islamic view (Quran and traditions) and outcomes of feminism view about gender effect on ethic along with investigating different sects of feminism.
    Keywords: Gender, ethics, islam, feminism, care ethics, ethical health
  • Amir Ahmad Shojaei * Pages 302-318
    Medical ethics in a reductive look can be handed to physician’s ethics and then call a physician who adheres to medical ethics attributed to the moral virtues. Moral virtues are counted to be about 137 in the teachings of Shiite, most of which are not related to the practice of medicine but nearly eighty virtues are linked to the practice of medicine. This number is too much to be handled in a paper and analyzed by verses and hadiths. Therefore, we should take two steps: 1-Limit the virtues of physicians 2- Analyze the virtues of physicians. Believe and practice the virtues emphasized in the teachings of Shiite leads to a monotheistic look to the practice of medicine and provides physicians with a different and transcendental worldview. This insight that stood upon the teachings of the Quran and hadiths by Imams (AS) considers the practice of medicine a divine relation and then shows the communication between a physician and others. The current paper analyzes the divine relation of the physician and its impact to the practice of medicine. First literature review performed to find three most virtues. Then Factor analysis method was used and therapeutic virtues were limited to thirteen virtues. Then library study and focus group discussions were used to analyze the selected therapeutic virtues. The practical conclusions is that if we consider medical ethics practice based on virtue, and define and interpret virtues based on the teachings of Shiite, then we will get to a monotheistic view in the practice of medicine that distinguishes Shiite medical ethics monotheistic feature and the secular one, and helps to link between faith and morals.
    Keywords: Medical ethics, ethical physicians, ethical virtues