فهرست مطالب

پژوهش نامه اخلاق - پیاپی 36 (تابستان 1396)
  • پیاپی 36 (تابستان 1396)
  • 192 صفحه، بهای روی جلد: 85,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1397/01/15
  • تعداد عناوین: 7
|
  • اکبر عروتی صفحه 7
    رازداری یکی از مسائل اخلاقی بسیار مهم به ویژه در فرایند روان شناسی و مشاوره است. به همین علت در نظام نامه اخلاقی سازمان روان شناسی و مشاوره جمهوری اسلامی ایران مورد تاکید قرار گرفته است. مسئله افشای اسرار یکی از چالش های مهمی است که روان شناسان و مشاوران با آن مواجه هستند. در این مقاله که با روش توصیفی تحلیلی تنظیم گردیده مسئله رازداری و موارد نقض آن از منظر آموزه ها و تعالیم اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است. بر این اساس، افشای اسرار جایز نیست مگر در مواقع بسیار ضروری که جان و عرض مراجع یا شخص دیگری در خطر باشد در این صورت به جهت مصلحت عقلی و از باب قاعده الاهم فالاهم و دفع افسد به فاسد آن هم در حد ضرورت جایز دانسته شده است. برخی مصادیق دیگر در انی حوزه مسئله مقاله پیش روست.
    کلیدواژگان: رازداری، روان شناسی، مشاوره، افشای اسرار، اخلاق کاربردی، اخلاق مشاوره
  • فاطمه وجدانی، آقای جواد آقایی صفحه 29
    با وجود اهمیت فوق العاده تربیت دینی در نظام آموزشی کشور ما، هنوز کاستی های زیادی در این زمینه وجود دارد. یکی از کاستی ها و مشکلات جدی، وجود مربیانی است که فاقد شایستگی های شخصیتی، اخلاقی و رفتاری لازم برای این کار هستند. این پژوهش با تمرکز بر روی «صبر» به عنوان یکی از اساسی ترین فضایل اخلاقی به جایگاه آن در اثربخشی تربیتی مربی در متربیان می پردازد. در این پژوهش که مبتنی بر روش تحقیق، توصیفی تحلیلی است، از طریق بررسی تحلیلی آیات قرآن کریم و روایات اهل بیت ، نحوه تاثیرگذاری صبرورزی مربی دینی بر فرایند تربیت دینی مورد بررسی قرار گرفته و سپس راهکارهایی برای تقویت این ویژگی اخلاقی پیشنهاد شده است. یافته ها نشان می دهد که صبر از سه راه تامین بهداشت و سلامت روانی پایه، تقویت رفتار عمومی سنجیده و تقویت مهارت های حرفه ای (تدریس و تربیت موثر)، مربی دینی را در ایفای مسئولیت هایش یاری می نماید. همچنین، راهکارهایی برای ایجاد و تقویت ملکه صبر در قالب اقدامات زمینه ساز و پیشگیرانه، اقدامات مقابله ای و کنترلی، و اقدامات تکمیلی در مقاله مطرح شده است.
    کلیدواژگان: صبر، تربیت دینی، مربی دینی، تربیت معلم، صبوری کردن، اخلاق مربی
  • احمد عبادی، رضا عظیمی صفحه 53
    این پژوهش با استناد به آموزه های اخلاق اسلامی، اقدام به تحلیل مبانی روش شناختی در تدوین کدهای اخلاقی متناسب با محیط های صنعتی پرداخته است. در این باره به دو رویکرد فضیلت محور و الزام گرا توجه شده است. تاکید بر هر دو رویکرد فضیلت محوری و الزام گرایی در اخلاقیات به نحو مکمل و کثرت روش ها و اتخاذ رویکرد میان رشته ای از رهیافت های این پژوهش به شمار می روند. صنعت، پاره ای عیوب اخلاقی دارد که فضایل اخلاقی بسیاری در آموزه های اسلامی را می توان برشمرد که می توانند نقش راه برندگی و هدایت گری را در محیط صنعتی ایفا کنند. نتایج به دست آمده علاوه بر معرفی فضایلی هم چون قناعت، فروتنی، دگردوستی، احترام متقابل بر الزاماتی اخلاقی مانند مسئولیت پذیری، دانش پایگی، دقت، وقت شناسی، کارگشایی، مراقبت از جسم، آراستگی، امانت داری، دوراندیشی، قانون گروی، آزادی، جلب رضایت، صرفه جویی در دو بعد الزامات درون محیطی و سازمانی، به عنوان کدهای اخلاقی معتبر تاکید دارد.
    کلیدواژگان: کدهای اخلاق، اخلاق اسلامی، محیط های صنعتی، اخلاق مکمل، اخلاق سازمانی
  • مصطفی سلیمانی اصل، محمدهادی امین ناجی صفحه 79
    پیشینه تفکر تکفیری و سلفی گری معاصر را میتوان در تفکرات و عقاید و نیز نوع سلوک روحی و اخلاقی خوارج در عصر علوی یافت. این مقاله ضمن نگاه مقایسه ای به سلفی های معاصر وخوارج با رویکرد اخلاقی به ارزیابی دیدگاه های آنها با معیارهای اخلاقی به ویژه بارویکرد اخلاق فضیلت گرا پرداخت تا مسیر قضاوت های صحیح جوامع مختلف نسبت به اسلام ناب فراهم شده بین فرقه های انحرافی و اسلام اصیل تمایز قائل شوند. به جهت تاثیر گذاری حوزه اخلاق و ابعاد مختلف آن ما از منظر اخلاقی به این مقایسه پرداخته ایم. حوزه های فکری اعتقادی که به نقد و ارزیابی باورهای آنان می پردازد نیز نوع عواطف و گرایش های باطنی و قلبی ایشان و در نهایت نوع سلوک و رفتار این فرق با توجه به معیارهای اخلاق اسلامی تفاوت های چشم گیر این فرق انحرافی را با دیدگاه های اصیل اسلامی نشان خواهد داد. این پژوهش نشان می دهد تشابه اصلی این دو جریان در ابعاد گفته شده کج فهمی، قشری گری،نفرت، تکفیر مخالفان و استفاده از خشونت است که در این پژوهش سعی شده به روش کتابخانه ای ضمن معرفی چارچوب فکری و اخلاقی ایشان دیدگاه ها و ویژگی های اخلاقی آنان مورد نقد و ارزیابی اخلاقی قرار گیرد.
    کلیدواژگان: اخلاق تکفیر، اندیشه خوارج، اخلاق جنگ، اندیشه ی سلفی گری، اخلاق سلفی گری
  • کیومرث کلانتری، خانم فاطمه نوری، سید ابراهیم قدسی صفحه 101
    فعل و انفعال ذهنی مرتکب که از آن به رکن روانی جرم تعبیر می شود، به دو صورت محقق می شود یا مرتکب، خواهان ارتکاب عمل مغایر با قانون کیفری است یا اینکه چنین خواستی وجود ندارد اما مرتکب به اندازه کافی نمی اندیشد و از این عدم اندیشیدن، جرمی محقق می شود؛ در صورت اول جرم عمدی است و در صورت دوم جرم غیرعمدی است. این مقاله با استفاده از روش توصیفی تحلیلی از یک سو به تعریف و مختصات اساسی جرایم غیرعمدی با رویکرد نوین مقنن می پردازد، و از سوی دیگر چگونگی پیشگیری از آنها را بیان می کند. بررسی نشان می دهد در مطالعات پیشگیرانه چه با نگاه کنشی و چه واکنشی باید آن دسته از عوامل جرم زایی نشانه گیری شوند که نقش حیاتی در تحقق جرم دارند و با برچیده شدن آنها، از شکل گیری دیگر عناصر فرایند جنایی جلوگیری می شود .
    کلیدواژگان: جرایم غیرعمدی، اندیشه و آگاهی، پیشگیری اخلاق مدار، کدهای اخلاقی، هنجارسازی رفتار
  • محمد اسلامی، سید حسین شرف الدین صفحه 121
    فیلم به جهات متعددی صفات و رفتارهای اخلاقی تماشاگر را دست خوش تاثیر و تغییر می نماید، یکی از کلیدی ترین این جهات اشتمال فیلم بر انبوهی از «محتوا» و «معنا»ست. در نوشتار پیش رو در مرحله ی اول با تفکیک میان «معنای ساختاری» و «معنای محتوایی» نشان می دهیم فیلم (به طورخاص فیلم روایی) به دلیل وجود عناصری چون تصویر و تخیل آبستن موارد و لایه های معنایی پرشماری است؛ آنگاه در مرحله ی دوم براساس معانی طرح شده، لوازم و تبعات و تاثیرات اخلاقی حاصله بر تماشاگر ترسیم می گردد و مشخص می شود تبعات و تاثیراتی چون «دستکاری در نگرش زیبایی شناختی»، «خوگرفتن با کم عمقی اندیشه» و... از دل آن معانی حاصل می شود.
    کلیدواژگان: فیلم، اخلاق، رسانه، معنای ساختاری، معنای محتوایی، تاثیرات اخلاقی سینما، تماشاگر، اخلاق سینما
  • محمود مهرآوران، احمد رضایی صفحه 143
    اخلاق و کارکرد آن، یکی از مهم ترین بن مایه های متون گوناگون زبان و ادب فارسی است و موضوعات مختلف اخلاقی و پند و اندرزهای فراوان در بیشتر این آثار دیده می شود. یکی از مهم ترین و موثرترین موضوعات اخلاقی و تعلیمی «زبان و سخن» و کارکرد مثبت و منفی آن است. در بیشتر متن های ادبی، عرفانی و تاریخی ما درباره اهمیت زبان، ویژگی های آن، مخاطب، ویژگی های سخن و... نکته هایی درخور تامل و به شیوه ای موثر، بیان شده که بیشتر آنها متاثر از آموزه های قرآنی و روایات نبوی و علوی و دیگر بزرگان دین است. چنین مضامینی در همه انواع ادبی از ادبیات تعلیمی که جایگاه اصلی چنین مباحثی است، تا ادبیات حماسی و غنایی دیده می شود. مقاله حاضر، این موضوع و چگونگی آن را در آثار برجسته و اصیل ادب فارسی بررسی و نمونه هایی از بیان و توصیف شاعران و نویسندگان را با توجه به منشا سخنانشان ارائه کرده است. حاصل پژوهش نشان می دهد در بیان چنین مضامینی آنچه برای گوینده یا صاحب متن مهم است، جنبه آموزشی یا همان تعلیمی و انتقال آن به مخاطب است؛ از این رو در چنین ساختارهایی کمتر با مختصات تخیلی روبه روییم بلکه مخاطب درون مایه را عمدتا در قالبی عاری از ممیزات ادبیات مخیل مشاهده می کند؛ نهایت استفاده از تمهیدات هنری در چنین آثاری، تمثیل یا اسلوب معادله است.
    کلیدواژگان: ادب تعلیمی، اخلاق، زبان، سخن، اخلاق ادبی
|
  • Kbar Orvati Page 7
    Keeping secrets is regarded as one most notable moral principle, particularly in psychological studies of people and counseling and, therefore, it has been emphasized on in moral regulation of Psychology and Counseling Organization of IRI. Revealing secrets is a notable challenge met by psychologists and counselors. In this paper, using analytical and descriptive method, keeping secrets and its cases of breach have been studied on the basis of Islamic teachings. On the basis, revealing a secret is hardly permitted, that is, it is permitted only in such necessary cases that ones life or reputation demands. In such cases, a reasonable expediency in agreement with the rule of choosing the most important of those important cases and the rule of opposing the worst with choosing bad or worse cases. And some other cases of such permission have been referred to in the paper also.
    Keywords: Keeping Secrets, Psychology, Counseling, Revealing Secrets, Applicable Moral, Counseling Moral
  • Fatemah Vojdani Dr, Javad Aqayi Page 29
    In spite of an extraordinary importance given to religious education in educational system in our country, there may be found many flaws in the field. One serious flaw lies in some educators lacking necessary personal, moral and behavioral merits. This study, using analytical ad descriptive method and centering on patience as one of the most notable moral merits, deals with its part in education. With reliance on some Quranic verses and Ahl al-Bayt`s traditions the way in which a religious educator`s patience influence the process of education has been shown and then some techniques have been introduced to support this moral quality. As explained in the paper, this moral property helps the educator in three ways including preparing basic health and mental safety, supporting measured public behavior and educational techniques. In addition, some procedures have been given in the form of ground and preventive measures, opposing and controlling measures and complementary measures to support the ability.
    Keywords: Patience, Religious Education, Educating Teacher, Educator's Moral.
  • Ahmad Ebadi, Reza Azimi Page 53
    This study, relying on Islamic Moral Teachings, has analyzed methodological principles of the compilation of ethical codes suitable for technical environments. In the study, virtue ethics approach and functional approach have been brought into consideration. Giving weight to the two approaches in moral duties as compliment and to plurality method and taking a multidisciplinary attitude may be counted as the attitude of the study. Though thechnology in itself is exposed to some moral flaws, there may be found many moral virtues in Islamic teachings for supporting morality in technical environment. As explained in the paper, such moral obligations as dutifulness, experience, knowledge, precision, punctuality, caring the body, elegance, trustworthiness, far-sightedness, lawfulness, freedom, satisfaction and economizing in two aspects of environmental and grganizational requirements as moral codes have been emphasized.
    Keywords: Ethical Code, Islamic Ethics, Technical Environment, Comlementary Morality, Organizational Morality
  • Mostafa Solaimani Asl, Mohammadhadi Aminnaji Dr Page 79
    The roots of contemporary Takfiri and Salafi`s thought may be found in Khawarej thoughts, beliefs and moral and spiritual manner of life in Alawi age. The paper, comparing contemporary Salafis and Khawarej in an ethical approach, has studied and assessed their views with the norms in virtue ethics in order to prepare the ground for human societies to make distinction between this group and true Muslims. Other fields of religious studies that study their beliefs criticaly, would also show their inner and mental tendencies and manner of life and their distortion from real Islamic beliefs. As shown in the paper, this converted group`s main remarked resemblance with Khawarej lies in misunderstanding, superficiality, relating disbelief to others and using violation to others. In the paper, with reliance on library sources, their distortion has been focused on critically.
    Keywords: Takfir's Moral, Khawarej Thought, Ethics of War, Salafist Thought, Salafist Ethics.
  • Kiumars Kalantari Dr, Seyyed Ebrahim Qodsi Dr Page 101
    Mental action and reaction of those commiting crimes, known as the scond mental base of the crime, happen in two ways; in some cases, those commiting crimes act against penal laws intentionally while in other cases, they act without enough consideration and, therefore, commit a crime. The former would be regarded as intentional and the latter unintentional. The paper, using descriptive-analytic method, studies the definition and principal qualities of unintentional crimes in a new approach on the one hand, and introduces the ways to prevent them on the other hand. As shown in the study, in preventive studies, regarding the former and the latter both, we should oppose those agents of fundamental part in happening crimes; that is, those given their destruction, no other criminal element would be formed.
    Keywords: Unintentional Crimes, Thought, Awareness, Ethical Prevention, Ethical Codes, Behavoiral Normalization
  • Mohammad Eslami, Seyyed Hosein Sharafoddin Dr Page 121
    Film affects and changes watchers` ethical qualities and behaviors in various aspects, one of the most notable aspect lies in the fact that it includes multitude of content and meaning. In the paper, with a distinction made between structural meaning and content meaning, it has been shown that films, particularly narrative ones, because of their being including such elements as pictures and images convey many cases and layers of semantical meanings; then on the basis of presented meanings, ethical effects and consequences on the watchers are explained. As is explained, such happenings as change in attitude toward aesthetics and low of thought may be taken as effects of films.
    Keywords: Film, Ethics, Media, Structural Meaning, Content, Ethical Effects, Cinema, Watcher
  • Mahmood Mehravaran Dr, Ahmad Rezai Dr Page 143
    Morality and its effect are regarded as one of most notable subjects in various persian texts and literature and various ethical subjects as well as many cases of sermon and advice may be seen in the texts. Among ethical and educational subjects speech and language and their effects are known as one of the most important ones. In most of our literal, mystical and historical there may be found a lot of points on the importance of speech and its properties, the addressee. The matters have been given with reliance on Quranic and traditional teachings. Such contents may be found in all literal styles including educational literature, poems and epics. This paper has studied the subject on the basis of Persian texts and speeches of outstanding authors and poets with regard to the sources of their works. As shown in the paper, what meant by authors as being of importance in ther works lies mainly on the educational nature of the contents and the ways for actualizing it in the addressee. Such being the case, therefore, one may not find any notable part for imaginary speeches; only in some cases we find examples of resemblance.
    Keywords: Educational Literature, Ethics, Language, Speech, Literal Ethics.