فهرست مطالب

اقتصاد و الگوسازی - پیاپی 31 (پاییز 1396)
  • پیاپی 31 (پاییز 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/09/30
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سپیده اوحدی اصفهانی، سید کمیل طیبی *، محمد واعظ برزانی صفحات 1-26
    در هر زمان نه تنها تغییرات تکنولوژیکی توابع تولید غیر مشابه بین کشورها به وجود می آورد، بلکه تغییرات تجارت را در طول زمان نیز باعث می شود. اکتشافات تکنولوژیکی در تمام کشورها صورت نمی گیرد و در ضمن هم زمان نیز به تمام کشورها گسترش و سرایت پیدا نمی کند. بنابراین کشورها برای تولید محصولات از تکنولوژی متفاوت استفاده می کنند، که این تفاوت بدون تاثیر بر روابط تجاری آنها هم نخواهد بود. در این پژوهش به تحلیل اثر ناپارامتری شکاف تکنولوژیکی بر روابط دو جانبه ی تجاری ایران و شرکای منتخب طی سال های 2015-1995 پرداخته می شود. در این رابطه از الگوی جاذبه ی شبه پارامتری استفاده می شود و برای برآورد آن نیز از نرم افزار Stata بهره گرفته شده است. نتایج تخمین الگوی شبه پارامتری جاذبه با استفاده از اثرات ثابت نشان می دهد که تفاوت حق ثبت اختراع بین شرکای تجاری به عنوان شاخص شکاف تکنولوژیکی بر روابط دوجانبه ی تجاری طبق انتظار به صورت ناپارامتری است. به صورتی که در مقاطعی تاثیر تفاوت حق ثبت اختراع بین دو شریک تجاری بر رابطه ی تجاری روندی نزولی دارد، و در قسمت های دیگر این روند شکل صعودی به خود گرفته و منجر به افزایش روابط دوجانبه ی تجاری بین کشور ها می شود.
    کلیدواژگان: تجارت، الگوی جاذبه، تحلیل ناپارامتری، تحلیل شبه پارامتری، شکاف تکنولوژیکی
  • محمدشریف کریمی، مریم حیدریان * صفحات 27-54
    شهرنشینی یک انتقال ساختاری از نواحی روستایی به مناطق شهری است که از طریق ساز و کار های مختلفی بر روی مصرف انرژی تاثیر می گذارد. تبیین رابطه ی بین مصرف انرژی و شهرنشینی و مشخص کردن میزان و نحوه تاثیرگذاری آن می تواند در سیاست گذاری های بخش انرژی و سیاست گذاری های جمعیتی مفید واقع شود. به همین منظور در این مطالعه تلاش شده است، با بکارگیری الگوی STIRPAT تعمیم یافته علاوه بر بررسی نقش ساز و کار های مختلف اثرگذار بر مصرف انرژی، به برآورد این اثرات در کوتاه و بلندمدت از طریق روش خودرگرسیون با وقفه های توزیعی داده های ترکیبی مربوط به داده های 30 استان کشور طی دوره زمانی 1394-1383 پرداخته و با استفاده از روش تصحیح خطای برداری رابطه علیت بین مصرف انرژی و سایر متغیرهای توضیحی بررسی می گردد. نتایج برآوردها حاکی از وجود یک رابطه دو طرفه، مثبت و معناداری بین مصرف انرژی و شهرنشینی در کوتاه و بلندمدت است. همچنین در این مطالعه فرضیه کوزنتس در مورد رابطه U معکوس بین شهرنشینی و مصرف انرژی رد نمی شود و می توان گفت رابطه بین این دو متغیر یک رابطه مثبت ولی کاهنده است. رابطه سایر متغیرها از جمله؛ درآمد سرانه، شاخص تکنولوژی و تعداد خودروها نیز با مصرف انرژی مثبت و معنادار بوده است.
    کلیدواژگان: نرخ شهرنشینی، مصرف انرژی، الگوی STIRPAT تعمیم یافته، استان های ایران
  • منیژه اسدی، مسعود نیکوقدم *، جواد هراتی صفحات 55-87
    سلامت از طریق افزایش توان نیروی انسانی ملی بر رشد اقتصادی تاثیر مهمی دارد. ارتقای سلامت، انسان هایی سالمتر و مولدتری به بار می آورد. همچنین سلامت و بهداشت مناسب، موجب بهبود و افزایش توان نیروی کار می شود که متعاقبا به افزایش تولید و رشد اقتصادی منجر می گردد. یکی از مسائل مهمی که دولت ها با آن روبه رو هستند سهم مخارج سلامتی تخصیص یافته به بخش بهداشت است .این مقاله با استفاده از برآورد معادلات همزمان در چارچوب الگوهای داده های ترکیبی و از طریق بکارگیری متغیرهای ابزاری و روش حداقل مربعات دو مرحله ای (G2SLS) به بررسی رابطه بین مخارج بهداشتی دولت و رشد اقتصادی در کشورهای منتخب حوزه منا در فاصله زمانی 2014-1995 پرداخته است. نتایج حاکی از تاثیر متقابل مخارج بهداشتی دولت و رشد اقتصادی بر یک دیگر در کشورهای مورد بررسی است. نتایج حاصل از مطالعه می تواند در زمینه طراحی سیاست های رشد و بهبود سرمایه انسانی مورد استفاده برنامه ریزان قرار گیرد.
    کلیدواژگان: مخارج بهداشتی دولت، رشد اقتصادی، سیستم معادلات همزمان، روش حداقل مربعات دو مرحله ای، داده های ترکیبی
  • مهدی یزدانی *، حامد پیرپور صفحات 89-124
    اهمیت نقش ذخایر بین المللی در تامین مالی کسری تراز پرداخت ها و ایجاد تعادل در بازار ارز، باعث توجه ویژه ی کشورهای جهان به این ذخایر طی دهه های اخیر شده است. از طرف دیگر برخی از ویژگی های اقتصادی در کشورهای گروه اوپک مانند وابستگی شدید اقتصادی به درآمدهای نفتی و عدم انعطاف پذیری در نظام ارزی، باعث اثرگذاری نوسان های قیمت نفت بر سطح ذخایر بین المللی در این کشورها می شود. بر این اساس با توجه به اهمیت نقش ذخایر بین المللی در اقتصاد کشورها و همچنین به دلیل محیط اقتصادی کشورهای گروه اوپک، در این مطالعه بر اساس دو رویکرد احتیاطی و مرکانتیلیستی، تعیین کننده های تغییرات ذخایر بین المللی در کشورهای گروه اوپک با استفاده از روش میانگین گروهی ترکیبی طی دوره ی 2016-1973 ارزیابی شده است. بر اساس نتایج، رویکردهای احتیاطی و مرکانتیلیستی تایید می شوند و متغیرهای هزینه ی تعدیل، هزینه ی فرصت، عامل محرکه ی افزایش ذخایر، تغییرات تولید ناخالص داخلی سرانه، درجه ی باز بودن تجاری، نظام ارزی و شوک های مثبت و منفی قیمت نفت (استخراج شده بر اساس روش مارکف-سوئیچینگ)، به عنوان تعیین کننده های ذخایر بین المللی شناخته شدند و ضرایب این متغیرها در الگوها معنادار و علامت آن ها نیز موافق انتظار است.
    کلیدواژگان: ذخایر بین المللی، نوسان های قیمت نفت، کشورهای اوپک، مارکف، سوئیچینگ، میانگین گروهی ترکیبی
  • امیر جباری *، نرگس مرادخانی، غزال فیروزه صفحات 125-147
    یکی از مهمترین چالش های فراروی دولت ها در قرن بیست و یکم، بحران های زیست محیطی است. به همین دلیل دولت ها می کوشند تا با اتخاذ سیاست ها و برنامه های مختلف، بر مشکلات فائق آیند. افزایش مصرف بی رویه سوخت های فسیلی نه تنها تحدیدی برای مصرف آینده آنها است، بلکه آثار منفی زیست محیطی آن نیز به عنوان مقوله مهم مورد توجه دولت مردان است. بر همین اساس در این مطالعه با استفاده از روش تعادل عمومی قابل محاسبه آثار رفاهی و زیست محیطی سیاست مالیات سبز بررسی و تغییرات رفاه، میزان تولید و تغییرات آلاینده دی اکسید کربن برای سال 2015 در ایران و بخش های زغال سنگ، نفت، گاز و فرآورده های نفتی در قالب هشت سناریوی مالیاتی ارزیابی شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که با وضع مالیات بر بخش های آلاینده، در همه سناریوها با لحاظ اثر مثبت کاهش آلودگی، تغییرات رفاه مثبت است و میزان آن با افزایش نرخ مالیات افزایش می یابد، اما تولید در تمامی سناریوها کاهش یافته است؛ درنتیجه در ایران با اعمال مالیات سبز منفعت مضاعف حاصل نمی شود، همچنین بالاترین نرخ رشد رفاه به ازاء نرخ مالیات 4 درصد (سناریوی چهارم) است که به عنوان نرخ بهینه در نظر گرفته می شود.
    کلیدواژگان: مالیات سبز، منفعت مضاعف، الگوی تعادل عمومی قابل محاسبه، رفاه اجتماعی
  • محمدعلی فیض پور، حسین حاجی خدازاده * صفحات 149-178
    اگرچه مطالعات اندکی دوره حیات بنگاه های جدیدالورود را در برخی از صنایع تولیدی ایران موردبررسی قرار داده اند اما در هیچ کدام از مطالعات این حوزه عوامل محیطی موثر بر دوره حیات بنگاه ها مورد کنکاش قرار نگرفته است. بر این اساس، این مطالعه با هدف معرفی و شناسایی عوامل موثر بر دوره حیات بنگاه های جدیدالورود صنایع تولیدی ایران با تاکید بر ویژگی های محیطی (که در این مطالعه با تمایزات استانی مشخص شده) طراحی شده است. درمجموع از 20 متغیر در گروه های پنج گانه ویژگی های بنگاه، صنعت، مخارج، نیروی انسانی و محیطی، 9 متغیر به عوامل محیطی تاثیرگذار بر دوره حیات بنگاه ها در مناطق منظور و برای تبیین تاثیرات احتمالی این متغیرها بر دوره حیات از الگوی مخاطره نسبی کاکس استفاده شده است. داده های مورد نیاز در این پژوهش نیز از نتایج سرشماری از کارگاه های صنعتی ده نفر کارکن و بیشتر مرکز آمار ایران و بر حسب بنگاه استخراج گردیده است. همسو با اکثر مطالعات این حوزه، نتایج این پژوهش نشان می دهد که متغیرهای محیطی نرخ بیکاری و تغییرات آن، رشد متوسط درآمد خانوار، رشد تولید ناخالص داخلی سرانه مناطق، تراکم و رشد جمعیت، نرخ باسوادی مناطق، رشد تسهیلات اعطایی بانک ها و امنیت دوره حیات بنگاه ها را به صورت معناداری تحت تاثیر قرار داده است.
    کلیدواژگان: تمایزات منطقه ای، دوره حیات بنگاه های جدیدالورود، صنایع تولیدی ایران، الگوی مخاطره نسبی کاکس
|
  • Sepideh Ohadi Esfahani, Seyed Komail Tayebi *, Mohammad Vaez Barzani Pages 1-26
    At any given time, not only technological change creates non similar production functions among countries, but also it causes trade change over time. Technological explorations are not taking place in all countries and they do not spread to all countries at the same time. Therefore, countries use different technologies to produce products. In this paper, we have explained Effect of technological gap on Iran’s Trade Relations during 1995-2015. This analysis has been performed by estimating a semi-parametric gravity model and STATA is used for estimation. As expected, the estimation results of semi-parametric gravity model, which is based on a fixed effects approach, has shown that the effect of patent difference as a proxy for the technological gap on bilateral trade is significantly nonparametric. More specifically, the impact of the patent difference between the two trading partners has had a downward trend in some sub-process, while being upward in the rest of the process, in which it causes an increase in bilateral trade relations between Iran and its major trading partners.
    Keywords: Trade, Gravity Model, Non, parametric Analysis, Semi, parametric Analysis, Technological Gap
  • Mohammad Sharif Karimi, Maryam Heidarian * Pages 27-54
    Urbanization is a structural transition from rural to urban areas which have been influenced by energy consumption of various channels. Explaining the relationship between energy consumption and urbanization and specifying the amount and how it can influence policies in the energy sector and policies of the population is helpful. This study uses the generalized STIRPAT model to examine the role of various channels which are affect the energy consumption. These effects are estimated at the short and long-run through the Panel Auto Regressive Distributed Lag with data of 30 provinces during 2004-2015. Moreover, the vector error correction model of energy consumption and other explanatory variables are investigated. Our results show that there is a two-way relationship of positive and significant between energy consumption and urbanization in the short and long-run. Also in this study, Kuznets hypothesis regarding in the U inverse relationship between urbanization and energy consumption is not rejected and it can be said the relationship between these two variables is a positive relationship but decreasing. Also, the effect of other variables such as income per capita, technology index and the number of vehicles on energy consumption are positive and significant.
    Keywords: Urbanization Rate, Energy Consumption, Generalized STIRPAT Model, Iran Provinces
  • Manije Asady, Masoud Nikooghadam *, Javad Harati Pages 55-87
    Health has an important impact on economic growth through increasing the ability of the national human resources. Health promotion leads to healthier and more productive people. Also, proper health and well-being will improve labor ability, which will subsequently lead to higher production and economic growth. One of the important issues facing the governments is the share of health expenditure allocated to the health sector. This paper uses the estimation of simultaneous equations in the framework of panel data models and through the use of instrumental variables and the two-stage least squares method (G2SLS) to investigate the relationship between government health expenditures and economic growth in selected countries of the MENA region during 1995-2014. The results indicate the effect of government health expenditures on economic growth and vice-versa in the selected countries. The results of the study can be used in designing growth policies and improving human capital.
    Keywords: Government Health Expenditures, Economic Growth, Simultaneous Equation System, Two, stage Least Squares Method, Panel Data
  • Mehdi Yazdani *, Hamed Pirpour Pages 89-124
    The importance of international reserves in the financing balance of payments deficit and adjusting the foreign exchange market disequilibrium, has led to serious consideration to this topic for different countries in recent decades. On the other hand, some specific economic conditions of OPEC countries such as economic dependence to oil revenues and the lack of suitable flexibility in exchange rate regime, lead to influence of oil price volatilities on international reserves in the countries. Hence, due to the important role of international reserves in economies and also the economic situation of OPEC countries, using the precautionary and mercantilism approaches, the determinants of international reserves changes have been evaluated using Pooled Mean Group method in OPEC countries during 1973-2016. According to the results, the precautionary and mercantilism approaches have been confirmed and variables such as adjustment cost, opportunity cost, the driving factor of the increase in international reserves, GDP per capita, the degree of trade openness, exchange rate regime, positive and negative shocks of oil price (estimated using Markov-Switching model), have been known as determinants of international reserves and their coefficients are significant and consistent with theoretical expectations.
    Keywords: International Reserves, Oil Price Fluctuations, OPEC Countries, Markov, Switching, Pooled Mean Group
  • Amir Jabbari *, Narges Moradkhani, Firoozeh Ghazal Pages 125-147
    One of the most important challenges faced by governments in the 21st century is the environmental crises. For this reason, governments try to overcome the difficulties by adopting various policies and programs. Increasing the excessive use of fossil fuels is not only a threat to their future consumption, but its negative environmental impacts are also considered by governments as an important issues. Accordingly, in the study, welfare and environmental effects of green taxation policy is investigated by using computable general equilibrium method. Also, the changes in welfare, production rate and carbon dioxide emissions in 2015 in Iran have been evaluated through eight tax scenarios for the sectors of coal, oil, gas and oil products. The results show that by applying the tax on pollutants, in all scenarios, the changes in welfare are positive in terms of the positive effect of reducing pollution and its rate increases with the increase of the tax rate; however, the production rate is reduced in all of the scenarios. As a result, there is no double dividend in applying green taxes in Iran, also, the highest rate of the welfare growth is based on a 4 percent tax rate (fourth scenario), which is considered as an optimal rate.
    Keywords: Green Tax, Double Dividends, Computable General Equilibrium Model, Social Welfare
  • Mohammad Ali Fiezpour, Hossein Hajikhodazadeh * Pages 149-178
    Although a few studies have been done on the life duration of new firms entrant in Iranian manufacturing industries, but none of them studied the influence of environmental factors on firm's life duration. Accordingly, this study aims to introduce and identify those factors affecting life duration of Iranian manufacturing industries, by the emphasis on environmental characteristics (between provinces). Among 20 variablesin in five groups, namely firm as well as industry, expenditures, human and environment characteristics, 9 variables have categorized as environmental group. Using Cox proportional hazard model and SCI data at firm level, the findings of this paper show that the environmental variables such as unemployment rate and its changes, average growth rate of household income (as a substitution for market demand), growth rate of regional GDP per capita, density and growth of population, regional literacy rate, growth rate of banking facilities and security have significantly affected firms life duration. Consequently, the life duration of manufacturing industries can be assessed and predicted by internal and environmental factors and therefore the life duration is no random variable.
    Keywords: Regional Differences, Life Duration of New Firms, Manufacturing Industries of Iran, Cox Hazard Function