فهرست مطالب

  • سال چهارم شماره 2 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/01/30
  • تعداد عناوین: 11
|
  • سرمقاله
  • محمد رحمانی زروندی * صفحات 1-6
    شمار سالمندان در جامعه ی کنونی ایران، با جمعیت هشت میلیونی به سرعت رو به افزایش است؛ سالمندی پدیده یی با ابعاد پیچیده ی فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و مذهبی است و از جنبه های مختلفی قابل توجه است، که به برخی از آنها اشاره می شود.
    کلیدواژگان: ارزش، سالمند، سلامت اجتماعی، سلامت جسم، سلامت روح
  • مقاله پژوهشی
  • ناهید کاوسیان، کاظم حسین زاده *، حدیقه کاظمی جلیسه، اصغر کاربرو صفحات 7-15
    سابقه و هدف
    احساس تنهایی از مشکلات شایع دوران سالمندی است که به شدت بر سلامت سالمندان تاثیر می گذارد. سلامت معنوی نقش مهمی در میزان و کیفیت احساس تنهایی در این افراد دارد. مطالعه ی حاضر با هدف تعیین ارتباط بین سلامت معنوی و احساس تنهایی در سالمندان مقیم شهر کرج طی سال 1395 صورت گرفته است.
    روش کار
    این پژوهش مطالعه یی مقطعی ازنوع توصیفی - تحلیلی است. 275 نفر از سالمندان مقیم شهر کرج که به طور سرپایی به موسسه ی خدمات درمانی البرز کرج مراجعه کرده بودند، به روش نمونه گیری آسان وارد مطالعه شدند. برای بررسی سطح سلامت معنوی و نیز میزان احساس تنهایی افراد نمونه از پرسش نامه ی استاندارد استفاده شد. همه ی داده ها پس از جمع آوری، کدبندی و برای تحلیل آنها از مقایسه ی میانگین ها، تعیین شاخص های مرکزی و پراکندگی و همچنین ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. در این پژوهش همه ی موارد اخلاقی رعایت شده است. علاوه براین، نویسندگان مقاله هیچ گونه تضاد منافعی گزارش نکرده اند.
    یافته ها
    بیشتر واحدهای پژوهشی (71 درصد= 196 نفر) را مردان تشکیل دادند. بیشتر آنان متاهل (93 درصد= 256 نفر)، بازنشسته (56 درصد= 154 نفر) و از نظر تحصیلات زیردیپلم (82 درصد= 226 نفر) بودند. میانگین و انحراف معیار سلامت معنوی و سطح احساس واحدهای پژوهشی به ترتیب 65/9±39/99 و 29/11±47/35 بود. علاوه براین، بین احساس تنهایی و سلامت معنوی واحدهای پژوهشی رابطه ی معکوس و معنی داری وجود داشت. بدین صورت که میزان احساس تنهایی در سالمندانی که سطح سلامت معنوی بالاتری داشتند، کمتر بود (33/.-=r، 89/10=R2 و 001/0=p).
    نتیجه گیری
    نتایج به دست آمده نشان می دهد که برنامه ریزی برای ارتقای سلامت معنوی سالمندان می تواند نقش مهمی در کاهش احساس تنهایی آنان داشته باشد.
    پژوهشگران انجام مطالعات بیشتر در زمینه ی سلامت معنوی سالمندان را توصیه می کنند.
    کلیدواژگان: احساس تنهایی، سالمندی، سلامت، سلامت معنوی
  • آناهیتا خدابخشی کولایی *، فاطمه حیدری، فیروزه زنگنه مطلق صفحات 16-28
    سابقه و هدف
    سالمندی و معلولیت از پدیده هایی است که در تمام جوامع بشری بروز می کند و این در حالی است که بیش از نیمی از جمعیت سالمندان دنیا را زنان تشکیل می دهند که بیشتر در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند. یکی از شایع ترین عوارض روانی در دوران سالمندی اضطراب مرگ است. برخی از مطالعات نشان داده است که معنویت نقش موثری در کاهش اضطراب های دوره ی سالمندی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان گروهی - ترکیبی دعا و روان شناسی مثبت گرا بر معناجویی و اضطراب مرگ در سالمندان زن معلول جسمی - حرکتی مقیم مراکز سالمندان شهرستان تفرش انجام شده است.
    روش کار
    این پژوهش مطالعه یی نیمه آزمایشی ازنوع طرح پیش آزمون - پس آزمون با دو گروه آزمایش و کنترل است. نمونه ی پژوهش شامل 30 سالمند زن معلول جسمی - حرکتی مقیم در مراکز سالمندان شهرستان تفرش در سال 1395 است که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه های مفهوم زندگی و اضطراب مرگ بود که قبل و بعد از انجام مداخله به گروه ها داده شد. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس یک راهه تجزیه و تحلیل شد. در این پژوهش همه ی موارد اخلاقی رعایت شده است. علاوه براین، نویسندگان مقاله هیچ گونه تضاد منافعی گزارش نکرده اند.
    یافته ها
    بر اساس یافته ها، بین میانگین نمره ی کلی معناجویی و اضطراب مرگ سالمندان زن معلول جسمی - حرکتی قبل و بعد از اجرای مداخله تفاوت معنی داری مشاهده شده است )001/0P<).
    نتیجه گیری
    نتایج نشان داده است که درمان گروهی - ترکیبی دعا و روان شناسی مثبت می تواند در افزایش معناجویی و کاهش اضطراب مرگ سالمندان مقیم مراکز سالمندان مفید باشد. ازاین رو، اجرای این درمان به متخصصان سلامت و بهداشت روانی سالمندی توصیه می شود.
    کلیدواژگان: اضطراب مرگ، دعا، روان شناسی مثبت، سالمند، معنا جویی
  • محبوبه عسگری، حسین محمدی *، حامد رادمهر، امیرحسین جهانگیر صفحات 29-41
    سابقه و هدف
    دوره ی سالمندی با چالش ها و تنش های متنوع و متعددی همراه است که می تواند کیفیت زندگی مرتبط با سلامت سالمندان را تحت تاثیر قرار دهد. هدف از این پژوهش بررسی اثربخشی روان درمانی معنوی - مذهبی بر افزایش کیفیت زندگی، کاهش اضطراب و افسردگی سالمندان است.
    روش کار
    پژوهش حاضر ازنوع کارآزمایی بالینی با گروه دریافت کننده ی مداخله ی مبتنی بر روان درمانی معنوی - مذهبی (آزمایش) و گروه بدون درمان (کنترل) است. در این پژوهش از طرح شبه آزمایشی پیش آزمون - پس آزمون با گمارش تصادفی استفاده شده است. بدین صورت که 40 سالمند (29 مرد و 11 زن) به صورت تصادفی انتخاب شدند و در گروه های آزمایش (20 نفر) و کنترل (20 نفر) قرار گرفتند. شرکت کنندگان در گروه آزمایش 12 جلسه (هر جلسه 90 دقیقه) روان درمانی معنوی و مذهبی دریافت کردند. ابزار گردآوری داده ها در این پژوهش عبارت است از: پرسش نامه های کیفیت زندگی و اضطراب و نیز پرسش نامه ی افسردگی بک. داده های به دست آمده با استفاده از روش های آمار توصیفی و استنباطی (تحلیل کوواریانس) تحلیل شد. در این پژوهش همه ی موارد اخلاقی رعایت شده است. علاوه براین، نویسندگان مقاله هیچ گونه تضاد منافعی گزارش نکرده اند.
    یافته ها
    نتایج این پژوهش نشان داد که روان درمانی معنوی - مذهبی بر افزایش کیفیت زندگی و کاهش اضطراب و افسردگی سالمندان تاثیر معناداری داشت. میزان تاثیر گروه آزمایش (معنادار بودن عملی) بر متغیر کیفیت زندگی در مولفه های فیزیکی و روانی به ترتیب 25/0 و 81/0 بود. همچنین 60 درصد تغییرات در متغیر افسردگی و 54 درصد در نمره های اضطراب مربوط به مداخله ی معنوی - مذهبی بود.
    نتیجه گیری
    سالمندان با بحران های روحی و جسمی بسیاری روبه رو هستند که به کاهش کیفیت زندگی و افزایش علائم روان شناختی در آنان منجر می شود. در این مرحله از زندگی راهبردهای معنوی و مذهبی می تواند موجب افزایش بهداشت روان آنان شود.
    کلیدواژگان: اضطراب، افسردگی، روان درمانی، سالمندان، کیفیت زندگی
  • اسماعیل صدری دمیرچی *، نسیم محمدی، شکوفه رمضانی، زهرا امان زاد صفحات 42-53
    سابقه و هدف
    معنویت که زیربنای باورها محسوب می شود، جنبه یی مهم از زندگی سالمندان است و نقشی اساسی در تامین و ارتقای شادکامی و سرسختی روان شناختی آنان دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی معنویت درمانی گروهی بر میزان شادکامی و سرسختی روان شناختی زنان سالمند است.
    روش کار
    این پژوهش ازنوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون و با گروه کنترل است. جامعه ی آماری پژوهش را همه ی زنان سالمند شهر رشت در سال 1394 تشکیل دادند که از میان آنان با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس، 30 نفر انتخاب شدند و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) قرار گرفتند. شرکت کنندگان گروه آزمایش، 12 جلسه معنویت درمانی گروهی ریچادز و برگین دریافت کردند. برای جمع آوری داده ها از پرسش نامه های شادکامی آکسفورد و سرسختی روان شناختی اهواز استفاده شد. داده های به دست آمده نیز با استفاده از آزمون آماری کوواریانس چندمتغیره تجزیه و تحلیل شد. در این پژوهش همه ی موارد اخلاقی رعایت شده است. علاوه براین، نویسندگان مقاله هیچ گونه تضاد منافعی گزارش نکرده اند.
    یافته ها
    یافته ها نشان داد که اثربخشی معنویت درمانی گروهی بر شادکامی و سرسختی روان شناختی سالمندان تایید شد و سالمندان گروه آزمایش نسبت به سالمندان گروه گواه در پس آزمون به طور معناداری، شادکامی و سرسختی روان شناختی بیشتری داشتند (01/0>P).
    نتیجه گیری
    بر اساس نتایج به دست آمده، روش معنویت درمانی گروهی بر شادکامی و سرسختی روان شناختی سالمندان تاثیر معناداری داشت، ازاین رو، از این روش می توان همچون ابزاری سودمند برای افزایش شادکامی و سرسختی روان شناختی سالمندان بهره جست.
    کلیدواژگان: معنویت درمانی، شادکامی، سرسختی روان شناختی، زنان سالمند
  • پیام ورعی *، خدا مراد مومنی، آسیه مرادی صفحات 54-68
    سابقه و هدف
    با توجه به نقش مهم و روزافزون بهزیستی سالمندان، بررسی نقش متغیرهای مختلف در بهزیستی ضروری به نظر می رسد؛ بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه ی بهزیستی روان شناختی با دین داری و اضطراب مرگ در سالمندان مرد صورت گرفته است.
    روش کار
    این پژوهش توصیفی ازنوع همبستگی است. جامعه ی آماری پژوهش شامل 700 مرد سالمند سراهای نگهداری نیمه وقت سالمندان شهر کرمانشاه است، که 200 نفر از آنان به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش نامه ی بهزیستی روان شناختی ریف، مقیاس نگرش مسلمانان به دین وایلد و جوزف و پرسش نامه ی اضطراب مرگ تمپلر بود. معیارهای ورود به پژوهش نیز شامل کسب نمره ی بالای 22 در آزمون وضعیت روانی، داشتن سن حداقل 60 سال، داشتن تحصیلات راهنمایی یا بالاتر و داشتن حداقل درآمد ماهیانه برای گذراندن زندگی بود. افرادی که دارای این شرایط نبودند از مطالعه خارج شدند. برای تحلیل داده ها از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام به گام استفاده شد. در این پژوهش همه ی موارد اخلاقی رعایت شده است. علاوه براین، نویسندگان مقاله هیچ گونه تضاد منافعی گزارش نکرده اند.
    یافته ها
    یافته ها نشان داد که بین بهزیستی روان شناختی با دین داری (39/0=r) رابطه ی مثبت و با اضطراب مرگ (19/0-=r) رابطه ی منفی و معنی داری وجود دارد (001/0P<). نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نیز نشان داد که به ترتیب اهمیت؛ نگرش اسلامی، اضطراب مرگ و مناسک اسلامی به طور معناداری قادر به پیش بینی 22 درصد از بهزیستی روان شناختی در سالمندان بودند (001/0P<).
    نتیجه گیری
    بنابراین با توجه به نقش دین داری در زندگی و به کارگیری راهبردهایی که موجب کاهش اضطراب مرگ می شود، می توان بهزیستی روان شناختی را در سالمندان افزایش داد.
    کلیدواژگان: اضطراب مرگ، بهزیستی روان شناختی، سالمندی، نگرش به دین
  • مهرداد اختیاری صادق، محسن ایمانی نائنی *، محمدحسن میرزامحمدی صفحات 69-80
    سابقه و هدف
    با توجه به رشد سریع جمعیت سالمندان در قرن 21 به ویژه در کشورهای در حال توسعه، توجه به برآورده کردن نیازهای جسمانی و روانی سالمندان ضروری است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف پیش بینی احساس تنهایی بر اساس شفقت به خود، معنویت و سبک زندگی اسلامی صورت گرفته است.
    روش کار
    این پژوهش مطالعه یی توصیفی - مقطعی و از نوع همبستگی است. جامعه ی آماری آن شامل کلیه ی سالمندان مرد شهر کرمانشاه است که 280 نفر از آنان (280=n) با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند و پرسش نامه های احساس تنهایی، شفقت به خود (SCS)، بهزیستی معنوی (SWBS) و سبک زندگی اسلامی (ILST) را تکمیل کردند. داده ها با روش های آمار توصیفی و ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون تحلیل شد. در این پژوهش همه ی موارد اخلاقی رعایت شده است. علاوه براین، نویسندگان مقاله هیچ گونه تضاد منافعی گزارش نکرده اند.
    یافته ها
    بر اساس یافته ها، قدر مطلق ضرایب همبستگی در دامنه یی بین 56/0- تا 70/0- قرار داشت و احساس تنهایی با شفقت به خود، معنویت و سبک زندگی اسلامی رابطه ی منفی و معنادار نشان داد (05/0>P). همچنین، تحلیل داده ها با روش رگرسیون هم زمان نشان داد که متغیرهای پیش بین با هم، 59 درصد از واریانس احساس تنهایی را پیش بینی کردند.
    نتیجه گیری
    با توجه به نتایج به دست آمده می توان گفت کسانی که شفقت به خود، سبک زندگی اسلامی و گرایش معنوی بالاتری دارند، از شاخص های سلامت بهتری برخوردارند.
    کلیدواژگان: احساس تنهایی، سالمندان، سبک زندگی اسلامی، شفقت به خود، معنویت
  • بهاره کاشانی موحد، حسین نیک فرجاد *، حمیدرضا شهبازپور، سیده کاملیا داودزاده، پریسا ملایی، محمد ملامحمودی صفحات 81-93
    سابقه و هدف
    این مطالعه با هدف بررسی رابطه ی فعالیت بدنی با هوش معنوی و بهزیستی روان شناختی در سالمندان شهر تهران صورت گرفته است.
    روش کار
    این پژوهش ازنوع توصیفی - مقطعی است. جامعه ی آماری آن شامل تمام سالمندان (افراد 60 سال و بالاتر) ساکن شهر تهران است که از میان آنان 200 نفر با روش نمونه گیری در دسترس مبتنی بر هدف انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسش نامه ی هوش معنوی کینگ، پرسش نامه ی بین المللی فعالیت بدنی، پرسش نامه ی بهزیستی روان شناختی ریف و سوا ل های جمعیت شناختی در میان سالمندان گردآوری شد. برای تجزیه و تحلیل آماری داده ها نیز از آزمون های پیرسون و رگرسیون خطی استفاده گردید. در این پژوهش همه ی موارد اخلاقی رعایت شده است. علاوه براین، نویسندگان مقاله هیچ گونه تضاد منافعی گزارش نکرده اند.
    یافته ها
    نتایج این مطالعه نشان داد که بین هوش معنوی و تمام ابعاد آن با فعالیت بدنی منظم ارتباط مستقیم و معنی داری وجود داشت (05/0≥P). همچنین از میان مولفه های بهزیستی روانی؛ رشد شخصی، ارتباط موثر با دیگران و پذیرش خود با فعالیت بدنی منظم ارتباط معنی دار داشت (05/0≥P). از سوی دیگر نتایج مطالعه نشان داد که هوش معنوی با بهزیستی روانی سالمندان نیز رابطه ی مستقیم و معنی داری داشت (05/0≥P).
    نتیجه گیری
    با توجه به ارتباط مثبت فعالیت بدنی منظم با هوش معنوی و برخی مولفه های بهزیستی روانی می توان برای ارتقاء سلامت روان در این افراد از عامل فعالیت بدنی بهره برد.
  • زهرا محمدی، آرام تیرگر *، شیما سام صفحات 94-100
    سابقه و هدف
    سالمندی مرحله ی اجتناب ناپذیری از زندگی است که اغلب با محدودیت ها و ناتوانی هایی همراه است. تامین شرایط متناسب با ویژگی های سالمندان می تواند زندگی توام با سلامت نسبی و آسایش و استقلال را برای آنان فراهم سازد. با توجه به نقش مساجد در تامین سلامت اعم از سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی؛ این مطالعه به بررسی تناسب ساختاری مساجد با ویژگی های سالمندان پرداخته است.
    روش کار
    این مطالعه ی مقطعی طی تابستان سال 1395 در 30 مسجد از مساجد شهر سبزوار به کمک چک لیستی محقق ساخته با 70 سوال، انجام گرفت. در طراحی چک لیست از مولفه های ساختاری فضاهایی مانند منزل، کلیسا و پارک های دوستدار سالمند استفاده شد؛ و نظرها و توصیه های چند متخصص ارگونومی، سالمندشناسی و مهندس ساختمان نیز در نظر گرفته شد. در تحقیق حاضر شرایط بخش های مختلف مساجد ازجمله شبستان ها، سرویس های بهداشتی، وضوخانه، راهروها، راه پله ها و ورودی ها نیز ارزیابی شد. در این پژوهش همه ی موارد اخلاقی رعایت شد. علاوه براین، نویسندگان مقاله هیچ گونه تضاد منافعی گزارش نکرده اند.
    یافته ها
    تقریبا 50 درصد از مراجعه کنندگان به مساجد سالمند بودند. میانگین تعداد پله ها از بیشتر بودن آنها برای بخش های زنانه حکایت داشت. دسترسی به وسایل نقلیه ی عمومی برای حدود 70 درصد از مساجد فراهم بود. در هیچ یک از مساجد، درهای ورودی دارای شرایط هم سطحی در بیرون و درون نبود. بررسی مسیرهای تردد ازنظر وجود رمپ، گویای شرایط نامناسب حدود 80 درصد از مساجد بود و سرویس های بهداشتی و وضوخانه ها نیز در بیشتر موارد شرایط مناسبی نداشت.
    نتیجه گیری
    با وجود برخورداری مساجد از برخی ویژگی های مطلوب ساختاری مانند شرایط مناسب در کف محوطه و درون بنا، یا وضعیت روشنایی و حرارتی خوب، در مواردی مانند سرویس های بهداشتی، پله ها و مسیرهای تردد نیاز به مداخله است. بنابراین، نبود تناسب ساختار فیزیکی مساجد برای سالمندان با توجه به رشد جمعیت این گروه سنی در ایران، از ضرورت اعمال ملاحظات ارگونومیکی به منظور حفظ آسایش، استقلال و ارتقای ایمنی آنان حکایت دارد.
    کلیدواژگان: سالمندی، آسایش، ارگونومی، استقلال، متناسب سازی، مسجد
  • مقاله مروری
  • رقیه اسمعیلی *، مهرداد اسماعیلی صفحات 105-116
    سابقه و هدف
    بیشتر سالمندان دچار بیماری های مزمن و درمان های مداوم ناشی از آن می شوند که می تواند کیفیت زندگی آنان را تحت تاثیر قرار دهد. ازاین رو، آگاهی از کیفیت زندگی سالمندان برای انجام مداخلات صحیح مراقبتی و حمایتی ضروری است.
    روش کار
    این پژوهش مطالعه یی کیفی ازنوع فراترکیب است که به مفهوم کیفیت زندگی سالمندان و عوامل موثر بر آن می پردازد. در این مقاله چهار مطالعه ی کیفی ازنوع پدیدارشناسی که درباره ی کیفیت زندگی سالمندان صورت گرفته بود، انتخاب شد. پس از بررسی هر یک از مقالات، مضامین اصلی استخراج شد و تفسیر نهایی بر آنها صورت گرفت. در نهایت مفاهیم، ابعاد و عوامل موثر بر کیفیت زندگی سالمندان و ارتباط آنها با یکدیگر به شکل نقشه یی مفهومی نمایش داده شد. در این پژوهش همه ی موارد اخلاقی رعایت شده است. علاوه براین، نویسندگان مقاله هیچ گونه تضاد منافعی گزارش نکرده اند.
    یافته ها
    یافته ها نشان داد کیفیت زندگی در سالمندی مفهومی پیچیده و ذهنی است که دارای شش بعد اصلی عوامل فردی درونی، عوامل فردی بیرونی، سلامتی، تجارب خانوادگی، تعاملات اجتماعی و عوامل محیطی است.
    نتیجه گیری
    سلامت جسمی در سالمندی به استقلال و اختیار و همچنین عوامل فردی درونی شامل میزان ارتباط سالمند با منابع مذهبی و معنوی که ابعاد سلامت روانی فرد را شکل می دهد، وابسته است؛ به طوری که قدرت منابع مذهبی و معنوی مثل ارتباط با خدا و دعا در این دوران آن قدر مهم است که می تواند نقصان و محرومیت حمایت خانوادگی و اجتماعی سالمند را جبران کند، به طوری که در ارتباط با خدا احساس تنهایی و انزوا نداشته باشد و به سازگاری وی کمک کند و کیفیت زندگی فرد را ارتقا بخشد.
    کلیدواژگان: پدیدار شناسی، سالمندان، کیفیت زندگی
  • عبدالرحیم اسداللهی *، فرزانه بهادری، فاطمه افتخاریان صفحات 117-127
    سابقه و هدف
    بحث بومی سازی علوم در مراکز دانشگاهی ایران در کلیه ی گرایش های مرتبط با کار بر روی انسان، موضوعی است که همواره نقد شده است و دیدگاه های همسو و غیرهمسوی فراوانی داشته است. در میان دانش های نوین شکل گرفته در اواخر قرن بیستم، دانش مطالعه ی حیات زیستی، روانی و اجتماعی افراد سالمند یا جرونتولوژی در واقع از جدیدترین شاخه های علوم است. همانند علوم دیگر ریشه ی نوین این علم در غرب بنیان نهاده شده؛ و برای نخستین بار در سال های اخیر در دانشگاه های ایران پایه ریزی شده است. این مطالعه در پی بیان خاستگاه های نظری، اسلامی و عقیدتی این حوزه از دانش در جامعه ی شرقی و اسلامی است.
    روش کار
    این پژوهش مطالعه یی مروری ازنوع کتابخانه یی است. در این مطالعه ابتدا به مجموعه ی آیات قرآنی، احادیث، سوابق و مستندات تاریخی با محوریت سالمندان مراجعه شد؛ و متون مرتبط با واژگان کلیدی سالمند و سالمندی گردآوری و ثبت شد. در این پژوهش همه ی موارد اخلاقی رعایت شده است. علاوه براین، نویسندگان مقاله هیچ گونه تضاد منافعی گزارش نکرده اند.
    یافته ها
    مطابق منابع موجود فقهی و اسلامی به نظر می رسد برای بومی سازی و استناد به منابع قرآنی و روایی اسلامی، بسترهای کهن فرهنگ ایرانی و اسناد فقهی فراهم است و توجه به آنها ضرورت دارد.
    نتیجه گیری
    با توجه به کامل و جاودانه بودن اسلام و احاطه ی آن بر ساختار وجودی انسان و نیازهای حقیقی او، تدوین سرفصل دروس مصوب رشته ی جدید سالمندی مبتنی بر اصول و موازین اسلامی، ضرورت دارد.
    کلیدواژگان: بومی سازی دانش، سالمندشناسی اسلامی، قرآن و احادیث
|
  • Mohammad Rahmani Zarvandi * Pages 1-6
  • Nahid Kavoosian, Kazem Hosseinzadeh *, Hadigheh Kazemi Jaliseh, Asghar Karboro Pages 7-15
    Background And Objective
    Loneliness, which is a common problem among the elderly, severely affects their health. Spiritual health plays an important role in the degree and quality of loneliness among the seniors. This study was conducted to explore the relationship between spiritual health and loneliness among the elderly people in Karaj in 2016.
    Method
    This cross-sectional study adopted a descriptive-analytical design. Through simple sampling method, 275 people who attended seniors’ care center in Karaj took part in the study. Standard questionnaires were used to assess the participants’ spiritual health and loneliness. All the collected data were codified. Measures of central tendency and dispersion and Pearson correlation were used for data analysis. All ethical issues were observed and the researchers declared no conflict of interests.
    Results
    In total, 71% (n=196) of respondents were male, most of them (93%=256 participants) were married, 56% (n=154) were retired and 82% (226 respondents) had educational levels lower than Diploma. The mean and standard deviation of the participants’ spiritual health and loneliness respectively were 99.39±9.56 and 3.47±11.29. Furthermore, a significant, reverse relationship was detected between spiritual health and loneliness. That is, the elderly who enjoyed higher levels of spiritual health experienced lower degrees of loneliness (r=0.33, R2=10.89, p=0.001).
    Conclusion
    The obtained results indicate that designing plans to promote spiritual health among the elderly can play a crucial role in reducing their loneliness. It is recommended that researchers conduct further studies on the elderly’s spiritual health.
    Keywords: Health, Loneliness, Old age, Spiritual health
  • Anahita Khodabakhshi-Koolaee *, Fatemeh Heidari, Firoozeh Zangeneh Motlagh Pages 16-28
    Background And Objective
    Aging and disability are two phenomena that occur in all human societies, and more than half of the world's elderly population are women, most of whom live in developing countries. Some studies have shown that spirituality plays a part in reducing the psychological problems and anxieties among the elderly. The goal of present study was to examine the effect of prayer and positive psychology group therapy on life meaning and death anxiety among elderly women with physical-motor disabilities who live in the nursing center of Tafresh.
    Method
    This study adopted a quasi-experimental design including a pretest and a posttest as well as an experimental and a control group. Thirty elderly females with physical-motor disabilities were selected from the nursing center of Tafresh, Arak province in 2016. Data were collected by administering the meaning of life questionnaire (MLQ) and test anxiety of death (DAS) before and after the intervention. Analysis of covariance (ANVOCA) was used for data analysis. All ethical issues were observed in this study and the authors declared no conflict of interests.
    Results
    Comparing the pretest and posttest conditions, significant differences were observed in the meaning of life and death anxiety overall mean scores of elderly women with physical-motor disabilities (P
    Conclusion
    The results showed that mixed prayer and positive psychology group therapy increased the meaning of life and reduced death anxiety in elderly women
    Keywords: Death anxiety, Elderly, Meaning of life, Positive psychology, Prayer
  • Mahboobeh Askari, Hossein Mohammadi *, Hamed Radmehr, Amir Hosein Jahangir Pages 29-41
    Background And Objective
    Aging is associated with a variety of challenges and tensions which could possibly affect life quality of older people. This study was conducted to examine the effect of spiritual–religious psychotherapy on enhancing quality of life and reducing symptoms of anxiety and depression among the elderly.
    Method
    The current study was a clinical trial including a treatment group which was exposed to spiritual-religious psychotherapy and a control group. A quasi-experimental pretest-posttest design was adopted in the study, with the participants being randomly assigned to either of the groups. More specifically, the sample of the study consisted of 40 (men= 29 and women= 11) old people who were selected through random sampling method. Half of them (n=20) were randomly assigned to the experimental group and the rest were assigned to the control group (n=20). Participants in the experimental group received treatment of spiritual–religious psychotherapy for 12 sessions (each 90 minutes). Data collection instruments included Beck Anxiety Inventory (BAI), Beck Depression Inventory (BDI), and Short-Form health survey questionnaire
    (SF-36). The data were analyzed through utilizing descriptive and inferential (analysis of covariance/ANVOCA) procedures. All ethical issues were observed in the study and the authors declared no conflict of interests.
    Results
    The results showed that spiritual–religious psychotherapy has a significant effect on increasing life quality and reducing anxiety and depression in the elderly. The effect size of experimental group on life quality among physical and mental variables was 0.25 and 0.81, respectively. Further, 60 percent of changes in depression and 54 percent of anxiety were related to the spiritual–religious intervention.
    Conclusion
    Elderly are facing several physical and emotional crises that lead to reduced quality of life and more psychological symptoms. At this stage of life, religious and spiritual strategies can improve the elderly’s mental health.
    Keywords: Anxiety, Depression, Elderly, Psychotherapy, Quality of life
  • Esmaeil Sadri Damirchi *, Nasim Mohammadi, Shokufeh Ramezani, Zahra Amanzad Pages 42-53
    Background And Objective
    Spirituality as the basis of beliefs is an important aspect of the life of the elderly and plays a vital role in providing and improving their psychological happiness and hardiness. The purpose of this study was to investigate the effectiveness of spirituality group therapy on happiness and hardiness in elderly women.
    Method
    The research method was semi-experimental with pretest-posttest design with control group. The statistical population of study included all the elderly in Rasht in 2015. Using convenience sampling, 30 of them were selected and randomly assigned to the experimental group (15 participants) and control group (15 participants). The experimental group underwent 10 sessions of spirituality group therapy program which was in line with Richards and Bergin’s pattern. The Oxford Happiness Questionnaire and Ahvaz Psychological Hardiness Questionnaire were used for data collection. Data were analyzed using multivariable co-variance test. All ethical issues were observed in the study and the researchers declared no conflict of interests.
    Results
    The findings supported the effectiveness of spirituality group therapy on the elderly’s psychological happiness and hardiness. Indeed, the old women in the experimental group scored significantly higher in the happiness and hardiness posttest questionnaires compared to their counterparts in the control group (p
    Conclusion
    It can be concluded that spiritual group therapy has a significant impact on seniors’ happiness and hardiness. Thus, this method can be useful as a tool for increasing happiness and hardiness of the elderly.
    Keywords: Elderly women, Happiness, Hardiness, Spirituality group therapy
  • Payam Varaee *, Khodamorad Momeni, Asie Moradi Pages 54-68
    Background And Objective
    Considering the vital importance of the elderly’s well-being and the rapid growth of their populations, studying the role of various variables in the well-being of the elderly is necessary; therefore, the present study was conducted with the aim of investigating the relationship between psychological well-being and religiosity and death anxiety in the elderly.
    Method
    This research adopted a descriptive, correlational design. The statistical population of this study consisted of all elderly men in Kermanshah's part-time elderly care centers comprising 700 people in total. Out of this population, 200 individuals were selected by simple random sampling. The research instruments were Psychological Well-Being Questionnaire (Ryff, 1989), Muslim Attitudes toward Religion (Wilde and Joseph, 1997), and Death Anxiety Inventory (Templer, 1970). Entry criteria included: 1) a score of 22 at the cognitive state test, 2) a minimum age of 60 years, 3) a minimum of junior high school education, 4) enough monthly earnings. People who did not have these conditions were excluded. Pearson correlation coefficient and stepwise multiple regression were used for data analysis. All ethical issues were observed in the study and the researchers declared no conflict of interests.
    Results
    The findings showed that there was a significant, positive relationship between psychological well-being and religiosity (r= 0.39, P
    Conclusion
    Overall, psychological well-being can be increased in the elderly through increasing attention to the role of religiosity in life and the application of strategies that reduce the anxiety of death.
    Keywords: Attitude toward religion, Death anxiety, Elderly, Psychological well-being
  • Mehrdad Ekhtiary Sadegh, Mohsen Imani Naeini *, Mohammad Hassan Mirzamohammadi Pages 69-80
    Background And Objective
    Given that, in the 21st century, the elderly population is rapidly rising, especially in developing countries, it is crucial to pay due attention to their physical and mental needs. Thus, the aim of this study is to examine the predictive power of self-compassion, spirituality, and Islamic lifestyle on seniors’ loneliness.
    Method
    A descriptive, correlational design was adopted in this research. The study population consisted of all male seniors in Kermanshah, while the sample included 280 participants who were randomly selected. They completed Loneliness Questionnaires, Self-Compassion Scale (SCS), Spiritual Well-Being Scale (SWBS), and Islamic Lifestyle (ILST). The collected data were analyzed through descriptive statistics, Pearson correlation, and regression. All ethical issues were observed in the study and the authors declared to conflict of interests.
    Results
    The results indicated that the absolute magnitude of correlation coefficients ranged from -0.56 to -0.65. Loneliness had a significant, negative relationship with self-compassion, spirituality, and Islamic lifestyle (P
    Conclusion
    According to the results, one can say that those who have higher levels self-compassion and spirituality, and follow an Islamic lifestyle are in a considerably better condition in terms of their health indicators.
    Keywords: Elderly, Islamic Lifestyle, Loneliness, Self-Compassion, Spirituality
  • Bahareh Kashani Movahhed, Hossein Nikfarjad *, Hamidreza Shahbazpoor, Seyede Kamelia Davodzadeh, Parisa Molaei, Mohammad Molla Mahmoudi Pages 81-93
    Background And Objective
    This study aimed to examine the relationship between regular physical activity with spiritual intelligence and psychological well-being among the elderly in Tehran.
    Method
    The study adopted a cross-sectional design. The study population included all the seniors (over 60 years old) living in Tehran. In total, 200 participants were selected through purposive convenience sampling. Data were collected using King’s Spiritual Intelligence Self-Report Inventory, International Physical Activity Questionnaire, Ryff’s Psychological Well-being Questionnaire, and a demographic questionnaire. Pearson product moment correlation and linear regression were employed for data analysis. All ethical issues were observed in this study and the researchers declared no conflict of interests.
    Results
    The obtained results indicated a significant positive relationship between spiritual intelligence (and all its subscales) and regular physical activity (P≥ 0.05). Furthermore, three subscales of psychological well-being (namely individual growth, positive communications with others, and self-acceptance) significantly correlated with regular physical activity (P≥ 0.05). It was also found that seniors’ spiritual intelligence and psychological well-being were measurably interrelated (P≥ 0.05).
    Conclusion
    Given that regular physical activity has a positive relationship with spiritual intelligence and some of the subscales of psychological well-being, it is recommended that the elderly should be involved in regular physical activity to promote their health.
    Keywords: The elderly, Physical activity, Psychological well-being, Spiritual intelligence
  • Zahra Mohammadi, Aram Tirgar *, Shima Sum Pages 94-100
    Background And Objective
    Aging, which is an inevitable process in life, brings about some limitations and disabilities. Providing conditions which are suitable for the elderly can result in a relatively healthy, comfortable, and independent life. Given the important role of mosques in maintaining people’s physical, psychological, social, and spiritual health, the current study aimed to assess the suitability of mosques’ structure in the light of the elderly’s needs.
    Method
    This study, which adopted a cross-sectional design, was conducted among 30 mosques of Sabzevar in the summer of 2016. Data were collected using a 70-item checklist made by the researchers. Elements of spatial structures (e.g. elderly-friendly houses, churches, and parks) were utilized in designing this instrument. The opinions of some experts in ergonomics, elderly science, and civil engineering were also sought. The current conditions of various parts of mosques, including shabestans, rest rooms, wash sinks, corridors, stairs, and entrances, were assessed in this study. All ethical issues were observed in this research and the researchers declared no conflict of interests.
    Results
    About 50% of people who referred to mosques were seniors. The average number of stairs was bigger for the female parts than that of the male parts. Easy access to public transportation was available for around 70% of the mosques. None of the mosques had entrances with equal ground levels in the outside and inside. Finally, about 80% of the studied mosques did not have any ramps for the rest rooms or wash sinks.
    Conclusion
    The assessed mosques were in appropriate conditions in some parts like the ground surface of the yard and the building, lighting, and temperature. However, interventions are required in some parts like rest rooms, stairs, and corridors. Since the population of the elderly is growing in Iran, the physical structure of mosques should undergo some ergonomic interventions to protect seniors’ comfort and independence and enhance their safety.
    Keywords: Comfort, Customization, Elderly, Ergonomics, Independence, Mosque
  • Roghayeh Esmaeili *, Mehrdad Esmaeili Pages 105-116
    Background And Objective
    Most of the elderly suffer from chronic diseases and receive constant treatment, which can influence their quality of life. It is therefore crucial to gain a thorough understanding of the elderly’s quality of life with the aim of carrying out proper care and support interventions.
    Method
    This qualitative meta-synthesis investigated the concept of quality of life among the elderly and the factors that may influence it. Four qualitative, phenomenological studies focusing on the elderly’s quality of life were analyzed. Major themes were subsequently extracted and final interpretations were made. At the end, a conceptual framework was proposed for the associations among concepts, dimensions, and influential factors of the elderly’s quality of life. All ethical issues were observed in this study and the researchers declared no conflict of interests.
    Results
    The results indicated that quality of life in the elderly is a complicated and abstract concept consisting of six main dimensions: internal individual factors, external individual factors, health, familial experiences, social interactions, and environmental factors.
    Conclusion
    Physical health in the elderly relies on individuals’ independence, free will, and internal individual factors (including the degree of the interaction between the senior and religious/spiritual resources, which constitute individuals’ mental health). Religious and spiritual resources are so integral during old age that they can compensate for the lack of familial and social support. Thus, connection with God will remove loneliness among the elderly, help them adapt themselves to their condition, and improve their quality of life.
    Keywords: Phenomenology, Quality of life, The elderly
  • Abdolrahim Asadollahi *, Farzaneh Bahadori, Fatemeh Eftekharian Pages 117-127
    Background And Objective
    Discussion of localizing sciences in all fields of humanities is a contentious issue in Iranian academic settings and has its supporters and opponents. Among new branches of sciences developed in the 20th century, the science of biological, psychological, and social aspects of older adults, known as gerontology, is a recent one. Like other modern sciences, this field of study has an occidental origin. In recent years, it has also found its place in academic settings in Iran. The present study aimed to discover the theoretical, Islamic, and ideological origins of gerontology in oriental and Islamic society.
    Method
    This library-based study was an attempt to review available resources. To this end, Quranic verses, hadiths, and historical documents about the elderly were consulted. Keywords such as the elderly and old age were used to search for these resources. All ethical issues were observed in the study and the researchers declared no conflict of interests.
    Results
    According to the available resources of Islamic jurisprudence, it seems that the current situation is appropriate for localizing gerontology through referring to Quranic resources, Islamic hadiths, ancient history of Iranian culture, and documents on Islamic jurisprudence.
    Conclusion
    Considering the thorough and eternal nature of Islam and its dominance on human’s existential structure and his real needs, it is necessary to design the curriculum of gerontology, which is a newly established discipline, based on Islamic principles and standards.
    Keywords: Hadith, Islamic gerontology, Localizing sciences, Quran