فهرست مطالب

ادبیات پایداری - پیاپی 17 (پاییز و زمستان 1396)
  • پیاپی 17 (پاییز و زمستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1397/01/15
  • تعداد عناوین: 16
|
  • مسعود باوان پوری، طیبه فدوی *، نرگس لرستانی صفحات 1-22
    ادبیات پایداری انعکاس دهنده پایمردی و دلاورمردی های یک ملت یا قوم در برابر هرگونه تجاوز و ظلم و ستم است. با نگاهی به ادبیات کشورهای درگیر جنگ- داخلی یا خارجی- در می یابیم که این نوع ادبی نزد آن ها از جایگاه ویژه ای برخوردار است. نسیم شمال، شاعر دوره مشروطه، با شعر خویش به دفاع از ملت خود در برابر بیگانگان و ظلم و ستم داخلی پرداخته است. وی علاقه فراوانی به وطن خویش داشته و گاه آن را یوسف اسیر در چنگال گرگ و گاهی مادری دانسته که پیکرش عریان شده و ثروت آن به تاراج رفته است. شاعر، امید فراوانی به آینده روشن و بهبود اوضاع کشور داشته و مردم را به پیروزی نهایی حق بر باطل امیدوار ساخته و در این راه از نمادهای دینی مانند پیامبر(ص)و حضرت مهدی(عج) یاری طلبیده است. نسیم شمال، اعتراض خود را به اوضاع نابسامان کشور اعلان داشته و بارها از وجود انگلیس و روسیه در کشور خویش ناراحت بوده و با نمادهایی مانند زاغ و خرس از آنها یاد کرده و سعی در آشکار ساختن چهره آنها برای مردم داشته است. وی همچنین سعی در بیدار ساختن مردم از خواب غفلت و تحریک آنها به مبارزه داشته است. پژوهش حاضر می کوشد با روش توصیفی- تحلیلی و با بهره گیری از دیوان «باغ بهشت» نسیم شمال، به تبیین جلوه های ادبیات پایداری در شعر وی پرداخته و هنر این شاعر پایداری را برای خوانندگان نمایان سازد.
    کلیدواژگان: ادبیات پایداری، دوره مشروطه، نسیم شمال، باغ بهشت
  • سیده زیبا بهروز *، اسحاق طغیانی، سید مرتضی هاشمی صفحات 23-42
    این پژوهش به نقد و تحلیل پل معلق،یکی از برجسته ترین رمان های مقاومت ایران، اثر محمدرضا بایرامی می پردازد. تحلیل پدیدارشناختی قصد دارد با نگاهی نوئماتیک (noematic) به رمان، به حقیقت هنری نهفته در آن دست یابد و با نفوذ در ژرف ساخت های ذهن نویسنده، که در قالب مضامین و انگاره های متن و گفت وگوها و حوادث و صحنه های به دقت چینش یافته نمودار است، جهان زیسته او و مناسبات پدیدارشناختی من نویسنده یا ذهن شناسا و جهان به مثابه شیء پدیداری را آشکار کند؛ بدین منظور، ابتدا مبانی و نظریات گوناگون مطرح در این حوزه ارائه شده است. سپس روش تحقیق، یعنی توصیف معناشناختی پدیده ها و رفتارها و عواطف بر مبنای روی آورد و محتوای هر یک از آنها شرح گردیده و در ادامه، عناصر هریک از فرایندها استخراج و جایگاه آنها در تقویم معنا تحلیل و دسته بندی شده است. بنابر یافته ها، فرایند معنایی به تدریج در تعامل بین سوژه و پدیده ها در مقام دیگرسوژه ها اتفاق می افتد و زبان نیز نقشی ویژه دارد. همچنین زیربنای اصلی عواطف منفی تردید و ابهام است، و فرآیند رهایی از این تردید در سفر و مواجهه با روی دادها و افراد دیگر رخ می دهد و رفته رفته بنیان شناختی و بار ارزشی منفی آنها دگرگون شده به سمت حالات طبیعی می رود. تحلیل بدین شیوه، نه تنها جایگاه داستان ها را در ادبیات مقاومت از لحاظ معنابخشی مشخص می کند؛ بلکه دست یابی به نتایجی دور از خطا و تا حد زیادی نزدیک به افق نویسنده را میسر می سازد.
    کلیدواژگان: تحلیل پدیدارشناختی، فرایند شناختی، روی آورندگی (التفات)، ادبیات مقاوت، پل معلق
  • فاطمه بیدختی *، سید مهدی رحمتی، محمد بهنام فر، حبیب الله عباسی صفحات 43-64
    کتاب «از شرابه های روسری مادرم» اثری شاخص از سیدحسن حسینی (1335-1383) در زمینه ادبیات آیینی است. حسینی در این کتاب با نگاهی نو در قالب شعر سپید، بر نقش الگویی زندگی و شهادت حضرت زهرا (س) در طی تاریخ تاکید کرده است. در این مقاله سعی شده است که به شیوه تحلیل محتوا، نشان داده شود که کدام ویژگی های ساختاری این اثر به نوشدن این نگاه کمک کرده است و از خلال آن ضمن تبیین محتوای اثر، زیبایی های ادبی آن نیز بیان شده است. در یک نگاه کلی در می یابیم که «روایت»، «تکرار»، «زبان شخصی»، «نماد و کلیت» و «ایده و شکل ذهنی» و به ویژه تکنیک نقاب، عنصرهای اصلی سازنده شعر اوست؛ بنابراین، هر یک از موارد توضیح داده شده است؛ سپس زبان از چهار جنبه آوایی، واژگانی، نحوی و معنایی بررسی شده و در زیر شاخه معنایی، پاره ای از مفاهیم اصلی شعر را که شاعر با استفاده ازتنوع تعابیر و تصاویر بیان کرده، به عنوان نمونه به طور مبسوط تشریح شده است. به این ترتیب این نوشته، تاثیر «چگونه گفتن» را بر «چه گفتن» و نقش آفرینش های ادبی را در ابلاغ موفق یک مفهوم آشنا، نشان داده است.
    کلیدواژگان: سیدحسن حسینی، از شرابه های روسری مادرم، حضرت زهرا (س)، مرگ و زندگی، زیبایی های ادبی
  • شیرین پورابراهیم * صفحات 65-86
    ادبیات پایداری از مفاهیمی مانند شهادت، ایثار، جهاد، مقاومت و نظایرآن تشکیل شده است که تاکنون از دیدگاه معنی شناسی زبان به چگونگی ایجاد این معانی پرداخته نشده است. از سوی دیگر، معنی شناسی شناختی، تاکنون توانسته است مبنای بسیاری از پژوهش های زبان ادبیات قرار گیرد. آمیختگی مفهومی نظریه ای در حوزه شناختی است که فوکونیه و ترنر برای معرفی فضاهای آمیخته مفهومی و نقش آنها در ایجاد معنی و پیوستگی معنایی ارائه کردند و ابزار سودمندی در جهت تبییین نحوه ایجاد معانی ادبیات پایداری است. پرسش اصلی این پژوهش این است که آمیختگی مفهومی چه نقشی در ایجاد مفهوم شهادت در ادبیات شعری دارد. این مقاله با بررسی شواهد شعری مربوط به ادبیات پایداری با مضمون شهادت، نشان می دهد که در موارد زیادی شاعر به جای توسل به مفهوم سازی های دو حوزه ای، و نگاشت از حوزه مبدا بر مقصد، به شبکه چند حوزه ای مفاهیم و ادغام آنها دست می زند تا از این رهگذر، فضایی خلق کند که در آن برخی از مفاهیم حوزه های دروندادی به روشی معمولا نامتعارف با هم انگیخته شوند و فضای مفهومی شهادت را در شعر ایجاد نمایند. نتیجه بحث نشان می دهد که در مفهومسازی شعری شهادت، حوزه دروندادی شهادت با حوزه های دروندادی پرواز، غروب، رویش و برگریزان تلفیق شده است. این چهار فضای دروندادی در ترکیب با فضای شهادت، فضاهای آمیخته غیرممکنی را در عالم واقع می سازند و به زندگی پس از مرگ، اعتلا و جاودانگی شهید اشاره می کنند. به طور کلی، این تحقیق نشان می دهد که می توان به کمک نظریه آمیختگی مفهومی به چگونگی ایجاد مفاهیم پیچیده و چند مولفه ای حوزه پایداری پی برد.
    کلیدواژگان: معنی شناسی شناختی، آمیختگی مفهومی، شهادت، استعاره مفهومی
  • محمدتقی جهانی *، زهره نورمحمد نهال صفحات 87-106
    ادبیات پایداری از مهمترین سنگرهای فرهنگی شاعران متعهد به شمار می رود که امروزه بخشی از آثار ادبیات معاصر را به خود اختصاص داده است. این رویکرد در جهان عرب، به تدریج پس از آگاهی اعراب از جنبش های شکل گرفته در اروپا از اواخر قرن نوزدهم میلادی مطرح گردید. در این میان سرزمین فلسطین به دلیل تاخت و تاز اشغالگران و فجایع انسانی رخ داده در آن همواره در کانون توجه شاعران و نویسندگان بسیاری قرار داشته است. از جمله این شاعران هارون هاشم رشید، شاعر فلسطینی است که به عنوان شاعری متعهد و انقلابی، در برابر مشکلات موجود در وطن خویش سکوت نکرده و به صف شاعران پایداری پیوسته است. از سویی دیگر، این رویکرد همگام با سرزمین های عربی در میان شاعران ایران نیز رواج بسیار یافته است. از جمله شاعران ایرانی که می توان تاثیرات ادبیات پایداری را در آثار آنان به خوبی مشاهده نمود، حسین اسرافیلی است. نگارندگان در این جستار با رهیافتی توصیفی- تحلیلی و با رویکرد نقد تطبیقی پس از اشاره به زندگی این دو شاعر به معرفی برخی بن مایه های ادبیات پایداری در شعر این دو و بررسی آنها پرداخته اند و نتایج تحقیق حاکی از آن است که از جمله درون مایه های پایداری در شعر این دو شاعر، وطن گرایی، تجلیل از شهید و مقام شهدا، دعوت به مبارزه و پایداری و... است و اسلوب رشید در این گونه اشعار، ساده و نزدیک به فهم عامه و اسلوب اسرافیلی، نمادگونه و مبهم است.
    کلیدواژگان: ادبیات پایداری، ایران، فلسطین، حسین اسرافیلی، هارون هاشم رشید
  • محمدرضا حاج بابایی *، سجاد مرادی صفحات 107-132
    ادبیات تطبیقی، حوزه ای از مطالعات ادبیات است که به بررسی روابط وشباهت های بین متنی می پردازد. از طریق ادبیات تطبیقی، روابط فرهنگی بین ملت ها کشف می شود و اثرگذاری و اثرپذیری آثار ادبی مورد مطالعه قرار می گیرد. مسئله اشغال فلسطین و مقاومت مردمی در برابر آن، یکی از اساسی ترین موضوعات در شعر فلسطین و اعراب است. با توجه به مشترکات سیاسی و اعتقادی که میان دو ملت ایران و فلسطین وجود دارد، موضوع مقاومت در برابر اشغالگران به عنوان یکی از موضوعات محوری شعر انقلاب اسلامی، در آثار بسیاری از شاعران متعهد و انقلابی مطرح است. در این مقاله با رویکردی تطبیقی به شعر محمود درویش، شاعر برجسته فلسطینی و حسین اسرافیلی، از شاعران مطرح انقلاب اسلامی پرداخته شده و مضامین مشترک این دو شاعر در مواجهه با موضوع اشغال فلسطین مورد بررسی قرارگرفته است. علی رغم زبان متفاوت و بهره گیری از نمادها و استعاره های خاص، در شعر هر دو شاعر موضوعاتی مشترک چون پیوند مفهوم مقاومت با مفاهیم دینی، اعتراض به اشغالگران، انتقاد از سکوت مجامع بین المللی و رهبران عرب، امید به آزادسازی فلسطین و پیروزی،یادکرد شهدا دیده می شود. در اشعار محمود درویش، عواطف انسانی به فراوانی دیده می شود و همچنین رگه هایی از نومیدی و یاس نیز مشاهده می گردد؛ در حالی که جنبه ها و تصاویر حماسی و انقلابی در شعر اسرافیلی بیشتر وجود دارد و شاید این اختلاف، برخاسته از تجربه های متفاوت این دو شاعر در برخورد با موضوع اشغال فلسطین است.
    کلیدواژگان: ادبیات پایداری، شعر معاصر فارسی، شعر معاصر فلسطین، محمود درویش، حسین اسرافیلی
  • محمد رضایی *، فهیمه خیری صفحات 133-156
    سبک در هنر داستان نویسی به مانند سبک در سایر انواع ادبی، فراهنجاری در زبان است که نظام خاص احساسات و اندیشه های نویسنده و شیوه شخصی او را در نگریستن به جهان نمایش می دهد. در دوران معاصر، سبک شناسی اگرچه همانند گذشته مورد استفاده قرار می گرفته؛ اما از لحاظ کاربرد زبانی و ویژگی های ادبی دچار تغییر و دگرگونی هایی شده است که نویسندگان معاصر را همچون گذشته صاحب سبکی شخصی ساخته است. سبک خاصی که امیرخانی در آثار خود به کار برده از حیث زبانی و ادبی قابل تامل است: کاربرد واژگان جنگی، جابه جایی ارکان جمله، استناد به آیات قرآن، جدا نوشتن کلمات متصل و... از برجستگی های زبانی او به شمار می رود. همچنین کاربرد تشبیه، توصیف و تصویر از موارد دیگر سبکی او به شمار می آید. محوریت غالب فکری او، نشان دادن تضاد و تناقضی است که برخی از رزمندگان، پس از بازگشت از جبهه و جنگ به آن دچار می شوند و همین عامل، سبب کناره گیری آنان از مردم می شود. روش اتخاذ شده برای بررسی سبکی رمان ارمیا، رویکرد سبک شناسی لایه ای است. در این روش، متن داستان در سه لایه زبانی، ادبی و فکری مورد تحلیل سبک شناسانه قرارگرفته است. در سطح زبانی، عناصر لفظی و زبانی پرکاربرد، به عنوان موتیف لفظی یا دورن مایه نشان داده شده است. در سطح ادبی نیز عناصر ادبی متن که ایجاد کننده تصویر و موسیقی در متن شده اند و در نهایت در سطح فکری نیز، عناصر فکری و محتوایی غالب در متن رمان مشخص شده اند. در این مقاله کوشیده ایم به بازنمایی سبکی این رمان در سه حیطه زبانی، فکری و ادبی دست یابیم.
    کلیدواژگان: سبک، سطح زبانی، سطح ادبی، ارمیا، ادبیات جنگ
  • احسان رئیسی *، مصطفی جعفری امین آبادی صفحات 157-178
    تعزیه از مهم ترین گونه های نمایش مذهبی محسوب می شود که علاوه بر احیا، حفظ و اشاعه فرهنگ عاشورایی مهم ترین گونه نمایشی ایران بعد از اسلام نیز به شمار می رود. با توجه به نقش تاثیرگذار آموزه های عاشورایی در شکل گیری انقلاب اسلامی و نیز اهمیت احیا، حفظ و اشاعه فرهنگ عاشورایی، بعد از انقلاب توجه به تعزیه دوچندان شد. همچنین با شروع جنگ تحمیلی و پیدایش و رواج ادبیات نمایشی دفاع مقدس، نمایشنامه نویسان این حوزه کوشیدند با بهره گیری از گونه نمایشی تعزیه بر غنای آثار خویش بیفزایند؛ در واقع بدان جهت که دفاع مقدس دنباله نهضت حسینی به شمار می رفت، اثرپذیری از تعزیه به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای فرهنگی- هنری در ترویج آموزه های واقعه کربلا در آثار نمایشی این حوزه ناگزیر بود.
    در این مقاله، شیوه اثرگذاری تعزیه بر ادبیات نمایشی دفاع مقدس بررسی و تحلیل شده است. برای تحقق این هدف، تاثیرپذیری مهم ترین نمایشنامه ها در این زمینه از دو جنبه ساختاری و محتوایی تحلیل گشته و چندی و چونی این اثرپذیری در هریک از دو محور مذکور شرح و بیان شده است.
    کلیدواژگان: تعزیه، ادبیات پایداری، ادبیات دفاع مقدس، نمایشنامه های دفاع مقدس
  • نجمه طاهری ماه زمینی *، محمدصادق بصیری، محمدرضا صرفی صفحات 179-200
    بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، با توجه به مذهبی بودن انقلاب، اعتقادات و باورهای اسلامی و به ویژه عقاید شیعی در کشور ایران رواج یافت. یکی از این باورها، انتظار موعود و منجی آخرالزمان است که در همه ادیان الهی به ظهور و حکومت او اشاره و تاکید شده است؛ بر این اساس، شاعران انقلاب اسلامی در ترسیم آینده بشری، به ظهور امام زمان(عج) بسیار توجه نموده اند و در اشعار خود به دادخواهی و طلب یاری از ایشان پرداخته اند و علاوه بر آن، به شکوه از غیبت طولانی و عصر غیبت، بیان ظلم و ستم مستکبران بر مستضعفان و ترسیم عصر ظهور و فراوانی نعمت و عدل و داد پرداخته اند. نکته ای که در این اشعار جالب توجه است، باور عمومی به ارتباط انقلاب اسلامی ایران و شهدای این راه با زمینه سازی ظهور امام زمان(عج) است. البته شاعران به این باور دل خوش نکرده اند و در اشعار خود در برابر بی عدالتی ها و کژ روی های موجود در جامعه اعتراض می نمایند و بدین صورت، وظیفه خود را در خصوص زمینه سازی ظهور منجی به جا می آورند.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، شعر معاصر، انتظار، منجی، ظلم و ستم، عدالت
  • سید محمد طیبی * صفحات 201-226
    امپراتوری عثمانی یکی از معدود امپراتوری های بزرگ جهانی است که متجاوز از شش قرن، گستره وسیعی از جهان آن روز اعم از مسلمان و غیرمسلمان را تحت انقیاد و فرمانروایی درآورد. امپراتوری مزبور، تاثیر بسیار مهمی در ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و نظامی بر مناطق و کشورهای تحت سلطه خود بر جای گذاشت. در مقاله پیش روی، تلاش شد تا با ورود به مبحث سیاست نظامی حکومت یاد شده، مبانی و شیوه های ایجاد پایداری در سپاهیان با رویکردی توصیفی تحلیلی مورد بحث و بررسی قرار گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که عثمانیان از آغاز تکاپوهای نظامی و فتوحات روش های متعدد و کارآمدی را در جهت بسیج، تهییج و ایجاد پایداری در نظامیان در حین اعزام، قبل و در جریان نبرد استفاده کرده و به کار بسته اند. از جمله روش های اعمال شده می توان به بهره گیری از منابع و متون مقدس اسلامی، شخصیت ها و نمادهای معنوی و ادبی مورد احترام، وعده مواهب مادی و دستیابی به غنایم و اموال کفار حربی، حضور فعال مقامات عالی امپراتوری در میدان های نبرد و قائل شدن حق رای برای فرماندهان در اتخاذ تصمیم ها و تاکتیک های جنگی اشاره نمود.
    کلیدواژگان: امپراتوری عثمانی، سپاهیان، سیاست نظامی، مبانی پایداری
  • پوران علیپور * صفحات 227-252
    انسان از ابتدای تاریخ به ویژگی بنیادین تقابل های دوتایی اعتقاد داشته است. شاید به همین دلیل، نویسندگان رمان، در ساختار روایی داستان هایشان از این امر خواسته یا ناخواسته بهره برده اند. این موضوع، به طور ویژه، مورد توجه نظریه پردازان ساختگرا واقع گردیده است. یکی از مقولات عمده نقد ساختارگرا، تحلیل محتوا از طریق معنای تقابل های دوگانه است که توسط گاستون باشلار در نقد آثار ادبی، بویژه در روایت وارد شده است.یکی از حوزه های روایت، داستان های مربوط به جنگ است که دغدغه اصلی اش پرداختن به محتواست و خود، حاصل تجربه تنگاتنگ انسان با موضوع تقابل ها است. در نتیجه به نحو فزاینده ای، تحت تاثیر این روش نقد ساختگرا قرار گرفته است. نقد ساختگرایانه کمک می کند تا این گونه آثار که در بافت متنی خود، محتوا و دلالت های معنایی گسترده ای را پنهان ساخته اند، به خوبی تحلیل شوند. رمان «گلاب خانم» اثر قاسمعلی فراست نمونه ای از رمان های جنگ است که در ساختار روایی خود از این مقوله بهره برده و به همین دلیل، گزینه تحلیل و نقد این مقاله است؛ از این رو، ابتدا مبانی نظری مرتبط با موضوع تبیین می گردد، سپس ضمن واکاوی نمونه های متنی، تقابل های محتوایی مستخرج از بافت داستان، به کمک عناصر روایت تحلیل می شود.
    کلیدواژگان: ساختگرایی، گاستون باشلار، تحلیل معنا، تقابل های دوگانه، رمان گلاب خانم
  • احمد فروزانفر، زهرا عسگری *، فریده داودی مقدم صفحات 253-270
    ادبیات پایداری، گونه ای مهم و تاثیرگذار از انواع ادبی در ایران است که در طول تاریخ این کشور، نقش موثری را در بیان و القای مفاهیم مقاومتی، ایفا نموده است. شاهنامه فردوسی به عنوان پلی برای آشنایی با ریشه های کهن این گونه ادبی در آثار کلاسیک فارسی، به سبب برخورداری از روح حماسه و منش پهلوانی، بیانگر رابطه ای معنادار میان حماسه های خود و مضامین ادبیات پایداری است که با استناد به روش تحلیل محتوا، این مضامین در بخش میانی شاهنامه، دربردارنده مضامینی چون: دعوت به اتحاد و همدلی، میهن دوستی، ظلم ستیزی، بیان جنایت و بیداد گری، هشدار و... می باشد که شامل مضامین شاخص و کلی ادبیات پایداری در میان آثار مقاومتی تمامی ملت هاست که با تطبیق این مضامین در بخش یاد شده و ارائه شاهد مثال های مرتبط با موضوع، بی شک شاهنامه فردوسی از نخستین و کامل ترین منابع مقاومتی ایرانیان در حوزه ادبیات پایداری است.
    کلیدواژگان: ادبیات پایداری، حماسه، شاهنامه، فردوسی
  • فاطمه کاسی * صفحات 271-294
    مقاله حاضر به جلوه های حضور دو ایدئولوژی در داستان ریشه در اعماق ابراهیم حسن بیگی براساس دیدگاه های آلتوسر، گرامشی و مارکس می پردازد. این اندیشمندان هر کدام با کلید واژه های خود به تاثیر ایدئولوژی نظرمی کنند. نگارنده با توجه به آراء این اندیشمندان، این اثر را بازخوانی می کند. در نگاه کلی، می توان شاهد حضور دو نوع ایدئولوژی در داستان بود. ایدئولوژی دولتی و ایدئولوژی غیر دولتی هر کدام از این دو، تظاهرات ویژه خود را دارند، اما در نهایت، این ایدئولوژی مذهبی است که سلطه وهژمونی خود را از طریق قبولاندن ایده های خود به فرد مورد نظر یاسوژه و فراخواندن او به رقابت با ایدئولوژی پیشین و کم رنگ کردن مشروعیت آن به رخ می کشد. تقابل این دو ایدئولوژی چه در حوادث و چه در شخصیت ها دیده می شود؛ به عبارت دیگر، ایدئولوژی حذف شدنی نیست و انسان بدون ایدئولوژی معنا ندارد. این ایدئولوژی هژمونی خود را از طریق عاطفه سازی به رخ می کشد. با عاطفه سازی خودی ها از غیرخودی ها جدا می شوند. شاپوک کسی است که یک ایدئولوژی را جایگزین ایدئولوژی دیگر کرده است. در مبارزه طبقاتی دو ایدئولوژی، ایدئولوژی پیشین به دلیل فقر فرهنگی، از طریق تقلیل گرایی و طردکردن غیرخودی ها راه را برای نفوذ و بازتولید ایدئولوژی ملی فراهم می کند.
  • عباس محمدیان *، علی ششتمدی صفحات 295-328
    بررسی آثار مربوط به حوزه دفاع مقدس، نیازمند بررسی تخصصی و علمی از دیدگاه های مختلف است. آثار ادبی این حوزه، اهمیت ویژه ای در میان تمام آثار دارند. از طرفی، بخش مهم و درواقع سرشناسه کتاب، عنوان آن است. این پژوهش سعی دارد عنوان های انتخاب شده برای کتاب های ادبیات دفاع مقدس را مورد تحلیل قرار دهد. بسامد واژگان این عنوان ها از دیدگاه تحلیل محتوا بررسی شده و با جدول و نمودار جلوه ای بصری یافته اند. سپس آمار و ارقام، بر اساس دیدگاه ادبی تحلیل شده و نتایجی حاوی نقاط ضعف و قوت این عنوان ها به دست آمده اند. در مجموع حاصل این پژوهش، گرایش مولفین این آثار را به سمت استفاده از ساختارهای تکراری و دامنه واژگان محدود را نشان می دهد که این مسئله آسیبی جدی در زمینه این موضوع است. نویسندگان مقاله در پایان، پیشنهادهایی برای رفع نواقص موجود در عناوین این کتاب ها ارایه کرده اند که اگر مورد توجه نویسندگان دفاع مقدس قرار گیرد، در بهبود کیفیت کار، مفید خواهد بود.
    کلیدواژگان: ادبیات دفاع مقدس، بسامد واژگان، تحلیل محتوا
  • حسین مهتدی * صفحات 329-352
    یکی از تجلیگاه های ادبیات مقاومت، داستان نویسی است، خواه داستان کوتاه باشد یا رمان. از میان کشورهای اسلامی، لبنان همواره مورد هجوم دشمن صهیونیستی بوده؛ به همین خاطر نویسندگان زیادی به بیان رشادت ها و پایداری مردم لبنان در برابر دشمنان خود پرداخته اند. کتاب «عناقید العطش» اثر علی حجازی با 12 داستان کوتاه، به عنوان یک مجموعه داستانی به بیان پایداری و استقامت مردم لبنان پرداخته است. بررسی این کتاب از آنجا حائز اهمیت می باشد که نویسنده بر اثر شرایط سیاسی و اجتماعی حاکم بر جامعه خود در داستان های واقعی خود از زبان رمز به موضوع پایداری و استقامت در برابر دشمن اشاره نموده است. آنچه نگارندگان در این مقاله برآنند تا به آن پاسخ دهند این است که: 1- مهمترین نمادهای بکار رفته در داستان های کتاب «عناقید العطش» چیست؟ 2- نویسنده به چه دلیل از نمادهای مشخصی برای دشمن صهیونیستی استفاده کرده است؟ در پایان می توان چنین نتیجه گرفت که نویسنده کتاب، متناسب با هر یک از خصلت ها و خوی مستکبرانه دشمنان خود از نمادهای مشخصی اعم از جان دار و بی جان مانند: مار، کفتار، شیطان، مترسک و... استفاده نموده است. همچنین نویسنده به منظور بیان جلوه های مقاومت و پایداری مردم لبنان و عشق و دلبستگی آنان به وطن خویش، از نمادهای مشخصی در این زمینه بهره برده است.
    پژوهش حاضر برآن است تا با روشی توصیفی – تحلیلی به بیان و رمز گشایی نمادهای مقاومت در کتاب «عناقید العطش» بپردازد و در خلال آن به مهمترین جلوه های ادبیات پایداری در داستان نویسی این مجموعه داستانی اشاره نماید.
    کلیدواژگان: ادبیات پایداری، داستان کوتاه، نمادشناسی، عناقید العطش، علی حجازی
  • علی اصغر یاری اصطهباناتی *، سردار اصلانی، حمید احمدیان صفحات 353-375
    مقاله 16، دوره 9، شماره 17، پاییز و زمستان 1396، صفحه 353-375 XML اصل مقاله (411 K)
    نوع مقاله: مقاله پژوهشی
    شناسه دیجیتال (DOI): 10.22103/jrl.2018.2009
    نویسندگان

    1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه اصفهان
    2استادیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه اصفهان
    چکیده
    جورج شکور یکی از شاعران مسیحی شیفته اهل بیت علیهم السلام است؛ جلوه هایی از این شیفتگی در چند اثر وی به نام «حماسه پیامبر» (ملحمه الرسول(ص)) ، «حماسه حضرت علی» (ملحمه علی(ع)) و«حماسه حسینی (ملحمه الحسین(ع)) دیده می شود. از میان این سه اثر، کتاب «حماسه حسینی» را به عنوان نمونه ای برای پژوهش خود برگزیده ایم. در عقیده شاعر، نوعی تعهد و وابستگی به لبنان و فلسطین وجود دارد؛ علاوه بر آن نفرت و انزجار او نسبت به دشمن دیرینه صهیونیستی آشکار است. این پژوهش بر آن است تا از طریق بررسی اشعار عاشورایی شاعر، به درون مایه های ادبیات پایداری در شعر وی، به ویژه ادبیاتی که به لبنان و فلسطین مربوط است، دست یابد. ویژگی هایی که جورج شکور از نهضت حسینی برداشت می کند، در واقع همان ویژگی هایی است که دوست دارد در وجود مردم فلسطین و لبنان باشد. سرودن «حماسه حسینی» و برداشت بن مایه های نهضت عاشورا، به او این توانایی را می دهد که روح آزادگی، پایداری، فداکاری و ظلم ستیزی را در وجدان جوانان فلسطین و لبنان زنده کند.
    کلیدواژگان: ادبیات پایداری، جورج شکور، حماسه حسینی، آزادگی
|
  • Masoud Bavan Pouri, Tayyebeh Fadavi *, Narges Lorestani Pages 1-22
    Resistance Literature reflects the persistence and bravery of a nation or an ethnic group against any invasion or oppression. Taking a look at the Literature of those countries involved in civil or foreign wars, the great importance of this genre of literature among them becomes clear. Nasim-e Shomal, the poet of constitutional (Mashrooteh) era, wrote poems in defense of his nation against the foreighners and the civil oppression. He had a great interest in his homeland, and sometimes described it as Yusuf being a pray in the claws of a wolf, or as a mother whose body became nude and whose wealth was taken away. The poet has had great hope for a bright future, and has given people hope for the final victory of truth against falsehood, making use of religious symbols, such as the prophet Muhammad and Imam Mahdi. He has expressed his objection against the unsettled condition of the country, has been unhappy about the presence of The English and the Russians in his country, has referred to them by the symbols of raven and bear, has tryied to reveal their true faces for people, has attempted to awaken people from the sleep of ignorance, and has persuaded them to fight against the enemies. The present study aims at clarifying the reflections of resistance literature in Nasim-e Shomal’s Bagh-e Behesht (the Garden of Eden) book of poetry and revealing his art in resistance poetry to the readers by using a descriptive-analytical method.
    Keywords: Resistance literature, Constitutional (Mashrooteh) era, Nasim, e Shomal, Bagh, e Behesht(the Garden of Eden)
  • S.Z. Behrouz *, Eshagh Toghyani, S.M. Hashemi Pages 23-42
    This Study offers a critical analysis of Pol-e Mo’allaq (The Suspension Bridge), one of the greatest novels of Iranian Resistance literature by Mohammad Reza Bayrami. Phenomenological analysis intends to achieve the artistic fact hidden in the novel by taking a neomatic look at it, and revealing the writer’s experienced world and phenomenological relations of ego as the subject and the world as a phenomenal object by penetrating in the deep structures of the writer’s mind as represented in the form of themes and ideas in the form of text, interviews, events and carefully arranged scenes, To this end, the principles and different views proposed in this field have been presented. Then, research method, that is, the semantic description of phenomena, behaviors and emotions based on intentionality and content of each of them have been explained. Then, the elements of each process have been extracted and their position in the constitution of meaning have been analyzed and categorized. Based on the findings, the semantic process takes place at the position of other subjects, interacting with the subject and the phenomena, where language plays a special role. Also, The main basis of negative emotions is uncertainty and ambiguity, and the process of getting rid of this uncertainty takes place in traveling and encountering events and other individuals. Gradually, their cognitive bases and negative senses will change to natural states. This way of analysis, not only shows the place of stories in making meaning in resistance literature; but also, helps achieving error-free results much closer to the author’s perspective.
    Keywords: Phenomenological analysis, Cognitive process, Intentionality, Resistance literature, Pol, e Moallaq (Suspension Bridge)
  • F. Bidokhti *, S.M. Rahmati, M.Behnam Far, H. Abbasi Pages 43-64
    The book “Az Sharabe-haye Roosari-e Madaram”(From the Tassels of My Mother’s Scarf) is an outstanding work of Sayyed Hassan Hosseini (1956-2004) in the field of religious literature. In this book, written in blank verse, Hosseini has adopted a new point of view to emphasize Hazrat-e Zahra’s life and martyrdom as a role model throughout history. This paper tries to determine the structural features, which have formed this new point of view by using the method of content analysis. Meanwhile, besides clarifying the content of this work, its aesthetics has been expressed. Taking a look at this book, it becomes evident that “narration”, “repetition”, “personal language”, “symbol and generality”, “idea and mental form”, and especially the “mask technique” are the main element forming his poem. Therefore, all these aspects have been discussed, and his language is studied from different aspects: phonetics, lexical, syntax and semantics. While studying the sematic aspect of the work, some of the main concepts of his poem, which have been expressed by using the variety of words and images, have been explained in detail. In so doing, the effect of “how to say” rather than “what to say”, and the role of literary creations in successful expression of a new concept have been demonstrated.
    Keywords: Sayyed Hassan Hosseini, Az Sharabe, haye Roosari, e Madaram(From the Tassels of My Mother's Scarf), Hazrat Zahra (PBUH), Life, death, Literaly Aesthetics
  • Sh. Pour Ebrahim * Pages 65-86
    Resistance literature is composed of concepts like martyrdom, dedication, Jihad, resistance, and the like, the meaning formation of which has never been analyzed from the semantic aspect of language. In the other hand, cognitive semantics has been used as a framework for many studies of language and literature. Conceptual Blending is a cognitive theory proposed by Fauconnier and Turner to explain blended conceptual areas and their role in the creation of meaning and coherence. It is a useful tool in determining how meanings are created in resistance literature. The main question is what the function of Conceptual Blending is in the creation of the concept of martyrdom in poetry. Several verses belonging to Resistance Literature and conveying the concept of martyrdom have been discussed here. The results show that in many cases, the poets uses multi-area conceptualizations and blends them, instead of using double-area conceptualizations and writing from the source area to the target area, in order to create an area in which some of the concepts of input spaces are raised in an uncommon way, and to create the conceptual area of martyrdom in poem. The findings indicate that in the poetic conceptualization of martyrdom, the input space of martyrdom is has an overlap with the input space of flight, sunset, growth, and falling of leaves. These four input spaces, blended with the space of martyrdom create impossible blended spaces in real world, and refer to life after death, exaltation, and the eternality of martyr. In general, this study shows that by applying the Conceptual Blending theory, the creation of complicated, multi-area, and multi-component concepts of resistance literature can be clarified.
    Keywords: Cognitive semantics, Conceptual Blending, Martyrdom, Conceptual metaphor
  • Mt. Jahani *, Z. Nour Mohammad Pages 87-106
    Resistance literature, which makes up a portion of contemporary literature, is considered among the most important cultural strongholds of committed poets. This approach in the Arab world was introduced gradually when Arabs became aware of the movements formed in Europe in the late nineteenth century. Meanwhile, the Palestinian territories, due to continuous invasions and numerous humanitarian disasters, has always been the focus of many poets and writers. Among these poets, Harun Hashim Rashid can be pointed out, the Palestinian committed and revolutionary poet who has never kept silence in the encounter of problems in his homeland. Also, his writings are placed within resistance poetry. On the other hand, along with Arabic countries, this approach has become increasingly popular among Iranian poets. Hossain Esrafili is among those Iranian poets clearly influenced by the resistance literature. The present study, using the comparative review approach and after briefly reviewing these poets’ lives, has introduced some of the motifs in the resistance literature used in these poets’ works. The obtained results indicate that patriotism, honoring martyrs and their status, call for fighting and resistance against oppressors, etc., are among the motifs used in their poetry, and Rashid’s style, in this regard, is simple and close to public understanding, while that of Esrafili is symbolic and vague.
    Keywords: Resistance literature, Iran, Palestine, Hossain Esrafili, Harun Hashim Rashid
  • Mr. Haj Babaei *, S.Moradi Pages 107-132
    Comparative literature is a field of literary studies, which deals with intertextual relations and similarities. Through comparative literature, cultural relations among nations are brought into light, and effect and the influence reception of literary works are studied. Palestine, its occupation by Zionists, and people’s resistance against them are among the most fundamental subjects of Palestinian and Arab poetry. Considering the political and ideological similarities between the two nations of Iran and Palestine, Palestinian resistance against the occupiers, as one of the main subjects of Iranian Islamic Revolution poetry, can be traced in the works of many committed, poets of revolution. This paper takes a comparative approach to the study of the poetry of Mahmoud Darwish, the prominent Palestinian poet, sand Hussein Esrafili, one of the significant poets of the Islamic Revolution. Also, common themes in their poems in encountering with the subject of the occupation of Palestine have been investigated. Despite using different languages and drawing on special symbols and metaphors, Their poetry share common themes, such as the linking of the concept of resistance with religious concepts, protesting against the occupiers, criticizing the silence of international communities and Arab leaders, hoping for victory and the freedom of Palestine, and remembering the martyrs. Mahmoud Darwish’s poems abound with humanistic emotions, besides some strains of hopelessness and despair, while Esrafili’s poems have more epic and revolutionary aspects and images. Perhaps this difference is a result of the poets’ different experiences in dealing with the issue of the occupation of Palestine.
    Keywords: Resistance literature, Contemporary Persian poetry, Contemporary Palestinian poetry, Mahmud Darwish, Hussein Esrafili
  • M. Rezaei * Pages 133-156
    Style, in the art of writing fiction, as style in other literary genres, is a super norm in language, which shows the writer’s special system of feelings, thoughts, and his personal way of looking at the world. In contemporary era, although stylistics has been used as in the past, it has changed in terms of language use and literary feature. This has made contemporary writers have their own personal style, as in the pas. The special style used by Amirkhani in his works¡ in the terms of linguistic and literary is notable. The use of war terminologies, displacement of sentence elements, references to the Quran¡ writing the connected words apart, etc., are some of the prominent features of his language. Also the use of metaphor, description, and image¡ are other examples of his style. The prevailing centrality of his thoughts is showing the contrast and paradox that some of the soldiers after returning from the war are involved in, and this makes them keep away from people. The adapted method for the stylistic study of the novel Ermia is layer stylistics approach. In this method, the text of the novel is analyzed stylistically in the three linguistic, literary, and mental layers. At the linguistic level, the frequent verbal and linguistic elements used as verbal motifs or themes; at the linguistic level, the literary elements that create image and music; and finally, at the mental level, the prevailing mental and literary elements in the text of the novel have been demonstrated. This study attempts to reach the stylistic representation of the novel¡ in the three linguistic, literary, and mental levels.
    Keywords: Style, Linguistic level, Literary level, Ermia, War literature
  • E. Raeisi *, M.Jafari Pages 157-178
    Ta’azieh's is considered as one of the most important subgenres of religious drama. In addition to the restoration, preservation and dissemination of Ashura, it has been known as the most important drama genre in Iran after Islam. Due to the influential role of Ashura teachings in the formation of the Islamic Revolution and the importance of restoration, preservation and dissemination of Ashura culture, Ta’azieh attracted much more attention after the revolution. Also, starting the imposed war and the emergence and promotion of Sacred Defense dramatic literature, playwrights in this field tried to take advantage of Ta’azieh to increase the richness of their works. In fact, because the war was considered as the sequence of Hossein's movement taking effects from Ta’azieh as one of the most important cultural-artistic tools to promote the teachings of Karbala incident was inevitable in theatrical works of this field. This paper has investigated and analyzed the way Ta’azieh has affected the Sacred Defense dramatic literature. To achieve this goal, the effects on the most important plays of this field has been analyzed from both structural and content aspects, and the quantity and quality of this effect has been explained from each of the two aspects.
    Keywords: Taazieh (Passion Play), Resistance literature, Sacred Defense literature, Sacred Defense plays
  • N. Taheri * (Ms) Basiri, Mr. Sarfi Pages 179-200
    After the Islamic Revolution, according to the religious beliefs of the revolution, Islamic beliefs, especially Shia beliefs were promoted in Iran. One of these beliefs is waiting for the promised savior whose reappearance and rule has been mentioned and emphasized in all divine religions. Therefore, the poets of the Islamic Revolution in picturing the future of the human being, have focused their attention on the reappearance of Imam Mahdi (ATF) and have asked him justice and help in their poems, in addition to complaining about his long absence, the occultation era, the oppression of the arrogant, and depicting the reappearance era and the abundance of justice. What is interesting about these poems is the public’s belief in the connection of the Islamic Revolution of Iran and its martyrs with the preparations for the reappearance of Imam Mahdi (ATF). Of course, the poets have not been merely satisfied with this belief, but they protest against injustice and deviations existing in society. This way, they perform their duty in paving the way for the reappearance of Imam Mahdi (ATF).
    Keywords: The Islamic Revolution, Contemporary poetry, Waiting, The savior, Oppression, Justice
  • S.M. Tayebi * Pages 201-226
    The Ottoman Empire is one of the few great empires of the world, which during more than 6 centuries has brought a vast portion of the world of those days, including Muslims and non-Muslims, under its rule. The aforementioned empire had a significant influence over the regions and countries under its control, in political, economic, cultural, social, and military aspects. Addressing the subject of the military policy of the mentioned empire, the present study tries to discuss and investigate the basics and methods of creating resistance in corpsmen through a descriptive-analytical approach. The findings indicate that Ottomans, since the beginning of their military activities and conquests, have employed various useful methods in mobilizing and stimulating the corpsmen and creating resistance in them during their dispatch, before and during battles. Some of these methods include the usage of holy Islamic sources and texts, respected literary and spiritual symbols and characters, the promise of material gifts and access to the wealth and booties of hostile pagans, the active presence of high-ranked officials of the Ottoman empire in battle fields, assuming the right of vote for commandants in taking decisions and tactics for war.
  • P.Alipour * Pages 227-252
    From the beginning of history, man has always believed in the substantial nature of binary contrasts. Perhaps for this reason, novelists have intentionally or unintentionally made use of this point in the narrative structure of their stories. This subject has sparked a special interest in structuralist theorists. One of the major categories of structuralist criticism is content analysis through the meaning of binary contrasts, which has been introduced by Gaston Bachelard in literary criticism, especially in narration. War stories form one of the narrative fields, which are a result of man’s close experience with binary contrasts and the main concern of which is working on the content. Therefore, They have been largely the subjects of structuralist criticism. Structuralist criticism helps these works, which have a wide range of hidden contents and signifieds in their contexts, get properly analyzed. “Golab Khanoom” by Qasemali Farasat is an example of war novels, which has took advantage of this category in its narrative structure. For this reason, it has been chosen as the subject of analysis and criticism in this study. The present research, first, attempts to explain the relevant theories, and then, analyze the content contrasts extracted from the context of the story with the help of narration elements, while looking at text samples.
    Keywords: Structuralism, Gaston Bachelard, Content analysis, Binary contrasts, Golab Khanoom
  • Ahmad Forouzanfar, Zahra Asgari *, Farideh Davodi Moghadam Pages 253-270
    Resistance literature is a prominent and impressive genre of literature in lran, which has played an important role in expressing and inspiring resistance concepts throughout this country's history. Ferdowsi's Shahnameh as a bridge to get acquainted with the old roots of this literary genre in Persian classical works, while having an epic spirit and a heroic nature, represents a meaningful relation between its epics and the themes of resistance literature. By using the content analysis method, these themes become evident in the middle part of Shahnameh, as call for unity and empathy, patriotism, Fighting against oppression, disclosure of crime and tyranny, warning, and etc. These are the general and distinctive themes of resistance literature among all nations. Definitely, Shahname is among the first and the most perfect Iranian resistance sources in the field of resistance literature, when comparing these themes in the mentioned part and presenting relevant examples as evidence.
    Keywords: Resistance literature, Epic, Shahnameh, Ferdowsi
  • Fatemeh Kasi * Pages 271-294
    This article aims at identifying the reflections of two ideologies present in the story " Deep Roots " by Ebrahim Hassanbeigi, based on Althusser’s, Gransci’s, and Marx’s viewpoints. This work is reviewed based on these scholars’ ideas. Generally the presence of two ideologies can be seen in this story, i.e., national ideology and local ideology. Each of them has their own characteristics. But, At the end, It is the religious ideology which finds control and hegemony through making the intended person or the target accept its ideas, inviting him/her to competition with the former ideology, and diminishing its legitimacy. The opposition of these two ideologies is evident on both events and characters. In other words, ideology is not something to be omitted, and human without ideology is senseless. This ideology displays its hegemony through sentimentalization, which can separate the familiar group from the strange group. Shapook is someone who has replaced one ideology with another. In class struggle between the two ideologies, the former ideology paves the way for the penetration and recreation of national ideology by decreasing and discarding the strange groups and as a result of cultural poverty.
    Keywords: Deep Roots, Ideology, Althusser, Gramsci, Marx
  • A. Mohammadian * Pages 295-328
    Studying the works of Holy Defense demands a specialized and scientific study from different perspectives. The literary works of this field have a special significance among all other works. On the other hand, the important section of the book, which actually addresses it, is its title. This study tries to analyze the book titles of Sacred Defense literature. The frequency of the words in these titles has been analyze from the content analysis perspective and depicted in charts and tables. Then, the numbers and statistics have been analyzed from the literary perspective, and some strong and weak points in these titles have been offered. Generally, this study shows that the authors of these works had a tendency to use repetitive structures and limited words, which is a seriously harmful in this field. Some suggestions have been offered to improve some problems present in the titles of the books, which will prove to be useful for improvement, if taken into serious account by the Holy Defense authors.
    Keywords: Holy Defense literature, Word frequency, Content analysis
  • Hossein Mohtadi * Pages 329-352
    One of the manifestations of resistance literature is story writing, be it a short story or a novel. Lebanon has always been the target of the Zionist attacks Among Muslim countries, and that is why many writers have expressed the bravery and resistance of the Lebanese against their enemies. One such piece is the book “Anaqid-o-al-Atash” written by Ali Hijazi, a collection of short stories regarding the resistance of the Lebanese. The study of this book is important, as the writer has developed a semiotic language in his real stories when referring to this resistance based on the dominant political and social conditions of his society. This Study seeks to answer the following questions: 1-What are the most important symbols used in the stories of “Anaqid-o-Al-Atash? 2- Why has the writer chosen very specific symbols for the Zionist enemy? In the end, It can be conclude that the writer has employed specific animate and inanimate symbols, such as snake, hyena, Satan, scarecrow, etc., in accordance with each arrogant characteristic of the enemy. Also, the writer has used specific symbols to depict the Lebanese resistance and their love of their homeland. The present study aims at discussing and encoding the symbols of resistance in “Anaqid-o-Al-Atash”, while pointing out the main reflections of resistance literature in the writing of this short story collection.
    Keywords: Resistance literature, Short story, Semiotics, Anaqidoal, Atash, Ali Hijazi
  • Ali Asghar Yari *, Sardar Aslani, Hamid Ahmadian Pages 353-375
    George Chaccour is a Christian poet who is lovers of Ahl al-Bayt. This love is depicted in some of his works, namely "The Epic of the Prophet "(Malhamat-al-Rasul(PBUH)), "the Epic of Ali"(Malhamat al-Ali (AS)), and "the Epic of Hussein" (Malhamat-al-Hussein(AS)). The book "the Epic of Hussein" was chosen as the corpus of this study. In the poet’s belief, there is a kind of commitment to Lebanon and Palestine, and abhorrence of the old Zionist enemy. This study aims at finding the themes of resistance literature in Chaccour’s poetry, especially the literature of Palestine and Labonan, through an investigation of his Ashura poetry. The features of the movement of Imam Hussein in Chaccour’s poetry are, actually, the same features that he wishes the Palestinians and the Lebanese have. Composing "the Epic of Hussein" and taking the themes of Ashura Movement give him the ability to revive freedom, resistance, dedication, and Fighting against oppression in the youth of Palestine and Lebanon.
    Keywords: Resistance literature, George Chaccour, The Epic of Hussein (Malhamat, al, Hussein), Freedom