فهرست مطالب

معرفت ادیان - سال نهم شماره 1 (پیاپی 33، زمستان 1396)
  • سال نهم شماره 1 (پیاپی 33، زمستان 1396)
  • 164 صفحه، بهای روی جلد: 70,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1397/02/20
  • تعداد عناوین: 9
|
  • آزاده عباسی صفحه 7
    مطابق تعالیم ادیان الهی، حیات افراد بشر پس از مرگ نیز ادامه می یابد. با وجود اینکه اعتقاد به معاد، جسمانی و یا روحانی، از ارکان مهم ادیان الهی به شمار می رود، اما نوع نگرش نسبت به کیفیت زندگی اخروی، دارای تفاوت هایی است. «بهشت»، به عنوان یکی از اجزای مهم زندگی سرای باقی، از جمله تعالیم مشترک میان اسلام و مسیحیت است. بهشت عبارت است از جایی که ارواح نیکوکاران به آن راه می یابد. ادیان الهی در عین معرفی جایگاه اعلی برای بهشت، به نوعی از مشخص کردن مکان معین طفره می روند. بهشت را سرای نعیم جاودانه معرفی می کنند. در ادیان الهی در خصوص مسئله ازدواج در بهشت، اختلاف نظرات بسیاری وجود دارد. همچنین، بهشت آدم و حوا در عین اینکه از مشترکات ادیان الهی است، اما در خصوص کیفیت آن، اختلاف نظرات بسیاری دیده می شود. این پژوهش برآن است تا اعتقادات مشترک میان اسلام و مسیحیت، درخصوص بهشت را مطرح و وجوه افتراق آن را به بحث بگذارد. بدین ترتیب، به این شبهه که بهشت موصوف در قرآن، مطابق امیال و شهوات زمان نزول قرآن است، نیز پاسخ داده خواهد شد.
    کلیدواژگان: ادیان الهی، اسلام، مسیحیت، بهشت، نعم بهشتی
  • محمد حقانی فضل، احمدرضا مفتاح صفحه 21
    یکی از مهم ترین دغدغه های مسیحیان، همانند پیروان سایر ادیان بزرگ، این است که برای فهم مسائل ایمانی و شکل دادن به آموزه های اعتقادی، به چه منابعی باید رجوع کرد؟ بررسی آرا و آثار مسیحیان نشان می دهد آنان در تبیین و تثبیت آموزه ها و تعالیم خویش، از چهار منبع کمک گرفته اند: کتاب مقدس، سنت، عقل و تجربه. اما این منابع، نزد گروه های مختلف جایگاه یکسانی ندارند و میزان اعتبار و گستره حجیت هر منبع، دیگر متفاوت است. بررسی الاهیات مسیحی نشان می دهد رابطه و نسبت هر منبع با انکشاف الهی، شاخصی است که جایگاه آن منبع را در نظام الاهیاتی ترسیم می کند. برای مثال، آنچه موجب شده است عموم مسیحیان کتاب مقدس را اصلی ترین منبع الاهیات بدانند، اعتقاد آنان به رابطه خاص این کتاب با انکشاف الاهی است. اما در دوره مدرن و هنگامی که نقادی کتاب مقدس، صحت این کتاب را زیرسوال برد، برخی افراد، عقل و یا تجربه را اصلی ترین منبع الاهیات مسیحی دانستند. این مقاله تلاش دارد با ارائه گزارشی از جایگاه و نقش هر منبع در الاهیات مسیحی، مبنا و گستره حجیت هریک از این منابع را تبیین کند.
    کلیدواژگان: الاهیات مسیحی، کتاب مقدس، سنت، عقل، مکاشفه، حجیت
  • اسماعیل علی خانی صفحه 41
    مسیحیت، هرچند تا قرن چهارم امکان حضور نظری و عملی در سیاست و اجتماع را نداشت، اما بر اثر عواملی وارد عرصه اجتماع و حاکمیت شد و این حاکمیت تجربه ناخوشایندی برای جوامع مسیحی به بار آورد. در نهایت، موجب طرد کلیسا از اجتماع شد. این نوشتار، به بررسی علل و عوامل حضور ناگهانی و این طرد ناخوشایند می پردازد. به نظر می رسد، علت اصلی این امر ناشی از عدم برخورداری مسیحیت از بنیان های نظری سیاسی اجتماعی است. هرچند همه پیامبران، در صورت وجود زمینه، برای حکومت گام برمی داشتند، اما چنین زمینه ای برای حضرت عیسی علیه السلام به وجود نیامد. نظام دوگانه دنیوی و اخروی موجود در الهیات مسیحیت، نظیر آنچه در کتاب شهر خدای آگوستین شاهدیم و این رویکرد آکوئیناس، که باید میان دو حوزه تدبیر امور سیاسی و رستگاری و سعادت اخروی تمایز نهاد، شاهدی بر این مدعاست. بنابراین، هرچند مسیحیان، علاوه بر ورود به اجتماع و سیاست، به نظریه پردازی سیاسی نیز پرداختند، اما ازآنجا که این ورود، به صورت عارضی و ناگهانی رخ داد و نیز از آن سوءاستفاده کردند، به همان اصل خود، یعنی کنج کلیسا و معلم صرف اخلاق بودن بازگشتند.
    کلیدواژگان: مسیح، مسیح شبان، مسیحیت، پاپ، سیاست، اجتماع
  • حسن دین پناه صفحه 57
    از جمله موضوعات مبهم در عهد جدید، ترابط اخلاق و شریعت است و بررسی آن در مسیحیت کاتولیک مهم است. کاتولیک ها برای رفع این ابهام و چالش از عهد جدید، به تبیین دیدگاه خود پرداختند. این مقاله به بررسی، تحلیل و مقایسه رابطه اخلاق و شریعت در آیین کاتولیک در مسیحیت می پردازد. آنان اخلاق را شاخه ای از الهیات می دانند و به گونه ای تبیین و تفسیر می کنند که شریعت انجیل در درون آن قرار می گیرد. کاتولیک، تفسیری جدید از شریعت ارائه می کند که بر فیض استوار است، و فرد مسیحی را از رعایت اعمال و مناسک شریعت قدیم می رهاند. حاصل تحقیق بیانگر آن است که در تعالیم کاتولیک، از لحاظ مبانی، منابع و جایگاه، نمی توان شریعت را از اخلاق جدا کرد، بلکه میان آن دو، اتحاد کامل برقرار است. به همین دلیل، عنوان «شریعت اخلاقی» برای شریعت کاتولیکی درست به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: اخلاق، الهیات اخلاقی، شریعت، قانون طبیعی، شریعت اخلاقی، مسیحیت کاتولیک
  • فاطمه کیایی صفحه 77
    این مقاله، به معرفی بگینها، یکی از مهم ترین جنبش های زنانه قرون وسطای مسیحی می پردازد و با تعریف مقولات سنت و بدعت در آن دوره، درصدد توضیح اتهام بدعت علیه ایشان است. کلام بومی، که حاصل به کارگیری زبان محلی به جای لاتین، تکیه بر تجارب عرفانی، به جای متون مقدس رسمی در عرصه تفکر دینی، انتقال قدرت از مردان طبقات بالا به سطوح پائین و زنان و افزایش چشمگیر مخاطبان است، پس از الهیات مدرسی و رهبانی پدید آمد و ظهور بگینها حاصل آن است. زنان عارف پرشوری که با رد ممنوعیت های دستگاه کلیسایی، نوع جدیدی از حیات جمعی دین دارانه ابداع کردند و با مطالعه کتاب مقدس، شهود و موعظه تجارب خویش به زبان مادری، واسطه گری کلیسا در امر نجات را زیرسوال بردند و باب جدیدی در کلام و عرفان مسیحی گشودند. عواملی چون خروج از سیطره کلیسا و عدم وابستگی به هرگونه مرجع بشری، باور به دستیابی انسان به کمال و نجات در حیات دنیوی، بی نیازی از انجام شعائر کلیسایی و تعلیم اموری مخالف ایمان کاتولیک، مهم ترین اتهامات ایشان است.
    کلیدواژگان: بدعت، سنت، کلیسا، بگینها، عرفان مسیحی، مایستراکهارت
  • عزیز سواری، مسعود صفایی مقدم، سیدجلال هاشمی، قیس مغشغش السعدی صفحه 97
    هدف این پژوهش، بررسی و تبیین نظام اخلاقی یکی از قدیمی ترین ادیان توحیدی و تنها آیین عرفانی زنده جهان، یعنی دین صابئین مندائی است که با روش توصیفی– تحلیلی و با مراجعه به منابع مقدس آنان، به ویژه گنزا ربا و تعالیم یحیی علیه السلام انجام گرفته است. این پژوهش پس از معرفی مختصری از تاریخ و عقاید دینی صابئین مندائی، به تحلیل مبانی نظام اخلاقی آنان، در سه حوزه الهیات، انسان شناسی و معرفت شناسی پرداخته است. برای کشف و تبیین نظام اخلاقی این آیین، دیدگاه الهیاتی، انسان شناختی، و معرفت شناختی این دین، مبنای بررسی مولفه های نظام اخلاقی، یعنی نظریه ارزش، اصول اخلاقی و هدف غایی اخلاق قرار گرفته است. در نهایت، نشان می دهد که اصول «خدامحوری اخلاقی، محبت، مسئولیت اخلاقی و قاعده زرین»، چهار اصل بنیادین نظام اخلاق دین مندائی هستند که در نظام های اخلاقی سایر ادیان به روشنی قابل مشاهده اند.
    کلیدواژگان: صابئین، مندائی، نظام اخلاقی، مبانی اخلاق، اصول اخلاقی، گنزا ربا
  • بخشعلی قنبری صفحه 115
    یکی از موضوعات و مضامین مکرر در مجموعه متون عرفانی جهانی، تبیین راه و راه های رهایی انسان از ماده و تبیین دلایل و عوامل هبوط و اسارت انسان در جهان زیرین است. این موضوع، مورد توجه مکتب سانکهیه در سنت دینی، عرفانی هندوئیسم بوده و در متون مختلف این مکتب بازتاب یافته است، البته این امر، اندیشه مشترک همه مکاتب هند است. این موضوع، در آثار مولوی نیز مطرح و او نیز اسارت و رهایی انسان را به عنوان مهم ترین تم های اصلی خود قرار داده است. میان این دو نگرش، تقارب های قابل توجهی وجود دارد؛ زیرا در سانکهیه برای رهایی انسان، بیشتر بر کوشش های انسان تاکید می شود. درحالی که در اندیشه مولوی، خدا جایگاه ویژه ای در رهایی دارد. در باب تشابه های آن دو باید گفت: در هر دو اسارت انسان امری جهانی و انسان شناختی است؛ زیرا سرشت انسان و جهان زیست او قرین غفلت اند. همین امر موجب اسارت او می شود. راهزنی گونه پرکریتی و معرفت خیالی، دچار شدن به جهل و پیروی از هوا و هوس، به عنوان عوامل عینی این اسارت و ریاضت، برای کسب معرفت از راه های رهایی در سانکهیه اند. سلوک برای رهایی در هر دو مطرح است، اما در مثنوی با کلی نگری و در سانکهیه، با برنامه معین مانند یوگا مواجه هستیم.
    کلیدواژگان: انسان، اسارت، رهایی، مولوی سانکهیه
  • نوری سادات شاهنگیان صفحه 131
    آموزه های نجات شناسانه در متون مقدس اسلام و هندو، بیانگر ویژگی ها و احوال وارستگان است. توصیف احوال نفس مطمئنه در قرآن، دلالت بر امکان نجات پیش از مرگ دارد. مفهوم «اوپه نیشدی» زنده آزاد (جیون موکتی) نیز بر فرزانه ای اطلاق می شود که نجات رهایی از رنج هستی را درحال زنده بودن تجربه می کند. منابع معتبر هر دو سنت، حکایت از برخورداری وارستگان از تجارب و احوال مشابه و نقش محوری معرفت در نیل به رهایی دارند. این مقاله، با هدف شناسایی موضوع معرفت نجات یافتگان، به مقایسه ویژگی ها و احوال «زنده آزاد» و «نفس مطمئنه» می پردازد. بنابراین، پژوهش، سرور و آگاهی زنده آزاد، سرور و آگاهی محض بوده، واقعیتی متمایز از نفس او محسوب نمی شود. اما معرفت و بهجت نفس مطمئنه، واقعیتی متمایز و چون دیگر تجارب و احوال او، محصول تجلی صفات جمالیه و جلالیه حق در آینه نفس است.
    کلیدواژگان: معرفت، زنده آزاد، نفس مطمئنه، نجات، احوال
  • صفحه 147
|
  • Azadeh Abbasi Page 7
    According to the teachings of divine religions, people's life continues after death. Although the belief in resurrection physical or spiritual is considered as one of the important pillars of divine religions, the attitude to the way of life in the hereafter is different. As one of the important constituents of the life in the hereafter, paradise is one of the doctrines about which Islam and Christianity have a lot in common. Paradise is the abode in which the righteous are admitted. Although divine religions explicitly mention the high position of paradise, they do not say what its place look like. There are many differences of opinion about the issue of marriage in paradise. Although, have a lot in common about Adam and Eve's paradise divine religions, there are many different of opinion between them about what is looks like. This research seeks to discuss the similarities and differences of opinion between Islam and Christianity about paradise. The dubious idea which the presented paradise in the Quran is consistent with the desire and lust of era of revelation is rejected.
    Keywords: divine religions, Islam, Christianity, paradise, blessings of paradise
  • Muhammad Haghani Fazl, Ahmad Reza Mefatah Page 21
    One of the questions which have been the special of Christian as well as the followers of the other religions is what reference source should be used to understand the idea of faith and formulate theological teachings? An investigation into Christian's works shows that they use four sources to expound and establish their doctrines and teachings, the Bible, tradition, intellect and experience. But theses reference sources do not have the same status among the different groups, and the degree of the credibility and authority of each source is different. A study of Christian theology shows that the position of each in theological system is determined by the relationship of that source with divine illumination. For instance, Christian's belief that there is a special relationship between the Bible and divine illumination has led them to have this holy book as the main source of theology. But, in modern time the Bible is open to criticism and its authority is questioned and so some people consider intellect or experience as the main source of Christian theology. Presenting an account of the position and role of these sources in Christian theology, this paper seeks to explain the basis and scope the authority of these sources.
    Keywords: Christian theology, the Bible, tradition, intellect, experience, authority
  • Ismail Alikhani Page 41
    Although Christianity did not have the ability to play a theoretical and practical role in politics and social activities until the fourth century, it -for some purposes - entered the social arena and took part in government activity. This brought about undesirable effects to Christian societies, which ended in the exclusion of the church from social life. This paper studies the causes and factors behind this sudden rise and exclusion. It seems that this end is ascribed to the fact that Christianity lacks political and social foundations. All prophets (as) took measures to establish a government when they found that the conditions were favorable, but no such conditions were prevailing in the time of Christ (as). The system which rests on two aspects - worldly and spiritual – in Christian theology, the similar example which is contained in Augustine's book "The City of God" and Aquina's belief that a distinction should be drawn between political affairs, salvation and happiness all support this claim. Thus, although Christians entered the social and political arenas in theory and action, they returned to the standing point. They got themselves into a corner in the church and played the role of teachers of ethics because their entrance was accidental.
    Keywords: Christ, Christ the shepherd, Christianity, politics, social life
  • Hassan Dinpanah Page 57
    The relationship between morality and religious law is among the ambiguous issues in the New Testament. Catholic Church explains his view on this issue to resolve this ambiguity in the New Testament. This paper analyzes and examines the relationship between morality and religious law in Catholicism. Morality is considered a branch of theology. Catholic offers a new interpretation of the law based on grace and makes Christians to enjoy the freedom of not having to perform the traditional religious laws. The result of the research implies that according to Catholic teachings it is impossible to separate law from morality in as far as principles, sources and position are concerned, and the two are absolutely inseparable from one another. Therefore, it seems that giving the Catholic religion law the title of "moral code" will be alright.
    Keywords: morality, moral theology, law, natural law, moral law, Catholic
  • Fatemeh Kiaie Page 77
    This article gives and account of one of the most important Christian feminine movements in the medieval age called Beguines and seeks to study the charge of heresy brought against them by defining the tradition and heresy of that period. Indigenous theology emerged after scholastic and monastic theology as a result of the use of local language instead of Latin, relying on mystical experiences instead of official sacred texts in the area of religions though, the transfer from the domination of the men of supper classes to the lower domination of the men of lower class and women and the dramatic increase in audiences. The Movement of the Beguines emerged when mystic women rejected the prohibitions of church and started a new collective religion life. They questioned the intervention of the church in the belief of salvation and developed a new approach to Christian theology and mysticism after studying the Bible, using intuition and preaching of their experiences in their mother tongue. Their main charges are: gaining freedom from the domination of the church, relaying on no human reference source, the belief that man can achieve perfection and salvation in this world, ignoring the need for performing religious rituals, and teaching anti Catholic ideas.
    Keywords: heresy, tradition, church, The Beguines, Christian mysticism, Meister Eckhart
  • Aziz Savari, Masoud Safaei Moghaddam, Seyyed Jalal Hashemi, Qeys Muqashqash Al-Saadi Page 97
    This research seeks to investigate the moral code of one of the oldest monotheistic religions and only living mystical religion in the world, i.e. Mandai Sabaeans. This paper cites Sabaean's sources, specially 'Ginza Rba' and 'The Book of John' using a descriptive-analytical method. It expounds the foundations of Sabaean's moral code in theology, anthropology and epistemology and touches on their history and beliefs. The anthropology and epistemology of this religion should be the basis for studying the components of the moral code of this religion in order to discover its moral code. This paper concludes that "moral theism, affection, moral responsibility and the golden rule" are the four fundamental principles of Mandai's moral code which is true of the moral systems of other religions.
    Keywords: Sabaeans, Mandai, moral system, ethical principles, Ginza Rba'
  • Bakhshali Qanbari Page 115
    The causes of man's descent and captivity in this world and finding the ways of man's emancipation from the matter are among the questions with which mystical texts the world over are concerned. This issue which is a source of interest to Sankhya School and related to the religious-mystical tradition of Hinduism, is reflected in that various texts of this school, and of course, it is a common thought to of all Indian schools. This issue is also raised by Rumi in his works, and man's captivity and emancipation represent the most important themes of Rumi's poems. There are significant differences and similarities between these two attitudes. With regard to emancipation Sankhya emphasizes on man's efforts, but the emphasis in Rumi's thoughts is on God. Regarding the similarities, we can say that both of them look at man's captivity as universal and anthropological issue, because man's nature and life are associated with negligence, which results in man's captivity. Among the objective factors of this captivity are: imaginary knowledge, ignorance, engagement in wishes. According to Sankhya self-discipline enable man to finds the ways and means of emancipation. Both sides regard spiritual wayfaring as a way of emancipation, but Rumi adopts a universal attitude while Sankhya has a specific program like Yoga.
    Keywords: human being, captivity, emancipation, Rumi, Sankhya
  • Nori Sadat Shahangiyan Page 131
    The soteriological teachings in the sacred texts of Islam and Hinduism represent the characteristics and conditions of the delivered. The features of the soul at peace (mutmainah) referred to in the Quran indicate the possibility of attaining salvation before death. The concept of "the free living" (Jivanmukti) in Upanishads refers to a wise who experience salvation - i.e. emancipation from the suffering of the universe - in one's lifetime. The authentic source of either of the two traditions indicates that the delivered have similar experiences and conditions and a knowledge-based role in the attainment of salvation. Making a comparison between the characteristics and conditions of "the free living" and those of the "peaceful soul", this paper seeks to expound the issue of the delivered. The findings of this research show that happiness and awareness of "the free living" are absolute and they are not regard as a reality which is distinct from his/her soul whereas the happiness and awareness of peaceful soul constitute a distinct reality and they, like his/her experiences and conditions, are an outcome of the manifestation of the Divine attributes of Glory and Beauty in man's soul.
    Keywords: knowledge, the free living, peaceful soul, salvation, conditions