فهرست مطالب

فلسفه و کودک - سال چهارم شماره 4 (پیاپی 16، پاییز و زمستان 1396)
  • سال چهارم شماره 4 (پیاپی 16، پاییز و زمستان 1396)
  • بهای روی جلد: 50,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1397/03/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • صفحه 3
  • رضا ماحوزی صفحه 5
    در جریان پیشامدهای فراوانی که جوامع با آنها روبرو میشوند، تنها آنانی میتوانند مقاومت کرده و بر مسائل و مشکلات مستحدثه فائق آیند و حتی از شرایط پیش آمده بمثابه فرصت استفاده کنند و جامعه سازی نمایند که آگاهانه در مشارکت با هم، مسائل را فهم، تحلیل و حل کنند. این مشارکت آگاهانه با خود سرزمینی و دیگری غیرسرزمینی، بیش از هر چیز، مقوله یی «فرهنگی» است که باید در جان آدمیان و جوامع نشسته باشد.
    نوشتار حاضر با تمرکز بر مفهوم «دوستی» درصدد است تا نشان دهد چرا آموزش و پرورش ما در وضعیت فعلی و آتی، باید این مقوله را مورد توجه قرار دهد. به این منظور، پس از تفکیک وضع مطلوب از وضع موجود، «دوستی» بمثابه روش مدیریت جامعه در وضعیت انضمامی موجود توضیح داده می شود و در نهایت این روش بمثابه محتوایی که کل نظام آموزش و پرورش از دوره مهد کودک تا تحصیلات تکمیلی دانشگاهی باید مورد توجه قرار دهد، توصیه میگردد.
    کلیدواژگان: دوستی، وضع مطلوب، وضع موجود، جامعه، آموزش و پرورش
  • زهرا ستارپناهی، زینب برخورداری صفحه 11
    از داستان برای اهداف گوناگونی بهره گرفته میشود. امروزه بویژه در جهت افزایش قدرت تفکر و بحث و استدلال، داستان مورد توجه است. ابزار مورد استفاده در نظام آموزشی فلسفه و کودک «داستان» است. از سوی دیگر، فرهنگ اصیل و ریشه‫دار و کهن پارسی، همواره با ادبیات داستانی قرین بوده ‫است. یکی از بهترین منابع داستانی پارسی، مثنوی معنوی است که دارای داستانهایی با مضامین عمیق و آموزه های سازنده زیادی است. این داستانها میتوانند در جهت رشد شناختی و عاطفی کودکان موثر باشند. بکارگیری داستانهای مثنوی در حلقه های کندوکاو به سبک آموزش «فلسفه و کودک»، علاوه بر ارتقای مهارتهای بحث و پرسشگری، در جهت تربیت کودک متفکر نیز میتواند اثربخش باشد. این داستانها همچنین با داشتن محتوای برانگیزاننده و سرشار از پرسشها و چالش های فلسفی و در برخی موارد، داشتن شخصیتهایی مشابه کودکان، کارآیی لازم را برای استفاده در آموزشهای «فلسفه و کودک» دارند. مواضع ناکارآمدی این داستانها در بسیاری از موارد قابل رفع و رجوع است. بومی بودن این داستانها مزیت دیگر آنها در بهره گیری در آموزشهای «فلسفه و کودک» است.
    کلیدواژگان: اثربخشی، فلسفه و کودک، کارآیی، مثنوی معنوی، دفتر ششم
  • مریم سلگی، ام البنین کشاورز رودکی صفحه 27
    آموزش و پرورش یکی از مهمترین فعالیتهای بشر در تمامی جوامع میباشد. گسترش روزافزون ساختارهای اجتماعی و نیاز به تربیت و آماده سازی افراد برای زندگی در حال رشد از یکسو و تعدد دیدگاه ها در خصوص نقشی که آدمیان در قرن جدید ایفا خواهند کرد از سوی دیگر، بیش از پیش دست اندرکاران نظامهای آموزشی را متوجه هدایت و سازماندهی فرایندهای آموزشی نموده است. آموزش و پرورش جدید در تلاش است تا تفکر انتقادی و روش های صحیح استدلال و تفکر را محور برنامه درسی قرار دهد. تغییر و تحولات سریع جوامع، رشد روزافزون اطلاعات، ورود فضای مجازی به زندگی افراد و نیاز به نحوه برخورد صحیح با این تحولات، مستلزم درست اندیشیدن و پرورش قوه تخیل و قضاوت است تا فرد توانایی سازگاری و هماهنگی با این تحولات را بیابد.
    در این راستا در سه دهه پیش، برنامه درسی فلسفه و کودک در جهت اصلاح و تقویت نیروی فکر و اندیشه طراحی شد. این برنامه یکی از جدیدترین راه ها با هدف تقویت و بهبود توانایی استدلال، داوری و قدرت تشخیص دانش آموزان میباشد. همچنین این برنامه دارای هدفهای شناختی و اجتماعی است و هدف اصلی آن آموختن چگونه اندیشیدن به کودکان میباشد. بدین منظور در تحقیق حاضر از روش مطالعه کیفی جهت گردآوری مطالب استفاده شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که در برنامه درسی فلسفه و کودک توجه گسترده یی به ابعاد مختلف ذهن فلسفی شده است. ولی با توجه به تغییرات ایجاد شده در حوزه فناوری های اینترنتی و شبکه های مجازی و تحیر کودکان در مواجهه با این تغییرات باید کودکان هوشمند را با برنامه های درسی به نقد اطلاعاتی که روزانه از این طریق به ذهن آنها وارد میشود، هدایت کرد و مهمتر اینکه موضوع تهدیدات فضای مجازی برای گروه کودکان، عامل مهمی است تا دست اندرکاران حوزه آموزش و پرورش به این مهم بیشتر توجه کنند.
    کلیدواژگان: برنامه درسی فلسفه و کودک، تفکر انتقادی، فضای مجازی
  • میثم فلاحی صفحه 41
    هدف نوشتار حاضر، مقایسه مبانی انسان شناسی ابن سینا و متیو لیپمن میباشد. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و استنباطی و روش جمع آوری اطلاعات، کتابخانه یی و فیش برداری صورت گرفته است. در ابتدا مولفه های مربوط به انسان از دیدگاه ابن سینا و لیپمن بیان می شود و سپس با مقایسه انسان شناسی ابن سینا و متیولیپمن، نقاط اختلاف و شباهت آنها روشن میگردد. نتایج نشان میدهد که انسان شناسی ابن سینا و متیو لیپمن دارای شباهت و تفاوتهایی است: در وجه مشابهتها انسان موجودی عقلانی، دارای اراده و اختیار، دارنده ویژگی های حسی، زیستی و طبیعی است که با هویت فردی و اجتماعی شناخته می شود و همچنین موجودی در حال تغییر و تحول دائمی است. در وجه تفاوتها، هر کدام تفسیری متفاوت از مبدا و مقصد انسان ارائه میدهند و سن مناسب برای شروع تفکرات فلسفی یکی از برجسته ترین اختلافات انسان شناسی میان آن دو میباشد.
    کلیدواژگان: مبانی انسان شناسی، ابن سینا، متیو لیپمن، فلسفه و کودک
  • مهرنوش هدایتی، الهام صابری صفحه 55
    حلقه های کندوکاو فلسفی دارای رویکردی کاربردی، خردورزانه و فیلسوفانه در جهت پرورش نگاه انتقادی، خلاق و مراقبتی به موضوعات پیرامون است. از آنجا که در عصر جدید بخصوص در جوامع مدرن و شهری، بخش زیادی از شکلگیری باورها و تفکر و جهان بینی افراد در فضاهای مجازی صورت میگیرد، از اینرو پرورش نگاه انتقادی به محتوای این فضا و نحوه مواجهه صحیح با خیل وسیع اطلاعات دنیای مجازی از دوران کودکی ضرورتی انکارناپذیر است. این پژوهش بر آن است تا با مشارکت کودکان در حلقه های کندوکاو فلسفی، توان مواجهه انتقادی، خلاق و مسئولانه آنان را با محتوا و اطلاعات موجود در فضاهای مجازی بالا ببرد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس و با اطمینان 99% بعد از دوازه جلسه حاکی از آن است که مشارکت دانش آموزان در حلقه های کندوکاو فلسفی بر مهارت تفکر انتقادی آنان، شامل مهارت استدلال استقرائی، استدلال قیاسی، تحلیل مشاهده یی پیامهای رسانه یی، قدرت اعتمادپذیری، و قدرت فرضیه سازی در خصوص رسانه اینترنت تاثیر میگذارد (p≤0.01). براین اساس، جهت تعمیق فهم اطلاعات در دنیای مجازی و کاهش آثار مخرب این رسانه فراگیر و ارزشمند، میتوان از روش پیشنهادی برنامه آموزشی «فلسفه برای کودک» بهره گرفت.
    کلیدواژگان: تفکر انتقادی، حلقه کندوکاو فلسفی، سواد رسانه یی، اینترنت
  • عاطفه سوهانی صفحه 71
    تربیت دینی فرزند یک ضرورت است. کسانی که تربیت کودکان و نوجوانان خود را از وظایف خویش به حساب نمی آورند و بیشتر به امور روزمره میپردازند، باید منتظر پیامدهای این بی توجهی باشند. عمق بخشیدن به آموزه های دینی در کودکان، آنان را از آسیبهای اخلاقی و اجتماعی مصون میدارد؛ چرا که بسیاری از شرارتهای افراد ناشی از نداشتن تربیت دینی و اخلاقی میباشد و درونی شدن ارزشهای دینی سبب میگردد آنان در برابر این انحرافات مقاومت بیشتری داشته باشند. والدین و مربیان اگر بخواهند کودکان را با معارف دینی آشنا کنند و این امر را در آنان نهادینه سازند، باید از سنین کودکی و نوجوانی شروع کنند. در نظام تربیتی اسلامی، آغاز تعلیم و تربیت با استفاده از روش شناسی و بررسی شیوه های صحیح تربیتی جایگاه ویژه یی دارد. درخت پرثمر تربیت آنگاه به بار مینشیند که نظریه های تربیتی در قالب شیوه های صحیح و درست به اجرا درآید. روش های تشویق، الگوآفرینی، محبت ورزی، بصیرت بخشی و قصه گویی از جمله موثرترین روش های قرآنی هستند که میتوانند والدین و مربیان را در درونی کردن آموزه های دینی در کودکان و نوجوانان یاری نمایند.
    کلیدواژگان: باورهای دینی، کودکان، تعلیم و تربیت
  • مائده یوسفی صفحه 87
    هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر اجرای برنامه مهارتهای تفکر بر افزایش شادکامی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه اول شهر تهران است. نمونه این پژوهش شامل شصت دانش آموز دختر مقطع متوسطه اول شهر تهران هستند که بصورت تصادفی به دو گروه آزمایشی و کنترل تقسیم شده اند. ابزار جمع آوری داده ها، آزمون شادکامی آکسفورد است و در ضمن برای بررسی فرضیه های پژوهش از طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل استفاده شده است. به منظور تحلیل داده ها از مقایسه میانگین افتراقی(تفاوت نمره ها در پیش آزمون و پس آزمون) با بهره گیری از آزمون T استودنت برای گروه های مستقل استفاده شده است.
    یک کارگاه بیست جلسه یی که بصورت هفته یی یک جلسه 45 دقیقه یی تشکیل شد و از روش کلاس داری به شیوه حلقه کندوکاو شارپ لیپمن و از داستانهای فکری فیلیپ کم و رابرت فیشر بهره گرفته شد. نتایج پژوهش نشان میدهد که اجرای برنامه آموزش «فلسفه و کودک» با روش حلقه کندوکاو میتواند بر رشد شادکامی دانش آموزان موثر بوده و تاثیر مثبتی برجای بگذارد.
    کلیدواژگان: شادکامی، لذت، فلسفه ورزی، مهارتهای آموزش تفکر، مهارتهای ارتباطی، مهارتهای بین فردی
|
  • Reza Mahuzi Page 5
    In the course of the eruption of turbulent events in certain societies, only those people can resist and overcome the new problems, and even proceed to benefit from its opportunities that knowingly try to involve themselves collectively in understanding, analyzing and solving the problems. Such cooperation with themselves and others pertains, more than ever, to a cultural issue that should reside in one’s life. The present work, with a philosophical emphasis on the concept of friendship, seeks to prove that our education in present and future situation should draw its attention to this issue. To this end, after separating the ideal state from the existing state, friendship should be introduced as a kind of management of the society in an existing concrete way. Finally, this method should be generalized on the whole of educational system of the country ranging from the kindergartens to the universities.
    Keywords: friendship, education, child
  • Zahra Sattar Panahi, Zaynab Barkhordari Page 11
    Stories are used for different purposes. Today stories are particularly used to increase thinking and reasoning power. Indeed, they are the means of teaching philosophy for children (Lipman’s method). On the other hand, original and deep-rooted Persian culture has been always associated with story literature. Mathnawi is considered to be one of the best sources of Persian stories replete with a lot of profound and instructive teachings, and naturally can be effective in cognitive and sentimental development of children. Applying Mathnawi’s stories in communities of inquiry and using them in teaching philosophy for children, apart from promoting discursive and curious skills of children, can be effective in bringing about a thinking child as well. Moreover, these stories, owing to their provocative contents, usually replete with queries and philosophical challenges, and in certain cases, on account of enjoying certain figures akin to children, can be effective in teaching philosophy for children. Inefficient points of these stories in many cases are resolvable. Being indigenous is a kind of privilege to these stories in applying them for teaching philosophy for children.
    Keywords: effectiveness, sixth book, philosophy for children, efficiency, Mathnawi maˊnawi
  • Maryam Solgi, Omalbanin Keshavarz Rodaki Page 27
    Education is considered to be one of the most important activities of human being in all communities. The increasing spread of social structure and the demand for training and preparing the people for a life in progress on the one hand, and the existence of different approaches concerning the role of man in the present age on the other hand, more than ever, have prompted the upholders of teaching systems to undertake the guidance and organization of teaching process. Modern education seeks to focus on promoting critical and proper methods of reasoning and thought in curriculum. Rapid changes of societies, increasing growth of information, intrusion of cyberspace into human life and necessity of proper confrontation with these changes prompt us to think properly and develop our imaginal faculty and judgment in order to come to term with these changes.
    In this regard, three decades ago, a program of teaching philosophy for children was worked out in order to modify and strengthen their intellectual power. This program is considered to be one of the latest methods for strengthening the reasoning, judging and detecting power of children as well. Moreover, this program possesses certain cognitive and social objectives and its main objective is to teach thinking method for children. To meet this end, a kind of qualitative method of study has been adopted in collecting data in this work. The conclusions of this study indicate that in this program a great attention has been made to various dimensions of philosophical mind. But keeping in view the changes in the field of internet technologies and cyberspaces and the confrontation of children with these developments, they should be guided through this program toward criticizing the information that come to their mind. More important, threat of cyberspace against children is an important factor for drawing the attention of the educationists to this crucial issue.
    Keywords: program for teaching philosophy for children, critical thinking, cyberspace
  • Meisam Fallahi Page 41
    The main objective of this paper is to make a comparative study of the anthropological principles of Ibn Sina and Matthew Lipman. This study is based on an analytic-descriptive and deductive method, for which data were collected from the libraries. First, the components of man from the perspective of Ibn Sina and Lipman are discussed, and then proceeded to elaborate their common and different points on man. According to the conclusion of this work, there are certain agreements and disagreements between them on the issue of man. They agree that man is a rational being, possessing will power, and also enjoying a kind of natural, biological and sensible features, along with individual and social identity. Man is also subjected to a perpetual change and transformation. As for their disagreements, each of them presents his own view on the beginning and end of man. One of their main differences on man pertains to the very proper age for commencing philosophical thinking.
    Keywords: anthropological principles, Ibn Sina, Matthew Lipman, philosophy for children
  • Mehrnoosh Hedayati, Elham Sabery Page 55
    Philosophical communities of inquiry enjoy a practical, rational and philosophical attitude toward the development of critical, creative, and controlling insight into the surrounding issues. Since a great deal of people’s ideas, beliefs, thoughts, and worldviews are under the influence of cyberspaces in the present time, particularly in modern communities, it is necessary to develop a critical approach among children in dealing with the contents of the cyberspaces, and teach them how to confront with these immense information provided by these centers. The present paper, as carried out with the participation of children in philosophical communities of inquiry, is an attempt to enhance the critical, creative and accountable ability of children in confronting with the content and existing information of the cyberspaces. An analysis of the data as collected by Covariance method with %99 certainty in twelve sessions indicate that the participation of students in philosophical community of inquiry can affect their critical thought skills including the skills of inductive and deductive reasoning, analysis of media messages, enhancing self confidence, and increasing hypothesis making in internet(p≤0.01). Accordingly, we can benefit from the teaching program of “philosophy for children” in deepening our understanding of information in cyberspaces and reducing the destructive impacts of this invaluable and overall media.
    Keywords: critical thinking, philosophical community of inquiry, media knowledge, internet
  • Atefeh Sowhani Page 71
    Generally speaking, religious education of offspring is a necessity. Those who turn their blind eyes to the education of children and young adults, and underestimate it by absorbing in daily matters should behold the result of their carelessness. As a matter of fact, deepening of religious teachings in children can prevent them from involving in social and ethical vices, for a great deal of mischievous acts of children is rooted in their lack of religious and ethical education. Internalization of religious values makes them defy any kind of deviation. If parents and teachers wish to familiarize children with religious teachings and institutionalize these teachings in them, they should initiate it from the childhood and young adult age. Thanks to applying a proper methodology education in Islamic system enjoys a particular place. The tree of education will yield fruit when educational theories are implemented by proper methods. The methods that are embellished with encouragement, model, love, insight, and story turn out to be the most effective methods offered by the Quran which can assist parents and teachers to internalize religious teachings in children and young adults.
    Keywords: religious beliefs, children, education
  • Maideh Yusufi Page 87
    The objective of the present work is to study the impact of implementing program of thinking skills upon augmentation of happiness of first grade middle girl students in Tehran. This research work includes sixty first grade middle girl students in Tehran and are divided casually into experimental and control groups. The instrument for collecting data is Oxford test of happiness. Meanwhile, pre-test and post-test with control group are used for studying the hypothesis of research work. For the analysis of data the comparison of marks before and after tests have been made, employing the test T Student for independent groups.
    A workshop consists of twenty sessions, one session (45 minutes) in a week was held, using the method of Sharp-Lipman’s community of inquiry with reference to Philip Kamp and Robert Fisher’s intellectual stories. The conclusion of the research indicates that the implementation of teaching philosophy for children with community of inquiry is effective in the development of happiness of children and has positive impact in its wake.
    Keywords: happiness, pleasure, philosophizing, skills of teaching thinking, communicative skills, interpersonal skills