فهرست مطالب

فلسفه و کودک - سال چهارم شماره 3 (پیاپی 15، بهار و تابستان 1396)
  • سال چهارم شماره 3 (پیاپی 15، بهار و تابستان 1396)
  • بهای روی جلد: 50,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1396/07/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مرتضی براتی صفحات 5-18

    ذهن بشر همواره نسبت به همه پدیده ها، پرسشگر و در پی یافتن پاسخی برای این پرسشها بوده است. فلسفه عمری به طول عمر بشر دارد اما آموزش «فلسفه و کودک» رویکردی جدید است که میکوشد مهارتهای ذهنی و قدرت استدلال و تفکر انتقادی را در کودکان و نوجوانان پرورش دهد. نوشتار حاضر میکوشد تا نخست به نظریات نظریه پردازان برجسته آن بپردازد و در باب اهمیت و ضرورت این برنامه مطالبی بیان کند. در ادامه به آموزش «فلسفه و کودک» در ایران و ضرورت بومی سازی منابع آن اشاره می شود و سرانجام ظرفیت بالای متون کهن ادب فارسی بررسی شده و نمونه داستانها و حکایتهایی از این متون که میتوانند در طرح درسهای آموزش «فلسفه و کودک» مورد استفاده قرارگیرند، ارائه میشوند.

    کلیدواژگان: فلسفه و کودک، بومی سازی، متون کهن ادب فارسی
  • مهدیه طبری، علی خالق خواه، مسعود مرادی، عادل زاهد بابلان صفحات 19-38
    هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر برنامه آموزش «فلسفه و کودک» بر روحیه پرسشگری و مهار خشم دانش آموزان میباشد. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانش آموزان پسر پایه چهارم ابتدایی شهر بابل در سال تحصیلی 95-94 هستند. از این میان تعداد 22 نفر دانش آموز پسر (11 نفر گروه آزمایش و 11 نفر گروه کنترل) ، به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای بررسی فرضیه پژوهش از روش شبه آزمایشی با استفاده از طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل استفاده شد. جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه روحیه پرسشگری و پرسشنامه مهارتهای مهار خشم استفاده گردید. دانش آموزان گروه آزمایش طی هشت جلسه نود دقیقه یی (هرهفته یک جلسه) ، تحت آموزش برنامه فلسفه برای دانش آموزان قرار گرفتند. مواد آموزشی این پژوهش داستانهای فیلیپ کم بود. در پایان، داده ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس چندمتغیره (ANCOVA) و با نرم افزار 20، مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته های این پژوهش، اعتبار و برنامه فلسفه برای دانش-آموزان در پرورش روحیه پرسشگری و مولفه های آن و مهار خشم در ایشان را تایید کرد.
    کلیدواژگان: فلسفه و کودک، روحیه پرسشگری، خشم و مهار آن، حلقه کندوکاو
  • محمدرضا سرمدی، شهربانو الفته صفحات 39-56
    امروزه با گسترش قابلیتهای فضای مجازی و شبکه یی در کشورمان و جذابیت و گرایش به این فضا برای کودکان، لزوم بکارگیری فرصتهایی که این پدیده در پرورش کودکان میتواند در اختیار ما قرار دهد، بیش از پیش احساس شده است و در کنار آن ترس و بیم از تخریب مبانی اخلاقی و اجتماعی و نداشتن امنیت روانی و فرهنگی ناشی از اطلاعات آلوده و مخرب از طریق فضای مجازی با توجه به پایین بودن سواد سایبری بسیاری از خانواده ها و عدم امکان نظارت آنان بر کودکان، واکنشی منطقی است.
    این پژوهش با هدف بررسی فرصتها و تهدیدهای فضای مجازی در رشد هوش، خلاقیت، عواطف، منطق و تفکر و مهارتهای زندگی کودکان انجام شده و پژوهشی اسنادی تحلیلی است که برای انجام آن از تحلیل کیفی و سندکاوی استفاده شده است. بدین منظور، اسناد و مطالعات انجام شده در این رابطه مورد بررسی قرار گرفته و عمدتا بصورت کیفی، تحلیل و نقد شده است. نتایج بدست آمده از این پژوهش نشان میدهد که میتوان با شناخت و استفاده از فضای مجازی بر تهدیدهای آن غلبه کرده و موجب رشد و پرورش کودکی بصیرت گرا گردید.
    بگونه یی که با طراحی یک الگوی منطقی در آموزش با استفاده از اصول و راهکارهای ارائه شده کودک به بصیرت درونی دست می یابد که در سه حیطه شناختی، عاطفی و رفتاری تجلی پیدا میکند و این همان بصیرتی است که او را در مقابل تهدیدهای فضای مجازی حفظ مینماید.
    کلیدواژگان: فضای مجازی، فرصتها و تهدیدهای فضای مجازی، رشد هوش، خلاقیت
  • منصوره کلهر، گلنار مهران صفحات 57-66
    پرورش تفکر و استدلال، یکی از اهداف تعلیم و تربیت است. این هدف تنها در سایه انتقال دانش و اطلاعات به ذهن دانش آموزان حاصل نمیگردد، بلکه لازم است در برنامه های مدارس روش هایی گنجانده شود که از طریق آنها دانش آموزان یاد بگیرند چه زمانی، چگونه و چه سوالاتی را بپرسند و چه روش استدلالی را بکارگیرند و این مهارتها را از طریق تلاش در تمرین تفکر انتقادی در دروس مختلف رشد و توسعه دهند. ضرورت پرورش مهارتهای تفکر انتقادی بدلیل تغییرات سریع جوامع و دگرگونی های تکنولوژیکی، گسترش حوزه های تخصصی علوم و رشد روزافزون دانش و اطلاعات است. مهارتهایی که قبلا مناسب بودند امروز نمیتوانند کودکان را برای رویارویی با چالشها و مسائل حال و آینده آماده سازند. آموزش و پرورش تفکر مستلزم فراهم کردن شرایط و بکارگیری راهبردها و روش های آموزشی موثر بر تفکر انتقادی است. در نوشتار حاضر ابتدا مفهوم، مهارتها و ویژگی های تفکر انتقادی و سپس نقشه مفهومی بعنوان یکی از روش ها و استراتژی های آموزشی موثر بر پرورش تفکر انتقادی بررسی میشود.
    کلیدواژگان: تفکر، آموزش، روش های تدریس فلسفه و کودک
  • نواب مقربی صفحات 67-78
    فلسفه از دیرباز پیوندی تنگاتنگ با زندگی عملی آدمیان داشته است. فیلسوفان همواره در جستجوی معنایی برای زندگی آدمی بوده اند؛ معنایی که بتواند نه تنها زندگی انسان را معنا بخشد بلکه از دردها و آلام فکری و روحی او نیز بکاهد. با چنین دیدگاهی فلسفه گونه یی درمانگری است. روانشناسی، در پی درمان روان آدمی است و فلسفه بدنبال درمان فکر. بسیاری از دردها و بیماری های ما از تفکرمان ناشی میشوند و علت خارجی ندارند. در نوشتار حاضر تلاش می شود دیدگاه ها و اندیشه ها و گاه تکنیکهایی عرضه شوند که فلاسفه و حکیمان و بویژه فلاسفه اسلامی و رواقی برای درمان بیماری های فکری پیشنهاد کرده اند و در برنامه فلسفه و کودک میتوانند همچون راهنمای عملی، موثر واقع شود. اندیشه نوآورانه نوشتار حاضر، طرح تمرینهای عملی و فلسفی است که برای کاربست در کارگاه های آموزشی با رویکرد فلسفه بمثابه شیوه زندگی و درمان تهیه و تنظیم شده اند.
    کلیدواژگان: فلسفه و کودک، روش زندگی، بیماریهای فکری، تکنیکهای فلسفی، درمان فلسفی
  • امیر مرادی، محسن کردلو صفحات 79-94
    فناوری و آخرین دستاوردش، فناوری اطلاعات، نقشی گسترده و چشمگیر در قلمروهای گوناگون زندگی آدمی از جمله تعلیم و تربیت داشته و افقها و تنگناهای آن از جنبه های مختلف از جمله تربیت اخلاقی قابل کنکاش و ارزیابی است. از اینرو، هدف اصلی پژوهش حاضر، تبیین و ارزیابی افقها و تنگناهای فضای مجازی و اینترنت بر تربیت اخلاقی است. سوالات پژوهش از این قرارند: چه رابطه یی بین فضای مجازی و اینترنت با تربیت اخلاقی وجود دارد؟ افقها و تنگنا های فضای مجازی و اینترنت بر تربیت اخلاقی کدامند؟ روش پژوهش حاضر توصیفی تحلیلی و از نوع تحلیل محتوای کیفی است. نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهد که مهمترین افقهای فضای مجازی و اینترنت شامل دسترسی آسان به منابع اطلاعاتی مربوط به تربیت اخلاقی، آموزش مجازی مسائل اخلاقی، ایجاد همکاری و افزایش روحیه اجتماعی، وجود تعدد و تنوع فرهنگی، تقویت خرد جمعی و بیان آزادانه عقاید و افکار میباشد. همچنین مهمترین تنگناهای آن شامل ساخت شکنی، افزایش انزوای اجتماعی، خطر شکلگیری هویت های نابهنجار، به خطر افتادن آموزش ارزشهای مهم انسانی، هویت زا بودن بجای هویت ساز بودن، ایجاد صمیمتهای مجازی، رواج فرهنگ هرزه نگاری و نقص حریم شخصی افراد است.
    کلیدواژگان: فضای مجازی، اینترنت، تربیت اخلاقی، شبکه های اجتماعی
  • میکائیل رسولزاده صفحات 95-102
    مطالعات جدید دوران کودکی و بتبع آن جامعه شناسی دوره کودکی کمتر از نیم قرن در دنیا سابقه دارد لیکن این مفهوم با سرعت رو به رشدی در حال گسترش و تحقیق است؛ هرچند هنوز در ایران این بحث ناشناخته مانده است. بحث مرتبط با کودکان از نگاه سنتی همیشه مطرح بوده اما در نگاه مدرن، کودک و نیازهای او نادیده گرفته میشود. جامعه شناسی جدید کودک از یکسو به شناخت کودک، دنیای او و نیازهایش کمک میکند و از سوی دیگر به خلق ادبیاتی متناسب با ارزشهای جدید کودکی می انجامد. ارزشهای دوران کودکی، ارزشهای غیر بزرگسالیند اما تاکنون ادبیات کودک بیشتر مبتنی بر ارزشهای بزرگسالی بوده است؛ چرا که این ادبیات از جانب بزرگسالان نوشته شده است. مفهوم کودکی از منظر جامعه شناختی اساسا محصول دوران مدرنیزم است. کودکان به همان اندازه یی که مورد غفلت بوده اند، به حاشیه نیز رانده شده بودند. در واقع کودکان در نظریه و مفهوم پردازی های جامعه شناختی بدلیل موقعیت تابع و تحت سلطه همواره در حاشیه توجه بوده اند. در این میان، بسبب تحولات پس از جنگ جهانی دوم، یعنی رشد جنبشهای مدنی زنان و فمینیست، رشد ساختار و توسعه دولت و رفاه جامعه، افزایش خدمات بهداشتی نسبی، تحولات ساختار خانواده و آینده شناسی و توسعه دانش فرافکنی مطالعات جدید دوران کودکی شکل گرفت و بر پایه نظریه تفسیری و ساختگرایی بر سه انگاره بنیان یافت: 1) کودکی در برابر یک دوره از زندگی، یک شکل ساختاری خاصی را تشکیل میدهد که کودک هم در آن زندگی میکند و هم مقوله یا بخشی از جامعه است. 2 ) کودکان خود سازندگان جامعه و کودکی هستند. 3 ) کودکی همانند بزرگسالی در معرض نیروهای مشابه جامعه قرار میگیرد. در این نوشتار ما نیز به انگاره های رویکردی به دوران کودکی در ادبیات تربیتی ایران در گلستان سعدی بعنوان شاعر تربیت و نماینده نسل قدیم و در دیوان اشعار پروین اعتصامی بعنوان نماینده نسل جدید پرداخته ایم؛ هر چند این شروعی بسیار جزئی است ولیکن میتواند گشایشی برای این مهم باشد. در این راستا ما اصطلاح بازتولید تفسیری را پیشنهاد داده ایم که این برداشت میتواند با مداقه در عنصر کلیدی اهمیت زبان و روندهای فرهنگی مورد بررسی بیشتر قرار گیرد.
    کلیدواژگان: دوران کودکی، جامعه شناسی دوره کودکی، انگاره های رویکردی، ساختاری، سازندگی
|
  • Murtaza Barati Pages 5-18

    Human mind has always been preoccupied with the question about the phenomena and seeks to find some answers for them. The age of philosophy is as long as human life. Yet, teaching “Philosophy and Children” is a new approach that seeks to rear children’s mental skills, reasoning power, and critical thinking. The present paper first seeks to address the well-known advocates’ opinions of “Philosophy and Children” and refers to its importance and necessity. Then it refers to teaching of “Philosophy and Children” in Iran, the necessity of its indigenization, and finally high potential of ancient Persian literary texts. It refers also to certain stories and anecdotes that can be included in the courses of teaching “Philosophy and Children”.

    Keywords: Philosophy, Children, indigenization, ancient Persian literary texts
  • Mahdieh Tabari, Ali Khaleqkhah, Masud Moradi, Adel Zahed Babulan Pages 19-38
    The present work seeks to study the impact of teaching program of “Philosophy & Children” on the questioning spirit and anger management of students. This study covers the primary grade 4 boy students of Babul city in 2015-2016. In this research work, 22 boy students (11 students in experimental group, and 11 students in control group) were selected as a sample. In order to study the hypothesis of the work a semi-experimental method was adopted and a pre-test and post-test plan was conducted in control group. For collecting data the questionnaires of the questioning spirit and anger management were used as the sources. Within eight sessions (one session per-week, each session in ninety minutes) the students of experimental group were under the teaching program of philosophy for students. Philip Camp’s stories were subject matter of this study. At the end, data were analyzed on the basis of Covariance ANCOVA with software 20. The findings of this study confirmed the validity of program of philosophy for students in rearing the questioning spirit and anger management of the students.
    Keywords: Philosophy, Children, questioning spirit, anger, its management, the circle of research
  • Mohammad Reza Sarmadi, Shahrbanoo Olfateh Pages 39-56
    Today the development of cyberspace and network facilities in our country, and the attraction and tendency of children towards these facilities prompt us to utilize these opportunities to rear their capabilities. At the same time, there are certain threats and menaces lurking beneath such facilities which may undermine their moral and social foundations. The possibility of the outbreak of cultural and psychological insecurity as esteemed from such cyberspace facilities, along with the unfamiliarity of family members and the lack of control over their children made it necessary to take some logical measure to curb them. This work is aimed at studying the opportunities and threats of cyberspace in the rearing of children’s intelligence, creativity, sentiments, thinking power, and living styles. The present paper is an analytic-documental work for which qualitative and documental analysis have been used as well. In other words, documents have been studied and have been analyzed and assessed qualitatively. It is concluded that it is possible to overcome the threats and menaces of cyberspace and utilize them in rearing children’s intelligence. It is also possible to sort out a logical pattern in education of children, based on certain principles, to attain an internal insight which is manifested in three cognitive, emotional, and behavioral fields. It is the same insight which can safeguard them before the threats of cyberspace.
    Keywords: cyberspace, opportunities, threats of cyberspace, growth of intelligence, creativity
  • Mansoreh Kalhor, Golnar Mehran Pages 57-66
    One of the aims of education is to reinforce thinking and reasoning power. To achieve such aim is not possible only through imparting knowledge and information to the minds of students, but it is possible through including certain methods in the programs of schools through which students may learn when, how and which questions should be raised and which reasonable method should be applied. These skills could be developed through exercising critical thinking as exists in different courses. The necessity of rearing various skills of critical thinking is due to the rapid changes of societies, technology, expansion of various fields of science, and the development of knowledge and information. The old skills once upon a time were suitable, but at present they fail to prepare them to confront with contemporary problems and challenges. To reinforce thinking power requires preparing certain condition and applying certain educational methods and strategies as effective in critical thinking. The present article primarily seeks to study the concept, skills, and the characteristics of critical thinking, then proceeds to study conceptual map as one of the educational methods and strategies effective in the development of critical thinking.
    Keywords: critical thinking, education, teaching methods of philosophy, children
  • Nawwab Moqarrabi Pages 67-78
    Since long ago there has been a close relationship between philosophy and practical life of men. Philosophers always look for a meaning of human life; the meaning that not only could make human life meaningful, but also stills human spiritual and intellectual pains. Keeping this in view, philosophy turns out to be a kind of healer. Psychology seeks to treat man’s psych, while philosophy seeks to do so human thought. A great deal of our pains and troubles are rooted in our thoughts and have nothing to do with external factors. The present paper is an attempt to deal with those views, ideas and, at times, certain techniques that philosophers in general, and Islamic philosophers and Stoics in particular have used to apply for the treatment of certain mental diseases, and they act as a practical guide in the program for philosophy and children as well. The creative idea of the present paper is to propose practical and philosophical exercises which have been regulated for educational workshops with an approach of philosophy as a way of life and treatment.
    Keywords: philosophy, children, method of life, mental diseases, philosophical techniques, philosophical treatment
  • Amir Muradi, Muhsen Kurdlu Pages 79-94
    Technology and its last achievements, technology of information, exercise a wide and considerable influence on various fields of human life including education. Moreover, its horizons and intricacies are apt to be assessed from different aspects such as moral education. Hence, the main objective of the present article is to explore the horizons and intricacies of cyberspace and internet and assess its impact on moral education. The following questions are to be answered: what is the relationship between cyberspace and internet with moral education? What are the horizons and intricacies of cyberspace and internet for moral education? The methodology of the article is analytic-descriptive and enjoys a qualitative content. The outcomes of the research indicate that the most important horizons of the cyberspace and internet are: easy accessibility to information sources on moral education, teaching moral issues through cyberspace, bringing about cooperation and enhancing social spirit, the existence of cultural varieties, enforcement of collective rationality and free speech and thoughts. Moreover, its most important problems are: deconstruction, augmentation of social solitude, the danger of the formation of abnormal entities, endangering the teaching of important human values, destruction of the identities rather than construction of the identities, bringing about cyberspace intimacies, spread of the culture of immorality and breaching privacy of people.
    Keywords: cyberspace, internet, moral education, social networks
  • Michail Rasulzadeh Pages 95-102
    The new studies of childhood in general and the sociology of childhood in particular commenced in the world half a century ago, and at present it is going ahead and expanding rapidly, but this issue still remains unknown in Iran. There have been always certain discussions about children in traditional approach, but in modern approach children and their demands have remained unnoticed. Modern sociology of children, both assists the cognition of the child, his world, and his needs, and leads to the creation of a kind of literature compatible with the new values of children. Childhood values have nothing to do with those of the mature age; however, since children literature have been created by the mature ones, as a result, the former have been developed based on the values of the latter. Sociologically speaking, the concept of childhood is basically rooted in modern age. Children not only remain unnoticed but also have been put aside. Indeed, owing to their particular situation, that is, being subordinated to others, children in sociological theories and conceptualizations were not treated primarily. Moreover, following the Second World War certain changes took place such as the rise of the feminist movements, development of the structure of government and social welfare, relative enhancement of health services, changes in family structure and futurology and the development of sciences. All these changes led to the development of new studies of childhood age and based on certain structural and interpretative theories three views came up as follows: 1- Childhood in a period of life forms a particular structure in which they live out and is considered to be a part of society as well. 2- Children are themselves builders of society and childhood age. 3- Like elders children are subjected to similar social forces. This paper is an attempt to study the ideas of childhood age in Persian literature as depicted in Sa‘di’s Gulistan. In this study Sa‘di has been referred to as the poet of education and the representative of early generation and Parvin E‘tisami as the representative of later and new generation. Though this study may deem to be meager, it can pave the way for an important task. In this paper we offer the word, “interpretative reproduction” in which the two key elements of language and cultural processes will be studied.
    Keywords: childhood age, sociology of childhood age, constructive, structural approaches