فهرست مطالب

رسانه - سال بیست و نهم شماره 1 (پیاپی 110، بهار 1397)
  • سال بیست و نهم شماره 1 (پیاپی 110، بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/03/30
  • تعداد عناوین: 8
|
  • مسعود مقصودی، زهرا واحد صفحات 5-27
    با پیشرفت رسانه های جدید ارتباطی از قبیل رسانه های اجتماعی، در تکمیل مبحث سواد رسانه ای، مباحث جدیدی ازجمله سواد رسانه های اجتماعی مطرح شده اند. این سواد شامل اطلاعات آغازین درباره قابلیت ها، فرصت ها و روش به کار گیری این رسانه ها و آسیب های احتمالی و نحوه مقابله با آنهاست. شهروندان تنها با فراگیری سواد رسانه های اجتماعی می توانند استفاده مناسبی از ابزارهای این نوع رسانه داشته باشند. ترویج و آموزش سواد رسانه ای، چه در قالب نظام آموزشی رسمی کشور و چه سایر روش ها، نیازمند بهره گیری از یک مدل مفهومی است تا بتوان میزان اثربخشی این مداخله ها را سنجید. موضوع مهمی که در این بین وجود دارد این است که برنامه ها و مداخله های آموزشی ارتقاء سواد رسانه های اجتماعی با چه الگو و معیارهایی باید طراحی شوند که قابلیت پایش اثربخشی این مداخله ها وجود داشته باشد. مقاله حاضر با استفاده از روش کتابخانه ای، مرور بر مفاهیم و ارزیابی مدل های رایج سواد رسانه های نوین و اجتماعی، چارچوب شناختی پیشنهادی سواد رسانه های اجتماعی را که مناسب برای طراحی و سنجش میزان اثربخشی مداخله های سواد رسانه های اجتماعی است، معرفی و تشریح می کند.
    کلیدواژگان: سواد رسانه ای، رسانه های اجتماعی، سواد رسانه های اجتماعی
  • حسین کرمانی * صفحات 29-55
    در این مقاله نخست مفهوم “سواد رسانه های اجتماعی” تعریف شده و با توجه به فراگیری تلگرام در ایران، سواد رسانه های اجتماعی در این برنامه پیام رسان سنجیده و عوامل موثر بر آن مشخص شده است. در بخش نظری، با مرور مفاهیم و نظریه های موجود درباره سواد رسانه ای، چارچوب نظری سواد رسانه های اجتماعی پیشنهاد شده است که از سه سطح دسترسی و آگاهی، درک و دانش انتقادی و ساخت و درگیرشدگی تشکیل می شود. برای گردآوری داده ها، به منظور سنجش این سطوح از روش پیمایش آنلاین استفاده شد. همچنین، با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس و هدفمند، پرسشنامه در کانال ها و گروه های تلگرامی به مدت یک هفته ارسال شد. در این مدت 574 پاسخنامه دریافت شد؛ که 564 عدد از آنها قابل قبول بود. با تحلیل داده های به دست آمده، میزان سواد رسانه های اجتماعی در هر سطح مشخص شد. نتایج تحقیق نشان می دهد، بر خلاف آنچه تصور می شود، سواد رسانه های اجتماعی در بین کاربران ایرانی خیلی پایین نیست. همچنین کاربران بیشتر در کانال/گروه های علمی و شغلی عضو هستند و بیشتر در همین گروه ها فعالیت دارند. پس از این گروه ها، گروه های خانوادگی، دوستی و خبری قرار دارد. علاوه بر این، یافته های تحقیق نشان داد که سواد رسانه های اجتماعی تحت تاثیر متغیرهای درآمد، جنسیت، شغل و رشته تحصیلی قرار دارد. این مقاله مفهوم جدیدی برای سنجش سواد رسانه ای در رسانه های اجتماعی به دست داده است، همچنین روش شناسی آن می تواند مبنایی برای مطالعات آتی فراهم کند؛ نوع تازه ای از روش پیمایش در آن استفاده شده است که در عین کمی بودن از تکنیک های سنت کیفی بهره می برد.
    کلیدواژگان: سواد رسانه ای، تلگرام، دانش انتقادی، رسانه های اجتماعی
  • سیدزکریا محمودی رجا، علی حسن توفیقیان فر، ایمان اکبری، سید محمد محمودی صفحات 57-77
    نهاد آموزش و پرورش یکی از مهم ترین نهادهای هر جامعه ای است که نقش های مهمی چون تعلیم و تربیت، همبستگی اجتماعی، آموزش مهارت ها و علوم، جامعه پذیری افراد، انتقال فرهنگ و... را به عهده دارد؛ یکی از مهم ترین ارکان نهاد آموزش و پرورش، معلمان هستند. در این پژوهش تلاش شده است که رابطه مصرف رسانه و میزان سرمایه اجتماعی معلمان مورد مطالعه قرار گیرد. جامعه آماری این تحقیق را کل معلمان شهر سی سخت در استان کهگیلویه و بویراحمد تشکیل می دهند، تعداد 178 نفر از معلمان این شهر، بر اساس نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم، انتخاب و با استفاده از ابزار پرسشنامه مورد بررسی قرار گرفتند و برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار spss بهره گرفته شد. یافته های تحقیق نشان داد که رابطه معناداری بین سطح استفاده از رسانه های چاپی و ابعاد سرمایه اجتماعی، شامل اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی و رعایت هنجارها، وجود دارد و بین سطح استفاده از رسانه های چاپی و عضویت در شبکه های اجتماعی رابطه معناداری وجود ندارد. همچنین یافته ها نشان داد که بین سطح استفاده از رسانه های الکترونیکی و عضویت در شبکه های اجتماعی و مشارکت اجتماعی رابطه معناداری وجود دارد و بین سطح استفاده از رسانه های الکترونیکی و میزان اعتماد اجتماعی و رعایت هنجارها رابطه معناداری مشاهده نشد. درمجموع بین متغیر مستقل یعنی مصرف رسانه ای (چاپی و الکترونیکی) و متغیر وابسته یعنی سرمایه اجتماعی رابطه معناداری مشاهده شده است.
    کلیدواژگان: سرمایه اجتماعی، مصرف رسانه، معلمان، اعتماد اجتماعی، مشارکت
  • سمیه تاجیک اسماعیلی، سیروس مرادی صفحات 79-110
    پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان تبلیغات تجاری تلویزیون با انتخاب محصولات از طرف مشتریان انجام شده، که در آن از روش تحقیق پیمایشی و ابزار پرسشنامه استفاده شده است. جامعه آماری این تحقیق، کلیه شهروندان 25 تا 60 ساله شهر تهران، برابر با 374/528/7 نفر است و حجم نمونه 386 نفر، با استفاده از نمونه گیری خوشه ایچندمرحله ای انتخاب شده اند. اطلاعات به دست آمده با استفاده از آمار استنباطی و آزمون های کندال، ضریب پیرسون، رگرسیون خطی و... مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج آزمون پیرسون بین انتخاب محصولات از طرف مشتریان (الگوی مصرف) و متغیرهای علاقه به تبلیغات تجاری تلویزیون، اعتماد به تبلیغات، محتوای ساختاری تبلیغات، نوع نگرش به تبلیغات تجاری، جذابیت ظاهری، میزان تماشای تبلیغات تجاری تلویزیونی و آشنایی با برند کالا رابطه معنادار مثبتی وجود دارد و نتایج ضرایب رگرسیونی نشان می دهد که همبستگی بالایی بین نگرش به تبلیغات تلویزیونی و انتخاب محصولات از طرف مشتریان (الگوی مصرف) وجود دارد.
    کلیدواژگان: تبلیغات تجاری، تلویزیون، نگرش، محتوای ساختاری، علاقه، اعتماد، الگوی مصرف
  • علی جعفری، بابک پور پناهی صفحات 111-126
    هدف از پژوهش حاضر، بررسی رابطه میزان استفاده از شبکه های اجتماعی با نظم اجتماعی در میان شهروندان اردبیل است. برای دستیابی به این هدف از روش پیمایشی و ابزار پرسشنامه استفاده شد. جامعه آماری، تمامی شهروندان بالای 18 سال شهر اردبیل است. حجم نمونه، با استفاده از فرمول کوکران تعداد 384 نفر، به صورت خوشه ایچندمرحله ای انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه محقق ساخته، که اعتبار آن مورد تایید متحصصان و استادان دانشگاه بود، با سطح پایایی(آلفای کرونباخ) 82/0 استفاده شده است. همچنین برای تجزیه و تحلیل داده ها، با توجه به سطح سنجش متغیرها از ضریب همبستگی اسپیرمن و رگرسیون استفاده شد. این پژوهش تحقیق شامل 5 فرضیه است، که در قالب پرسشنامه محقق ساخته 36 سوالی انجام شد. یافته های تخقیق نشان داد که بین میزان استفاده از شبکه های اجتماعی با نظم اجتماعی در میان شهروندان اردبیلی همبستگی معنادار وجود دارد. همچنین بین میزان استفاده از شبکه های اجتماعی با ابعاد نظم اجتماعی (جامعه پذیری، قانونمندی، تعهد به هنجارهای شهری و امنیت اجتماعی) در میان شهروندان اردبیل همبستگی معناداری وجود دارد. نتایج این بیشترین همبستگی را بین میزان استفاده از شبکه اجتماعی و قانونمندی شهروندان، کمترین همبستگی را بین میزان استفاده از شبکه اجتماعی و امنیت اجتماعی نشان داد.
    کلیدواژگان: شبکه های اجتماعی، نظم اجتماعی، جامعه پذیری، تعهد، امنیت اجتماعی
  • ثریا احمدی، فریبا المطهری صفحات 127-144
    رسانه ها در قالب پیام، نکته های بسیاری را به مردم معرفی می کنند که یکی از مهم ترین آنها مسائل مربوط به سلامتی است. پیام های بهداشتی آن دسته از پیام ها هستند که برای تغییر رفتار افراد در حوزه سلامت طراحی می شوند. این پیام ها باید به افراد اطلاعات را متناسب با دغدغه های آنان ارائه دهند. افراد باید پیام را متناسب با وضعیت خود بدانند، و به رفتارهای توصیه شده در آن نیز عمل کنند. بنابراین، توجه به این نکته مهم است که پیام های سلامت بر اساس اصول و قواعد خاصی طراحی می شوند، یا فقط بر اساس پاره ای از مفروضات ذهنی طراح پیام قرار دارند؟ در این نوشتار که با هدف شناسایی انواع پیام های سلامت محور و قالب بندی پیام ها انجام شده است از روش تحلیل محتوا استفاده شده و 145 مطلب روزنامه های ایران، جام جم و همشهری طی بازه زمانی اردیبهشت 1393 تا شهریور 1394 مورد بررسی قرار گرفته است. یافته ها نشان داد از میان موضوعات مختلف سلامت، روزنامه ها با 8/19درصد، موضوع “منافع مرتبط با سلامت مثل تغذیه مناسب، ورزش، واکسیانسیون و...” را بیش از سایر موضوعات مورد توجه قرار داده اند. خبرهای آگاهی بخش روزنامه ها، با 3/74 درصد درباره “ایجاد شناخت درباره موضوع یا رفتار خاص” است. پیام های آموزشی روزنامه ها، با 8/50 درصد با هدف “ارائه اطلاعات درباره سلامت” است؛ بالاخره “ارائه یک یا چند راه حل یا رفتار ساده برای کاهش تهدید” با 7/33 درصد، بیشترین هدف انتشار پیام های ترغیب کننده را در این روزنامه ها دنبال می کند
    کلیدواژگان: ارتباطات سلامت، پیام آگاهیبخش، پیام ترغیبکننده، پیام آموزشی، قالببندی
  • علی اصغر کیا، سید رضانقیب سادات، مینا یمینی فیروز صفحات 145-167
    در عصر حاضر، عرصه های مختلف زندگی بشر در سیطره دانش فناوری اطلاعات قرار گرفته است و کشورهای بسیاری در زمینه فرهنگ و هنر، برای بیان اهداف و مقاصد خود، از این ابزار جدید رایانه ای استفاده می کنند. در این میان، بازی های رایانه ای، به علت جذابیت ها و تعاملاتی که دارند، وسیله بسیار مناسبی جهت نیل به این اهداف است. امروزه بازی های رایانه ای نه فقط ابزاری برای سرگرمی و تفریح، بلکه یکی از بزرگ ترین صنایع دنیای فناوری ارتباطات و اطلاعات هستند. شناخت اندکی که نسبت به این صنعت در کشور ما وجود دارد، باعث شده است تا بیشتر افراد، بازی های رایانه ای را ویژه کودکان و نوعی تفریح جهت اوقات فراغت بپندارند؛ در حالی که، در اکثر کشورهای جهان، این بخش از علوم، جزء تخصص های مهم به شمار می رود و اهمیت بسزایی دارد. بنابراین نباید دیدگاه منفی و مغرضانه به بازی های رایانه ای داشت، بلکه می توان از این فناوری در جهت اهدافی همچون آموزش، انتقال ارزش ها و آموزش زبان بیگانه بین نسل جوان و نوجوان استفاده کرد.
    با توجه به نظریه یادگیری اجتماعی، انسان ها بیشتر آنچه را که برای راهنمایی و عمل در زندگی نیاز دارند، صرفا از تجربه و مشاهده مستقیم یاد نمی گیرند، بلکه عمده آنها را به طور غیرمستقیم و به ویژه از طریق رسانه های جمعی می آموزند. بنابراین یافته های پژوهش حاکی از آن است که بازی های رایانه ای به طور غیرمستقیم بر آموزش زبان بیگانه تاثیر دارد. این مقاله بر آن است تا با روش توصیفی تحلیلی و شیوه مطالعه کتابخانه ای، به تبیین نقش بازی های رایانه ای در آموزش زبان بیگانه و مفاهیم مرتبط به آن بپردازد.
    کلیدواژگان: بازی، بازیهای رایانه ای، آموزش، زبان بیگانه
  • نشست تخصصی بررسی پیش نویس لایحه سازمان نظام روزنامه نگاری
    زهره جوادیه صفحه 171
|
  • Masoud Maghsoudi, Zahra Vahed Pages 5-27
    With the development of new communication media such as social media, new topics have been brought about including social media literacy to further complete the media literacy issue. This literacy consists of initial information about capabilities, opportunities, methods of using these media, and possible damage as well as ways to cope with them.Citizens can make appropriate use of the tools of such media only through acquisition of social media literacy.Promotion of and teaching media literacy, whetherwithin the framework of official educational system of the country orthrough other methods, requires using a conceptual model to measure the effectiveness of these interventions.An important issuehere is that based on which model and criteria the educational programs and interventions to promote social media literacy should be designed so that they would be capable of monitoring the effectiveness of these interventions.Using desk research and providing a literature review and evaluation of the popular models of modern and social media literacy this paper introduces and explains a proposed cognitive framework for social media literacywhich is suitable for designing and measuring the effectiveness of social media literacy interventions.
    Keywords: Media literacy, Social media, Social media literacy
  • Hossein Kermani * Pages 29-55
    This paper intends to provide a basis for theorizing the concept of “Social Media Literacy” (SML) and then measure it among Iranian users of Telegram. This study chose Telegram as its research field because of its popularity in Iran. The proposed framework for measuring SML consists of three levels of access and awareness, critical understanding and knowledge, and finally creativity and engagement. The study was conducted using an online questionnaire. The sample population was chosen based on a combination of purposive and convenience sampling methods. The questionnaire was accessible through Google Drive for a week in December 2017. During that week, 574 responses were received, 10 of which were not acceptable. Although, this was a quantitative research in its essence, but attempts were made to validate it more and more by using qualitative techniques in designing the questionnaire.
    The results show that Iranians’ SML is higher than what is supposed to be. In fact, analysis of the data confirms that a great number of users, when facing fake posts, generally understand that they are not real.
    A minor part of users, of course, show their opposition and send feedback to senders or discuss it in Telegram’s groups. Moreover, the study shows that there is a positive correlation between SML and income, gender, career and studying field variables.
    Keywords: Social media, Media literacy, Telegram, Digital media
  • Seyed Zakaria Mahmoodi Raja', Ali Hassan Tofighianfar, Iman Akbari, Seyed Mohammad Mahmoodi Pages 57-77
    Education is one of the most important institutions in any society that plays important roles such as education, social solidarity, teaching skills and science, socialization of people, transfer of culture, etc. Teachers are one of the most important pillars of educational institution. This study has examined the relationship between media consumption and the extent of teachers’ social capital. The statistical population of this study comprises all the teachers in the city of Sisakht, of whom 178 were selected based on stratified sampling. Questionnaires were used to collect data, which were analyzed using SPSS software. The research findings showed that there is a significant relationship between the extent of print media usage and social capital dimensions (including social trust, social engagement and observance of norms) while there is no relationship between the extent of print media usage and membership in social networks. The findings also showed that there was a significant relationship between the extent of electronic media usage and membership in social networks and social engagement while there was no significant relationship between the extent of electronic media usage and the degree of social trust and observance of norms. On the whole, there is a significant relationship between the independent variable, that is media consumption (print and electronic) and dependent variable, i.e. social capital.
    Keywords: Social capital, Media consumption, Teachers, Social trust, Participation
  • Somayeh Tajik Esmaeili, Sirus Moradi Pages 79-110
    This study has been conducted to review the relationship between TV commercials and selection of products by customers. It has applied survey methodology and questionnaire to collect data. The statistical population of this research included all the 25 to 60 year old residents of Tehran that is 7,528,374 people. The sample population, 386 people, have been selected using multi-stage cluster sampling. The obtained data has been analyzed using inferential statistics and Kendall tests, Pearson coefficient, and linear regression... Based on the findings of the Pearson correlation coefficient, there is a positive and significant correlation between customer selection (consumption patterns) and the variables of interest in TV commercials (r = 0.46), trust in TV commercials (r = 0.36), structural content of commercials (r = 0.34), type of attitude toward commercials (r = 0.38), apparent attraction (r =0.39), extent of watching television commercials (value = 0.74) and brand awareness (value = 0.56). The findings of regression coefficients show there is a high correlation between the attitude towards TV commercials and selecting products by customers (consumption pattern).
    Keywords: Commercials, Television, Attitude, Structural content, Interest, Trust, Consumption Pattern
  • Ali Jafari, Babak Pour Panahi Pages 111-126
    This study investigated the relationship between the usage of social networks and social order among Ardebil citizens.To achieve this goal, survey research methodology was applied and questionnaire used to collect data.The statistical population covered all the citizens of over 18 years of age in Ardabil. The sample population was determined using Cochran sampling formula, based on which 384 people were selected by applying multistage cluster sampling. To collect data, a self-made questionnaire approved by university experts and professors andwith a reliability of 82.0 (assessed by Cronbach's alpha) was used.Thedata was analyzed using Spearman correlation and regression analysis.The study contained five hypotheses which were tested by a 36-item questionnaire. The research findings showed that there is significant relationship between social network usages and social order among the Ardabil citizens. Also, there was significant relationship between the use of social networks and dimensions of social order (sociability, law abidingness, commitment to urban norms and social security) among the citizens of Ardabil.The results showed that the highest correlation existedbetween the use of social networks and law abidingness of citizens (r=0.452). The lowest correlation existedbetween the use of social networks and social security (r=0.189).
    Keywords: Social Networks, Social order, Socialization, Obligation, Social security
  • Soraya Ahmadi, Fariba Al-Motahari Pages 127-144
    The media convey lots of topics to people within the framework of messages, one of the most important of which is health related topics.Health messages include those messages that are designed to change people's behavior in the health domain.They should provide information in proportion toindividuals and their concerns.Theyshould not merely receive messages suitableto their situation but should also act upon the behavior recommended in these messages.Therefore, it is important to take this point into consideration whetherhealth messages are designed as per specific principles and rules, or they are merely based on some assumptions of the message designer.This study has been conducted to identify various kinds of health-related messages and their framing. It has applied content analysis method reviewing 145 news articles in Iran, Jam-e Jam and Hamshahridailiesin the period between May2014 and August 2015.
    The findings showed that among various health topics, these newspapers covered themes connected to benefits of health-related issues such as proper nutrition, exercise, and vaccination," more than others by 19.8 percent.News stories with awareness themes dealt with “recognition of a specific subject or behavior” by 74.3 percent.Educational messages aimed to “provide health information” by 50.8 percent. “Providing one or more simple solutions to reduce threats”comprise the highest goal of the persuasivemessages by 33.7 percent.
    Keywords: Health communication, Informative message, Persuasive message, Educational message, Framing
  • Ali Asghar Kia, Seyyed Reza Naghibulsadat, Mina Yamini Firoz Pages 145-167
    Nowadays, the evolving information technology has dominated various aspects of human life and many countries make use of the computer technology to express their objectives and intentions in the culture and art fields. Meanwhile, due to the attractions and interactions that exist in various stages of compute games, they serve as a suitable way to accomplish these goals. These days, computer games are not only a means for entertainment and recreation, butarealsoamong world's largest industries of the information and communication technology.
    The little knowledgethat exists in our country about this industry has prompted most peopleto consider computer games just special for childrenand think of it as a kind of entertainment for the leisure time.
    While, in most countries, this branch of science is considered among important specialties and is of great importance. So, one should not have a negative and biased attitude towards computer games. In fact, this technology can be usedto achieve goals such aseducation, transfer of values and teaching foreign languages among the youth and young adults’ generations.
    Keywords: Games, Computer Games, Training, Foreign Language