فهرست مطالب

  • پیاپی 46 (بهار 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/03/31
  • تعداد عناوین: 8
|
  • پژوهشی
  • محمد احمد آبادی، سهیلا ترابی فارسیانی *، فیض الله بوشاسب گوشه صفحات 1-26
    پژوهش حاضر درصدد ارائه شناختی روشمند از تشکیلات نظمیه دردوره پهلوی اول و بررسی اقدامات روسای نظمیه دردوره موردبحث می باشد.تغییرات وتحولات وشبه مدرن سازی رضاشاه در جامعه برنظمیه نیز تاثیرات خودش را گذاشت. نظمیه از حالت سنتی خود خارج گردید.این تحولات همزمان با رسیدن رضاشاه به سلطنت دچاردگرگونی عمیق شد.روسای نظمیه درپی این تحولات دارای قدرت فراوانی شدند و توانستند بر ساختارهای سیاسی تاثیرگذار باشند.یافته های پژوهش نشان می دهد.جریان حاکم بر تشکیلات نظمیه از راس قدرت که رضاشاه سکان آن را به دست داشت به نیروهای زیر مجموعه که متشکل از سران قزاق بودند با روند تدریجی درمیان لایه های زیرین برقرارکننده نظم و امنیت رسوخ یافت. روسای نظمیه توانستند به مرور زمان بر اثر فقدان حکومت قانونی و بهره گیری ازحمایتهای بی حد و حصر رضاشاه سیرصعودی خویش را طی نمایند و تا آنجا پیش بروند که دیگر محملهای قانونی و دولتی را تحت کنترل و نفوذ خود درآورده و به عنوان حاکمان مالک الرقاب در سراسر کشور بساط سیاسی و پلیسی خود را بگسترانند، تا آنجا که هیچ قاعده و قانونی نتوانست قدرت آنها را محدود نماید.
    کلیدواژگان: نظمیه، رضاشاه، درگاهی، آیرم، مختاری، استبداد
  • حانیه امینی*، ابوالحسن فیاض انوش صفحات 27-46
    یکی از پرتنش ترین، جنجالی ترین و ناپایدارترین ادوار تاریخ میانه ایران، حکومت ترکمانان در قرن نهم هجری می باشد. عصر حاکمیت ترکمانان در ایران به لحاظ منزلت، احترام و موقعیت زنان بویژه زنان خاندان حاکمه قابل تامل و مورد توجه است. عرصه های گوناگون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حکومت ترکمانان نه تنها از حضور زنان خالی نیست بلکه در هریک از این عرصه ها شاهد فعالیت زنان بویژه از طبقات حاکمه در جامعه آن زمان هستیم که یکی از همین خواتین شاخص در این زمان، جان بیگم خاتون، همسر جهانشاه قراقویونلوست که در عرصه های مختلف، حضوری چشمگیر داشته است. جان بیگم خاتون شیعی مذهب علاوه بر حضور در عرصه های سیاسی، در امور فرهنگی نیز فعالیتهای چشمگیری داشته و نامی خوش از خود در تاریخ ایران بر جای گذاشته است. لذا این پژوهش تاریخی به شیوه توصیفی- تحلیلی و به روش کتابخانه ای حضور و فعالیت های این خاتون ترکمان را در دستگاه فرمانروایی جهانشاه قراقویونلو مورد بررسی قرار می دهد.
    کلیدواژگان: ترکمانان، قراقویونلوها، جهانشاه، جان بیگم خاتون
  • محسن عزیزی نیا *، طهماسب علیپوریان صفحات 47-62
    پژوهش حاضر، تحلیلی بر زمینه های روانی- اجتماعی استقبال از استبداد رضاشاهی می باشد. در این پژوهش فرض بر این است که شکل گیری استبداد رضاشاه ناشی از نگرش های عام و خاص و شرایط روانی - اجتماعی آن زمان بوده است که اکثر اقشار جامعه تحت تاثیرمصائب و مشکلات سیاسی-اجتماعی به حمایت و استقبال از اقدامات او در دوران رضاخانی روی آوردند. مطابق چارچوب روشی اسپربر، مسئله ی زمینه های روانی- اجتماعی در بروز استبداد ناشی از کمبود عنصر شادی در زندگی مردم،احساس حقارت،رهایی از بندهای روزمره،رسیدن به منزلت اجتماعی بالاتر و عدم ریشه یابی پدیده های اجتماعی است که طرز تلقی افراد و انگاره ی جامعه آرزومند ظهور فردی منجی برای حل معضلات و بحران های اجتماعی می باشد اما از آنجا که شخصیت مستبد از نظر روانی مستعد قدرت است فرصت را غنیمت شمرده و با توجه به شرایط موجود، حکومت استبدادی را تاسیس می کند. لذا در این پژوهش با توجه به زمینه های روانی- اجتماعی و قدرت خواهی و فرصت طلبی رضاشاه، پدیده استبداد را با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و ابزار منابع کتابخانه ای مورد کنکاش قرار داده ایم.
    کلیدواژگان: استبداد، استقبال، زمینه ها، روانشناسی اجتماعی، رضاشاه
  • سینا فروزش * صفحات 63-82
    جریان بابی گری در عصر محمدشاه قاجار و سال 1260 ه. ق رسما اعلام موجودیت کرد. این جنبش، در آغاز، سه مرحله تبلیغی «بابیت، مهدویت و نبوت» را پشت سر گذاشت. سیدعلی محمد شیرازی، بانی جریان مذکور، به دستور حاج میرزا آقاسی، صدر اعظم محمدشاه، راهی آذربایجان شد و از جمادی الثانی 1264 ه. ق تا شعبان 1266 ه. ق حدود دو سال و سه ماه را در زندان چهریق گذراند. پس از ناامید شدن بابی ها از آزادی سیدعلی محمد، این جنبش وارد مرحله جدیدی شد که در پیش گرفتن رویکرد نبرد مسلحانه بود. آنان اسارت پیشوای شان را بهانه ساختند و با انجام چند شورش، به زورآزمایی با حکومت موجود پرداختند؛ اوج این هماورد مسلحانه در همان گام اول اتفاق افتاد و آن شورش بابی ها در قلعه شیخ طبرسی مازندران بود که حدود نه ماه به طول انجامید و با سرکوب بابی ها نیز خاتمه یافت.
    مساله مقاله حاضر، چرایی تلون ترکیب اجتماعی و نیز خاستگاه اجتماعی شورشیان بابی و انگیزه های حضور آنان در جنبش یاد شده، با تاکید بر شورش مازندران است.
    در انجام این تحقیق از روش تحقیق تاریخی استفاده شده است که سعی دارد با با نگاهی عینی به وقایع و حوادث مستند تاریخی که در منابع آمده است، به تبیین تاریخی موضوع بپردازد.
    کلیدواژگان: شورش، بابی ها، سیدعلی محمد شیرازی (باب)، مازندران، ترکیب و خاستگاه اجتماعی
  • حسن عبدی پور فرد، اصغر منتظرالقائم، تراب عطاری * صفحات 83-114
    تاریخ نگاری اسلامی و به تعبیری تاریخ نگاری مسلمانان به عنوان یکی از ابعاد و مظاهر مهم فرهنگ و تمدن اسلامی از جایگاه ویژه ای در بین سایر مولفه های آن برخوردار است. در فرایند تدوین تاریخ نگاری اسلامی؛ افراد، طبقات و گروههای مختلف از جمله پزشکان، حکما، مورخان و... سهیم بوده داند. با وجود مطالعات و بررسی های گسترده ای که درباره پزشکان دوره اسلامی انجام گرفته است؛ مطالعه درباره افرادی که به صورت همزمان به طبابت و تدوین کتب تاریخی پرداخته اند، کمتر انجام گرفته است. سوال اصلی این پژوهش، این است که پزشکان مورخ چه نقشی را در توسعه تاریخ نگاری اسلامی ایفا نموده اند؟ این گروه از پزشکان از چه جایگاهی در تاریخ نگاری اسلامی برخوردار بوده اند؟ آیا پزشکان مورخ به منابع و اسنادی فراتر از سایر مورخان دسترسی داشته اند؟ شیوه های تاریخ نگاری آنان چگونه بوده است؟ و... .اولین فرضیه ای که می توان مطرح کرد، این است، در بین پزشکان دوره اسلامی، مورخان معروفی وجود داشته و آنان با توجه به موقعیت و مناصب شان، نقش بارزی در تاریخ نگاری اسلامی ایفا نموده اند و همچنین مورخانی هم بوده اند که علاوه بر تدوین کتب تاریخی، در پزشکی نیز دستی داشته و صاحب کتب مهم پزشکی هم بوده اند. در نوشتار حاضر سعی شده است ضمن پرداختن اجمالی به جایگاه پزشکان مورخ در تاریخ نگاری اسلامی با تکیه بر منابع و استنادات تاریخی و به روش کتابخانه ای به سوالات فوق پاسخ های مناسب داده شود.
    کلیدواژگان: تاریخ نگاری اسلامی، پزشکان مورخ، پزشک، مورخ
  • سعید نجفی نژاد*، حمید رضا مطهری صفحات 115-134
    تاریخ نگاری درباری هم پای شکل گیری حکومت ها در ایران رشد کرده و در برخی دوره ها مانند عصر صفوی تحت تاثیر عوامل مختلف به شکوفایی رسیده و آثار مهمی بر جای گذاشته است. یکی از این مورخان عبدی بیگ شیرازی است که کتاب تکمله الاخبار او یک اثر مهم در حوزه تاریخ نگاری درباری به شمار می رود. نویسنده این اثر تحت تاثیر شرایط سیاسی خاص آن دوره کتاب خود را به انجام رسانده البته باورهای دینی و مذهبی نیز در تشدید برخی شاخصه های تاریخنگاری درباری در این دوره و این اثر نقش داشته اند .
    این پژوهش بر آن است تا به روش توصیفی تحلیلی به این پرسش پاسخ دهد که ویژگی تاریخ نگاری درباری چیست و چگونه بر کتاب مذکور تطبیق می کند بدین منظور ضمن برشمردن ویژگی هایی چون پیچیده نویسی، گزافه گویی، تملق و چابلوسی، تقدیس قدرت و عدم تحلیل ، این موارد را در کتاب تکمله الاخبار تبیین کرده است .
    کلیدواژگان: تاریخ نگاری صفویه، تاریخ نگاری درباری، مورخ درباری، تکمله الاخبار، عبدی بیگ
  • حمیدرضا وردی * صفحات 135-160
    حکومت فاطمی درسال 297(ق)درشمال افریقا استقرار یافت ودرمدتی کمتر ازهفتاد سال مصررا دراختیار گرفت و به سرعت پایه های حکومت خود را استقرار بخشید. هدف از نگارش این مقاله بررسی اقتصاد فاطمیان و تاثیر آن بر پایداری حکومتشان برای مدتی بیش از دونیم قرن ، می باشد که به روش کتابخانه ای و با مراجعه به منابع معتبر نوشته شده است . فرضیه اصلی این است که فاطمیان با استفاده ازیک نظام اقتصادی مبتنی بر تجارت، کشاورزی و مالیات توانسته اند نفوذ سیاسی خودرا توسعه داده وادعای خلافت بر جهان اسلام را داشته باشند . مساله مورد بررسی اینست که دستگاه اقتصادی فاطمیان چگونه عمل می کرده وآنها برای تامین نیازهای اقتصادی و بسط اقتدار خویش در مصر از چه منابعی مالی کمک می گرفته اند وچه اهدافی از توسعه این منابع به منظور کسب درامد، داشته اند؟ سرانجام بیان این نتیجه که فاطمیان از یک اقتصاد کار آمد ودرآمدزا به منظورتوسعه مقاصد سیاسی ،اجتماعی، عقیدتی و بقای حکومت سود برده اند .
    کلیدواژگان: دیوانسالاری، تاریخ اقتصادی، تجارت مصر، مالیات مصر، کشاورزی
  • سید عباس وزیری*، احمد اشرفی، حسن شادپور صفحات 161-182
    بررسی تعاملات مذهبی و فرهنگی بین مسلمانان و مسیحیان اندلس در دوره امویان در سیر تحولات تاریخ اسلام ، از موضوع های مهمی است که علی رغم اشاره مکرر به آن، هنوز از زوایای متعدد قابل پیگیری است. از جمله آن بخش از تعاملات و تسامحات که اثر مستقیم بر مناسبات اسلام و مسیحیت داشته است. آن چه تعاملات بین مسلمانان و مسیحیان در اندلس را از اهمیت مطالعاتی برخوردار ساخت، تسامح دینی و همزیستی مسالمت آمیز فرهنگی و اجتماعی اسلام بود. گشوده شدن اسپانیا به دست مسلمانان، سرآغاز عصر نوینی بود و از آن پس، تحول عظیمی در زندگی و نظام اجتماعی پدیدار گشت. گرایش مسیحیان اسپانیا به جاذبه های مذهبی اسلام و تسامح سیاسی اعراب فاتح در کنش با اهالی منطقه، درک متقابل دینی پیروان دو کیش را از همگرایی رقم زد.
    مقاله حاضر نگاهی است نو که با تکیه بر روش مطالعات کتابخانه ای ، این فرضیه را که« همگرایی اسلام و مسیحیت در اندلس، بر پایه تعاملات دینی و مذهبی استوار بوده و به ثبات تمدن و فرهنگ اسلامی در این منطقه یاری رسانده است» به محک آزمایش گذاشته است. نتیجه پژوهش گواه است که تعاملات و همگرایی مذهبی در اندلس، با وجود تنوع فرهنگی و قومی، بین دو قشر حکومتگر و متبوع سازگاری ایجاد نمود و این همسوئی تا زمان ورود نیروهای مداخله گر، شکوفائی علمی و ثبات دینی و مذهبی اهالی اندلس را تداوم بخشید
    کلیدواژگان: اسلام و مسیحیت، مناسبات مذهبی، اندلس، دوره امویان
|
  • Moammad Ahmadabadi, Soheyla Torabi *, Fizolah Boshasb Pages 1-26
    This study aims to provide a systematic understanding of the organization of police chiefs of police actions during the Pahlavi and the period in question Reza Shah's modernization quasi Bashd.tghyyrat developments in Brnzmyh community also had its impact. Police out of their traditional state Grdyd.ayn developments coincided with the reign of Reza Shah Pahlavi to deep Dchardgrgvny police Shd.rvsay following these developments with great power and dedicated themselves could affect the political structures of the organization Mydhd.jryan Bashnd.yafth showed police the power Reza Shah steering it to the subset consisting of the heads of Kazakh troops were among the underlying gradual process of making the security system was penetrated. The heads of police could over time due to the lack of rule of law and enjoying Azhmaythay limitless Shah trend of their own during the Nmayndvta far as to go to other avenues of legal and governmental control and influence out as rulers owner Alrqab across the country the police spread your political setup, Taanja that no legal rule could Mhdvdnmayd their power.
    Keywords: Taanja that no legal rule could Mhdvdnmayd their power
  • Haniye Amini * Pages 27-46
    One of controversial and most volatile periods of the history of the Middle Iranian, Turkmen government in the ninth century AD, respectively. Turkmen's ruling era is needs attention and care in the sense that women especially of ruling family have had special position and dignity in Iran. In this era, not only various social, political and cultural arenas were unfilled but in any of the mentioned circumstances and possibilities, women from the high and low class were active in community. One of khvatyn the index at this time, John Begum Khatun, wife Qaraquyunlu, Jahan in different areas, has had a significant presence .John Begum Khatun Shiite addition to the presence in the political, cultural affairs activities have obvious good name in history, has left Iran Therefore this analysis, description method examines the role of our Turkish Khatun Shah Jahan's reign examines the device
    Keywords: women's role, Turkmen, Gharagoyonlo, Ag-goyonlo
  • Ohsen Azizi Niya * Pages 47-62
    The present study devoted to the psychological aspects of the field of social psychology perspective Reza Shah's dictatorship.
    Reza Shah's tyranny has been assumed that the formation of attitudes, general and specific attitudes and psycho-social conditions of the time.
    The majority of society affected by disasters and political problems - social support and welcome that period of his actions during the Reza Shah Reza-Khani to pay.
    So with the benefit of a theoretical framework Sperber, who believes people lack the element of joy in life, feelings of inferiority, freedom from everyday articles, achieve higher social status and lack the root causes of social phenomena ,attitudes and ideas that people look forward to the emergence of a savior to solve problems and social crises, But as talented as tyrannical power, opportunity and according to the conditions established autocratic rule.
    In an era when Reza Khan emerged, the general belief that those in power to address crises at home and abroad to establish a strong central government by the dictator Saleh, Therefore, the notion of Reza Khan's background prepared, So in light of this attitude, people and society prone to power of Reza Khan and the opportunity was Reza Shah was a welcomed and tyranny. Therefore, using cross - examine the tools and library resources for our study.
    Keywords: welcom, Field, social psychology, Reza Shah
  • Sina Foroozesh * Pages 63-82
    Babism movement officially came to existence at the time of Mohammad Shah of Qajar dynasty in 1260 AH. At the beginning the movement had three principles of Babiasm, Mahdaviyat (believing in the Hidden Imam), and Prophethood. The founder of the movement, Seyyed Ali Mohammad Shirazi, set to Azerbaijan on the behest of the Shah's Chancellor, Hajj Mirza Aqasi. He spent four months 2 years and three months in prison from 1264 to 1266 AH. When the babist lost the hope of their leader being set free, the movement entered a new era; an armed insurgency. Under the pretext of their leader's imprisonment, they started a rebellion and challenged the establishment. The culmination of this armed insurgency was when the group took the Sheik Tabarsi Citadel in Mazandaran for nine months. Eventually, they were defeated and the insurgency was put to rest.
    The current study deals with several factors of the movement, in particular the reason behind its varied social fabrics, the social origins of the rebels, and their motivations with the emphasis on the rebellion in Mazandaran (Sheikh Tabarsi Citadel).
    The research is conducted using historical research method and tries to be objective in its dealing with historical events.
    Keywords: Rebelion, Babists, Seyyed Ali Mohammad Shirazi, Mazandaran, Social Fabrics, Origins
  • Hassan Abdipourorcid, Asghar Montazerolghaem, Torab Attari * Pages 83-114
    "Islamic historiography" or "historiography of Muslims" has a special place among its other components as one of the important dimensions of Islamic culture and civilization. It is said that in completing and compiling Islamic historiography, individuals, classes and various groups, including doctors, scholars, historians, etc., have contributed. Also, it seems that despite extensive studies conducted on Islamic doctors, less study has been conducted on people who have been practicing both doctoring and writing at the same time. Therefore, these are the questions that arise in this regard; What role has these people (doctors of historians or doctor historians) played in the development and completion of Islamic historiography? What place have these doctors had in Islamic historiography? Has historians had access to resources and documents more than other historians? What methods have the adopted in their historiography? And so on. The first hypothesis that can be articulated is that there have been famous historians among doctors of the Islamic era who have played a significant role in Islamic historiography, given their places and positions; also, there have been historians who, besides compiling historical books, have participated in medicine and owned important medical books. In the current article, it has been tried to answer the above questions and other similar questions appropriately, while dealing with the status of historian doctors in Islamic historiography, based on historical sources and documents.
    Keywords: Islamic historiography, historian doctors, doctor, historian
  • Saeid Najafinezhad*, Hamid Reza Motahari Pages 115-134
    Royal historiography , the formation of a government in Iran has grown in same periods , it flourished under the various factors in such as the Safavid era and has important works . One of the historians Abdi Beyg Shirazi is a major work in the field of royal historiography Takmelat Al Akhbar is considered . The author of this work under the influence of certain political conditions of the time his book completed The religious beliefs of some indicators of historiography and the intensification of the court in the course of this work involved .
    This study plans with the descriptive and Analytical study to answer the question of which features the Royal historiography and how the book adapted to this purpose , while pointing out features such as sophisticated programming , exaggerations , sanctifying power of analysis , these Takmelat Al Akhbar is explained in the book .
    Keywords: Safavid historiography, Royal historiography, Royal historian, Takmelat Al Akhbar, Abdi Beyg
  • Hamidreza Verdi * Pages 135-160
    Fatimid government (Caliphate) was established at North Africa in 909 AD (297 hegira) and it took power in Egypt in less than seventy years and consolidated the foundations of their government promptly. The present essay is written in order to examine economy of Fatimid caliphate and its effect on stability of their government for more than two and a half century (909-1171) that has been conducted by librarian method and through referring to the valid sources of information. The major hypothesis of this is that the Fatimid could expand their political influence by means of an economic system based on trade, agriculture, and taxation and claim for caliphate over the entire Islamic world. The studied subject is that how Fatimid’s economic system operated and what financial sources they have employed for providing economic requirements and expansion of their sovereignty in Egypt and what objectives they had considered in their mind for developing these sources to acquire revenue. At last, it is expressed as conclusion that the Fatimid have benefitted from an effective and profitable economy in order to develop their political, social, ideological, and for survival of their government.
    Keywords: Bureaucracy, Economic history, Egyptian trade, Egyptian tax, Agriculture
  • Abbass Vaziry*, Ahmad Ashrafi, Hasan Shadpor Pages 161-182
    Study of religious and cultural interactions between Muslims and Christians Andalusia in the Umayyad period in the historical evolution of Islam, the important issue is that despite frequent references to it still is to be followed from multiple angles. Including that part of the interaction and tolerance that have a direct effect on relations between Islam and Christianity. What cultural and civil interactions between Muslims and Christians in Andalusia is important, peaceful coexistence of the followers of the two religions rely on the interaction of cultural heritage and civilization. Research to rely on the library, gives hypothesize that "convergence of Christianity and Islam in Andalusia, based on a strong culture and Islamic civilization in this area has helped to stabilize."
    Research to rely on the library, gives hypothesize that "convergence of Christianity and Islam in Andalusia, based on a strong culture and Islamic civilization in this area has helped to stabilize." The result proves that cultural exchanges and civilization in Andalusia, despite cultural and ethnic diversity, between the two classes of governance and relevant consistent and that alignment until the creation of interventions malicious external scientific development and political stability and social Andalusia and transfer of cultural continuity forgave.
    Keywords: Islam, Christinity, Religious convergence, Andulus, Umayyids periode