فهرست مطالب

پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی - پیاپی 54 (اردیبهشت 1397)
  • پیاپی 54 (اردیبهشت 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/03/31
  • تعداد عناوین: 17
|
  • سجاد آیدنلو * صفحات 1-29
    شبرنگ نامه یکی از منظومه های پهلوانی پس از شاهنامه است که به موضوع کین خواهی شبرنگ، پسر دیو سپید، از ایرانیان و نبردهای او با رستم و ایرانیان می پردازد. با اینکه از شناسایی و معرفی این اثر حدود صد و بیست سال می گذرد آگاهی ها و تحقیقات موجود درباره آن بسیار اندک است و متن مصحح آن نیز به تازگی منتشر شده است. شبرنگ نامه که سراینده آن ناشناخته است 2877 بیت دارد و احتمال داده اند که از منظومه های سده ششم باشد. چون این منظومه از منابع دو درس از سرفصلهای گرایش ادبیات حماسی در دوره دکتری ادبیات فارسی است در این مقاله ضمن معرفی تصحیح این کتاب (به کوشش: ابوالفضل خطیبی و گابریله وان دن برگ، تهران، بنیاد موقوفات افشار با همکاری انتشارات سخن، 1395) و طرح نکاتی برای تعیین تاریخ احتمالی نظم آن، پیشنهادهایی نیز درباره بعضی موارد مقدمه و ضبطهای متن آن عرضه شده است.
    کلیدواژگان: شبرنگ نامه، تصحیح، منظومه های پهلوانی، ادب حماسی
  • مراد اسماعیلی * صفحات 31-45
    بی شک انتخاب روش مناسب و متناسب با تحقیق، یکی از بنیادی ترین اصول پژوهش علمی محسوب می شود و آگاهی و آشنایی با این روش ها و رویکردها سبب شکل گیری پژوهش های ارزشمند و قابل اعتنایی خواهد شد. روش تحقیق به زبان ساده نوشته ی مریم صادقی، کتابی است که در آن سعی شده است تا روش تحقیق و اصول پایان نامه نویسی برای دانشجویان رشته ی زبان و ادبیات فارسی تبیین شود. نگارنده در این مقاله، به بررسی و نقد این کتاب پرداخته و برخی از امتیازات و کاستی های آن را برشمرده است؛ براساس یافته های این تحقیق، این کتاب با داشتن نکات مثبتی چون پرداختن به سوال تحقیق و تمرینات اختصاصی، ذکر جداول و مهم تر از همه، تمرکز بر رشته ی زبان و ادبیات فارسی، کاستی ها و ایراداتی چون عدم تطابق عنوان با متن کتاب، بی توجهی به اصول ابتدایی نگارش و ویرایش، ایجاز های مخل، استفاده از منابع نامعتبر و جامع نبودن برخی مطالب نیز در خود دارد که سبب می شود خوانندگان کتاب در بسیاری از مباحث نتوانند به کنه مطلب رسیده و بهره ی لازم را از آن کسب کنند.
    کلیدواژگان: روش تحقیق، تحقیق کیفی، روش تحقیق به زبان ساده، پایان نامه
  • عیسی امن خانی * صفحات 47-67
    برخلاف سنت استادانی چون فروزانفر، همایی، زرین کوب و... که عمدتا به زندگی و اندیشه نویسنده/ شاعر می پرداختند برخی از آثار دکتر شفیعی کدکنی خاص و متفاوت با این سنت است چرا که جدای از محتوا و درونمایه به مساله فرم و شکل آثار ادبی نیز توجه داشته، گاه کتاب (موسیقی شعر) یا مقالاتی کاملا شکل مدارانه (فرمالیستی) نوشته اند. رستاخیز کلمات: درس گفتارهایی درباره نظریه ادبی صورتگرایان روس در این میان فرمالیستی ترین اثر ایشان است که در آن نه تنها به معرفی فرمالیسم (تاریخچه، آموزه ها و شخصیت های تاثیرگذار آن) پرداخته شده است، بلکه برخی از مقالات ایشان که با الهام گیری از آراء آنها نوشته شده اند، نیز در آن گنجانده شده است.
    با تمام محاسنی که این کتاب (همانند تمام آثار دکتر شفیعی کدکنی) دارد، انتقاداتی نیز می توان بر آن وارد ساخت. اصلی ترین این انتقادات عبارتند از: 1. بیان ناقص (و شاید هم نادرست) زمینه/زمینه های پیدایش فرمالیسم روسی 2. فقدان انسجام نظریه های ارائه شده از سوی نویسنده کتاب 3. وجود برخی گزاره های ابطال ناپذیر و غیر علمی در کتاب 4. و در نهایت گنجاندن فصل هایی مانند«تکامل موتیف کوزه گر در شعر خیام» که با فضای فرمالیستی کتاب رستاخیز کلمات تناسبی ندارند.
    کلیدواژگان: رستاخیز کلمات، شفیعی کدکنی، فرمالیسم، فرم، صورتگرایان روس
  • ابوالفضل حری * صفحات 69-90
    این مقاله، کتاب روایت پژوهی درزمانی: سنجش روش های قصه گویی و داستان نویسی در فارسی را از حیث شکل و محتوا مرور، بررسی و نقد می کند. ابتدا، فصل های اصلی کتاب مرور می شوند و سپس، مطالب و موضوعات هر فصل در پرتو رویکردهای نقد و نظریه روایت شناسی جداگانه بررسی و تحلیل می شوند. نویسنده در فصل اول، بحث متالپسس را بررسی می کند، لیکن در معرفی این مفهوم چندان دقیق عمل نمی کند. در فصل دوم نیز روایت گردانی و انواع آن را برمی شمرد، لیکن، معیاری برای دسته بندی های خود ارائه نمی کند. در فصل سوم، ضمیر دوم شخص را بررسی می کند، لیکن زبان مبهم نوشتار، درک خواننده را از این فصل کمرنگ می کند. در فصل آخر، کانونی شدگی فرضی را بررسی می کند که در تبین آن به خوبی عمل می کند. در فرایند بررسی مطالب، ضمن تقدیر از تلاش های نویسنده در ارائه اثری درخور تامل، نکاتی له و علیه ادعاهای نویسنده ارائه شده و در پایان، پیشنهادهایی برای بهتر شدن کیفیت کتاب ارائه می شود.
    کلیدواژگان: متالپسس، روایت گردانی، ضمیر دوم شخص، کانونی شدگی فرضیف روایت شناسی
  • مریم رامین نیا * صفحات 91-113
    کارکرد ابهام در فرایند خوانش متن تالیف فروغ صهبا، پیچیدگیها و شگردهای روایی در مبهم ساختن داستان را بررسی کرده است. «ابهام» صنعتی است در نوشتار که بنا به مقتضیات نویسنده و متن، میتواند عنصری جوهری و ذاتی یا ترفند ادبی تلقی شود. به رغم تلاش نویسنده در ارائه شواهد بسیاری از شگردهای ابهام آفرینی در داستان مدرن، ایراداتی به کتاب وارد است. پراکندگی و ضعف طبقهبندی مطالب در ساختار کتاب و تلقی نادرست از ابهام ایرادهای کلی کتاب است: 1- نپرداختن به انواع متنهای نوشتاری مانند متنهای عرفانی و شعر، و فروکاستن ابهام به نوع نوشتاری داستان- آن هم صرفا داستان مدرن و پسامدرن- در حالی که عنوان کتاب، بررسی ابهام در «متن» را هدف پیش روی خود قرار داده است، 2-یکی انگاشتن ابهام با پیچیدگی، 3- نبود تمایز میان انواع ابهام(ساختگی، ادبی، جوهری) 4- تنزل دادن ابهام به عنوان ترفندی برای حفظ صدارت نویسنده است از مهمترین مواردی است که مقاله حاضر به آنها پرداخته است.
    کلیدواژگان: ابهام، متن، داستان، نویسنده، ترفند، پیچیدگی، صهبا
  • قدسیه رضوانیان *، هاله کیانی بارفروشی صفحات 115-143
    «روش تحقیق» از مهم ترین لازمه های یک پژوهش علمی است و کتاب هایی که در این زمینه به چاپ می رسند، می توانند پژوهش گران را در آگاهی از روش های نوین و کاربردی پژوهش یاری نمایند. رشته ی دانشگاهی ادبیات فارسی یکی از رشته های علوم انسانی است و لزوم همگام شدن با تحولات علوم انسانی در این رشته باید به طور جدی موردتوجه قرارگیرد. در این مقاله، ضمن تبیین تحول روش شناسی در علوم انسانی، به ارزیابی انتقادی 10 کتاب روش تحقیق در ادبیات فارسی پرداخته شده است. در بخشی از این کتاب ها، غلبه ی تلقی سنتی از پژوهش و مفاهیم پوزینیویستی درباره ی ماهیت علم و پژوهش دیده می شود. روش غالب در بخش دیگری از کتاب ها ، «روش تفسیری» است؛ در اغلب این کتاب ها روش شناسی انتقادی جایگاهی نمی یابد و بعضا حتی نظریه های انتقادی طرح شده، با ماهیتی غیرانتقادی و تفسیری ارائه شده اند. دو کتاب از مجموع ده کتاب بررسی شده، به تبیین روش تحقیق با رویکرد انتقادی در ادبیات پرداخته و لزوم برخورداری از تفکر نقادانه در مراحل مختلف پژوهش ادبی را مورد توجه قرارداده اند.
    بخشی از مفاهیم سنتی و غیرانتقادی در این کتاب ها، ریشه در هژمونی هایی دارد که ادبیات را به مثابه ی ابزاری برای تعلیم و نقد را تفسیر دشواری های آثار ادبی و مقوله ای ذوقی تعریف می کند.
    کلیدواژگان: روش تحقیق در ادبیات فارسی، روش شناسی علوم انسانی، هژمونی در ادبیات
  • سیدرضا شاکری * صفحات 146-162
    این مقاله می کوشد با ارایه تبیین درست و اضمامی تر از واسازی دریدا و الزا م های معرفتی و روش شناختی آن، به یک نارسایی عمده در فضای نقد متون ادبی ایران اشاره کند و آن شتابزدگی در کاربست نظریه ها و روش های جدید نقد ادبی اروپایی در ایران است. کتاب مجتبی گلستانی نیز در ذیل این نارسایی نقد شده است. بدین ترتیب مقاله نشان می دهد که در فهم، تبیین و نقد و بررسی آثار نویسندگان معاصر ایران باید پیش از هر چیز با آنها گفتگو کرد تا از این راه درک فاصله میان جهان خواننده و متن برای خواننده شکل خاص خود را بگیرد. اما نویسنده کتاب عمدا در مقام پژوهشگر همچون سوژه مدرن متون آل احمد را به موضوعات برنامه پژوهشی خود تبدیل کرده و نتوانسته است با متن ارتباط برقرار کند. در این مقاله عمدتا روند ابژه شدن متنها در کتاب مورد نقد باز شده است. نتیجه حاصل از این بررسی این است که نقد آثار کسانی مانند آل احمد شاملو یا شریعتی و نیما و دیگران تابعی از شرایط تاریخی و کنشگری آنهاست که باید به صورت انضمامی و متوازن پی گرفته شود.
    کلیدواژگان: گلستانی، واسازی، متون، آل احمد، سوژه و انسان ایرانی
  • علی رضا شعبانلو * صفحات 163-179
    علم معانی به بررسی روش های کاربرد موثر زبان می پردازد و بلاغیون می کوشند تا با استخراج اصول موثر سخن گفتن، فن سخنوری را به دیگران بیاموزند و رمز و راز سخن بلیغ را دریابند. بنای کتب بلاغی فارسی دری، بر ترجمه کتب بلاغی عربی با درج چند نمونه فارسی نهاده شده است و از دیر باز به نقل همان چند مثال مکرر و مستعمل گذشتگان اکتفا گردیده است که نشان از عدم درک و فهم درست مولفان از بلاغت است. در این مقاله کتاب «بلاغت 1(معانی)» که کتاب درسی بزرگترین دانشگاه کشور، پیام نور، است؛ از لحاظ شکل و محتوا و روش و نظریه، نقد و ارزیابی گردید. از محاسن کتاب می توان به تدوین مباحث علم معانی بر اساس مقوله های دستور زبان فارسی اشاره کرد و از عیوب آن نیز می توان به تحمیل قواعد بلاغت زبان عربی بر زبان فارسی، عدم توجه به پویایی زبان، اختصاص علم معانی به زبان ادبی، نگاه صفر و یکی به بلاغت، عدم توجه به کلیت اثر و عدم توجه به وجه شنیداری و شفاهی زبان اشاره کرد.
    کلیدواژگان: بلاغت، معانی، زبان فارسی، بلاغت1(معانی)
  • سپیده عبدالکریمی * صفحات 181-203
    مقاله حاضر محصول نگاهی به کتاب زبان، بافت و متن؛ جنبه‏هایی از زبان در چشم‏اندازی اجتماعی- نشانه‏شناختی[i] است که طاهره ایشانی و مجتبی منشی‏زاده آن را به فارسی برگردان کرده‏اند. با توجه به آن‏که رویکرد نقشگرایانه به مطالعات زبانی نسبت به رویکردهای صورتگرایانه و شناختی در ایران درصد کم‏تری از مطالعات و بحث‏های زبان‏شناختی را به خود اختصاص داده است، جای خالی کتابی که نگرش اخیر را به زبان‏پژوهان علاقه‏مند معرفی کند؛ آن هم به زبان فارسی، به شدت محسوس بوده است. به همین دلیل، کوشش مترجمان این اثر ستودنی و شایسته سپاسگزاری است. به جرات می‏توان گفت یکی از امور حساسی که بر عهده مترجمان این اثر بوده است، برابرگزینیواژه‏ها و اصطلاحات این حوزه تخصصی بوده است؛ زیرا جای خالی کتاب‏هایی از این دست، خود، نشان‏دهنده عدم وضع واژه‏ها و اصطلاحات تخصصی دقیق و یکدست در رویکرد نقشگرایانه به مطالعه زبان، در فارسی است. افزون بر این، دیگر دشواری‏هایی که مترجمان برای برگردان اثر به زبان فارسی با آن‏ها روبه‏رو بوده‏اند، سبب شده است تا مواردی در ترجمه کتاب بایسته بازبینی بنمایند. بنابراین، آنچه از نظر خواهد گذشت، معرفی کتاب و مبنای نظری آن، معرفی موضوعی بخش‏ها و فصل‏های کتاب و بیان نقاط قوت و ضعف این کتاب ترجمه‏شده است.
    [i] نویسندگان کتاب: مایکل هلیدی- رقیه حسن؛مترجمان کتاب: مجتبی منشی‏زاده و طاهره ایشانی
    کلیدواژگان: زبان شناسی نقش گرا، نقد تحلیلی، بافت، متن
  • منا علی مددی * صفحات 205-229
    کتاب تاریخ ادبیات داستانی ایران، کتابی است که می کوشد به بررسی ادبیات داستانی ایران به ویژه رمان و داستان کوتاه (تا سال 1332) بپردازد و با بررسی پیشینه و خاستگاه های آن ها (داستا ن های بلند عامیانه، سفرنامه و خاطره نویسی، حکایت ها و...) سیر تحول تاریخی آنها را نشان دهد. همچنین نویسنده به انواع رمان (رمان تاریخی، رمان کارآگاهی و...) و دلایل شکل گیری برخی از آنها نیز پرداخته است.
    با این حال این کتاب کاستی هایی نیز دارد؛ جدای از ضعف های ساختاری (پراکندگی مطالب و...)، روش شناسی کتاب که روشی تکاملی است نیز سبب ایرادهایی مانند حاشیه ای ساختن ژانرهایی چون سفرنامه نویسی و خاطره نویسی، ناتوانی از بیان «چرایی» تغییرها و... گردیده است؛ ایرادهایی که دلیل اصلی آنها بی توجهی نویسنده کتاب به مبانی معرفتی روش خویش بوده است. بررسی محتوایی کتاب نیز سوالات متعددی را برای خوانندگان به وجود می آورد؛ سوالاتی که کتاب یا پاسخی به آن ها نداده است، یا در درستی پاسخ های آن، جای تردید وجود دارد.
    کلیدواژگان: ادبیات داستانی. تاریخ ادبیات. رمان. داستان کوتاه. تحول تاریخی
  • مصطفی گرجی * صفحات 231-253
    یکی از پژوهش های جدی و مهم در حوزه مولوی شناسی با تاکید بر مثنوی پژوهی در دهه اخیر، کتاب «روایت سر دلیران»، با عنوان فرعی «بازجست زندگی و تجارب تاریخی مولانا در مثنوی» به قلم قدرت الله طاهریاست که به همت نشر علمی (1392) چاپ و منتشر شده است. این کتاب، شاید تنها کتابی باشد که به صورت مستقل و با تاکید بر سه پیش فرض، سعی می کند تجربه زیسته مولوی را در مهم ترین اثر عرفانی اش بررسی و تحلیل کند و داستان های مثنوی به ویژه داستان های شاخص آن را بازتاب دیگرگون احوال و کنش های زندگی واقعی مولوی بداند. اینکه چه میزان این مدعا و هدف تالیف باتوجه به قرائن و امارات درون متنی فقط و فقط با تاکید بر مثنوی محقق شده؛ نکته ای است که به بازخوانی منتقدانه آن پرداخته ایم. دراین مقاله، ابتدا محاسن و ویژگی های منحصربه فرد اثر، در دو ساحت نقد روشی و بینشی بررسی شده و در گام دوم،مهم ترین نکات چالش برانگیز و معایب آن تحلیل شده است.
    کلیدواژگان: مثنوی پژوهی، مولوی، نقد کتاب، روایت سر دلیران
  • رحمان مشتاق مهر * صفحات 255-276
    کلیات شمس، قرن ها کتاب محبوب حلقه های سماع و اهل ذوق و عرفان و دوستداران غزل ناب بوده است. نخستین چاپ انتقادی آن در سالهای 1336-1344 به تصحیح استاد فروزانفر منتشر شد. چاپ های بعدی، آشکار و پنهان، بر اساس همان چاپ صورت گرفته است؛ بعضی به اهتمام افراد و بعضی با مباشرت ناشر. در کنار این چاپ ها تنها چاپ قابل اعتنا، چاپ دو جلدی استاد سبحانی است که در سال1381به بازار نشر آمد و با توضیحاتی مفید همراه بود.
    چاپ فروزانفر با همه امتیازاتش، منتقدانی نیز داشت. از جمله منتقدان آن استاد شفیعی بود که در مقدمه گزیده خود از غزلیات شمس، تصحیح دیگری از آن را ضروری دانست.
    آخرین کار شفیعی در این خصوص، گزیده کامل تری از آن بود که در سال 1388 انتشار یافت. علی رغم انتظار، این گزینش، جز چند مورد تصحیح قیاسی کاملا بر چاپ فروزانفر استوار است.
    این مقاله به چند و چون تصحیح فروزانفر از غزلیات، چاپ های قبل و بعد از آن و گزیده مفصل شفیعی تنها از منظر نسخه شناسی و تصحیح پرداخته است.
    کلیدواژگان: مولوي، کليات شمس، فروزانفر، شفيعي، تصحيح، نسخه خطي
  • فواد مولودی * صفحات 277-301
    در مقاله حاضر، کتاب «سیر ناتورالیسم در ایران» اثر عبدالله حسن زاده میرعلی را معرفی و نقد کرده ایم. نخست، ویژگی های زبانی و نگارشی و صوری کتاب را بررسی کرده و اشتباهات نگارشی و کم دقتی های ویرایشی و بی توجهی به ظرافت های صوری را (از ضبط ناصحیح واژگان گرفته تا کاربرد اشتباه اصطلاحات تخصصی و ناهمخوانی عناوین با مطالب) نشان داده ایم. در ادامه، شیوه ارجاع دهی و میزان اعتبار مآخذ آن را بررسی کرده ایم و متن کتاب را در تطبیق با منابع مورداستفاده، صحت سنجی نموده ایم. در بخش پایانی مقاله، به گونه ای تخصصی تر، چهارچوب نظری پژوهش و روش شناسی و ابعاد محتوایی آن را نقد و ارزیابی کرده ایم و در پایان به این نتیجه رسیده ایم که «عدم تبیین دقیق مولفه های ناتورالیستی در چهارچوب نظری» و «ناروشمندی در مرحله جمع آوری و تحلیل داده های پژوهش» و «کم توجهی به منطق درونی تطور داستان ناتورالیستی در ایران» سه ضعف عمده کتاب «سیر ناتورالیسم در ایران» است.
    کلیدواژگان: سیر ناتورالیسم در ایران، عبدالله حسن زاده میرعلی، داستان ناتورالیستی، روش شناسی، چهارچوب نظری
  • محمد یوسف نیری * صفحات 303-321
    مقاله ی حاضر نقدی است بر کتاب شرح شوق تالیف استاد سعید حمیدیان در پنج مجلد و 4397 صفحه در تجزیه و تحلیل غزلیات خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی.
    در این مقاله ابتدا امتیازات و کاستی های ساختاری کتاب بررسی شده سپس امتیازات و کاستی های محتوایی آن مورد بحث قرار گرفته است. در این رهگذر فصل هایی چون: جهش معرفتی، آفاق زبانی ورود به متشابهات سخن و مهندسی فرهنگ فراهم آمده است.
    در ادامه کاستی های محتوایی از دو منظر نقد درون ساختاری و نقد برون ساختاری بررسی شده و به دنبال آنها فصلی مستقل به تحلیل سازواری کتاب با مبانی و پیش فرض های مفروض اثر و نیز سازواری با مبانی و پیش فرض های اسلامی اختصاص یافته است. آخرین عنوان مقاله نتیجه گیری از مباحث مطروحه است که در آن داوری نهایی در باب این اثر مطرح شده است. بر این تقدیر کتاب شرح شوق در شمار ارزشمندترین آثار حافظ پژوهی و حتی بهترین پژوهش های ادبی معاصر قلمداد شده است که می توان گفت یکی از تحقیقی ترین و اجتهادی ترین پژوهش های صورت گرفته در علوم انسانی در یک صدسال اخیر است که می تواند در جهت کاربردی و راهبردی مولفه های فرهنگ ایران نقش آفرین باشد.
    کلیدواژگان: نقد درون ساختاری، نقد برون ساختاری، جهش معرفتی، آفاق زبان
  • رویا یدالهی شاه راه، محمد جواد مهدوی * صفحات 323-347
    در این مقاله، سه جلد آخر مجموعه ی تاریخ ادبیات کودکان ایران تالیف محمدهادی محمدی و زهره قایینی را در دو حوزه ی کلی ارزیابی کرده ایم: 1. مقدمات و زمینه های نظری، شامل: 1.1. نداشتن پیشینه ی کامل 1.2. مشخص نبودن مبنای نظری و روی کرد نویسندگان در نوشتن تاریخ ادبیات و به طور خاص، تاریخ ادبیات کودکان؛ 2. مسائل ساختاری و محتوایی، شامل: 2.1. نداشتن ساختار منسجم 2.2. مشخص نبودن تعاریف و اصطلاحات و گسست اثر از زمینه ی نظری ادبیات کودکان در ایران و جهان 2.3. ارجاع ندادن به منابع معتبر و طرح مدعاهای اثبات نشده 2.4. گستردگی بیش از حد دامنه ی کار 2.5. مشخص نبودن مبنای دوره بندی ها 2.6. مسائل مربوط به هیئت و ظاهر کتاب 2.7. مشکلات نگارشی و ویرایشی.
    در مجموع، علی رغم اشکالات نظری، ساختاری و محتوایی، ارزش اصلی این مجموعه را می توان در گردآوری منابع و اسناد مربوط به تاریخ ادبیات کودکان (به خصوص اسناد نادر) دانست و آن را به منزله ی منبع مهمی در این زمینه معرفی کرد.
    کلیدواژگان: تاریخ ادبیات کودکان ایران، نقد، محتوا، ساختار
  • پارسا یعقوبی جنبه سرایی * صفحات 349-371
    ابهام در مقام مفهومی معرفتی-ارتباطی یکی از اساسی ترین مفاهیم در حوزه خوانش متن است. این ویژگی از یک سو به دلیل ریشه داشتن در چند حوزه از دانش ها؛ از سوی دیگر به به اقتضای زمانه، ژانر، سبک و مواردی از این قبیل شکل های متنوعی دارد. به همین دلیل تحقیق و نوشتن در آن باب، بویژه بدون محدود کردن دوره و ژانر کاری دشوار است. این نوشتار در مقام نوعی فرا نقد درصدد معرفی و نقد کتاب «کارکرد ابهام در فرایند خوانش متن» تالیف فروغ صهبا است. نویسنده کتاب با طرح این ادعا که برغم نظریه مرگ مولف، ابهام موجود در داستان های مدرن و پسامدرن نشانه اقتدار غیر مستقیم نویسنده است، سعی کرده است انواع ابهام را در برخی از داستان های مذکور بررسی نماید. کتاب مذکور از منظر میزان اطلاع دهی در باب موضوعات، نیز تبیین صورت های ابهام اثری خواندنیست، منتهی افزون برچند ایراد ساختاری همچون عدم ذکر پیشینه، نارسایی در تعاریف و طبقه بندی ها نیز پاره ای گسست صوری و محتوایی؛ بر ادعایی بنا نهاده شده است، که متناقض می-نماید.
    کلیدواژگان: ابهام، خوانش متن، رمان فارسی، نقد کتاب
  • سید مهدی زرقانی * صفحات 373-385
    مدتی بود که در صدد نوشتن یادداشتی درباره وضعیت نقد ادبی در کشور عزیزمان بودم و باید از آقای عمارتی مقدم تشکر کنم که با نوشتن «بررسی و نقد رساله های شعری فلاسفه مسلمان از فن شعر ارسطو: ترجمه در زمانه عسرت» فرصت این کار را برایم فراهم کرد. منتها پیش از هر چیز عرض کنم این نوشته بیش از آنکه «پاسخ به نقد یک محقق جوان و مستعد» باشد، گفتگو درباره «شیوه نقدی» است که این روزها در نوشتارهای انتقادی رواج یافته و به نظرم برای جریان نقد ادبی زیان آور است؛ شیوه ای که احتمالا بخشی از آن به نسل ما برگردد و من به عنوان معلمی از آن نسل خود را در مورد آن مسئول و تا حدی مقصر می دانم. گاهی زمینه غالب منتقدان را میان سالان تشکیل می دهند و گاه سنت نقد در اختیار سالخوردگان قرار می گیرد و زمانی منتقدان جوان فعال ترند. هر کدام از این سه وضعیت، اقتضائات، فواید و ایرادهایی دارد که به جای خود قابل بررسی است. این طور به نظر می رسد که در شرایط فعلی منتقدان جوان، مستعد و جویای نام بیشتر هستند و خوشبختانه یکی پس از دیگری وارد عرصه نقد و نظریه می شوند. این وضعیت چشم انداز روشنی را پیش روی نقد ادبی در برابرمان قرار می دهد، به شرط این که همگی مراقب باشیم، از دو سوی بام «گرفتاری در رکود و تعارف و تعریف» و یا «خام پردازی» سقوط نکنیم. دیگر این که بر خلاف استادان نسل پیش از ما که غالبا با در پیش گرفتن «استراتژی سکوت» در قبال نقد آثارشان، عملا خود را برتر از منتقد و اساسا در معرض نقد قرار گرفتن می دیدند، من فکر می کنم دوران خود مقدس پنداری و برتر دانستن خویش از نقد به پایان رسیده و ما با پاسخ به نقدهای منتقدان، می توانیم وظیفه خودمان را در پیشبرد فرآیند نقد و احیانا جهت دادن به آن به انجام رسانیم. پاسخ ما به نقدهای نوشته شده بر آثارمان، در درجه نخست احترام به نقد و در درجه دوم تکریم شخصیت منتقد است که هر دو امر خجسته و مبارکی است و نتایج خوبی در پی دارد. من سعی می کنم ضمن طرح نکات انتقادی مربوط به وضعیت نقد ادبی در کشور، درباره برخی ایرادهای مطرح شده در مقاله آقای عمارتی مقدم هم سخن بگویم.
    کلیدواژگان: نقدنقد، آسیب شناسی، نقد کتاب، فلاسفه مسلمان، ارسطو
|
  • Sajjad Aydenloo * Pages 1-29
    Shabrang nameh is one of the athletic poems after than Shabrang nameh which is proceeded to revenge of Shabrang the son of White Dave from Iranians and his battles with Rostam and Iranians. Although the identification and introduction of the work goes on about a hundred and twenty years ago, knowledge and available researches about it is very low and its edited text has also recently been published. Shabrang nameh the poet is unknown have 2877 lines and it is possible belong to the sixth century poets. Because this poem is the references of two lesson of the tendency epic literary topics in the Persian Literature PhD, in this paper while introducing edition of this book and designing the hints to determine the probable date of its compose, some proposals have been also presented about a part of cases of introduction and recordings the its text.
    Keywords: Shabrang nameh, Edition, Heroic Poetic Works, Epic Literature
  • Morad Esmaeeli * Pages 31-45
    Undoubtedly choosing a proper methodology suitable with a research is regarded as one of the most fundamental principles of a scientific research. Familiarity and knowledge of these research methodologies and approaches will lead to the emergence of valuable and reliable researches.
    The book: Research Methodology in Simple Language is written by Maryam Sadeghi; in her book, the author endeavored to clarify the methods and principles of writing a thesis for the students of Persian Literature.
    The author of the current article concentrates on surveying and reviewing this book. He also points to the weak and strong points of the book in question. Based on findings of the article, despite the merits of the book such as dealing with research questions, containing specialized exercises, referring to the tables, and the most importantly focusing on the field of Persian Literature, the book has many fundamental problems, including the contradiction between the title of the book with its content, the writer’s lack of attention to the basic rules of writing and editing, the presence of confusing sentences suffering from lack of enough information, and its incomprehensibility. These shortcomings will prevent its readers from not only its full understanding but also from benefitting from it.
    Keywords: Research Methodology, Qualitative research, Research Methodology in Simple Language, Thesis
  • Issa Amankhani * Pages 47-67
    Contrary to the tradition of some professors such as Forouzanfar, Homaee, Zarrinkoub who mainly discussed on life and thought of the author / poet – some of the works by Dr. Shafiee Kadkani are specific and different because they have emphasized on the question of form and the form of literary work apart from the content and theme, and they have written sometimes books (poetry, music) or perfectly form oriented articles (based on formalist). Resurrection of words: in this meantime, a lesson of speeches on literary theory of Russian formalists has been the most formalist work by him in which not only is discussed on the introduction of the formalism (history, teachings and characters affected), but also some of his articles have been included which have been written with inspiration from their ideas.
    With all the advantages that this book has (such as all works by Dr. Shafiee Kadkani), there are some criticisms on it. The main criticisms are as follows: 1- incomplete expression (and possibly incorrect) background / context of the emergence of Russian Formalism, 2- lack of coherence of theories presented by the author, 3- some irrefutable and non-scientific propositions in the book and 4- finally, the inclusion of chapters such as "potter motif evolution in the poetry of Omar Khayyam" which is not consistent with formalism space of the book of resurrection of words.
    Keywords: resurrection words, Shafiee Kadkani, formalism, form, Russian formalists
  • Abolfazl Horri * Pages 69-90
    This paper aims to look at the form and the content of a book entitled, A Diachronic Narrative Study: On the Rhetorics of Persian Folktales and Literary Fictions (Safi, 20015) in a much more critical way, taken mostly from the narratological approaches. Firstly, the main four chapters of the book are reviewed. The first chapter introduces the concept of “metalepsis”, taken from Genette (1980, 1988). It is said that the writer has made no good effort to support his claims on this concept. The second chapter discusses “ravayatgardani”, i.e, a change in the process of narration, but again the writer has not been successful in the categorization of revayargardani. The third chapter has taken the second pronoun into consideration. Finally, the writer has gone to study the hypothetical focalization in chapter four, and has been successful to a large extant in dealing with such a concept. At the same time, some claims are made for and against of what the writer has stated within each chapter. While appreciating the efforts made by the writer all through the analysis of the book, some suggestions are made for the writer to take into his consideration.
    Keywords: Metalepsis, Revayatgardani, Second person pronoun, Hypothetical focalization, Narratology
  • Maryam Raminnia * Pages 91-113
    The main aim of the book “Ambiguity function in the process of reading the text authored by Forough Sahba” is to examine complexities, discurcitivities and narrative techniques making the stories ambiguous. Although the author attempts to present a host of evidences on ambiguous-making techniques for modern stories, there still exist some criticisms on the structure and content of the book which requires its examination more closely. Disorganization and weakness in the classification of the book’s contents besides misreading of “ ambiguity” are the main drawbacks of the present book. More evidently, reducing the ambiguity in stories, merely modern and postmodern ones, equaling the ambiguity with is complexities and discursivities and also downgrading the ambiguity which are perceived as strategies for maintaining the author’s authority are the main motives for writing this paper.
    Keywords: ambiguity, text, Story, Author, Strategy, Complexity, discursivity, Sahba
  • Ghodsieh Rezvanian *, Haleh Kiani Barforushi Pages 115-143
    The research method is one of the most important requirements of a scientific and academic research, and books published in the context of the research method can help researchers in understanding new and applied methods of research. The field of literature is one of the disciplines of the humanities, and the need to keep pace with the developments in the humanities in this field should be taken seriously.
    In this paper, while explaining the evolution of methodology in the humanities, the critical evaluation of 10 books in the field of Persian literature has been studied. The results of this research show that in the part of the literature research books, the traditional conception of research and the concepts of positivism about the nature of science and research are seen. The methodology presented in another part of the books is "an interpretative method"; most of these books do not addressed critical methodology, and in some cases even critical theories are presented in an uncritical and interpretive nature. Two books out of the ten books reviewed in this study have explored the method of research with a critical approach in literature and have considered the need for critical thinking in different stages of literary research. Part of the traditional and uncritical concepts in these books is rooted in hegemony that defines literature as a tool for teaching and critique of the difficulty of literary works and tasty categories.
    Keywords: Research method in Persian literature, Humanities Methodology, Ideological hegemony in literature
  • Seyed Reza Shakeri * Pages 146-162
    This paper can point to undeniable considerations in criticizing and criticizing the literary text of Iran by presenting the correct and additional explanation of Derrida's deconstruction and its cognitive requirements, making it acceleration in the use of new theories and methods of critique European Europe is in Iran. Mojtaba Golestani's book is also criticized for this failure. Thus, the article shows that in understanding, explaining and criticizing the works of contemporary Iranian writers, they should discuss with them beforehand, in order to understand the distance between the reader's world and the text for the reader of his own. The book deliberately as a researcher, like the modern subject, has transformed the texts of AleAhmad into the subjects of his research program and has not been able to communicate with the text. In this article, the process of objecting the texts is largely open in a critically acclaimed book. The result of this study is that the critique of the works of such people as Ale Ahmad Shamloo, Shariati, Nima and others is a function of their historical conditions and activities, which should be taken in a concise and balanced way.
    Keywords: Golestani, Vassazi, texts, AleAhmad, Iranian Dasein
  • Ali Reza Shabanlu * Pages 163-179
    Semantics examines the effective ways of language application, and rhetoricians try to teach the eloquence skills to others and perceive the mystery of the eloquent speech by extracting the effective principles of utterance. The premise of Persian Dari rhetoric books is based on the translation of Arabic rhetorical books with several inserted Persian examples, and has long been quoted the same as a few frequent old examples of the deceased, which indicates that the authors do not properly understand the rhetoric. In this article, the book "Rhetoric 1 (semantics)", which is the textbook of the largest university in the country, Payame Noor, was criticized and evaluated in terms of form, content, methodology and theory. Among the merits of the book, it is possible to mention the topics of semantics on the basis of the Persian grammar categories. Among its defects, it is possible to mention the imposition of the rules of Arabic rhetoric on Persian language, the disregard for the dynamics of language, the appropriation of semantics to literary language, the old black or white (biased) attitude towards Rhetoric, lack of attention to the work’s wholeness and inattentiveness to the oral and auditory aspects of language.
    Keywords: Rhetoric, Semantics, Persian language, Rhetoric 1 (semantics)
  • Sepideh Abdolkarimi * Pages 181-203
    The present article is the result of a critical look at the book “Language, Context and Text: Aspects of Language in a Social-Semiotic Perspective” which is translated to Persian by Dr. Mojtaba Monshizadeh and Dr. Tahereh Ishani. Due to the fact that functional approach to linguistic studies in Iran has gained less attention than generative and cognitive approaches, lack of the presence of such a book in Persian, introducing functional approach to language researchers interested in this approach, was strongly felt. For this reason, translators’ attempt is admirable. One of the challenges translators has faced, has been equivalent choices for technical terms in the named approach and the absence of books in this field in Persian has resulted in the present situation which is lack of Persian sources in functional linguistics. Other difficulties the translators had, have resulted in the emergence of cases which in their own turn require the revision of the book. Therefore, this article is the introduction of the book; its sections and chapters, its strong points and weak points.
    Keywords: functional linguistics, analytical critics, context, text
  • Mona Alimadadi * Pages 205-229
    The history of Iran’s fiction is a book that tries to research on Iran’s fiction and it’s geners as novel, short story,…. It tries to show their evolution by review on their Sources and historical background (folk tales, itinerary, diaries,…). The writer has written about the kind of novel as historical or detective novel.
    However, there are some defects too. These defects includes structural defects (as distribution of content,….) and the methodology. The methodology (evolutionist methodology) itself causes some defects too, defects as ignore some geners as itinerary, diaries,… and inabling from Express the reason of some innovations. A research on the Content causes some questions too.The questions that there is no ansower fome them in the book.
    Keywords: The fiction. The history of literature. The novel. The short story. The historical evolution
  • Mostafa Girji * Pages 231-253
    One of the serious and crucial researches in the field of mewlana by attitude mathnavi in the recent decade is Revayate Serre Delbaran book -research of Mewlana historical experiences and his life in the Mathnavi-Written by Ghodrat Taherri which is printed in the Scientific in the 2014. This book may be only book that separately and by approach three supposed, try to study and analyze Mewlana lived experiences in the his mystical and introduce mathnavi stories especially famous stories, reflection of mewlana factual life. There is main question and that is "does writer reach his target by obvious signs" and I will try to analyze this problem. In this article, writer studied work exclusive characteristics in the method (form) and content in the first step and analyzed its defects in the second step.
    Keywords: Research in the Mathnavi, Mewlana, book critic, Revayate serre delbaran
  • Rahman Moshtaghmehr * Pages 255-276
    Maulana’s Divan, alongside the Masnavi, has, for centuries, been a favorite book with circles of “Sama’,” people of taste and mysticism, and lovers of sonnets. The first critical edition of the book, edited by Foruzanfar, was published by University of Tehran in ten volumes, from 1957 to 1965. All following editions of the book have been prepared, publically or in private, according to Foruzanfar’s edition. Some editions carry the names of particular authors on them, while some others bear just the publishers’ names. Alongside these publications, the only reliable editions are those prepared by Professor Sobhani and published by Ghatreh Publications ,in 2002. The edition includes notes and explanations. The Foruzanfar edition, with all its advantages, had its critics, too. One of them was Professor Shafi’i Kadkani who, in his prominent Introduction to his Selections from Maulana’s Divan, suggested the need for another critical edition of the book. Kadkani’s last work on Mowlana’s Divan consisted two volumes, published in 2009. The expectation was that the selection would be based on a new attitude towards the manuscripts of the text, but, apart from a few corrections, the study is entirely based on the Foruzanfar edition. This paper deals with the quality of the Foruzanfar edition, the editions published before and after it, and Kadkani’s exhaustive edition, from a manuscriptological and editorial skills perspectives.
    Keywords: Maulana, Shams, e Tabrizi's Divan, Foruzanfar, Shafii Kadkani, editing, manuscripts
  • Foad Moloodi * Pages 277-301
    This paper introduces and criticizes Abdollah Hassanzadeh Mirali's "A Survey of Naturalism in Iran." First the linguistic, formal and writing aspects of the book have been analyzed, the writing and editing mistakes, and inaccuracies in formal precisions (from incorrect recordings of words to inappropriate use of technical expressions, and the mismatch between titles and the content) have been shown. In the rest of the paper, referencing and validity of the references have been studied and the text has been verified against the references that have been used. The final part of the essay has more specifically evaluated and criticized the theoretical framework of the research, its methodology, and its content. It has been concluded that the three main weaknesses of the book are "failure to identify the specific elements of naturalism in theoretical framework", "unsystematic data collection and data analysis in the research", and "failure to pay attention to the internal logic of the evolution of naturalist fiction in Iran."
    Keywords: A Survey of Naturalism in Iran, Abdollah Hassanzadeh Mirali, Naturalist Fiction, Methodology, Theoretical Framework
  • Mohmmad Yousef Nayyeri * Pages 303-321
    book which goes through the Ghazaliyat - e- Hafez in 5 volumes & 4397 pages in order to present the latter’s thorough analysis.
    In this study the structural and content- based advantages and shortcomings are discussed&finally ordered as such: The Rise of wisdom, Linguistic Horizens, Entrance into speech Similarities & Fashioning of culture.
    The content- based short comings are then analyzed from two points of view; contextual and textual. More over,an independent chapter is devoted to the agreement of the book and the principles & presuppositions of the primary source &those of Islam.
    The last section of the paper is drawing conclusion from the discussed issues which entails the final judgment about the book. Sharh-e- Showq is accordingly evaluated as among the most voluable &even among the best of the contemporary body of research in the realm of Hafez studies.
    It can be asserted that it is one of the richest books in terms of investigation and proficiency It can also be grouped among the best works in the field within the last hundred years. As such it can play an effective role in furthering the cultural cause in Iran, both strategicaiiy & practically.
    Keywords: textual Criticism, contextual criticisn Rise of wisdom, Linguistic Horizens
  • Rouya Yadollahi Shahrah, Mohammad Javad Mahdavi * Pages 323-347
    in Iran present article has evaluated the last three volumes of Tarikh-e Adabiat-e Koodakan-e Iran (The History of Children’s Literature of Iran) in two general areas: 1. the Generalities and the theoretical grounds, including: 1.1. Not explaining the complete literature of the subject, 1.2. not having a clear theoretical base and an explicit approach toward writing the history of literature as a whole and writing the history of children’s literature in particular; 2. The structural-content problems including: 2.1. Not having a coherent structure, 2.2. Not having a clear terminology, 2.3. Not referring to authentic resources and raising unproven claims, 2.4. Covering a very vast historical domain, 2.5. Not having a clear base for the historical periodization, 2.6. Having deficiencies pertaining to the format and the appearance of the book, 2.7. Having writing and editing errors.
    As a whole, in spite of the theoretical, structural and content deficiencies, the real importance of this collection is that it has gathered the source materials and documents (specially the scare documents) relating to Persian children’s literature and one can introduce it as an important reference book in this field.
    Keywords: Tarikh, e Adabiat, e Koodakan, e Iran, criticism, content, structure
  • Parsa Janbeh Saraie * Pages 349-371
    As a communicative-epistemological concept, ambiguity is pivotal to any discussion of reading. Due to its roots in different fields of knowledge, as well as its dependence on age, genre, style, etc., ambiguity finds different embodiments in different circumstances. Therefore, it would be very difficult to discuss the concept without delimiting it to specific ages or genres. This paper is a meta-commentary on “The Function of Ambiguity in the Process of Reading Texts” by Forough Sahba. Via her analysis of some modernist and postmodernist narratives, Sahba has argued that despite the theory of the death of the author modernist and postmodernist uses of ambiguity show the centrality of the author. The book is informative and especially helpful in defining different types of ambiguity. However, it has some shortcomings: it has no literature review; its classifications of ambiguity are not satisfying; and it has a few nonconsistency in its form and content. Moreover, it is based on a contradictory claim.
    Keywords: ambiguity, reading texts, Persian novel, book review