فهرست مطالب

مرتع و آبخیزداری - سال هفتاد و یکم شماره 1 (بهار 1397)
  • سال هفتاد و یکم شماره 1 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/03/30
  • تعداد عناوین: 20
|
  • نایفه اداک، حسین ارزانی *، سید مهدی حشمت الواعظین صفحات 1-10
    یکی از فعالیت های تولیدی کشاورزی که می تواند با سرمایه کم اشتغال ایجاد کند زنبورداری است. زنبورداری می تواند به عنوان یک راهکار سبب افزایش درآمد بهره برداران از مراتع، تعادل دام در مرتع، بهبود وضعیت اقتصادی روستاییان و مشارکت در طرح های مرتعداری شود. مراتع ژیوار دارای پتانسیل زیادی در زمینه استفاده های متنوع از مراتع می باشند. بنابراین، در تحقیق حاضر بر آن شدیم تا مقدار افزایش درآمد ناشی از زنبورداری را برآورد نماییم. از جمله عواملی که بر درآمد زنبوردار می تواند موثر باشند و در این تحقیق مورد مطالعه قرار گرفتند عبارتند از: خصوصیات فردی زنبوردار، خصوصیات واحد زنبورداری ، هزینه ها و درآمدها. داده های پرسشنامه از طریق مصاحبه شفاهی و با پر کردن پرسشنامه جمع آوری گردید. تجزیه و تحلیل پرسشنامه با استفاده از نرم افزار SPSS انجام گرفت. نتایج نشان داد که تعداد کندو و نسبت شکر به عسل بر درآمد زنبوردار و تولید عسل اثر معنی دار داشتند. از بین هزینه ها شکر بیشترین سهم را دارد که افزایش درصد شکر از یک طرف باعث افزایش تولید و درآمد و از طرف دیگر باعث کاهش قیمت و افزایش هزینه ها می شود. می توان گفت کاهش سودآوری فقط به دلیل مصرف زیاد شکر نیست، بلکه ممکن است به دلیل بازاریابی ضعیف نیز باشد. اما تعداد کندو به دلیل کاهش متوسط هزینه ها باعث افزایش سودآوری می شود.
    کلیدواژگان: اقتصاد، زنبورداری، ژیوار، سودآوری، مرتع، کردستان
  • پویان دهقان، حسین آذرنیوند *، حسن خسروی، غلامرضا زهتابیان، علیرضا مقدم نیا صفحات 11-24
    کاهش بیش از حد توان منابع طبیعی یکی از چالش های بسیار مهمی است که بشر در قرن اخیر با آن روبرو است. بهره برداری مناسب از اراضی و مدیریت اصولی کاربری اراضی بر اساس توان اکولوژیکی آن، نقش مهمی در راستای نیل به توسعه پایدار دارد. از این رو جهت دستیابی به توسعه پایدار و به منظور استفاده مناسب از اراضی، باید گرایش ها به سمت برنامه ریزی و بهره برداری اصولی از منابع و بر اساس توان آن ها باشد. بنابراین از آنجا که کشاورزی آثار محیط زیستی فراوانی بر مناطق شهری دارد، ارزیابی اراضی کشاورزی ضرورت پیدا می کند. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی توان اکولوژیکی اراضی شهرستان اشتهارد از منظر کشاورزی و مرتعداری می باشد. به این منظور با استفاده از معیارهای اکولوژیکی و نیز با به کارگیری روش های Fuzzy، Fuzzy AHP و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) توان اکولوژیکی اراضی شهرستان اشتهارد مورد ارزیابی قرار گرفت. جهت استانداردسازی لایه ها از روش Fuzzy و نیز برای اختصاص دادن وزن به هر یک از شاخص های مورد استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (Fuzzy AHP) استفاده گردید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که اراضی با توان اکولوژیکی درجه یک با 50/1 درصد و اراضی درجه چهار با 36/25 درصد کمترین و بیشترین درصد از کل منطقه مورد مطالعه را شامل می شوند. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل در این تحقیق نشان دهنده کارایی بالای روش Fuzzy AHP در ارزیابی توان اکولوژیکی منطقه است و می توان آن را با تغییرات لازم برای سایر مناطق و همچنین دیگر فعالیت های مکان یابی مورد استفاده قرار داد.
    کلیدواژگان: توان اکولوژیک، آمایش سرزمین، GIS، Fuzzy AHP
  • محسن آرمین *، محمد رسول رجبی، فاطمه برزگری بنادکوکی صفحات 25-44
    فرسایش خاک و تلفات عناصر غذایی و مواد آلی متعاقب آن اثرات مستقیم و غیر مستقیمی از کاهش تولید و سودبخشی تا آلودگی های فیزیکی و شیمیایی منابع آب دارد. یکی از مهم ترین پیامدهای فرسایش هم برای محیط منشا آن و هم برای چرخه های اقتصادی کاهش حاصلخیزی خاک است. تلفات حاصلخیزی خاک معمولا با تجزیه و تحلیل رسوبات منتقل شده در رواناب ناشی از باران طبیعی یا شبیه سازی شده در پلات های آزمایشی مطالعه می شود اما در این تحقیق تلفات حاصلخیزی خاک با تجزیه و تحلیل رسوبات نهشته شده پشت سدهای اصلاحی که با هدف کنترل فرسایش و تثبیت پروفیل طولی در آبراهه های حوزه آبخیز صفارود شهرستان رامسر طی سال های 1373 الی 1388 احداث گردیده اند، بررسی شد. بدین منظور تلفات خاک با تعیین چندین ویژگی فیزیکو- شیمیایی رسوبات نهشته شده در پشت سدهای اصلاحی منتخب و مقایسه آنها با همان ویژگی های خاک منشا بررسی شد. در بخش تجزیه و تحلیل ویژگی های فیزیکو- شیمیایی خاک، نتایج نشان داد که اغلب خاک های مورد مطالعه دارای بافت شنی، غیر شور، خنثی، آهکی و غیرسدیمی هستند. بر اساس تقسیم بندی مقدار ماده آلی، تقریبا 60 درصد از خاک های مورد مطالعه دارای ساختمان ضعیف و پایداری ساختمانی کمی هستند و غالبا در کلاس متوسط فرسایش پذیری خاک قرار دارند. در بخش تلفات حاصلحیزی خاک، نتایج نشان داد که فرسایش نه فقط منجر به از دست رفتن اجزاء معدنی جامد خاک می شود بلکه همچنین منجر به تلفات مواد آلی و مواد مغذی شیمیایی خاک می شود. تغییر در خصوصیات خاک در نتیجه فرسایش خاک اساسا به دلیل کاهش عمق موثر بر سطح حاصلخیزی تاثیر می گذارد. یک کاهش معنی داری در مقدار کرین و نیتروژن و همه عناصر ماکرو و ریزمغذی ها ایجاد می شود. تلفات کربن، ازت، فسفر، پتاسیم، سدیم و مجموع کلسیم و منیزیم در منطقه مورد مطالعه به ترتیب به میزان 26/6588، 78/1921، 71/19، 53/6، 89/19 و 13/503 گرم در هکتار در سال است که این میزان تلفات تهدیدی جدی برای فرایندها و فعالیت های مرتبط با حاصلخیزی خاک از جمله توسعه پوشش گیاهی در منطقه است.
    کلیدواژگان: تلفات حاصلخیزی، فرسایش خاک، رسوب، سدهای اصلاحی، حوزه آبخیز صفارود، شهرستان رامسر
  • مریم اسدی، علی فتح زاده * صفحات 45-60
    آگاهی از میزان رسوب معلق رودخانه ها یکی از مسائل اساسی در پروژه های آبی است که طراحان تاسیسات آبی همواره با آن روبرو بوده اند. با توجه به صرف هزینه و زمان طولانی جهت اندازه گیری بار معلق رودخانه ها، استفاده از منحنی های سنجه رسوب معمول ترین روش برآورد بار رسوب معلق رودخانه ها محسوب می گردد. این در حالی است که روش های نوین مبتنی بر هوش مصنوعی و داده کاوی در بسیاری از علوم مهندسی رخنه کرده است. بر همین اساس هدف اصلی این تحقیق به چالش کشیدن توانمندی روش کلاسیک برآورد بار معلق در مقایسه با برخی روش های نوظهور می باشد. ما در این پژوهش شش مدل،K نزدیک ترین همسایه، شبکه عصبی پس انتشار خطا، فرآیند گوسی، درخت تصمیم گیری M5، ماشین بردار پشتیبان و ماشین بردار پشتیبان تکاملی را انتخاب و به مقایسه آنها با مدل سنجه رسوب در هشت حوزه آبخیز واقع در استان گیلان پرداختیم. طول دوره آماری داده های ورودی به مدل ها به صورت روزانه و 30 ساله در نظر گرفته شد. ارزیابی نتایج حاصله نشان داد مدل فرآیند گوسی در مقایسه با سایر مدل ها، با کمترین مجموع مربعات باقیمانده (RMSE) (متوسط مجموع مربعات باقی مانده= 05/37 در هشت حوزه) و بیشترین ضریب همبستگی (r) (متوسط ضریب همبستگی 72/0 در هشت حوزه) و با بهترین ضریب ناش- ساتکلیف (متوسط 66/0 در هشت حوزه) نسبت به سایر مدل ها از کارآیی بیشتری برخوردار است. لذا استفاده از مدل های مذکور به جای روش های معمول برآورد بار معلق می تواند دقت این برآوردها را به میزان قابل ملاحظه ای بهبود بخشد.
    کلیدواژگان: بار رسوبی معلق، منحنی سنجه رسوب، فرآیند گوسی، داده کاوی، هوش مصنوعی
  • عیسی جعفری فوتمی، اساعیل شیدای کرکج * صفحات 61-71
    هدف از این مطالعه بررسی علل عدم قطعیت در روش های مختلف برآورد کربن خاک و همچنین ارزیابی روش محاسبه ای پیشنهادی است که تاثیر وزن مخصوص خاک را در محاسبه کربن از بین برده و میزان واقعی کربن خاک را برای خاک هایی با وزن مخصوص ظاهری متفاوت بر حسب عمق معادل مشخص می کند. بنابراین به منظور آزمون صحت این روش پیشنهادی، میزان کربن در سه نوع شدت چرا در شوره زارهای استان گلستان (چرای سبک، چرای متوسط و چرای شدید)، محاسبه و روش های مختلف مورد آزمون آماری و بررسی قرار گرفتند. نتایج مقایسه میانگین ها برای هر یک از پارامترهای مربوط به رویکردها نشان داد که بر اساس روش اول (پارامتر غلظت کربن) عمق اول مناطق شدت چرای سبک و شدت چرای متوسط و چرای شدید از لحاظ آماری دارای تفاوت معنی داری هستند و به ترتیب میزان غلظت کربن برابر با 39/31، 57/23 و 5/11 گرم کربن در کیلوگرم خاک می باشند حال آنکه برای عمق اول خاک در صورت ارائه کربن توده ای در واحد سطح بر اساس عمق ثابت نتایج متناقضی به دست می آید. به طوری که عمق اول سایت شدت چرای سبک و متوسط به ترتیب با مقادیر 15/89 و 47/74تن در هکتار در عمق ثابتدارای بیشترین مقدار کربن توده ای بوده و سایت شدت چرای سنگین با میزان 93/42 تن در هکتار در عمق ثابت دارای کمترین میزان است. مشابه این عدم قطعیت ها بین دو عمق مورد مطالعه نیز برای سایت های مختلف وجود دارد. برای رفع این تناقض رایج در مطالعات متعدد، پارامتر کربن توده ای بر اساس عمق معادل برای سایت های مورد مطالعه محاسبه گردید و نتایج آن نشان داد سایت چرای کم و چرای سنگین همچنان بیشترین و کمترین میزان کربن را دارند و در سایر موارد نیز تغییراتی ایجاد نشده در حالیکه میزان نسبی اختلافات بین سایت ها تغییر یافته است؛ و این در حالی می باشد که تاثیر فشردگی توده خاک بر محاسبه کربن ترسیبی حذف شده است و به عنوان نتیجه کلی؛ روش های مرسومی که برای محاسبه ذخیره ماده آلی استفاده می شوند به دلیل توده های نابرابر خاک (فشردگی خاک و وزن مخصوص های متفاوت) به طور دقیق بیان کننده تفاوت های کربن ترسیبی در توده خاک نیستند و برای ارزیابی قابل اعتماد مدیریت ذخیره ماده آلی خاک و سایر عناصر غذایی خاک؛ باید توده های خاک مورد مقایسه، به صورت معادل مد نظر قرار گیرند.
    کلیدواژگان: ترسیب کربن خاک، کربن عمق معادل، شدت چرا، شوره زارهای استان گلستان
  • علیرستم خانی زاده، رضا عرفانزاده *، رضا سیاه منصور صفحات 73-84
    هدف این مطالعه کمی سازی واکنش ریختی گونه های Bromus tomentellus، Hordeum bulbosum و Agropyron trichophorum به چرای مداوم گوسفند در مراتع نیمه خشک لرستان بود. در دو منطقه قرق و چرا شده، در مجموع اقدام به استقرار 4 ترانسکت 200 متری شد و در طول هر یک از این ترانسکت ها 10 نقطه تصادفی انتخاب و در هر نقطه نزدیکترین گیاه مورد مطالعه در نظر گرفته شد. خصوصیات ریختی شامل ارتفاع، فاصله میان گره، طول و وزن ریشه، تولید و زی توده اندازه گیری شدند. پس از بررسی نرمال بودن داده ها، میانگین ها با استفاده از آزمون t-test غیر زوجی بین منطقه قرق و چرا شده مقایسه شدند. اثر چرای دام بر ارتفاع، فاصله میان گره ساقه، طول و وزن ریشه، تولید و زی توده H. bulbosum و A. trichophorumمعنی دار شد. به طوری که میانگین وزن ذی توده H. bulbosumدر منطقه قرق 1/117 گرم و در چرا شده 1/16 گرم بود و ارتفاع A. trichophorum به ترتیب در قرق 1/525 میلی متر و در منطقه چرا 7/334 میلی متر به دست آمد. چرای دام بر ارتفاع و فاصله میان گره B. tomentellusتاثیرمعنی داری نداشت (05/0p>). چرای دام باعث افزایش معنی دار طول ریشه به اندازه 35/58 میلی متر در B. tomentellusگردید. به طور کلی نتایجاین تحقیق نشان داد که گونه های مختلف گیاهی در مواجهه با چرای مداوم با به سنجی در مصرف منابع واکنش های مختلفی بسته به نوع گونه از خود نشان می دهند. شناسایی تغییرات ریختی در گونه های شاخص کمک شایانی به مدیریت چرایی پایدار در مراتع می نماید.
    کلیدواژگان: چرای دام، ویژگی های ریخت شناسی، مراتع نیمه خشک، لرستان، زاغه
  • سمیه دهداری *، نظام ارمند، محمد فرجی، نسیم آرمان، فاطمه هادیان صفحات 85-96
    هدف از مطالعه حاضر بررسی تاثیر سدهای کارون 3 و 4 بر تغییرات کاربری و پوشش اراضی است. به این منظور 4 تصویر ماهواره ای لندست در یک دوره 28 ساله (سال های 1985، 2003، 2009 و 2013) مورد استفاده قرار گرفت و تصحیحات هندسی، اتمسفری و توپوگرافی اعمال شد و روش طبقه بندی نظارت شده و الگوریتم حداکثر احتمال برای بررسی تغییرات پوشش و کاربری اراضی استفاده گردید. صحت کاربری اراضی و ضریب کاپا با استفاده از نقشه های توپوگرافی و بازدید های زمینی تعیین شدند. بر طبق نتایج ضریب کاپا و صحت نقشه های تولیدی بالاتر از 79/0 و 24/86 به دست آمد. نقشه های تولیدی سال 2009 نشان داد که بر اثر احداث سد کارون 3 حدود 88/6734 هکتار از اراضی و بر اساس تصویر 2013 با احداث سد کارون 4 حدود 39/5127 هکتار از اراضی جنگلی نابود شده اند. به دلیل ساخت سد کارون 3 در سال 2009 نسبت به سال 2003 میزان خاک بدون پوشش در منطقه 88/3449 هکتار و در سال 2013 با احداث سد کارون 4، 91/2555 هکتار خاک بدون پوشش در منطقه افزایش یافت، به طور کلی یافته های این تحقیق بیان گر تخریب اراضی جنگلی و مرتعی در منطقه به دلیل ساخت دو سد کارون 3 و 4 است.
    کلیدواژگان: سد، تصحیحات هندسی، اتمسفری و توپوگرافی
  • علیرضا عرب عامری *، خلیل رضایی، مجتبی یمانی صفحات 97-114
    فرسایش خندقی یکی از فرآیندهای فرساینده سطح زمین است که عمدتا باعث تغییر شکل سطح زمین و ایجاد خسارت شدید محیطی و اقتصادی می گردد. هدف از این پژوهش مدل سازی بین متغیرهای محیطی موثر در فرسایش خندقی موجود در منطقه مطالعاتی و تهیه نقشه حساسیت فرسایش خندقی با روش داده محور شواهد وزن قطعی در حوضه طرود که دارای حساسیت بالایی نسبت به فرسایش خندقی است، می باشد. در ابتدا نقشه پراکنش خندق ها با استفاده از عملیات میدانی تهیه گردید و از 80 مورد شناسایی شده، 70 درصد (56 خندق) به طور تصادفی به منظور مدل سازی و بقیه 30 درصد (24 خندق) برای اعتبارسنجی مورد استفاده قرار گرفت. در جریان مدل سازی اگر بین متغیرها همبستگی بالایی وجود داشته باشد دقت مدل کاهش پیدا می کند، بدین منظور تست هم خطی بین متغیرهای وابسته انجام گرفت. ضریب تحمل یک شاخص مهم برای محاسبه تست هم خطی می باشند. در نهایت 15 متغیر شامل شاخص های ژئومورفومتری، زمین شناختی، محیطی و هیدرولوژیک به منظور مدل سازی مورد استفاده قرار گرفت. در جریان مدل سازی با روش شواهد وزن قطعی چهار رابطه قطعیت (Bel)، عدم قطعیت (Dis)، عدم اطمینان (Unc) و احتمال (Pls) محاسبه گردید و از تابع قطعیت برای تهیه نقشه حساسیت فرسایش خندقی استفاده گردید. به منظور اعتبارسنجی مدل از مساحت زیرمنحنی AUC استفاده گردید و مقادیر نرخ پیش بینی و نرخ موفقیت برای مدل محاسبه گردید. طبق نتایج روش شواهد وزن قطعی با نرخ پیش بینی 1 و نرخ موفقیت 959/0 دارای دقت عالی بوده و قابلیت فوق العاده ای در شناسایی مناطق حساس به فرسایش خندقی در منطقه مطالعاتی داشته است. نتایج نشان داد که 79/21 درصد (84/90 کیلومترمربع) از سطح منطقه مطالعاتی در کلاس حساسیت زیاد و خیلی زیاد قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: خندق، متغیرهای محیطی، شواهد وزن قطعی، منحنی ROC، حوضه طرود
  • مهشید سوری *، خالد بایزیدی، احسان زند اصفهانی، جواد معتمدی صفحات 115-126
    گونه مرتعیAgropyron desertorum از مهم ترین گراس های چندساله نواحی نیمه خشک و معتدل بوده که به منظور تهیه علوفه، ایجاد چراگاه، تثبیت خاک ها و مدیریت منابع آبی توسط کارشناسان منابع طبیعی توصیه می شود. آگاهی از تغییرات عملکرد گونه های مرتعی در شرایط متفاوت محیطی از ضروریات اصلاح، احیاء و مدیریت اکوسیستم های مرتعی است. هدف از این تحقیق بررسی تاثیرات متقابل عوامل محیطی خشکی و آلودگی بر عملکرد گونه مرتعی Agropyron desertorum است. این تحقیق به صورت آزمایش در شرایط گلخانه ای در قالب طرح فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی تحت تاثیر تیمارهای اکسید مس در 4 سطح (0، 25، 50 و 100 میلی گرم بر لیتر)، نانواکسید مس در 4 سطح (0، 25، 50 و 100 میلی گرم بر لیتر) و پلی اتیلن گلایکول6000 (PEG6000) در 3 سطح (0، 6/0- و 2/1- مگاپاسکال) در 5 تکرار بر روی گیاه به صورت گلدانی در گلخانه هیدروپونیک انجام گرفت. پس از اعمال تنش ها، تغییرات کلروفیل، پتاسیم، وزن تر ریشه، ساقه و طول بخش اندام هوایی اندازه گیری شدند. داده های حاصل از اندازه گیری به روش طرح آزمایشی فاکتوریل و با استفاده از نرم افزار SPSS.18 وآزمون دانکن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل خصوصیات گیاهی اندازه گیری شده نشان داد تمامی صفات گونه Agropyron desertorum تحت تاثیر اثرات متقابل عوامل محیطی خشکی و آلودگی، نسبت به تیمار شاهد کاهش معنی داری داشته است. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که وجود مقدار زیاد اکسیدها و نانو اکسیدها در شرایط خشکی باعث ایجاد مسمومیت در بافت های گیاهی گونه Agropyron desertorum شده و رشد اندام های گیاه آگروپایرون را مختل می نماید و نهایتا سبب مرگ گیاه می شود. لذا کشت گونه Agropyron desertorum در مراتع آلوده مناطق خشک توصیه نمی شود.
    کلیدواژگان: Agropyron desertorum، خشکی، آلاینده ها، اثرات متقابل، عملکرد گونه
  • جابر شریفی *، امرعلی شاهمرادی صفحات 127-136
    تغییرات پوشش گیاهی مراتع، پدیده ای است که معمولا در ترکیب و ساختار پوشش گیاهی در طول زمان رخ می دهد، از طرف دیگر دخالت انسان نقش تاثیرگذاری در حفظ ثبات و یا تخریب آن ایفا می نماید. با هدف مطالعه پویایی پوشش گیاهی مراتع در شرایط مدیریت بومی ، مراتع ییلاقی باغرو در استان اردبیل از سال 1387 تا 1391 مطالعه شد. در منطقه معرف عوامل مربوط به پوشش تاجی گیاهی، تراکم و فراوانی به تفکیک گونه های اصلی و گروهی (فرم رویشی) در طول سه ترانسکت 500 متری با 30 پلات
    (5/1× 5/1 متری)، طول ترانسکت ها و ابعاد پلات ها با توجه به شرایط پوشش گیاهی تعیین شد. همچنین رطوبت خاک سطح ریشه با استفاده از دستگاه TDR و کربن آلی سطح خاک اندازه گیری شد. نتایج نشان داد در طی دوره چهار سال در پوشش گندمیان چند ساله مانند Festuca ovina، Alopecurus aucheri، Bromus tomentellusو Koeleria caucasica تغییرات آن ها تابع بارش های فصل رویش بود و بین سال ها اختلاف معنی دار وجود نداشت. گیاهان بوته ای مانند Onobrychis cornuta و
    Astragalus aureus تحت تاثیر نوسانات بارندگی سالیانه و رطوبت عمق خاک بوده و بین سال های مطالعه اختلاف معنی دار وجود داشت. فورب های چند ساله مانند Scorzonera radicosa ، Polygonum alpetre وVeronica orientalis تابع بارش های فصل رویش بود و در بین سال ها اختلاف معنی داری نشان داد. تغییرات کربن آلی خاک روندی کند و بطئی داشته است. بنابراین نتایج حاصل از پایش روند تغییرات سال به سال در پوشش گیاهی گونه های اصلی، رطوبت خاک و نیز چگونگی وضعیت فرسایش خاک، راهنمای مناسبی برای تصحیح روش های فعلی مدیریت مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: تغییرات پوشش گیاهی، کربن آلی خاک، فصل رویش، مراتع ییلاقی باغرو، استان اردبیل
  • افشین صادقی راد، حسین آذرنیوند، محمد جعفری، محمد علی زارع چاهوکی صفحات 137-148
    با توجه به هزینه بر و پرخطر بودن روش های صنعتی ذخیره کربن، بایستی به ذخیره کربن به روش زمینی توجه بیشتری شود. در اینجاست که ذخیره کربن در مراتع اهمیت پیدا می کند. لذا این تحقیق با هدف مقایسه ذخیره کربن در مراتع طبیعی و دست کاشت انجام شد. بدین منظور سه رویشگاه با سه گونه Stipa barbata، Salsola rigidaو Atriplex canescens انتخاب شدند. نمونه برداری از هر یک از گونه ها در ده تکرار (30 نمونه) و همچنین خاک گونه ها در شش تکرار در هر یک از عمق های 30-0 و 60-30 سانتیمتر (36 نمونه) به روش تصادفی- سیستماتیک انجام شد. کربن گیاه و خاک و همچنین برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که بین سه رویشگاه، در عمق اول خاک از نظر مقدار سیلت، ماسه، کربن آلی، pH وEC و در عمق دوم خاک از نظر مقدار سیلت، کربن آلی، ازت، pH وEC اختلاف معنی داری وجود دارد (05/0 .(P< همچنین نتایج نشان داد که بیشترین و کمترین ذخیره کربن کل بیومس هوایی به ترتیب به A.canescens(4/3 تن در هکتار) و S. barbata (33/0 تن در هکتار) مربوط بود. اما بیشترین و کمترین ذخیره کربن کل رویشگاه به ترتیب به مرتع دست کاشت A.canescens (84/39 تن در هکتار) و مرتع طبیعی S.barbata (94/31 تن در هکتار) مربوط بود به طوری که هر سه گونه با یکدیگر اختلاف معنی داری داشتند (05/0 .(P<در نهایت پیشنهاد می شود یکی از اولویت های مهم در مدیریت اکوسیستم های مرتعی، مدیریت کربن خاک و توجه به پتانسیل گیاهان در امر ذخیره کربن باشد.
    کلیدواژگان: Stipa barbata، Salsola rigida، Atriplex canescens، ذخیره کربن و اخترآباد
  • حسین کفاش *، مصطفی طالشی، حسین رحیمی صفحات 149-171
    سیاست گذاری و سرمایه گذاری های دولت دردهه اخیر با هدف پایداری نظام سکونتگاه های روستایی، نه فقط به نتایج مطلوب دست نیافته بلکه شاهدروستاهایی با تاب آوری ناچیز دربرابر بحران های زیست محیطی، بویژه بحران آب هستیم. این گفتار تلاش دارد، سیاستگذاری وسرمایه گذاری های دولت در ناحیه پژوهش را در دوره10ساله(96 -1386) با بهره گیری ازدوروش تحلیل کیفی وکمی، میزان اثرگذاری اقدامات دولت درکاهش بحران آب را مورد واکاوی قرار دهد. پژوهش با بهره گیری از رویکرد کاربردی، روش شناسی توصیفی و استنباطی به شیوه پیمایشی، با ماهیت وروش علی و شیوه گردآوری داده ها میدانی واسنادی سازمان بخشی شده است. جامعه آماری، خانوارهای روستایی ناحیه روستایی(شهرستان) بجستان، براساس سرشماری 1395برابر4626نفر است. حجم نمونه با بهره گیری ازروش کوکران 354نفر تعیین که به منظور تعمیم پذیری360پرسشنامه درروستاهای نمونه با پخشایش خوشه ایمتناسب و با پاسخگویی336نفر از خانوارهای روستایی همراه گردید. در قسمت تحلیل داده ها از فن مدل سازی معادلات ساختاری بارویکرد روش حداقل مربعات جزئی2 و با استفاده از نرم افزار Smart PLS2برای بررسی الگوی مفهومی پژوهش بهره گرفته شده. تحلیل ساختار درونی پرسشنامه و تعیین روایی همگرا، از نتایج حاصل از تحلیل عاملی تاییدی و میانگین واریانس تبیین شدهAVE استفاده شده و برای این منظور بارهای عاملی استاندارد شده و شاخص AVE به تمامی گویه ها و متغیرها محاسبه گردید. نتایج پژوهش حاکی از آن است که اقدامات محدود دولتی در10سال اخیر تاثیری برکاهش بحران آب درناحیه پژوهش نداشته و روند شرایط ناپایداری سکونتگاه های روستایی همچنان ادامه دارد.
    کلیدواژگان: سیاست گذاری دولت، سرمایه گذاری دولت، بحران آب، توسعه پایدار، برنامه ریزی روستایی، مناطق خشک و نیمه خشک
  • جواد ظهیری *، حدیث شاهرخی، احمد جعفری صفحات 173-187
    برآورد بار رسوب معلق یکی از مهم ترین و پیچیده ترین بحث های هیدرولیک رسوب و مهندسی رودخانه به حساب می آید. بر همین اساس روش های متعددی جهت برآورد بار معلق رسوب ارائه شده که با توجه به تجربی بودن این روش ها، دقت پایینی داشته و نتایج روش های مختلف تفاوت زیادی با یکدیگر دارند. امروزه با پیشرفت علوم رایانه ای الگوریتم های متنوعی ابداع شده که از آن جمله می توان به الگوریتم های درختی اشاره کرد. در تحقیق حاضر ضمن بررسی روش منحنی سنجه رسوب، از الگوریتم درختی M5 و برنامه ریزی ژنتیک(GP)به عنوان روش های نوین جهت برآورد بار معلق رسوب استفاده شده است. اطلاعات مورد استفاده شامل دبی جریان آب و دبی رسوب مربوط به پنج ایستگاه آب سنجی بهبهان و چم نظام بر روی رودخانه مارون، جوکنک بر روی رودخانه الله و مشراگه و شادگان بر روی رودخانه جراحی در استان خوزستان است. در تمامی ایستگاه ها دقت دو مدل درختی از منحنی سنجه رسوب بیشتر بوده و مقدار مجموع مربعات خطا در تمامی ایستگاه ها جهت مدل M5 به میزان 7 الی 41 درصد نسبت به منحنی سنجه رسوب کمتر محاسبه شده است. علاوه بر این، نتایج این تحقیق نشان دهنده نزدیکی کارایی دو روش M5 و GP است که با توجه به ساختار ساده و مفهومی مدل M5 این روش به عنوان روش مناسب جهت برآورد بار معلق رسوب انتخاب گردید.
    کلیدواژگان: بار رسوب معلق، الگوریتم های درختی، منحنی سنجه رسوب، الگوریتم M5، برنامه ریزی ژنتیک
  • شهربانو عباسی جندانی *، علی اکبر نظری سامانی صفحات 189-204
    مولدهای هواشناسی تصادفی در مطالعه های مختلفی از قبیل هیدرولوژیک، مدیریت محیط طبیعی و ارزیابی ریسک کشاورزی استفاده می شوند. این قبیل مطالعات اغلب به سری های زمانی طولانی مدت از داده هواشناسی نیاز دارند. با توجه به محدودیت داده های اقلیمی در بسیاری از مناطق کشور و نیز کوتاه بودن طول دوره آماری، استفاده از مولدهای اقلیمی و مهم تر از آن ارزیابی دقت و صحت آن ها قبل از استفاده ضرورت دارد. لذا در این مطالعه کارایی سه مولد CLIGEN، ClimGen و LARS-WG در دو ایستگاه سنگانه و زیدشت با شرایط اقلیمی متفاوت ارزیابی شده است. برای مقایسه میانگین داده های تولید شده و مشاهداتی شامل مقدار بارش سالانه و ماهانه، تعداد روز مرطوب سالانه، میانگین سالانه دمای بیشینه و کمینه، از آزمون t (t جفتی) استفاده شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که مولد CLIGEN در هر دو ایستگاه و در مورد هر پنج متغیر در نظر گرفته، کارایی بهتری نسبت به دو مولد دیگر دارد. ClimGen در هیچ یک از دو ایستگاه کارایی مناسبی نداشته است. مولد LARS-WG نیز در ایستگاه زیدشت کارایی خوبی داشته اما کارایی آن در تولید متغیرهای دمایی در ایستگاه سنگانه با دقت بسیار کمتری همراه بوده است. در مجموع نتایج به دست آمده نشان می دهد که کارایی این مولدها در اقلیم هایی که متغیرهای اقلیمی از نوسانات کمتری برخوردار هستند بهتر از اقلیم های خشک و نیمه خشک است.
    کلیدواژگان: مولد اقلیمی، CLIGEN، ClimGen، LARS، WG، کارایی، سنگانه، زیدشت
  • فاطمه عینلو *، علی سلاجقه، آرش ملکیان، محسن احدنژاد صفحات 205-221
    توسعه شهری سبب گسترش سطوح نفوذناپذیر و متعاقب آن تغییر در هیدرولوژی شهری شده است. هدف از این تحقیق، بررسی اثر تغییر کاربری و توسعه شهری بر تغییرات دبی پیک رواناب در حوزه آبخیز شهری زنجان می باشد. بدین منظور، تصاویر TM ماهواره لندست و عکس های هوایی سال های 1334، 1379 و 1391 با استفاده از نرم افزار IDRISI Selva و سیستم اطلاعات جغرافیایی پردازش شده و نقشه های کاربری اراضی حاوی شش کاربری تهیه و روند تغییرات کاربری اراضی و توسعه شهری مشخص گردید. به منظور آنالیز رفتار هیدرولوژیکی و هیدرولیکی اثر سه دوره تغییر کاربری و توسعه شهری بر تغییرات دبی پیک رواناب، از مدل بارش رواناب SWMM استفاده گردید. پس از واسنجی مدل SWMM بر اساس وقایع بارش- رواناب مشاهداتی، نتایج واسنجی و صحت سنجی مدل، درستی و تطابق شبیه سازی های مدل را تایید کرد. نتایج روند تغییر کاربری و توسعه شهری حوزه آبخیز شهری زنجان نشان می دهد محدوده های شهری در سال 1391 نسبت به سال های 1379 و 1334 به ترتیب با 59/22 و 88/923 درصد افزایش و در سال 1379 نسبت به سال 1334 با افزایش 06/543 درصدی همراه هستند. نتایج حاصل از مدل SWMM نشان می دهد توسعه شهری و تغییر کاربری اراضی و تبدیل آن ها به سطوح شهری سبب افزایش دبی پیک رواناب شده به طوری که میانگین تغییرات دبی پیک جریان در سال 1391 نسبت به سال های 1379 و 1334 به ترتیب افزایش 85/96 و 52/475 درصدی را نشان می دهد و در سال 1379 نسبت به سال 1334، 288/194 درصد، افزایش در میانگین دبی پیک رواناب مشاهده می شود.
    کلیدواژگان: تغییر کاربری، رواناب، سطوح نفوذناپذیر، آبخیز شهری زنجان، مدل SWMM
  • فرزانه فتوحی فیروزآباد *، محمدرضا اختصاصی، محمد سفید، علی مروتی شریف آبادی صفحات 223-240
    پهنه بندی کیفی منابع آب آشامیدنی یکی از ضرورت های مدیریت این ماده حیاتی در مناطق خشک و فراخشک می باشد. در این پژوهش تغییرات مکانی 11 شاخص یا ویژگی کیفیت آب (هدایت الکتریکی، سدیم، پتاسیم، منیزیم، کلسیم، نیترات، سولفات، قلیائیت، کلر، سختی کل و کل مواد جامد محلول) 55 حلقه چاه عمیق آب آشامیدنی واقع در دشت یزد مربوط به سال 1394 مورد بررسی قرار گرفت. برای ارزیابی و انتخاب بهترین روش درون یابی از روش های کریجینگ ساده، کریجینگ معمولی، عکس مجذور فاصله و شاخص آماری RMSE استفاده گردید. نقشه های پهنه بندی به دست آمده نشان داد که آب های زیرزمینی منطقه یزدگرد و چرخاب که به ترتیب در دو بخش جنوب شرقی و شمال غربی محدوده مطالعاتی واقعند و متاثر از جریانات رودخانه های مهریز و تفت می باشند، از کیفیت مطلوبتری نسبت به چاه های بخش میانی برخوردار می باشند. دامنه تغییرات شاخص های اصلی کیفیت از جمله TDS از کمتر از 500 تا بیش از 2500 میلی گرم در لیتر و شاخص EC از کمتر از 700 تا بیش از 3500 میکروموس بر سانتی متر متغیر است که این دستاورد بیانگر ضرورت مدیریت حساس بهره برداری و آماده سازی آب با کیفیت جهت ورود به شبکه آشامیدنی می باشد. ضمنا چاه های بخش میانی از جمله چاه های 16 سیلو، 12 دهنو، 13 دهنو و 24 دهنو از لحاظ پارامترهای کیفی TDS، TH، EC و Cl بیش از دو برابر حد مجاز استاندارد ملی می باشد که پیشنهاد می گردد نسبت به حذف و یا تعدیل بهره برداری از آن ها در شبکه آب آشامیدنی یزد اقدام لازم اعمال گردد.
    کلیدواژگان: پهنه بندی، درون یابی، زمین آمار، کریجینگ، کیفیت آب آشامیدنی، GIS
  • لیلا عوض پور، محسن یوسفی، صادق حیدری کهنعلی صفحات 241-252
    حکمرانی در عرصه های منابع طبیعی امروزه در جهان با مشکلات عدیده ای رو به روست و راه رهایی از این بن بست، تزریق سرمایه ای از جنس خود مردم به نام سرمایه اجتماعی است که به عنوان یک حلقه مفقوده در زنجیره حکمرانی مشارکتی منابع طبیعی می باشد. هدف از تحقیق حاضر ارزیابی خصوصیات ساختاری سرمایه اجتماعی برون گروهی در شبکه ذینفعان محلی در راستای حکمرانی منابع طبیعی می باشد که در چهار منطقه مختلف تحت پوشش پروژه بین المللی RFLDL در استان خراسان جنوبی و طی دو مرحله پایش انجام شده است. در راستای سنجش خصوصیات ساختاری سرمایه اجتماعی برون گروهی در بین ذینفعان محلی در هر منطقه، با استفاده از پرسشنامه های تحلیل شبکه ای (سرگروه های کمیته های خرد توسعه روستایی)، پیوندهای اعتماد و مشارکت مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس نتایج به دست آمده در این چهار منطقه، میزان اعتماد و مشارکت و به نوعی سرمایه اجتماعی برون گروهی در بین سرگروه های کمیته های خرد توسعه روستایی در هر چهار منطقه روند افزایشی بعد از اجرای پروژه داشته است که نماینگر اثر بخشی پروژه بر ارتقاء سرمایه اجتماعی دارد. در واقع می توان بیان نمود که بدون وجود سرمایه اجتماعی در بین افراد، حکمرانی منابع طبیعی به معنای واقعی تحقق نخواهد یافت و مدیریت منابع طبیعی با اعمال قدرتی یک سویه در تصمیم گیری باقی خواهد ماند.
    کلیدواژگان: سرمایه اجتماعی برون گروهی، خصوصیات ساختاری سرمایه اجتماعی، اعتماد، حکمرانی مشارکتی منابع طبیعی، تحلیل شبکه اجتماعی
  • عطاالله کاویان *، مازیار محمدی، مقدسه فلاح، کاکا شاهدی، محمود حبیب نژاد، کریم سلیمانی، واحد بردی شیخ صفحات 253-267
    شبیه سازهای باران کوچک و قابل حمل از ابزار های اساسی در مطالعات فرسایش خاک و هیدرولوژی سطحی هستند و در آزمایشات امکان تکرار خصوصیات بارش طبیعی را بوجود می آورند. در این تحقیق ضمن معرفی یک دستگاه شبیه ساز باران دو نازله، آزمایشات واسنجی شامل آبدهی نازل ها، یکنواختی بارش در سطح پلات و توزیع اندازه ی قطرات انجام شده است. نتایج حاصل از واسنجی آبدهی نازل ها نشان داد که دبی خروجی دو نازل تحت فشار های 20، 40، 60 و 80 کیلوپاسکال مشابه بوده و بین آنها تفاوت معنی داری مشاهده نمی شود. برای رسیدن به حد مطلوبی از یکنواختی بارش در سطح پلات آزمون یکنواختی بارش با تغییر فاصله ی بین نازل ها (50،60 و 70 سانتی متر) و زاویه نوسان آنها (30،45 و 60 درجه) در فشار ثابت 60 کیلوپاسکال به اجرا درآمد. نتایج نشان داد که ضریب یکنواختی در سطح پلات 2 متر مربعی از 57 تا 61 درصد و شدت متوسط بارش نیز از 48 تا 101 میلیمتر در ساعت متغییر است. در ادامه با استفاده از روش عکس برداری با سرعت بالا محدوده میانه قطری قطرات شبیه سازی شده در فشار بهینه ( 60 کیلوپاسکال) بین 4/2 الی 6/2 میلی متر اندازه گیری شد.
    کلیدواژگان: شبیه ساز باران، واسنجی، عکس برداری، قطر قطرات، یکنواختی بارش
  • حمیدرضا کوه بنانی *، محمدرضا یزدانی صفحات 269-283
    برآورد تبخیر و تعرق یکی از مشکل ترین اجزاء چرخه هیدرولوژی است. درعین حال در معادله بیلان آب سهم عمده مرتبط با این عامل است. در تحقیق حاضر الگوریتم توازن انرژی یا سبال به عنوان یکی از روش های آزموده شده و موفق جهت برآورد تبخیر و تعرق مورد ارزیابی مجدد واقع می گردد. در واقع در روش سبال، میزان تبخیر و تعرق مقدار مجهول در معادله تعادل انرژی بر روی سطح زمین است. با توجه به تغییرات کالیبراسیون این سنجنده نسبت به نسل های قبلی ماهواره لندست، روش سبال در بخش های خاص مورد بازنگری واقع شد. به منظور آزمون کارایی مدل سبال بر روی این سنجنده، مقادیر اندازه گیری شده در 20 روز مختلف با مقادیر به دست آمده از روش پنمن مونتیث مورد مقایسه واقع گردید. نتایج نشان داد بین مقادیر این دو روش، همبستگی 83/0 با ضریب تعیین 7/0 وجود دارد. ازاین رو می توان با روش سبال اطلاعات تبخیر و تعرق واقعی را به صورت دوره ای و منظم در پهنه های وسیع و با ضریب اطمینان بالا و بدون نیاز به داده های هواشناسی محاسبه و پهنه بندی کرد.
    کلیدواژگان: ET، مدل توازن انرژی، سنجنده لندست 8، نیشابور
  • طیبه مصباح زاده *، فرشاد سلیمانی ساردو، الهام رفیعی ساردویی، فاطمه فرزانه پی صفحات 285-295
    دمای خاک یکی از مهم ترین پارامترهای تاثیرگذار بر روی فرایند های هیدرولوژیکی می باشد و یکی از عوامل موثر در استقرار پوشش گیاهی در مناطق خشک است. بررسی ها نشان داده است دمای خاک تحت تاثیر پارامترهایی از قبیل متوسط دمای هوای روزانه، حداقل و حداکثر دمای روزانه، تبخیر، تابش خورشیدی، تعداد ساعات آفتابی و بارش می باشد؛ شناخت از مدل تغییرات دما در اعماق مختلف خاک می تواند در تعیین نیاز آبی گیاهان و فعالیت های بیولوزیکی بسیار موثر باشد. با توجه به اهمیت موضوع، در این مطالعه از داده های سینوپتیکی اصفهان به منظور مدل سازی دمای خاک در عمق 5 تا 100 سانتی متری خاک با استفاده از شبکه عصبی– مصنوعی استفاده شد. نتایج نشان داد که خطای مدل با افزایش عمق افزایش پیدا می کند به طوری که بیشترین خطای مدل در عمق 100 سانتی متری و کمترین خطای مدل ها در عمق 10 سانتی متر از سطح می باشد. همچنین نتایج نشان داد افزایش خطای مدل های شبکه عصبی مصنوعی در شبیه سازی تغییرات دمای خاک در لایه های عمقی می باشد و علت اصلی افزایش کارایی مدل های هوش مصنوعی در شبیه سازی دمای خاک در لایه های سطحی نسبت به لایه های تحتانی عمدتا مربوط به کاهش همبستگی بین پارامترهای اقلیمی و تغییرات دمای خاک در لایه های تحتانی نسبت به لایه های فوقانی است. به طوری که ضریب تغییرپذیری دمای خاک با افزایش عمق نسبت به لایه های سطحی کمتر است و کمتر تحت تاثیر متغیرهای اقلیمی از جمله دمای خاک قرار می گیرد.
    کلیدواژگان: دمای خاک، شبکه عصبی، ایستگاه سینوپتیک اصفهان
|
  • Nayefe Adak, Hossein Arzani *, Sayed Mahdi Heshmatol Vaezin Pages 1-10
    Beekeeping is one of the agricultural production activities that can create employment with a small amount of investment. Beekeeping can be heeded as one approach to increase stakeholder’s income of rangelands, balance between livestock and rangeland resources, enhancing the economic status of the villagers and participation in range management plans. Zhiwar rangelands have great potential of land uses variety .Therefore in this study, we decided to determine the amount of increasing income from beekeeping. some of the factors that can affect the income of beekeepers were studied in this research. some of this factors include individual traits of beekeepers, the unit traits of beekeeping, the Costs, incomes. the datas of questionnaires in this study were collected by interview and filling out questionnaires. Questionnaire analysis was performed by using SPSS software. The results showed that the number of hives, the ratio of sugar to honey had significant impacts on the income of beekeepers and honey production. Among whole costs, sugar had the greatest proportion which causes decreasing in prices and thus, profitability. On one side the Increase of the percentage, causes the ascendancy in production and income, on the other side, it causes reducing in the costs and increasing in expenses. Thus, reducing the profitability is not only because of the high consumption of sugar, it may be also due to poor marketing. But the number of hives due to reducing average costs causes increasing profitability.
    Keywords: beekeeping, Kurdistan, Zhiwar, profitability, rangeland, Economy
  • Pouyan Dehghan, Hossein Azarnivand *, Hassan Khosravi, Gholamreza Zehtabian, Alireza Moghaddam Nia Pages 11-24
    The excessive reducing capacity of natural resources is one of the most important challenges that human beings have faced it in the last century. Proper land use and land use management based on its ecological potential play an important role in achieving sustainable development. Hence, in order to achieve sustainable development and in order to use land appropriately, tendencies should be directed towards the planning and utilization of resources on the basis of their resources. Therefore, since agriculture has a great deal of environmental impact on urban areas, the evaluation of agricultural lands is necessary. The aim of this study is evaluation of ecological potential of land in Eshtehard in terms of agriculture and rangelands. For this purpose, the ecological potential of the lands of Eshtehard was evaluated using ecological criteria and using Fuzzy, Fuzzy AHP methods and Geographic Information System (GIS). The Fuzzy method was used to standardize the layers and also to assign weight to each of the indices used by Fuzzy AHP method. The results of this study showed that class 1 lands with 1.50% is the lowest and the class 4 lands with 25.36% of the total area of the study area has the biggest area. The results of the analysis in this study indicate the high efficiency of Fuzzy AHP method in assessing the ecological potential of the area and can be used with changes necessary for other areas and also other location actives.
    Keywords: Ecological Capacity, Land Use Planning, GIS, Fuzzy AHP
  • Mohsen Armin *, Mohammadrasul Rajabi, Fatemeh Barzegari Banadkooki Pages 25-44
    we study the loss of fertility by analyzing the sediments retained behind check dams which was designed to control erosion and fixation of longitudinal profiles in the Safarood watershed of Ramsar during the years 1373 to 1388. For this purpose, soil losses were determined by determining the physicochemical properties of sediments deposited behind the selected check dams and comparing them with the same soil characteristics. In the analysis of physicochemical properties of soil, the results showed that most of the studied soils are of sandy, non-saline, neutral, calcareous and non-sodium. Based on the classification of organic matter, approximately 60% of the studied soils have poor structure and little structural stability and are often in the moderate class of erodibility. In the soil fertility loss section, the results showed that erosion leads not only to the loss of solid mineral components from the soil but also to the loss of organic matter and chemical nutrients. Changes in the properties of a soil due to erosion affect the level of fertility, basically as a result of a reduction of the effective depth. There is a significant reduction in the carbon and nitrogen contents and all macro and micronutrients. The losses of carbon, nitrogen, phosphorus, potassium, sodium, and total calcium and magnesium content in the study area were 6588.26, 1921.78, 19.71, 53.6, 19.89 and 503.13 g/ha/year respectively, which this level of loss is a serious threat to processes and activities related to soil fertility, including vegetation development in the region.
    Keywords: Loss fertility, Soil erosion. Sediment, Check dams, Safarood watershed, Ramsar county
  • Maryam Asadi, Ali Fathzadeh * Pages 45-60
    Understanding of suspended sediment rate is one of the fundamental problems in water projects which water engineers consistently have involved with it. Wrong estimations in sediment transport cause incorrect design and destruction of hydraulic systems. Due to the difficulty of suspended sediment measurements, sediment rating curves is considered as the most common method for estimating the suspended sediment load. The main purpose of this research is the capability challenge of this method in comparison to some state of the art models. In this study, we selected some computational intelligence models (i.e. K-nearest neighbor (KNN), artificial neural networks (ANN), Gaussian processes (GP), decision trees of M5, support vector machine (SVM) and evolutionary support vector machine (ESVM)) and compared them with their sediment rating model in 8 basins located in Gilan province. Daily sediment and discharge data considered as the input data for 30-years. Evaluation of the results indicated that the Gaussian process model has the lowest residual sum of squares (RMSE) and the highest correlation coefficient (r) than the other models.
    Keywords: Suspended sediment load, Sediment rating curve, Gaussian process, Data mining, Artificial intelligent
  • Isa Jafari Foutami, Esmaeil Sheidai Karkaj * Pages 61-71
    The purpose of this study was to investigate the causes of uncertainty in different methods of estimating soil carbon and also to evaluate the proposed computational method that eliminated the effect of soil bulk density on carbon calculation and the actual soil carbon content for soils with different bulk densities in terms of the equivalent depth.Therefore, in order to check the accuracy of this proposed method, the amount of carbon in three types of grazing intensity in Golestan province (light grazing, average grazing intensity and severe grazing) was calculated and various methods were tested and analyzed. The results of mean comparison showed that based on first approach (concentration carbon Parameter), amount of carbon in first depth of light grazing area, moderate grazing and intensity grazing have significant differences, and soil concentration are 31.39, 23.57 and 11.5 gr C/kg soil, respectively, However, contradictory results achieved for first depth in case of present the mass soil in per unit area based on constant depth. So that the first depth of the light and medium grazing intensity have more mass carbon, 89.15 and 74.47 ton C/ ha, respectively, and heavy grazing intensity site has the lowest, 42.93 ton C/ ha. There are also these uncertainties between two different depths for different sites. In order to dissolved this conflict in several studies, mass carbon based on equivalent depth was calculated for study area and result show that light and heavy grazing area have the highest and the lowest amount of carbon.
    Keywords: soil carbon sequestration, equivalent depth carbon, grazing intensity, Golestan province salt marshes
  • Alirostam Khanizadeh, Reza Erfanzadeh *, Reza Siahmansur Pages 73-84
    The aim of this study was to quantify the response of Bromus tomentellus, Hordeum bulbosum and Agropyron trichophorum to continuous grazing of sheep in semi-arid rangelands of Lorestan. In two areas, grazed and ungrazed, 4 transects of 200 meters were established and 10 random points were selected along of each transect and at each point the nearest plant considered for further study. Morphological traits of each selected plant were measured i.e. height, internode distance, root length, root weight, production and mass. After reviewing the data normalization, the averages between grazed and ungrazed were compared by non-paired t-test. The effect of livestock grazing on height, shoot internode, length and root weight, biomass and yield of H. bulbosum and A. trichophorum were significant. The mean weight of H. bulbosum in the ungrazed and grazed areas was 117.1 gr and 16.1 gr, respectively, and the height of A. trichophorum was 525.1 mm in the ungrazed and 334.7 mm in the grazed areas, respectively. Grazing of livestock had no significant effect on the height and internode distance of B. tomentellus (p>0.05). Animal grazing significantly increased root length of 58.35 mm in B. tomentellus. In general, the results of this study showed that different species of plants exposed different reactions and trade-off against grazing depending on the type of plant species. Knowledge about of the morphological changes of plant species against grazing can greatly help us for the management of sustainable grazing in the rangelands.
    Keywords: Livestock grazing, Morphological traits, Semi-arid rangelands, Lorestan, Zagheh
  • Somaieh Dehdari *, Nezam Armand, Mohammad Faraji, Nasim Arman, Fatemeh Hadian Pages 85-96
    The study aimed to evaluate the effects of Karon 3 and 4 dams on land use and cover changes, for this aim 4 images over 28 years (taken in 1985, 2003, 2009 and 2013) were obtained and geometric, atmospheric and topographic corrections were applied. Maximum likelihood and post-classification techniques were used to detect land use/cover changes and their accuracy then was assessed using topographic maps and field works. The overall classification accuracy and Kappa statistics for all the maps were more than 0.79 and 86.24% respectively. The classification map of year 2009 indicated that about due to Karron3 dam and 6734.88 hectares because of rangeland and forest were destroyed. Classificated map of 2013 indicated about 5127.39 hectares increased because of Karon 4 too. The overall findings of this study indicate that forest and range land degradation in the region, is due to the construction of Karun 3 and 4.
    Keywords: Dam, Geometric, Atmospheric, Topographic Corrections
  • Alireza Arabameri *, Khalil Rezaei, Mojtaba Yamani Pages 97-114
    Gully erosion is one of the erosive processes that mostly change the shape of the earth surface and has severe environmental and economic damages. The aim of this research is modeling between geo-environmental parameters effective in gully erosion and gully occurrence in the study area and gully erosion susceptibility mapping using evidential belief function (EBF) data driven model in toroud watershed that has high susceptibility to gully erosion. At first, a gully erosion inventory map is prepared, using extensive field surveys and 80 gullies which have been identified, 70 percentage (56 gully location) randomly selected to modeling, while the remaining 30 percentage (24 gully location) are used to validation. In modeling, if there was high correlation among parameters, reduce accuracy of model, thus has done multi-collinearity test among independent variables. Tolerance and the variance inflation factor (VIF) are two important indexes for multi-collinearity diagnosis. Finally 15 parameters including geomorphological, geological, environmental and hydrological are selected for modeling. In evidential belief function model four relationships were calculated: belief (Bel), disbelief (Dis), uncertainty (Unc), and plausibility (Pls) and belief function are used for gully erosion susceptibility mapping. Area under the curve are used for model validation. According to results, EBF model with prediction rate (1) and success rate (0.959) had excellent accuracy and capability in identification of prone areas to gully erosion in study area. The results indicates that 21.79 percentage (90.84 km2) in study area located in high and very high susceptibility class.
    Keywords: gully, geo-environmental parameters, EBF model, ROC curve, toroud watershed
  • Mahshid Souri *, Khaled Bayazidi, Ehsan Zandiesfahan, Javad Motamedi Pages 115-126
    Agropyron desertorum is the most important perennial grasses are semi-arid and temperate areas, which are recommended by natural resource experts to provide forage, pasture, soil stabilization and management of water resources. Awareness of the variation of rangeland species in different environmental conditions is one of the requirements for the reclamation, management and management of rangeland ecosystems. The aim of this study was to investigate effects of drought and contamination on the yield of Agropyron desertorum. The research on greenhouse was conducted in a factorial design based on copper oxide treatments at four levels (0, 25, 50 and 100 mg), copper Nano-oxid in 4 levels (0, 25, 50 and 100 mg) and polyethylene glycol 6000 (PEG6000) in three levels (0, -0.6 and -1/2 mpa) in 5 repeaters on Agropyron desertrorum was conducted in hydroponic greenhouses. The data measuring (biomass, shoot fresh weight, root fresh weight, during the shoot, root K, potassium shoot, chlorophyll a, chlorophyll b and all chlorophyll) by using SPSS.18 and Duncan test were analyzed. The analysis showed all the characteristics measured traits such Agropyron desertorum treated with copper oxide and copper Nano-oxid as well as their interactions in all treatments was significantly reduced compared to control. Agropyron desertorum estates in the areas where the soil has been Nano-oxid and oxides. Also, if the purpose of the cultivation of these species is provide forage for livestock in the affected areas, the cultivation of this species is not suitable and is not recommended.
    Keywords: Agropyron desertorum, interaction, drought, contamination, Performance of Species
  • Jaber Sharifi *, Amrali Shahmoradi Pages 127-136
    Vegetation changes rangelands, that usually occurs in the composition and structure of vegetation over time. On the other hand, human factors, especially rangeland management, play an important role in maintaining stability or degradation. The purpose of this study was to investigate the dynamics of vegetation under the local management was carried out from 2008 to 1391. To do this, main vegetative stepic regions of the factors related to crown cover, density and abundance were determined by multi-year and group species, during the three transects 500 m in 30 plots (5/1 × 5/1 meter) as well as soil moisture and organic carbon were measured. The results showed that a four-year period, In the vegetation of perennial grasses, such as Festuca ovina, Alopecurus aucheri, Bromus tomentellus and Koeleria caucasica their variation was due to rainfall in the growing season, there was no significant difference between study years. In shrub cover such as Onobrychis cornuta and Astragalus aureus were significantly different between years of study due to annual precipitation fluctuations and soil moisture moisture content. In perennial forbodies, such as Scorzonera radicosa, Polygonum alpetre and Veronica orientalis were affected by precipitation seasonal and there was a significant difference between years. Changes in soil organic carbon and the process is slow. Therefore the results of the survey year to year changes in vegetation,climate changes and soil moisture also how the soil erosion condition can as an appropriate guide for the correct current methods used for management of rangeland ecosystems.
    Keywords: Vegetation cover changes, Soil organic carbon, growing season, Baghroo rangelands, Ardabil Province
  • Afshin Sadeghirad, Hossein Azarnivand, Mohammad Jafari, Mohammadali Zarechahoki Pages 137-148
    Nowadays climate change, is the most significant threat in terms of sustainable development, particularly in developing countries. So regarding to rangeland ecosystems and their ability is a Particular attention to sequester carbon. This study aimed to assessing the carbon sequestration potential of natural and planted ranges through selected three species S. barbata, S.rigida and A.canescens. sampling from vegetation and soil have done along three 200 meters parallel transects by Systematic - random method. So that were taken 30 vegetable and 36 soil samples which were measured the organic carbon plants samples and some physical and chemical properties of soil In the laboratory. Then, by multiplying the amount of organic carbon in soil bulk density, was calculated total weight of carbon sequestration in soil depth. The results showed that among the three sites, the depth first of the soil, the amount of silt, sand, organic carbon, PH and EC (electrical conductivity) and In the second depth of the soil, the amount of silt, organic carbon, nitrogen, PH and EC there was a significant difference at 5% level. The comparison of carbon sequestration to the total habitat by Duncan's test showed that all three species were significantly different from each other at 5% level, So that the greatest amount of carbon stored is in the A.canescens planting of rangeland (39/84 ton/ ha) and the lowest Natural rangeland S.rigida (36/24 ton/ha), However the Natural range S.barbata was intermediate between both other species (31/34 ton/hac).
    Keywords: Stipa barbata, Salsola rigida, Atriplex canescens, carbon sequestration, Akhtrabad
  • Hosain Kaffash *, Mostafa Taleshi, Hosain Rahimi Pages 149-171
    Government policies and investments that have been made in the past few decades with the aim of sustaining rural settlements have not reached desirable results, but today, most villages have adapted and adapted to environmental crises such as water crisis, adaptability and less agitation. In this research, policy and government investments in arid areas have been investigated and by means of quantitative and quantitative analysis, the effect of the above measures on reducing the water crisis is explained. The research is a descriptive and inferential goal from a strategic point of view, from surveying strategy, from the point of view of the causal nature and from the point of view of the method of collecting field data and documentation. The statistical population is 4626 rural households. The sample size with the Cochran formula is 354 people. In data analysis, the structural equation modeling model with partial least squares method and Smart PLS2 software were used to examine the conceptual model. The internal structure of the questionnaire and the convergent validity were determined using the results of the verifiable factor analysis and the mean of variance explained by AVE. For this purpose, standardized load factors were calculated and the AVE index was calculated for all items and variables. The test of assumptions proves that limited government actions in the past 10 years have had no effect on the reduction of the water crisis in the research area and the process of instability of rural settlements has not stopped.
    Keywords: Government policy, government investment, water crisis, Sustainable development, rural planning, arid, semi arid regions
  • Javad Zahiri *, Hadis Shahrokhi, Ahmad Jafari Pages 173-187
    Suspended sediment load estimation is one of the most important and complicated debates on sediment transport and river engineering. Therefore, the variety of methods developed to estimate suspended sediment load in rivers. According to the empirical nature of these methods, the results have low accuracy and vary so widely from one method to another. Recently, with advances in computer science, various algorithms such as tree based methods have been developed. In this study, sediment rating curve method along with new algorithms such as M5 and Genetic Programing (GP) are used for estimating suspended sediment load in rivers. Flow and sediment discharge data at five hydrometric stations, Behbahan and Cham Nezam on Maroon River, Jow Kanak on Allah River and Moshrageh and Shadegan on Jarahi River are used in present study. The efficiency of tree models, in all stations, was greater than sediment rating curve method, and the RMSE performance of M5 method is 7 to 41 percent superior to sediment rating curve method. The results of this study indicate the close proximity of both M5 and GP efficiency, which according to the simple and conceptual structure of M5, this method is proposed to estimate suspended sediment load in river streams.
    Keywords: Suspended sediment load, Tree algorithms, Sediment rating curve, M5 algorithm, Genetic Programing
  • Shahrbanoo Abbasi *, Aliakbar Nazari Samani Pages 189-204
    Stochastic climate generators are used in many studies such as application of hydrologic, environmental management and assessment of agriculture risk. These studies require for assessment of risk to long term series from meteorological data. Considering of climate data limitation at large area in Iran and short term of data, it is necessary using of climate generator and evaluation of precision and accuracy. Therefore in this study have been evaluated the efficiency of three generators namely CLIGEN, ClimGem and LARS-WG in sangeneh and Zidasht station with different climate condition. Statistical test of t (t paired) have been used to compare the differences between observed and production weather data such as yearly and monthly precipitation amount, yearly number of wet day, yearly average of max. and min. temperature. The obtained results show that CLIGEN generator have the better efficiency than two others generator in two stations and five considered variables. ClimGen havent had the good efficiency in two stations. Also, LARS-WG generator have had the good efficiency in Zidasht station, but it's efficiency have had the less efficiency for product of temperature variables in Snganeh station. Generally, the obtained results show that the efficiency of these generators is better in mild climate than arid and semi-arid climate.
    Keywords: climate generator, CLIGEN, ClimGen, LARS-WG, Sanganeh, Zidasht
  • Fatemeh Einloo *, Ali Salajegheh, Arash Malekian, Mohsen Ahadnejad Pages 205-221
    Urbanization has led to development the impervious surfaces and subsequently changes in urban hydrology. The aim of this study is investigate the effect of land use change and urbanization on the changes of runoff peak discharge in Zanjan City Watershed, Iran. In order to, Landsat Thematic Mapper (TM) images and Aerial photos of 1956, 2000 and 2012 has been processed by using IDRISI Selva and Geographic Information System software and land use maps prepared in six land use class and the trend of land use changes and urbanization determined. To analysis the hydraulic and hydrology behavior of three periods of land use changes and urbanization on the changes of runoff peak discharge, Stormwater Management Model (SWMM) was used. After the SWMM model calibration based on observation rainfall-runoff events, the results of model calibration and verification, confirmed the accuracy of the model simulation. The results of land use change and urbanization trend of Zanjan City Watershed show that urban areas in 2012 compared to 2000 and 1956, respectively, has increase 22.59 and 923.88 percent and in 2000 compared to 1956 has been increased 543.06 percent. The results of SWMM model show that land use change and urban development has led to increase the runoff peak discharge, so that the average change in runoff peak discharge show that it increase in 2012 compared to 1956 and 2000, respectively, 96.85 and 475.52 percent and in 2000 compared to 1956, 194.288 percent increase in average of runoff peak discharge is observed.
    Keywords: land use change, Runoff, Impervious surfaces, Zanjan City Watershed, SWMM Model
  • Mohammad Reza Ekhtesasi, Mohammad Sefid, Ali Morovati Sharif Abadi Pages 223-240
    Zonation of quality of drinking water sources is necessary for Water Management in Arid and Hyper Arid areas. In this research, spatial variations of quality characteristics of water (EC, Na, K, Mg, Ca, NO3, SO4, Alkalinity, Cl, TH and TDS were investigated in one-year period (2015-2016) based on the data collected from 55 drinking deep wells of Yazd Plain. In order to evaluate and select the best method of interpolation was used Simple kriging, Ordinary kriging and Inverse Distance Weighted and RMSE. Zoning maps showed that groundwater of Charkhab and Yazdgerd respectively are in the Southeast and Northwest of study area, which are affected by flow of the Mehriz and Taft river, that are higher quality than the middle part of study area.The changes in the main indicators of quality such as TDS are from less than 500 to more than 2500 mg/lit and EC from less than 700 to more than 3,500 micromhos/cm that this achievement reflects the need for utilization management and preparation of drinking water with best quality to enter the network. Also the wells in the center of study area such as 16 Silo, 12 Dehno, 13 Dehno and 24 Dehno in terms of quality parameters such as TDS, TH, EC and Cl have more than double the national standard limit, that is recommended to remove them or adjustment operation of wells in drinking water network.
    Keywords: Zonation, Interpolation, Geostatistic, Kriging, drinking water of quality, GIS
  • Leila Avazpour, Sadegh Heydari Pages 241-252
    Governance of natural resources is currently hampered by abundant challenges. The way out of this dead-end is injecting kind of capital derived from people per se i.e. social capital which is unfortunately the missing part of collaborative governance of natural resources. The present study was an attempt to evaluate the structural characteristics of out-group social capital in local beneficiaries’ network, in keeping with natural resource governance. It was conducted under the international RFLDL project in four regions of South Khorasan province. To measure the structural features of out-group social capital of local beneficiaries of each region, network analysis questionnaires were applied and there was a direct interview with network actors (heads of rural development micro committees) and their trust an participation ties were investigated. It was found out that post-RFLDL project implementation, trust and participation level or in other words the out-group social capital of each four regions escalated among heads of rural development micro committees. It can be asserted that natural resource governance will not actualize utterly and natural resource management will come to halt in a limited and stagnant framework, void of the participation of communities, where a mono-lateral power is exerted over decision-making around natural resource issues unless social capital develops among actors and they participate actively in this process.
    Keywords: out-group social capital, structural characteristics of social capital, trust, collaborative natural resource governance, social network analysis
  • Ataolah Kavian *, Maziyar Mohammadi, Moghadese Fallah, Kaka Shahedi, Mahmoud Habibnejad, Karim Soleimani Pages 253-267
    Small and portable rainfall simulators are essential tools in study of soil erosion and surface hydrology and it provide to repeat natural rainfall characteristics. In addition to the introduction of this device, calibration tests were performed including nozzles discharge evaluation, uniformity test over the plots and raindrop size distribution. The results of nozzles discharge calibration showed that two nozzles discharge at 20, 40, 60 and 80 KPa pressure are similar and there isnt any significant difference between them. To achieve the optimum uniformity of simulated rainfall over the plot uniformity test was performed with changing nozzle distance (50, 60 and 70 cm) and oscillation of nozzles (30, 45 and 60 degrees) at constant operational pressure of 60 KPa. The results showed that the uniformity coefficient at 2m2 plot obtained from 57% to 61% and rainfall intensity changes from 48 to 101 mm/hr. The results of high velocity photography revealed median diameter of raindrop as 2.4 to 2.6 mm.
    Keywords: rainfall simulator, calibration, photography, rainfall uniformity, raindrop size
  • Hamidreza Koohbanani *, Mohammadreza Yazdani Pages 269-283
    Approximating the evapotranspiration is one of the most difficult parts of the hydrologic cycle. However it plays a very important role in the water balance equation. In the present study, the SEBAL model has been revalidated as an approved and successful approach for calculating the evapotranspiration. In SEBAL model, the evapotranspiration is the unknown value in the equation of surface energy balance for the land surface. Considering the differences in the calibration of LDCM compared to the previous generations of the Landsat satellite, the SEBAL model was reexamined in some especial parts. In order to test of the usefulness of SEBAL model over LDCM, the measured values was compared with the values obtained via Penman-Monteith method in 20 different days. ET estimated by SEBAL compared with PM ET was found to correlate significantly as R2 (0.7) with the correlation coefficient of 0.83. Hence the results of this analysis outline that actual evapotranspiration data can be calculated and mapped in large areas and with high reliability without the need for meteorological information periodically and regularly.
    Keywords: ET, Energy Balance Model, Landsat 8, Nishabur
  • Tayyebeh Mesbahzadeh *, Ali Azareh, Elham Rafiiei Sardooi, Fateme Farzanepei Pages 285-295
    Soil moisture, as the soil hydrologic parameters, can be affected by soil temperature and controls various hydrological processes. Given the importance of this issue, in this study, the efficiency of artificial neural network was studied to simulate soil temperature at 5- 100 cm depth. Recorded meteorological parameters in the Isfahan synoptic station were used to simulate the soil temperature at different depths. The structure of the neural network was formed with an input layer, a hidden layer and an output layer and network training was done by Levenberg–Marquardt algorithm. Also test and error was done to determine a number of suitable neurons in hidden layer. The results showed that error in both neural network and ANFIS model increases with depth increase that can be due to the weak correlation between soil temperature changes in the lower layers and climatic parameters.
    Keywords: Artificial neural network, Isfahan, Climatic parameters, Soil temperature