فهرست مطالب

قرآن پژوهی حسنا - پیاپی 33 (پاییز و زمستان 1396)
  • پیاپی 33 (پاییز و زمستان 1396)
  • 166 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1397/04/25
  • تعداد عناوین: 6
|
  • غلامرضا رئیسیان، فاطمه زنداقطاعی * صفحه 8
    دیدگاه نصر حامد ابوزید در تاریخمندی قرآن و اثبات آن ایجاب می کند این مسئله در حوزه علوم قرآنی مورد بحث و بررسی قرار گیرد. این پژوهش درصدد است با مطالعه آرای این متفکر معاصر، پیامدها و آسیب های حاصل از این نظریه را شناسایی و مورد تحلیل و بررسی قراردهد. تاریخمندی قرآن از یک سو به معنی محدود نمودن آن در یک دوره تاریخی است و از سوی دیگر به معنای شاهدی تاریخی از واقعیت در افق معنایی مفسر است که به تاریخمندی فهم تعبیر می شود.
    از این رو پذیرش تاریخمندی قرآن متحمل پیامدهایی از قبیل: محدود کردن قرآن به عصر نزول، عدم انسجام متن قرآن، نادیده گرفتن پدیده وحی، قرائت های نامتعارف از فهم قرآن، کنار زدن برخی معارف قرآنی و... است. حاصل تحلیل پیامدها نادیده گرفتن هدف نزول قرآن (هدایت بشر) است. همچنین متن قرآن برای خوانش در عصر معاصر در یک نظام ادبی حاصل از نشانه ها محصور شود.
    کلیدواژگان: نصرحامد ابوزید، تاریخمندی قرآن، متن قرآن، دلالت زبانی، نسبی گرایی فهم
  • سیدمحسن موسوی، حجت علی نژاد * صفحه 34
    یکی از منابع مهم در معنایابی و تفسیر واژه های غریب و نامانوس قرآن کریم، احادیث معصومین علیهم السلام است. ایشان، داناترین افراد به معانی قرآن کریم بوده اند، لذا احادیث تفسیری آنان از جایگاه استواری برخوردار است و یکی ازمنابع اصلی تفسیر قرآن کریم به شمار می رود. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که احادیث شریف در معنایابی وتفسیر واژه های غریب قرآن می تواند نقش های مختلفی از جمله، عبور از معنای ظاهری لفظ، تعیین معنای مراد و مقصود از واژه در قرآن، انتخاب یکی از دو یا چند معنا برای واژه، ایجاد معانی جدید برای واژه و تعیین مصداق و یا مصادیق برای واژه را ایفا کند. این مقاله از نوع تحقیقات بنیادین است که با روش توصیفی تحلیلی به این موضوع می پردازد.
    کلیدواژگان: معنایابی، حدیث، معصومین، غریب القرآن
  • غلامرضا خوش نیت *، عباس شریفی، زهراء رجایی صفحه 51
    درباره واژه «سته ایام» که به آفرینش آسمان ها و زمین در شش روز اشاره دارد سوالات زیادی مطرح می شود از جمله چگونگی خلقت آن دو در شش روز، در حالیکه شب و روزی وجود نداشته و یا وجود تناقض با نظریه های علمی و همچنین تناقض آن با آیات 9 تا 12 سوره فصلت و چرایی عدم خلقت در یک لحظه با وجود قدرت بر آن، باعث شده این موضوع همواره مورد توجه قرار گیرد. در این مقاله توصیفی- تحلیلی سعی شده این موضوع به صورت تطبیقی از تفاسیر فریقین (شیعه و سنی) مورد تحلیل و ارزیابی قرار گیرد. نتایج حاصل از آن نشان می دهد که منظور از یوم مدتی از زمان و دوران و منظور از خلقت در شش روز، خلقت در شش مرحله و دوره طولانی است که با شواهد علمی آفرینش آسمان و زمین که آن را نتیجه گذشت سالیان طولانی می داند سازگاری دارد و همچنین اکثریت مفسران فریقین در تفسیر آیاتی که به ظاهر خلقت را هشت روز بیان می کند، واژه «اربعه ایام» را به «تتمه اربعه ایام» تفسیر کرده و دو روز خلقت زمین را داخل در اربعه ایام دانسته اند.
    کلیدواژگان: سته ایام، اربعه ایام، خلقت، فریقین
  • محمد فاکر میبدی، لیلا احمدی * صفحه 75
    قرآن مجید صفات و ویژگی های اقوام گذشته از جمله یهود را برای عبرت آیندگان مطرح کرده است و این خصوصیات منحصر به آن دوره تاریخی نیست؛ برای مثال، طبق تحقیقات صورت گرفته، در عصرحاضر صهیونیسم نیز که نماد بارز یهود است، هنوز چنین خصوصیاتی دارد. شناخت این صفات، مسلمین را درچگونگی برخورد و ارتباط با این قوم، یاری رسانده، به این نکته واقف می گرداند که ذلت یهود ابدی است؛ هرچند تمام منابع ثروت و قدرت جهان را در اختیار داشته باشند.
    نوشتار پیش رو، پس از تبیین آیاتی از سوره مبارکه حشر که بیانگر صفات این قوم است، دیدگاه تعدادی از مفسران شیعه و سنی را بررسی و در تایید این ویژگی ها به آیاتی از دیگر سور قرآن کریم نیز اشاره کرده است. در مرحله بعد، با تطبیق صفات مطرح شده قرآن با یهود معاصر، ثابت کرده است که یهود متاخر نیز تا حدود زیادی دنباله رو یهود متقدم است.
    کلیدواژگان: قرآن، سوره حشر، ویژگی های اعتقادی، رفتاری و اخلاقی، قوم یهود
  • سکینه آخوند، یگانه قره باغی * صفحه 110
    «نسخ» به عنوان یکی از دانش های قرآنی، از دیرباز مورد توجه مفسران و قرآن پژوهان شیعه و سنی قرار گرفته است. موضوع «نسخ» و امکان وقوع آن در قرآن کریم، از جهت ارتباط آن با شناخت تاریخ تشریع و قانون گذاری و مراحل مختلف آن در اسلام، شیوه تربیتی این دین مبین و شناخت احکام نورانی آن، اهمیت ویژه ای دارد؛ به همین دلیل، از عصر نزول تاکنون، همواره محل عنایت دانشمندان خاصه و عامه بوده است.
    این مقاله با روش توصیفی تحلیلی، آراء علامه طباطبایی و آیت الله جوادی آملی را در ابعاد مختلف نسخ، مورد بررسی قرار داده و به این نتایج دست یافته که آیت الله جوادی در خصوص شرایط نسخ، تعداد آیات ناسخ و منسوخ و ملاک های اثبات یا رد نسخ در آیات، نگاهی متفاوت و گاهی مخالف با علامه اتخاذ نموده است. به نظر می رسد که این واقعیت، از باب اطلاق جزء و اراده کل است و همچنین، امکان دارد که بتواند قابلیت تعمیم به دیدگاه های دیگر در حیطه آراء علوم قرآنی این دو بزرگوار را داشته باشد.
    کلیدواژگان: نسخ، آیات ناسخ، آیات منسوخ
  • سید ابراهیم مرتضوی *، زهره زارعی صفحه 142
    واژه «فتنه» در آیات زیادی به کار رفته و معانی مختلفی به خود گرفته است. آیه هفت آل عمران نیز یکی از این آیات محسوب می شود که تعبیر «فتنه جویی» را در خود جای داده و آن را یکی از دلایل پیروی از متشابهات عنوان کرده است. «فتنه» در اصل لغت به معنای قرار دادن طلا یا نقره در آتش است تا خالصی و ناخالصی آن بدست آید. معانی لغوی متعددی برای این واژه ذکر گردیده که همه آنها از مصادیق آن به شمار می آید اما «اختلال اضطراب آور» مفهومی است که در تمامی این معانی نهفته است. پژوهش فرارو با روشی توصیفی- تحلیلی به تحلیل مفهوم قرآنی فتنه با تاکید بر آیه هفت سوره آل عمران پرداخته است، نتیجه آنکه: مفسران معانی متعددی برای این واژه ذکر کرده اند که بیشتر این معانی، در واقع از مصادیق واژه مزبور محسوب می شوند که عبارت اند از: کفر و شرک؛ مال و ثروت، گمراهی، تکذیب کردن، إفساد ذات البین. معانی دیگری که برای آن ذکر شده مکمل یکدیگرند؛ شبهه افکنی، تشکیک و تلبیس، روش های فتنه جویی را ذکر و اضلال و دور کردن مردم از دین، نیز مفهوم آن را بیان می کند.
    کلیدواژگان: فتنه، مصادیق فتنه، آیه هفت سوره آل عمران، واژگان قریب المعنی با فتنه
|
  • Gholamreza Reisiyan, Fatemeh Zand Aghtaei * Page 8
    Nasr Haed Abu-zeid’s viewpoint on that the Holy Quran is history-based and its affirmation caused to discussed this issue in the field of Quranic sciences. Consequences and weakness resulted from this theory have been identified and discussed by studying this contemporary intellectual’s opinions in this research. Being history-based the Holy Quran on one hand, i.e. to limit it to a certain historical period, and on the other hand it means a historical evidence related to the reality in the field of the commentator’s semantic view known as a history-based concept. Therefore, accepting the Holy Quran is history-based leads to some consequences such as to limit the Holy Quran to the descent era, non-integrity of the Quranic text, ignorance of the divine Revelation, uncommon recitation of the Quran understanding, removing some Quranic knowledge, and so on. The results of consequences analysis are to ignore the aim of the Quran descent, i. e. guidance of human being. Also, reciting the Quranic text in the contemporary era is limited to a literary system of symbols.
    Keywords: Nasr Hamed Abu-zeid, the Holy Quran history-based, the Quranic text, lingual indication, concept relativism
  • Sayyed Mohsen Mousavi, Hojjat Alinejad * Page 34
    One of important references in finding meaning and interpreting uncommon words of the Holy Quran is Ahlul-Bayt’s (AS) Hadiths. They have been wise men to the Quranic meaning. Thus, their interpreted Hadiths have a strong status and it is one of the main references of interpreting the Holy Quran. Findings of the present research indicated that these Hadiths plays different roles in finding meaning and interpreting uncommon words of the Holy Quran. These roles are as follows; ignoring literal meaning of the word, determining intentional meaning of the word, selecting one of two or more meanings for the word, introducing new meanings for the word, determining literal meaning for the word. This is a fundamental research done by a descriptive-analytic method.
    Keywords: finding meaning, Hadith, Ahlul-Bayt(AS), uncommon words of the holy Quran
  • Gholamreza Khoshniyyat *, Abbas Sharifi, Zahra Rajaei Page 51
    There have many questions been raised on ‘6 days’ which refers to create the heaven and the earth during 6 days, and also, it refers to howness of creating them during 6 days. Meanwhile, it has been said there has not been day and night, contrasting to scientific theory, and also, it’s contrast to 9-12 verses of surah Fosselat, whatness of lack of creating in just a moment in spite of the authority to do it. This issue has been discussed by comparing Shiite and Sunni’s commentaries by a descriptive-analytic method in this paper. Findings of the present research indicated that day refers to a period of time and creating during 6 days refers to 6 steps and a long period of time by virtue of scientific evidences of creating the heaven and the earth. Most of commentators have viewed 4 days in the interpretation of the verses which refer to 8 days. They knew 2 days of creating the earth into 4 days.
    Keywords: 6 days, 4 days, creature, Shiite, Sunni orders
  • Muhammad Faker, Leila Ahmadi * Page 75
    The past nations’ characters including Jew have been raised by the Holy Quran to be the future generation’s lesson. Also, these characters have not been limited to that historical period. According to some present researches, Zionism is also a prominent instance of Jew and it has still such characters. Identifying these characters, Muslims have been familiar with relationship to this nation, and also, they knew that Jew humiliation is forever, although they possess all of the wealth resources and strength all over the world. Some Shiite and Sunni commentators’ viewpoint have been discussed by virtue of some verses of surah the Exile related to this nation’s characters in the present research. To support these characters, it refers to some verses of another surahs of the Holy Quran. Comparing these Quranic characters with contemporary Jew indicated that recent Jew also is mostly followed by Jew.
    Keywords: the Holy Quran, surah the Exile, doctrinal, behavioral, moral characters, Jew nation
  • Sakineh Akhoond, Yeganeh Gharabaghi * Page 110
    Abrogation as one of Quranic sciences has been taken into consideration by Shiite and Sunni commentators and Quranic scholars from long time ago. Abrogation and its occurrence in the Holy Quran in terms of its relation with identifying legislation history and its different steps in Islam, nurturing methods and aware of Islamic laws are so important. Allamah Tabatabaei and Ayatollah Javadi Amoli’s viewpoint in different aspects of abrogation have been discussed by a descriptive-analytic method in this research. Findings of this research indicated that Ayatollah Javadi Amoli had a different and somehow contrast viewpoint with Allamah Tabatabaei in the field of abrogation conditions, the number of abrogation and abrogated verses, and also, criterions related to acceptance or rejection of abrogation in the Quranic verses. In fact, it seems it relates to particular and general will, and then, it can be generalized to all opinions of these two above mentioned Quranic scholars.
    Keywords: abrogation, abrogating verses, abrogated verses
  • Sayyed Ebrahim Mortazavi *, Zohreh Zaraei Page 142
    ‘sedition’ has been applied in most of Quranic verses and it has been different meanings. One of these verses is 7th verse of surah the Family of Imran in which there is the concept ‘sedition’ and it has been viewed as obedience of allegorical expression. Originally ‘sedition’ means to put gold or silver in the fire in order to remove pureness and impureness. There has been mentioned several literal senses for it. However, distraction disorder is a concept hidden in its all meanings. The present research is an analytical study on the Quranic concept ‘sedition’ by emphasis on 7th verse of surah the Family of Imran. A descriptive-analytic method has been applied in this research. It has been concluded that different meanings have been mentioned by commentators for this concept. Most of them are its connotation such as impiety, polytheism, wealth, misguidance, deny, and inter essence spoiling. Other meanings have been applied as complementary meanings such as doubt, equivocality, ambiguity, sedition methods, misguidance and avoiding people from religion.
    Keywords: sedition, sedition's literal senses, 7th verse of the Family of Imran, words with approximate meaning to sedition