فهرست مطالب

  • سال چهاردهم شماره 1 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/04/11
  • تعداد عناوین: 20
|
  • مقاله پژوهشی اصیل
  • محمود قاسمی، مازیار وکیلی امینی، مصطفی صدیقی، رضا حبیبی، شهرام باقرآبادی صفحات 1-5
    مقدمه
    بر اساس مطالعات اپیدمیولوژیک، سطوح محیطی مانند سطح تجهیزات بیمارستانی در انتقال میکروارگانیسم ها دخیل می باشد. این موضوع تاثیر مثبتی در افزایش تعداد موارد عفونت های بیمارستانی دارد. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی وضعیت آلودگی میکروبی دکمه های آسانسور و کامپیوترهای کتابخانه بیمارستان دکتر ‏محمد کرمانشاهی بود.
    روش ها
    در این تحقیق توصیفی– مقطعی، 71 نمونه از دکمه های آسانسور، صفحه کلید، ماوس و دکمه پاور کامپیوترهای کتابخانه بیمارستان دکتر محمد کرمانشاهی گرفته شد و به آزمایشگاه انتقال یافت. سپس با استفاده از روش های تشخیصی استاندارد باکتری شناسی شامل رنگ آمیزی، تست های بیوشیمیایی و کشت در محیط کشت های افتراقی، انتخابی و اختصاصی، باکتری های گرم مثبت و منفی جداسازی گردید.
    یافته ها
    آلودگی باکتریایی در همه نمونه های مورد بررسی مشاهده شد. در نمونه دکمه های آسانسور، بیشترین فراوانی به باسیل های گرم مثبت اسپوردار (باسیلوس) (21/48 درصد) اختصاص داشت و کلبسیلا پنومونیه (57/3 درصد) کمترین فراوانی را به خود اختصاص داد. 66/66 درصد از نمونه های کامپیوترها به استافیلوکوکوس کواگولاز منفی آلوده بودند و از 66/6 درصد آن ها استافیلوکوکوس کواگولاز مثبت (اورئوس) و میکروکوکوس جدا شد.
    نتیجه گیری
    با توجه به جداسازی باکتری های پاتوژن و غیر پاتوژن از هر دو گروه نمونه ها، لزوم توجه بیشتر به رعایت اصول بهداشت فردی و اصول ضد عفونی صحیح و منظم سطوح وسایل و تجهیزات بیمارستان جهت کاهش آلودگی باکتریایی و بروز عفونت های بیمارستانی، ضروری به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: عفونت، آلودگی تجهیزات، میزان باکتری، کامپیوتر
  • فاطمه محمدحسنی، گلنوش مدنی، فرزاد احمدزاده صفحات 6-10
    مقدمه
    اکراتوکسین A یکی از متابولیت های ثانویه قارچی است که امکان انتقال آن از مواد غذایی مانند برنج و فرآورده های مشتق شده از آن به جیره غذایی انسان وجود دارد. هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی میزان اکراتوکسین A در نمونه برنج های رایج مصرفی جمع آوری شده از دو شهر اصفهان و شیراز و تاثیر فرایند پخت به دو روش آبکش و کته در کاهش میزان اکراتوکسین در نمونه های دارای بالاترین مقدار آلودگی بود.
    روش ها
    در این پژوهش، 30 نمونه از شش برند پرمصرف برنج شامل سه نمونه برنج داخلی و سه نمونه برنج خارجی به روش تصادفی ساده انتخاب شد و تحت دو روش پخت آبکش و کته در دمای جوش آب قرار گرفت. جهت سنجش میزان اکراتوکسین، روش enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) استفاده گردید. داده ها با استفاده از آزمون های ANOVA و Tukey مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    70 درصد نمونه های مورد بررسی، آلودگی به اکراتوکسین A را نشان دادند. محدوده غلظت اکراتوکسین، صفر تا 61/5 نانوگرم در گرم و میانگین آلودگی نیز 19/1 ± 94/0 نانوگرم در گرم به دست آمد. آلودگی در بین برنج های داخلی، 2/1 نانوگرم در گرم و به طور معنی داری بالاتر از میزان آلودگی در انواع برنج های خارجی بود (05/0 > P). غلظت اکراتوکسین تنها در یک نمونه بیش از حداکثر مجاز تعیین شده توسط اتحادیه اروپا برای غلات (5 نانوگرم در گرم) گزارش گردید. یافته ها به روشنی کاهش میزان اکراتوکسین A را در مرحله پخت نشان داد (05/0 > P) و نمونه های برنج پخته شده به روش آبکش به نسبت پخت کته، آلودگی کمتری بر مبنای وزن خشک داشتند (05/0 > P). میزان کاهش در پخت آبکش و کته ای به ترتیب 21/17 و 24/14 درصد برآورد شد.
    نتیجه گیری
    نتایج به دست آمده وضعیت آلودگی نمونه های برنج را برای سلامت عموم مخاطره آمیز نشان نمی دهد. فرایند پخت در کاهش این سم قارچی اثربخش می باشد و روش پخت آبکش در مقایسه با روش کته تاثیر بیشتری دارد.
    کلیدواژگان: مایکوتوکسین، اکراتوکسین A، برنج، فرایند پخت
  • محمدرضا نیک فرجام، شهرام محمدخانی، علیرضا مرادی، طاهره داورپسند صفحات 11-16
    مقدمه
    پرفشاری خون، از مهم ترین عوامل خطر بروز بیماری های قلبی- عروقی می باشد. تحقیقات اخیر تاثیر عوامل گوناگون بر تبعیت دارویی را در این بیماری نشان داده اند. پژوهش حاضر با هدف تعیین تاثیر کیفیت ارتباط پزشک- بیمار بر میزان تبعیت دارویی مبتلایان به پرفشاری خون انجام شد.
    روش ها
    در این مطالعه مقطعی، 62 بیمار مبتلا به پرفشاری خون از نوع اولیه که به مرکز قلب تهران مراجعه کرده بودند، به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. جهت جمع آوری داده ها، از نسخه کوتاه پرسش نامه پیمان کاری (Working Alliance Inventory-Short Revised یا WAI-SR) و مقیاس خودکارامدی تبعیت دارویی (Medication Adherence Self-efficacy Scale یا MASES) استفاده گردید. در نهایت، داده ها با استفاده از مدل رگرسیون خطی چند متغیره در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    تاثیر معنی دار کیفیت ارتباط پزشک- بیمار بر تبعیت دارویی (002/0 = P، 996/5 = (58 و 3)F، 234/0 = 2R) با اندازه اثر متوسط و فاصله اطمینان 95 درصد، از 045/0 تا 402/0 به دست آمد. از میان مولفه های پیمان کاری نیز تنها مولفه تکالیف درمان تاثیر معنی داری بر مصرف داروها توسط بیمار داشت [621/9-787/0 = Confidence interval (CI) 95 درصد، 023/0 = P، 425/2 = (58)t].
    نتیجه گیری
    نتایج مطالعه حاضر شواهد ارزشمندی پیرامون نقش ارتباط درمانی در تبعیت دارویی فراهم نمود که این نتایج با توجه به ماهیت ارتباط درمانی مورد بحث قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: ارتباط پزشک- بیمار، نظریه روان شناختی، تبعیت دارویی، فشار خون اولیه
  • آذر طل، بهرام محبی، رویا صادقی، مهدی یاسری صفحات 17-23
    مقدمه
    سلامتی، مفهومی متاثر از مجموعه پیچیده ای از عوامل جسمی، روانی- اجتماعی، مذهبی، محیطی و فرهنگی است. هدف از انجام مطالعه حاضر، روان سنجی نسخه فارسی ابزار رفاه روانی، جسمی و معنوی (Mental، Physical and Spiritual Well-being Scale یا MPS) و خرده مقیاس های آن در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو بود.
    روش ها
    پس از بررسی ابزارهای موجود و با در نظر گرفتن شرایط فرهنگی و اجتماعی جامعه ایران، ابزار MPS تهیه شده توسط Vella-Brodrick و Allen انتخاب و ترجمه- بازترجمه شد. این پژوهش توصیفی- تحلیلی، بر روی 500 نفر از بیمارن مبتلا به دیابت نوع دو که به روش نمونه گیری خوشه ایچند مرحله ای انتخاب شده بودند، انجام گرفت. داده ها با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی در نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل گردید. آزمون های پایایی در دو بعد تکرارپذیری (شاخص همبستگی درونی خوشه ای) و سازگاری درونی (Cronbach¢s alpha) مورد استفاده قرار گرفت. از آنالیز عاملی تاییدی جهت تعیین تعداد شاخص های پرسش نامه و از آزمون های Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) و کرویت Bartlett به ترتیب برای تست پیش فرض های تحلیل عاملی تاییدی و کفایت نمونه استفاده شد.
    یافته ها
    ضریب اعتبار ابزار بر پایه Cronbach¢s alpha، 58/0به دست آمد. 22 سوال در سه حیطه تعیین شده، 71/42 درصد از کل واریانس را تبیین نمود. همبستگی بین متغیرهای پنهان و آشکار نیز بیشتر از 5/0 بود که شواهدی از اعتبار همگرا را نشان داد.
    نتیجه گیری
    نتایج بررسی روان سنجی نسخه فارسی ابزار MPS مطابق با ابزار اصلی تهیه شده توسط Vella-Brodrick و Allen، در حد مرزی بود. پیشنهاد می شود مطالعات آینده با ایجاد تغییرات در شرایط دموگرافیک و یا تغییر در گروه هدف، دوباره مورد ارزیابی قرار گیرد.
    کلیدواژگان: روانسنجی، ابزار، رفاه روانی، جسمی و معنوی، ابزار، دیابت نوع دو
  • مینا صالحی، اعظم اعرابی، عبدالله قاسمی صفحات 24-29
    مقدمه
    مطالعه حاضر با هدف بررسی شیوع کم خونی ناشی از فقر آهن و تاثیر تغذیه مناسب دارای آهن بر رفع کمبود این عنصر معدنی در دانش آموزان دبستانی شهر اصفهان انجام شد.
    روش ها
    در این پژوهش مداخله ای، 200 دانش آموز 7 تا 12 ساله دو دبستان شهر اصفهان به شیوه تصادفی انتخاب شدند و پس از اندازه گیری نمایه توده بدنی (Body mass index یا BMI)، نمونه خون آن ها جهت بررسی شاخص های مورد نظر گرفته شد. سپس 35 نفر از دانش آموزان دارای فریتین کمتر از 12 میکروگرم در لیتر و هموگلوبین کمتر از 12 گرم در دسی لیتر انتخاب شدند و با ارایه آموزش و الگوی غذایی مناسب، پس از سه ماه مورد بررسی قرار گرفتند. داده ها در نرم افزار SPSS و سطح معنی داری 050/0 تجزیه و تحلیل گردید.
    یافته ها
    شیوع کم خونی، فقر آهن و کم خونی ناشی از فقر آهن به ترتیب 0/6، 0/8 و 5/3 درصد بود. مقدار فریتین و هموگلوبین قبل از رژیم غذایی به ترتیب 11/10 ± 59/27 میکروگرم در لیتر و 97/0 ± 04/13 گرم در دسی لیتر گزارش شد که پس از مداخلات تغذیه ای افزایش یافت (به ترتیب 07/10 ± 88/30 میکروگرم در لیتر و 87/0 ± 35/13 گرم در دسی لیتر). طی سه ماه پژوهش، اختلاف معنی داری بین میانگین هموگلوبین و فریتین در سطح اطمینان 95 درصد مشاهده گردید.
    نتیجه گیری
    تغذیه مناسب با مواد حاوی آهن، می تواند سبب بهبود آهن موجود در سرم خون کودکان مبتلا به کم خونی ناشی از فقر آهن شود. همچنین، پیشنهاد می گردد برنامه غربالگری کودکان سن رشد در نظر گرفته شود و در صورت لزوم تحت درمان قرار گیرند.
    کلیدواژگان: کم خونی، فقر آهن، دانش آموزان
  • علی اکبر کاوسی، زهره فتحیان، احمدعلی اسلامی صفحات 30-34
    مقدمه
    مصرف فست فود طی دهه های گذشته در میان نوجوانان افزایش چشمگیری یافته است. با توجه به این که بسیاری از عادات از جمله عادات غذایی نامناسب، در سنین نوجوانی شکل می گیرد و در سال های بعدی عمر باقی می ماند و زمینه ساز بسیاری از بیماری های مزمن می شود، مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط برخی عوامل زمینه ای با مصرف فست فود در دانش آموزان شهر اصفهان انجام شد.
    روش ها
    این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی و جامعه هدف آن متشکل از 400 دانش آموز 16 ساله ساکن شهر اصفهان در سال تحصیلی 95-1394 بود. نمونه ها متناسب با حجم و بر حسب جنسیت، از نواحی شش گانه آموزش و پرورش شهر اصفهان انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسش نامه ای محقق ساخته شامل دو بخش اطلاعات دموگرافیک و رفتار تغذیه ای بود. داده ها با استفاده از آزمون های Independent t و آزمون همبستگی Spearman در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    شرکت کنندگان مطالعه، 400 نفر از دانش آموزان سال دوم دبیرستان (پایه یازدهم) و 200 دختر (50 درصد) و 200 پسر (50 درصد) بودند. تفاوت معنی داری بین میانگین نمره مصرف فست فود در دانش آموزان دختر (58/0 ± 35/9) و پسر (71/0 ± 16/11) وجود نداشت. (080/0 = P). بر اساس نتایج آزمون Spearman، بین میانگین نمره مصرف فست فود با تحصیلات پدر و مادر و درامد خانواده رابطه معنی دار و مستقیمی مشاهده شد (001/0 > P)، اما با امکانات و تسهیلات زندگی ارتباط معنی داری را نشان نداد.
    نتیجه گیری
    انجام مداخلات در جهت اتخاذ رفتارهای تغذیه ای سالم و کاهش مصرف فست فود در مدارس باید با در نظر گرفتن وضعیت اقتصادی- اجتماعی دانش آموزان و تحصیلات والدین آن ها صورت پذیرد تا بتواند در درازمدت نقش مهمی در اتخاذ سبک زندگی سالم داشته باشد.
    کلیدواژگان: فست فود، عوامل جمعیت شناختی، دانش آموزان
  • پریسا عسکریان توندری، معصومه هاشمیان، حمید جوینی، آتوسا سلیمانیان، صدیقه رستاقی صفحات 35-40
    مقدمه
    سواد سلامت، توانایی افراد در به دست آوردن، تحلیل کردن و درک اطلاعات و خدمات اولیه بهداشتی مورد نیاز جهت تصمیم گیری در مورد مسایل سلامتی و بهداشتی می باشد. مطالعه حاضر با هدف بررسی سطح سواد سلامت زنان شهرستان بردسکن و عوامل موثر بر آن طراحی و اجرا گردید.
    روش ها
    این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی- مقطعی بود که در سال 1395، بر روی 431 نفر از زنان 18 تا 65 ساله ساکن شهرستان بردسکن انجام گرفت. نمونه ها با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ایانتخاب شدند. داده ها به وسیله پرسش نامه سواد سلامت ایرانیان (Health Literacy for Iranian Adults یا HELIA) جمع آوری شد و سپس با استفاده از آزمون های Kolmogorov-Smirnov، Independent t ، Mann–Whitney و 2c در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    میانگین سنی شرکت کنندگان، 74/8 ± 90/29 سال بود. ارتباط معنی داری بین سطح سواد سلامت با سن، تاهل، تحصیلات، سابقه بیماری و شغل مشاهده شد. نمره سواد سلامت در نمونه ها، 16/16 ± 60/67 از 100 و در حد متوسط گزارش گردید. مهم ترین منابع کسب اطلاعات مربوط به سلامت از دیدگاه شرکت کنندگان به ترتیب مربوط به پزشکان و کارکنان بهداشتی، اینترنت و رادیو و تلویزیون بود. 57 درصد از افرادی که سابقه بیماری گزارش کرده بودند، سواد سلامت کافی نداشتند.
    نتیجه گیری
    به طور کلی، سواد سلامت بیشتر زنان مطالعه حاضر در حد متوسطی بود. با توجه به نقش مهم زنان در تربیت خانواده و جامعه و تاثیر سواد سلامت بر این نقش مهم، لازم است برنامه های آموزشی با هدف ارتقای سطح سواد سلامت زنان و به دنبال آن، مهارت های خودمراقبتی آنان طراحی و اجرا گردد.
    کلیدواژگان: سواد سلامت، زنان، مطالعه مقطعی
  • معصومه دشتیان، حسن افتخار اردبیلی، کامبیز کریم زاده شیرازی، مصطفی شهمرادی، کمال اعظم، الهه پیرای صفحات 41-47
    مقدمه
    خودمراقبتی توسط بیماران مبتلا به دیابت، نقشی حیاتی در کنترل این بیماری و پیشگیری از عوارض ناشی از آن ایفا می کند. انجام فعالیت های فیزیکی و پایبندی به درمان دارویی، از جمله رفتارهای خودمراقبتی در بیماران مبتلا به دیابت است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر مداخله آموزشی مبتنی بر تئوری رفتار برنامه ریزی شده بر میزان فعالیت فیزیکی و تبعیت دارویی در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو انجام شد.
    روش ها
    این پژوهش شبه تجربی از نوع کارآزمایی تصادفی شده با گروه شاهد بود که در سال 1395 بر روی 160 نفر از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه کننده به مراکز بهداشتی- درمانی شهر یاسوج انجام گردید. نمونه ها با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ایتصادفی انتخاب شد. داده های به دست آمده از هر پرسش نامه در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    بعد از مداخله آموزشی، تفاوت معنی داری بین همه سازه ها به جز سازه هنجارهای انتزاعی مربوط به تبعیت دارویی مشاهده شد. همچنین، متغیرهای فعالیت فیزیکی و تبعیت دارویی بعد از مداخله اختلاف معنی داری را نشان دادند.
    نتیجه گیری
    انجام مداخلات آموزشی بر مبنای تئوری رفتار برنامه ریزی شده، تاثیر مثبت و معنی داری بر میزان فعالیت فیزیکی و تبعیت دارویی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو دارد.
    کلیدواژگان: فعالیت فیزیکی، تبعیت دارویی، تئوری رفتار برنامه ریزی شده، دیابت نوع دو
  • عباسعلی توکلیان، افشین ابراهیمی، حمیدرضا پورزمانی، قاسم یادگارفر صفحات 48-55
    مقدمه
    هدف از انجام مطالعه حاضر، تعیین وضعیت پسماندهای عفونی و بررسی مدیریت آن در بیمارستان های استان بوشهر طی سال های 95-1394 بود.
    روش ها
    این پژوهش از نوع توصیفی- مقطعی بود که با تکمیل پرسش نامه، مصاحبه، مشاهده، ممیزی، توزین و تست های بی خطرسازی طی مدت 24 ماه در 10 بیمارستان استان بوشهر انجام شد. پرسش نامه نهایی از 103 سوال تشکیل شد و بر اساس رهنمودهای سازمان جهانی بهداشت، برنامه مدیریت پسماندهای پزشکی و رهنمودهای تخصصی مرکز سلامت محیط و کار به اجرا درآمد.
    یافته ها
    در 10 بیمارستان مورد بررسی، روزانه 34/5718 کیلوگرم پسماند در بیمارستان های استان بوشهر تولید می گردد که شامل پسماند عادی (61/59 درصد) و خطرناک
    (39/40 درصد) می باشد. در هیچ یک از بیمارستان ها بازیافت پسماندهای عفونی و در 2 بیمارستان نیز عملیات بی خطرسازی انجام نمی شد؛ در حالی که برنامه های تفکیک این پسماندها در همه بیمارستان ها صورت می گرفت. همه کارکنان خدماتی در هنگام جابه جایی پسماند، از وسایل حفاظت فردی استفاده می کردند. تمامی بیمارستان ها جایگاه ویژه پسماند داشتند و تنها 6 بیمارستان دارای جایگاه ویژه پسماند خطرناک بود و حمل پسماندها از بیمارستان تا محل دفع نهایی در 5 بیمارستان مطلوب عنوان شد.
    نتیجه گیری
    با وجود تلاش فراوان در مدیریت پسماندهای پزشکی، هنوز مشکلاتی در فرایند مدیریت به ویژه تفکیک، حمل و نقل، نگهداشت موقت و بی خطرسازی وجود دارد که نیازمند آموزش مداوم رده های پرسنلی، نظارت دقیق و الزام آور بر سیستم بی خطرسازی، امحا و دفن نهایی در فیلد با در نظر گرفتن شاخص های زیست محیطی و مهندسی می باشد.
    کلیدواژگان: مدیریت زباله، بیمارستان ها، انتشار پسماند عفونی، ایران
  • هادی شاددل، سعید دایی کریم زاده صفحات 56-61
    مقدمه
    مطالعه حاضر با تمرکز بر نقش عوامل برون بنگاهی، به بررسی نقش عوامل کلان در فضای کسب و کار بنگاه های کوچک و متوسط صنعت داروی استان اصفهان پرداخت.
    روش ها
    این پژوهش از نظر هدف، کاربردی بود و به روش توصیفی- پیمایشی انجام شد. داده ها به روش میدانی و به وسیله پرسش نامه محقق ساخته مبتنی بر مدل PESTEL (Political، Economic، Social، Technological، Environmental، Legal) جمع آوری گردید. جامعه آماری مطالعه متشکل از 238 نفر از فعالان صنعت داروی استان بود که از این تعداد بر اساس جدول Krejcie و Morgan، 142 نفر به روش طبقه ای در دسترس انتخاب شدند. روایی صوری و محتوایی پرسش نامه مورد بررسی و تایید قرار گرفت و پایایی آن نیز با استفاده از ضریب Cronbach¢s alpha، 95/0 به دست آمد. جهت بررسی نقش عوامل شش گانه موجود در الگوی PESTEL (عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، تکنولوژی، محیط زیست و قانونی) از آزمون های t تک متغیره و رتبه بندی Friedman استفاده شد.
    یافته ها
    همه عوامل شش گانه مدل PESTEL تاثیر معنی داری بر فضای کسب و کار بنگاه های کوچک و متوسط صنعت داروی استان اصفهان داشت. در این میان، محیط سیاسی در رتبه نخست تاثیرگذاری قرار گرفت و آخرین رتبه نیز به محیط تکنولوژی اختصاص یافت.
    نتیجه گیری
    عواملی همچون تغییرات سیاسی، سیاست های دولت در بازار دارو، ثبات نرخ ارز، ثبات قوانین و مقررات، طرح تحول نظام سلامت، مسایل زیست محیطی، الگو و فرهنگ مصرف دارو، قوانین تولید و توزیع دارو و دیگر تغییرات محیطی مشابه بر فضای کسب و کار در صنعت دارو تاثیر می گذارد.
    کلیدواژگان: عوامل کلان اقتصادی، فضای کسب و کار، بنگاه های کوچک، بنگاه های متوسط، صنعت دارو، الگوی PESTEL
  • حبیب الله دهقان، بهنام حق شناس، ناصر جمشیدی، محمد جواد طراحی، محمدرضا اژدری صفحات 62-67
    مقدمه
    جهت پیشگیری از استرس گرمایی در محیط های کاری گرم، کاهش سطح استرس حرارتی کارگران امری ضروری است. هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی و مقایسه تاثیر دو نوع جلیقه خنک کننده [جلیقه خنک کننده ایرانی (ژل یخ اسپادانا) و جلیقه خنک کننده تغییر فاز (پارافینی)] بر روی شاخص استرین فیزیولوژیکی (Physiological strain index یا PSI) کارگران در شرایط گرم و مرطوب عسلویه بود.
    روش ها
    این پژوهش به روش مقطعی و مداخله ای بر روی 90 نفر از کارگران با سطح فعالیت جسمانی و لباس یکسان در منطقه عسلویه با میانگین دمایی 47 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 95 درصد در تابستان 1395 انجام شد. ضربان قلب، دمای دهانی، میزان تعریق و شاخص Wet-bulb globe temperature (WBGT) به مدت 120 دقیقه در هنگام استفاده از دو نوع جلیقه ها و در گروه شاهد اندازه گیری گردید.
    یافته ها
    میانگین شاخص WBGT برای هر سه گروه 65/37 درجه سانتی گراد به دست آمد. میانگین ضربان قلب در گروه استفاده کننده از جلیقه خنک کننده ایرانی و پارافینی و شاهد به ترتیب 76/53، 91/89 و 07/97 ضربان در دقیقه، میانگین دمای دهانی به ترتیب 70/36، 63/78 و 36/36 درجه سانتی گراد و میانگین PSI به ترتیب 18/3، 29/2 و 12/6 بود. اختلاف معنی داری در میزان PSI بین گروه های مورد و گروه شاهد وجود داشت (001/0 > P).
    نتیجه گیری
    جلیقه خنک کننده پارافینی و جلیقه خنک کننده ایرانی ژل یخ اسپادانا می توانند در شرایط گرم و مرطوب عسلویه در فصل تابستان به مدت90 دقیقه سطح استرس حرارتی کاربران را تا میزان قابل قبول و مناسبی کاهش دهند.
    کلیدواژگان: واکنش به استرس حرارتی، لباس، درجه حرارت بالا، خنک سازی، ایران
  • مهدی میر رضایی، سارا کریمی زوردگانی، مسعود ریسمانچیان، اکبر حسن زاده صفحات 68-72
    مقدمه
    ترکیبات ارگانوفسفره، دسته ای از آفت کش ها با کاربردهای شناخته شده در کشاورزی هستند که مسمومیت با آن ها، مشکلات بزرگی را در سراسر جهان به ویژه در کشورهای در حال توسعه ایجاد کرده است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر سموم ارگانوفسفره بر فعالیت آنزیم کولین استراز پلاسمای کشاورزان صورت گرفت.
    روش ها
    این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی انجام شد. گروه هدف، 17 نفر از کشاورزان مرد سم پاش بودند که با سموم ارگانوفسفره مواجهه داشتند. 17 نفر نیز از میان افراد غیر کشاورز به عنوان گروه شاهد مورد بررسی قرار گرفتند. قبل و پس از اجرای عملیات سم پاشی، یک نمونه خون از گروه کشاورزان و گروه شاهد گرفته شد و فعالیت آنزیم کولین استراز پلاسمای آن ها با دستگاه فتومتریک بررسی گردید.
    یافته ها
    میانگین سطح فعالیت آنزیم کولین استراز پلاسما قبل از سم پاشی در گروه مورد (کشاورزان مواجهه یافته با سموم ارگانوفسفره)، 2/12086 میلی گرم بر لیتر بود که این میزان پس از سم پاشی به 3/8516 میلی گرم بر لیتر کاهش یافت. میانگین سطح فعالیت این آنزیم در گروه شاهد نیز 8/13655میلی گرم بر لیتر گزارش شد.
    نتیجه گیری
    با توجه به اهمیت ارزیابی تماس کشاورزان با سموم ارگانوفسفره و تاثیرگذاری بر سطح آنزیم کولین استراز، می توان گفت که آموزش کشاورزان در جهت تولید محصولات ارگانیک به منظور استفاده هرچه کمتر از سموم و جلوگیری از مسمومیت های ناشی از سم پاشی در این قشر ضروری به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: کولین استراز، کشاورزان، ارگانوفسفره، آفت کش
  • سعید فلاحی زاده، محمدرضا زارعی، نصرالله کرمی، حسین فروزان، مریم علمداری، ایمان پارسه صفحات 73-78
    مقدمه
    ذرات معلق هوا برای سلامتی انسان بسیار خطرناک می باشد. تماس طولانی مدت با این ذرات معلق، شاخص مهمی در میزان مرگ و میر بر اثر سرطان ریه و بیماری های قلبی به شمار می رود. هدف از انجام مطالعه حاضر، برآورد اثرات بهداشتی منتسب به آلاینده ذرات معلق کمتر از 10 میکرون (Particulate matter یا PM10) هوای شهرستان گچساران بود.
    روش ها
    داده های مورد نیاز این پژوهش توصیفی، از اداره کل محیط زیست استان کهگیلویه و بویراحمد اخذ شد و در محیط Excel مورد پردازش قرار گرفت. سپس جهت برآورد خطر نسبی (Relative risk یا RR) و جزء منتسب (Attributable portion یا AP)، داده ها در نرم افزار AirQ تجزیه و تحلیل گردید.
    یافته ها
    متوسط غلظت سالیانه PM10 در شهرستان گچساران در سال 1394، حدود 121 میکروگرم بر مترمکعب به دست آمد. از کل 58 مورد مرگ منتسب به PM10، 27 مورد ناشی از بیماری های قلبی- عروقی و 13 مورد ناشی از بیماری های تنفسی بود. همچنین، تعداد تجمعی موارد بستری در بیمارستان به دلیل بیماری های قلبی- عروقی و تنفسی به ترتیب 39 و 147 نفر گزارش گردید.
    نتیجه گیری
    آلودگی هوای ناشی از PM10 در شهر گچساران، باعث تعداد زیادی مرگ و بستری شدن در سال 1394 شده است. بنابراین، انتظار می رود که مسوولان از برنامه های کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت جهت کنترل این نوع از آلاینده ها استفاده نمایند.
    کلیدواژگان: بیماری تنفسی، بیماری های قلبی- عروقی، ذرات معلق، آلودگی هوا
  • رضا خزایی، احسان الله حبیبی، خسرو جلالی دهکردی صفحات 79-84
    مقدمه
    کیفوزیس، افزایش غیر طبیعی قوس ناحیه پشتی می باشد که با کشیده شدن اکستنسورهای فقرات و ضعیف شدن عضله ذوزنقه ای میانی و تحتانی و کوتاهی ابداکشن، عضلات سینه ای بزرگ و کوچک و بین دنده ای همراه است. بنابراین، ضرورت و اهمیت انجام چنین تحقیقاتی به خصوص در بین افراد کم سن و سال احساس می گردد؛ چرا که به علت انعطاف استخوان ها و رشد اندام های بدن در این سنین، می توان با استفاده از حرکات اصلاحی مناسب، در رفع ناهنجاری های آن ها اقدام نمود و راهکارهای مناسب را در اختیار آنان قرار داد. هدف از انجام پژوهش حاضر، تاثیر 8 هفته تمرینات منتخب اصلاحی بر روی زاویه کیفوز پسران نوجوان مبتلا به کیفوزیس بود.
    روش ها
    24 نفر از پسران باشگاهی 15 تا 18 ساله در اصفهان به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. برای اندازه گیری زاویه کیفوز، از خط کش منعطف استفاده گردید. تمرینات کششی، مقاومتی و خودتحرک بخشی به مدت 8 هفته انجام گرفت. در نهایت، داده ها با استفاده از آزمون های Paired t و تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    میزان زاویه کیفوز در نوجوانان پسر مبتلا به کیفوزیس در پیش آزمون 9/0 ± 8/48 درجه بود (604/0 = P، 275/0 = F) که پس از استفاده از تمرینات منتخب اصلاحی، کاهش معنی داری را نشان داد (8/0 ± 9/46 درجه) (001/0 = P، 068/1680 = F).
    نتیجه گیری
    بر اساس نتایج به دست آمده، تمرینات اصلاحی به تنهایی و به مدت 3 روز در هفته و طی 8 هفته متوالی، تاثیر مثبتی بر بهبود زاویه کیفوز آزمودنی ها دارد.
    کلیدواژگان: ستون فقرات، تمرینات اصلاحی، کیفوز
  • حمیدرضا شتابی، شیوا کاظمی، ندا ایزدی، مژگان روحانی، شیما سادات خرمی، فریبا کریمی، مهنوش ایزدی صفحات 85-90
    مقدمه
    شاخص مرگ پری ناتال یک شاخص مهم بهداشتی و ارزیابی سلامت است که تاثیر مستقیم بر شاخص مرگ و میر شیرخواران دارد. هدف از انجام مطالعه حاضر، تعیین میزان و علل مرگ و میر پری ناتال در شهرستان کرمانشاه بود.
    روش ها
    در مطالعه مقطعی حاضر موارد ثبت شده مرگ و میر پری ناتال شهر کرمانشاه طی سال‏های 93-1390 استخراج شد. اطلاعات شامل مشخصات نوزاد، اطلاعات مربوط به مادر، شاخص های بارداری و زایمان و علت اصلی مرگ بر اساس International Classification of Diseases 10th (ICD-10) جمع آوری شد. اطلاعات با استفاده از میانگین و انحراف معیار برای متغیرهای کمی، تعداد و درصد برای متغیرهای کیفی و نرم افزار Stata تجزیه و تحلیل شد.
    یافته ها
    از 1236 مرگ پری ناتال، 1/56 درصد پسر بودند. بیشترین مرگ و میر در گروه وزنی، کم و بسیار کم و شایع ترین بیماری زمینه ای مادر، پرفشاری خون بود. بیشترین میزان مرگ پری ناتال مربوط به سال 91 (3/12 مرگ در هر هزار تولد) و کمترین میزان مربوط به سال 93 (7/5 مرگ در هر هزار تولد) بود. شایع ترین علت مرگ پری ناتال با 6/87 درصد مربوط به گروه اختلالات مشخص با منشا دوران پیرامون تولد بود.
    نتیجه گیری
    با توجه به نتایج، تاکید بر مراقبت‏های کافی در دوران حاملگی و پری ناتال، شناسایی و پیگیری دقیق تر مادران پرخطر و دارای بیماری های زمینه‏ای، پیشگیری از زایمان زودرس و تولد نوزادان دارای کم‏وزنی شدید می تواند در کاهش مرگ و میرهای پری ناتال موثر باشد.
    کلیدواژگان: مرگ و میر پری ناتال، علت مرگ، ایران
  • محمد مهدی امین، افشین ابراهیمی، گلرخ مراثی، حسین تحویلیان صفحات 91-97
    مقدمه
    در گذشته طراحی فرایندهای تصفیه فاضلاب بر اساس شاخص های تجربی انجام می گرفت، اما به دلیل کمیت و کیفیت متغیر فاضلاب ورودی به تصفیه خانه، استفاده صرف از شاخص های استاندارد نمی تواند کیفیت پساب خروجی از تصفیه خانه را تضمین نماید. امروزه علاوه بر شاخص های تجربی، عوامل منطقی بر اساس معادلات سینتیکی بیولوژیکی نیز در طراحی استفاده می شوند. هدف از انجام مطالعه حاضر، تعیین ضرایب بیوسینتیکی KB و Umax با استفاده از مدل Kincannon-Stover در لاگون هوادهی تصفیه خانه فاضلاب سپاهان شهر به منظور استفاده از این شاخص ها برای طراحی سیستم هایی در شرایط مشابه در کشور بود.
    روش ها
    در این پژوهش، راندمان حذف Biochemical oxygen demand (BOD)، Chemical oxygen demand (COD) و کل جامدات معلق (Total suspended solids یا TSS)، طی یک دوره سه ساله در لاگون هوادهی تصفیه خانه فاضلاب سپاهان شهر بررسی و ضرایب بیوسینتیکی محاسبه گردید. نمونه برداری از ورودی و خروجی تصفیه خانه به صورت هفتگی انجام گرفت.
    یافته ها
    میانگین راندمان حذف BOD، COD و TSS در لاگون هوادهی به ترتیب 72 ± 4، 70 ± 6 و 62± 6 درصد بود. ضرایب بیوسینتیکی با استفاده از مدل Kincannon-Stover محاسبه شد و مقادیر Umax و KB برای لاگون هوادهی به ترتیب 8/55 و 0/136 گرم COD بر لیتر در روز به دست آمد.
    نتیجه گیری
    کیفیت پساب خروجی از تصفیه خانه فاضلاب سپاهان شهر مطابق با استانداردهای مورد نظر محیط زیست برای استفاده در کشاورزی است. مدل اصلاح شده Kincannon-Stover همبستگی بالایی (88/0 = 2R) با نتایج آزمایشگاهی دارد. بنابراین، می توان از این مدل جهت طراحی و پیش بینی رفتار لاگون های هوادهی استفاده نمود.
    کلیدواژگان: تصفیه فاضلاب، ضرایب بیوسینتیک، لاگون هوادهی، مدل Kincannon-Stover
  • بیژن بینا، محمد مهدی امین، مرجان منصوریان، مریم حاتم زاده، گلرخ مراثی، مرضیه وحید دستجردی صفحات 98-106
    مقدمه
    فاضلاب تولید شده در اثر فعالیت های دامداری، مملو از مواد مغذی می باشد که در صورت ورود به آب های سطحی و زیرزمینی، اختلالات قابل توجهی را در کیفیت این منابع ایجاد خواهد کرد. نیزارهای مصنوعی به دلیل داشتن هزینه های به نسبت پایین احداث و بهره برداری نسبت به سیستم های تصفیه متداول و اثراتی که در حذف آلاینده ها دارد، یکی از گزینه های پیشنهادی جهت تصفیه فاضلاب های دامداری ها می باشد. هدف از انجام مطالعه حاضر، تعیین کارایی نیزارهای مصنوعی در حذف مواد آلی و نوترینت ها از پساب دامپروری و بررسی تاثیر بار سطحی و زمان ماند در کارایی نیزارهای مصنوعی بود.
    روش ها
    در این پژوهش، راندمان حذف شاخص های Biochemical oxygen demand (BOD)، Chemical oxygen demand (COD)، کل جامدات معلق (Total suspended solids یا TSS)، نیترات- نیتروژن و فسفات (ارتوفسفات) از پساب دامپروری با استفاده از نیزارهای مصنوعی در چند زمان ماند و بارگذاری هیدرولیکی متفاوت طی یک دوره شش ماهه مورد بررسی قرار گرفت.
    یافته ها
    مقایسه راندمان حذف نشان داد که بیشترین میانگین میزان حذف در نیزارهای مصنوعی، در زمان ماند بیشتر، بارگذاری هیدرولیکی کمتر و درجه حرارت بیشتر از 15 درجه سانتی گراد اتفاق افتاد و میزان حذف شاخص های BOD، COD، TSS، نیترات و فسفات به ترتیب 74، 62، 69، 61 و 23 درصد گزارش گردید.
    نتیجه گیری
    کارایی نیزارهای مصنوعی در بهبود کیفیت پساب خروجی از تصفیه ثانویه دامداری ها به منظور دستیابی به استاندارد سازمان محیط زیست ایران جهت آبیاری فضای سبز قابل قبول می باشد.
    کلیدواژگان: تصفیه فاضلاب دامداری، نیزار مصنوعی، نرخ بارگذاری هیدرولیکی، زمان ماند هیدرولیکی
  • منصور زارع، مسعود ریسمانچیان صفحات 107-113
    مقدمه
    یکی از عوامل زیان آور در بعضی از محیط های کاری، گرد و غبار است. استفاده از ماسک های تصفیه کننده هوا نمونه ای از راه های کاهش مواجهه در محیط پر گرد و غبار می باشد. بنابراین، هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی عملکرد ماسک های تنفسی مورد استفاده در شاغلان نسوزکاری در کنترل مواجهه با آلاینده های ذره ای بود.
    روش ها
    در این مطالعه عملکرد سه نوع ماسک در برابر آلاینده های ذره ای مورد ارزیابی قرار گرفت. جهت بررسی عملکرد، در حین کار فرد و به طور همزمان غلظت آلاینده در هوای خارج ماسک و هوای داخل ماسک اندازه گیری شد و سپس، درصد کارایی و درصد نفوذ ماسک محاسبه گردید.
    یافته ها
    میانگین درصد نفوذ در ماسک FFP3 بیشتر از دو نوع FFP2 و نیم صورت الاستومری با فیلتر P100 برآورد گردید. بررسی کارایی دو نوع ماسک FFP3 و FFP2 برحسب طول زمان مصرف نشان داد که طی چند ساعت اول مصرف، کارایی کاهش و سپس افزایش یافت.
    نتیجه گیری
    با افزایش مقاومت سطح فیلتر میزان عبور جریان هوا از فضای بین ماسک و صورت افزایش می یابد که در نتیجه کارایی ماسک کم می شود. بنابراین، مقاومت سطح ماسک و نفوذ هوا از فضای خالی بین صورت فرد و ماسک فاکتور اصلی در تعیین کارایی ماسک می باشد.
    کلیدواژگان: آلاینده های ذره ای، ماسک تنفسی تصفیه کننده هوا FFP2، ماسک تنفسی تصفیه کننده هوا FFP3، ماسک نیم صورت الاستومری، نفوذ
  • مهدیه دیان، یعقوب حاجی زاده، محسن سعدانی صفحات 114-122
    مقدمه
    هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons یا PAHs)، ترکیباتی هستند که به طور عمده از احتراق ناقص سوخت های فسیلی حاصل می شوند. این ترکیبات به دلیل پایداری، تجمع زیستی و اثرات سرطان زایی و جهش زایی، یکی از نگرانی های جوامع به شمار می روند. در مطالعه حاضر، غلظت PAHs در هوای تنفسی مناطق پرترافیک اصفهان در فصول تابستان و پاییز سال 1395 بررسی گردید.
    روش ها
    نمونه برداری از هوا به روش منفعل و با استفاده از فیبرهای جاذب سرنگی Solid Phase Microextraction (SPME) انجام گرفت. جاذب ها در محفظه های نمونه برداری در مسیرهای پرتردد به مدت 24 ساعت نصب شد و پس از نمونه برداری، PAHs جذب شده در فاز جامد به طور مستقیم با دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به دتکتور اسپکترومتر جرمی سه گانه (Gas Chromatography/Triple quadrupole-mass spectrometer یا GC/TQ-MS) طبق روش های استاندارد تجزیه و تحلیل گردید.
    یافته ها
    حداکثر میانگین ΣPAHs به میدان آزادی با غلظت 06/4 ± 83/53 نانوگرم در مترمکعب در فصل پاییز و حداقل میانگین نیز به پل وحید با غلظت 28/1 ± 82/21 نانوگرم در مترمکعب در فصل تابستان اختصاص داشت. غلظت Acenaphthylene بیش از سایر PAH ها شناسایی شد. میانگین غلظت PAHs در فصل پاییز بیشتر از فصل تابستان به دست آمد.
    نتیجه گیری
    مواجهه با PAHs از طریق هوا در تمام ایستگاه ها به ویژه در مکان های پرترافیک، بالاتر از حدود اعلام شده توسط Occupational Safety and Health Administration (OSHA)، National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) و AGCCIH است که می تواند ناشی از ترافیک سنگین و تردد بیش از حد خودروها و همچنین، شرایط توپوگرافی ویژه شهر باشد. بنابراین، کنترل ترافیک و کنترل انتشار آلاینده ها از خودروها، تاثیر زیادی در کاهش میزان PAHs دارد.
    کلیدواژگان: هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای، هوای آزاد تنفسی، پرترافیک، نمونه برداری منفعل
  • ریحانه شجاعی جشوقانی، احمد احمدی علون آبادی، رضوان سادات جزایری، عذرا اعتمادی صفحات 123-132
    مقدمه
    ماهیت رو به گسترش فضای مجازی و نقش بسزایی که در ارتباطات زوجین و کیفیت روابط زناشویی آن ها دارد، لزوم تدوین بسته مداخلاتی موثر برای کمک به زوج هایی که از فضای مجازی آسیب دیده اند و کیفیت رابطه آنان تحت تاثیر قرار گرفته است را ضروری می نماید. مطالعه حاضر با هدف اثربخشی مداخلات مبتنی بر آسیب های برآمده از فضای مجازی بر کیفیت رابطه زناشویی زوجین انجام گردید.
    روش ها
    این پژوهش به روش نیمه تجربی انجام شد و نمونه ها از بین زوجین آسیب دیده از فضای مجازی که به فرهنگسراها مراجعه نموده و پرسش نامه محقق ساخته آسیب های برآمده از فضای مجازی را تکمیل کرده بودند و نمره آسیب های آن ها به طور معنی داری بالاتر از میانگین بود، انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و شاهد قرار گرفتند. مداخله طی 10 جلسه آموزشی بر روی گروه آزمایش اجرا شد. داده ها با کمک پرسش نامه آسیب های برآمده از فضای مجازی در رابطه زوجین و پرسش نامه کیفیت رابطه زناشویی (Perceived Relationship Quality Components یا PRQC) جمع آوری گردید و در نهایت، با استفاده از آزمون تحلیل کواریانس چند متغیره در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    آموزش درمان مبتنی بر آسیب های برآمده از فضای مجازی، تاثیر معنی داری بر کیفیت رابطه زناشویی زوجین گروه آزمایش داشت؛ بدین معنی که میانگین کیفیت رابطه زناشویی گروه آزمایش در مرحله پس آزمون به طور معنی داری بالاتر از گروه شاهد بود (050/0 ≥ P).
    نتیجه گیری
    برنامه مشاوره ای تدوین شده به روش زوجی می تواند به عنوان روش موثری در ارتقای کیفیت زندگی زوجین آسیب دیده از فضای مجازی مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: آسیب های برآمده از فضای مجازی، مشاوره مبتنی بر آسیب ها، کیفیت رابطه زناشویی
|
  • Mahmoud Ghasemi, Maziar Vakili-Amini, Mostafa Sedighi, Reza Habibi, Shahram Bagherabadi Pages 1-5
    Background
    According to epidemiological studies, environmental surface such as hospital equipment has role in the transmission of the microorganisms. It probably has positive influence on increase in number of ýnosocomial infections. This study aimed to assess the bacterial contamination status of elevator buttons and library ýcomputers in Dr. Mohammad Kermanshahi hospital, Kermanshah City, Iran.
    Methods
    In this cross-sectional study, 71 samples were taken from the elevator buttons, keyboards, mouses, and power buttons of the computers in the library of Dr. Mohammad Kermanshahi hospital. In the laboratory, using standard diagnostic methods of bacteriology, including staining, biochemical tests, and culture in differential, selective, and specific media, Gram-positive and Gram -negative bacteria were isolated.
    Findings: All 71 samples were contaminated by bacteria. In the elevator buttons samples, spore-forming Gram-positive bacilli (Bacillus) with a frequency of 48.21 percent and Klebsiella pneumoniae with 3.57 percent had the highest and lowest frequencies, respectively. 66.66 percent of the computer samples contaminated to coagulase-negative staphylococcus, which 6.66 percent of them were coagulase-positive staphylococcus (aureous) and Micrococcus.
    Conclusion
    Due to the isolation of pathogenic and non-pathogenic bacteria from both groups’ samples, the need for personal hygiene practice, and principles of appropriate and regular disinfection of tools and hospital equipment surfaces are of great importance to reduce bacterial contamination and the incidence of nosocomial infections.
    Keywords: Infection, Bacterial load, Equipment contamination, Computer
  • Fatemeh Mohammadhasani, Golnoush Madani, Farzad Ahmadzadeh Pages 6-10
    Background
    Ochratoxin A is one of the fungal secondary metabolites which likely transfer from food such as rice and its derivatives to the human diet. The aim of this study was to evaluate firstly the levels of ochratoxin A in samples of commonly used rice brands collected from Isfahan and Shiraz cities, Iran, and then, the effectiveness of the two methods of cooking (boiling and steaming, vs. boiling, rinsing, and steaming) in reducing the levels of ochratoxin A in the most contaminated samples.
    Methods
    30 samples from 6 commonly used rice brands, including 3 domestic and 3 from-abroad imported rice samples were gotten via using the simple random method. These samples cooked by two different methods (boiling and steaming, and boiling, rinsing and steaming) and then, to assess the amount of ochratoxin A, enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) method was used. The one-way analysis of variance (ANOVA) and Tukey's post hoc test were used to analyze the data.
    Findings: 70 percent of the tested rice samples showed contamination of ochratoxin A with the range and mean of 0.94 ± 1.19 and 0-5/61 ng/g, respectively. Domestic rice contamination was 1.2 ng/g and significantly higher than the level of contamination in a variety of from-abroad imported rice (P
    Conclusion
    The results of this study did not show any public health risk in case of the ochratoxin A contamination in rice samples. The cooking process was effective in reducing the fungal toxin levels, and the method with rinsing step after boiling had more efficacy in comparison with just boiling and steaming the rice.
    Keywords: Mycotoxin, Ochratoxin A, Rice, Cooking
  • Mohammad Reza Nikfarjam, Shahram Mohammadkhani, Ali Reza Moradi, Tahereh Davarpasand Pages 11-16
    Background
    Hypertension is one of the most important risk factors for cardiovascular disease. Recent studies showed the effect of various factors on medical adherence in hypertension. This study aimed to determine the effect of the quality of doctor-patient relationship on medical adherence in patients with hypertension.
    Methods
    In this cross-sectional study, conducted in Tehran Heart Center, Iran, 62 patients with essential hypertension recruited via convenience sampling method. Data were collected using Working Alliance Inventory-Short Revised (WAI-SR) and Medication Adherence Self-efficacy Scale (MASES) instruments, and analyzed in SPSS software using the multivariate linear regression model.
    Findings: The effect of doctor-patient relationship quality on medical adherence was statistically significant with moderate effect size, R2 = 0.234, F(3, 58) = 5.996, P = 0.002, 95% confidence interval (CI) = 0.045-0.402. Among the components of Working Alliance Inventory, there was no evidence of a statistically significant effect on medical adherence, except for tasks, t(58) = 2.425, P = 0.023, 95% CI = 0.787-9.621.
    Conclusion
    Results of the study provided promising evidence regarding the role of the therapeutic relationship in medical adherence.
    Keywords: Doctor-Patient relations, Psychological theory, Medication adherence, Essential hypertension
  • Azar Tol, Bahram Mohebbi, Roya Sadeghi, Mehdi Yaseri Pages 17-23
    Background
    Health concepts is influenced by complex of physical, mental, social, spiritual, cultural, and environmental factors. This study aimed to assess the psychometric properties of Persian version of mental, physical, and spiritual well-being scale and its subscales among the patients with type 2 diabetes mellitus.
    Methods
    After reviewing the available instruments in this field and considering cultural and social condition of Iranian community, Vella-Brodrick and Allen’s mental, physical, and spiritual standard well-being scale and its subscales was selected, translated, and back translated to Persian. This cross-sectional study conducted on 500 patients with type 2 diabetes mellitus. Sampling was performed using cluster and multistage sampling method. Construct validity was determined using explanatory factor analysis. Internal consistency was ascertained using Cronbach’s alpha. The stability was confirmed using intraclass correlation coefficients. The suitability of the data analysis was tested using the Bartlett's chi-square test of sphericity, and the sampling adequacy using Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) test.
    Findings: Total Cronbach’s alpha was 0.58. 22 question in 3 determined areas explained 42.71 of the total variance. Cumulative variances of all the different subscales were more than 0.5 which showed the credential convergence.
    Conclusion
    This study results revealed that psychometric properties of Persian version of Vella-Brodrick and Allen’s mental, physical, and spiritual well-being scale and its subscales were borderline and not at optimal level. It seems that the scale should be assessed again after making changes in demographic characteristics or target group.
    Keywords: Psychometrics, Mental, physical, spiritual well-being scale, Type 2 diabetes
  • Mina Salehi, Aazam Aarabi, Abdollah Ghasemi Pages 24-29
    Background
    The present study aimed to determine the prevalence of iron deficiency anemia in primary school students in Isfahan City, Iran, in 2014, and the effects of nutrition on its recovery.
    Methods
    In this interventional study, 200 students of two primary school in Isfahan, aged between 7 and 12 years were selected via multi-stage random sampling method. After measuring body mass index (BMI), blood samples were collected from these individuals. In the next stage, 35 students with serum ferritin of less than 50 μg/l, and hemoglobin (Hb) level of less than 12 g/dl were selected for new investigation under a controlled diet for 3 months. Then, blood tests were done again, and the obtained data were analyzed using SPSS software and statistical tests at the significance level of less than 0.05.
    Findings: The prevalence of anemia, iron deficiency, and iron deficiency anemia was 6.0%, 8%, and 3.5%, respectively. The mean ferritin and hemoglobin levels were 27.59 ± 10.11 μg/l and 13.04 ± 0.97 g/dl, respectively; after three months, these amounts increased to 30.88 ± 10.07 μg/l and 13.35 ± 0.87 g/dl, respectively. There was a significant relationship between hemoglobin and ferritin levels with nutrition in the level of 95% of confidence.
    Conclusion
    Suitable nutrition can be used for improving the serum iron among anemic children. In addition, it is recommended to do screening programs for iron deficiency during the rapid growing age of children; so that they would be treated if necessary.
    Keywords: Anemia, Iron deficiency anemia, Students
  • Ali Akbar Kawoosi, Zohreh Fathian, Ahmad Ali Eslami Pages 30-34
    Background
    Fast food consumption has increased among teens over the past decades. Considering that many habits, including inappropriate food habits, are formed in adolescence, and in the coming years, life becomes the backbone of many chronic diseases, this study aimed to investigate the relationship between some of the underlying factors and fast food consumption among high-school students in Isfahan City, Iran.
    Methods
    This was a descriptive-analytic research on 400 16-year-old students from Isfahan City, in the educational year of 2015-2016. Proportional to size, samples were selected from six areas in Isfahan City, according to their gender. The data collection tool was a researcher-made questionnaire, which included two sections of demographic and nutritional information. Data analysis was performed using independent t and spearman correlation tests via SPSS software.
    Findings: The participants were 400 students of the second year of high school (eleventh), 200 girls (50%) and 200 boys (50%). The mean score of fast food consumption was not significantly different among girl (0.57 ± 9.35) and boy (0.71 ± 11.16) students (P = 0.080). Spearman test showed that there was a significant and direct relationship between fast food consumption and parent's education and family income (P
    Conclusion
    Interventions for adopting healthy nutrition and reducing the consumption of fast food should be done according to socioeconomic status of the students, and the education level of their parents; so, they can play a significant role in healthy lifestyle during their lives.
    Keywords: Fast food, Demographic factor, Students
  • Parisa Askarian-Tavandari, Masoumeh Hashemian, Hamid Joveini, Atoosa Solimanian, Sedigheh Rastaghi Pages 35-40
    Background
    Health literacy refers to individuals’ ability to acquire, analyze, and understand basic health information and services, required to make decisions on health and health-related issues. The current study was conducted to investigate the level of health literacy among the women in Bardaskan City, Iran, and the factors affecting it.
    Methods
    This was a cross-sectional descriptive-analytic study conducted on 431 women aged 18 to 65 years in Bardaskan city, who were selected using cluster sampling method in year 2016. The data were collected using Health Literacy for Iranian Adults Questionnaire (HELIA). Data analysis was performed using Kolmogorov-Smirnov, chi-square and Mann-Whitney tests via SPSS software.
    Findings: The mean age of participants was 29.90 ± 8.74 years. Health literacy had a significant relationship with age, marriage, education, history of illness, and occupation. The health literacy score among the participants was 67.6 ± 16.1 out of 100, which showed an average level. The most important sources of health information from the participant’ points of views included physicians and health staff, the internet, and radio and television, respectively. 57% of participants with a history of disease had inadequate health literacy.
    Conclusion
    In general, the health literacy of most women participating in this study was modest. Given the important role of women in family and community education, and the impression of health literacy on this important role, it is necessary to design and implement educational programs aimed at promoting the level of health literacy among the women and, consequently, self-care skills.
    Keywords: Health literacy, Women, Cross-sectional study
  • Masoomeh Dashtian, Hassan Eftekhar-Ardebili, Kambiz Karimzadeh-Shirazi, Mostafa Shahmoradi, Kamal Azam, Elaheh Piraee Pages 41-47
    Background
    Self-care has a vital role in control and prediction of complications in patients with type 2 diabetes mellitus. Two important parts of self-care behaviors are medication adherence and physical activity. This study was conducted to investigate the effect of educational intervention, based on theory of planned behavior, on medication adherence and physical activity in patients with type 2 diabetes mellitus.
    Methods
    This quasi-experimental study was performed on 160 men and women referred to urban healthcare centers in Yasuj City, Iran, in year 2016. Participant were selected using random cluster sampling. Data gathered from questionnaires were analyzed using SPSS software.
    Findings: After the educational intervention, a statistically significant difference was observed in all constructs, except subjective norms of medication adherence. Significant differences were observed in physical activity and medication adherence after the educational intervention.
    Conclusion
    Educational interventions, based on the theory of planned behavior, have a positive and significant effect on the level of physical activity and drug compliance in patients with type 2 diabetes mellitus.
    Keywords: Physical activity, Medication adherence, Intention psychological theory, Diabetes mellitus Type 2
  • Abbasali Tavakolian, Afshin Ebrahimi, Hamidreza Pourzemani, Ghasem Yadegarfar Pages 48-55
    Background
    This survey was performed to determine the status of medical solid waste and its management in hospitals in Bushehr Province, Iran, during the years 2015-2016.
    Methods
    This descriptive and cross-sectional study was carried out using questionnaire, interview, observation, survey, weighing, and laboratory tests during the 24 months in ten hospitals in the Bushehr Province. The researcher-made questionnaire contained 103 questions, based on the guidelines of the WHO, medical waste management programs, and expert guidance of work and environment health center.
    Findings: In 10 evaluated hospitals in Bushehr Province, the solid waste generation rate was 5718.34 kg/day, including general wastes (59.61%) and dangerous wastes (40.39%). Infectious waste recycling was not done in any of the hospitals. In two hospitals, safe and updated methods were not carried out; but the waste separation programs were performed in all hospitals. All service personnel in the process of waste handling, used personal protective equipment. Every hospital had a disposal special place. Only six hospitals had hazardous waste disposal special place; and in five hospitals, the transportation of wastes to final disposal place was done acceptably.
    Conclusion
    Despite the great efforts in the management of medical wastes, there are many problems in the management process, particularly in segregation, transportation, temporary storage, and making safe. To solve these problems, updated methods for solids, which require continuing education for staff, and strict supervision to make systems safe in destruction and final disposal in the field, along with consideration of environmental factors, should be performed.
    Keywords: Waste management, Hospitals, Infectious waste disposal, Iran
  • Hadi Shaddel, Said Daei-Karimzadeh Pages 56-61
    Background
    This study focused on the role of exogenous factors and other macroeconomic factors in the business environment of small and medium financial institutions working in pharmaceutical sector in Isfahan Province, Iran.
    Methods
    The current study had an applied goal, and used descriptive survey method. Data gathering was carried out in the field, using a researcher-made questionnaire based on PESTEL (Political, Economic, Social, Technological, Environmental, Legal) model. Statistical population consisted of financial 238 agents in pharmaceutical sector in Isfahan Province. From this number, 142 people were selected based on Krejcie and Morgan table, using convenient sampling method. Face and conceptual validity of the questionnaire were evaluated and confirmed; while its reliability was measured using Cronbach’s alpha coefficient, which was equal to 0.95. In order to investigate the role of six PESTEL factors, single variable t and Friedman ranking tests were used.
    Findings: All six factors of PESTEL model played important roles in business environment for small and medium sized businesses in pharmaceutical sector in Isfahan Province. Among these, political factors played the most important role, while technological factors were the least important factor.
    Conclusion
    Factors such as political changes, government policies in pharmaceutical market, stability of currency exchange rate, stability of laws and regulations, heath development plan, environmental factors, drug use pattern and medication culture, medicine manufacturing and distribution regulations, and other similar factors can cause changes in business environment for small and medium players in pharmaceutical sector.
    Keywords: Macroeconomic factors, Business environment, Small business, Medium-sized business, Pharmaceutical industry, PESTEL model
  • Habibollah Dehghan, Behnam Haghshanas, Naser Jamshidi, Mohammad Javad Tarahi, Mohammad Reza Azhdari Pages 62-67
    Background
    To prevent heat stress in hot environments, it is essential to reduce the level heat stress among the workers. This study aimed to compare the effect of two kinds of cooling vests [Iranian cooling vest (Spadana ice gel) and phase change material cooling vest (paraffin)] on physiological strain indices (PSI) among the workers in hot-wet conditions of Asaluyeh region, Iran.
    Methods
    This cross-sectional and interventional study was conducted on 90 workers in Asaluyeh region in the summer in 2016 with the temperature of 47 °C and (RH) of 95%. Heart rate, oral temperature, perspiration, and the wet-bulb globe temperature (WBGT) index were measured for 120 minutes, in experiment groups, when using the 2 kinds of cooling vests, and in control group.
    Findings: The mean WBGT was calculated as 37.65 °C for the three group. The mean heart rate was 91.76, 89.53, and 97.07 beats per minute in Iranian cooling vests group, phase change material cooling vest, and control groups, respectively; moreover, the mean oral temperature was 36.7, 36.63, and 36.78° C, and the mean physiological strain index was 3.18, 2.29, and 6.12, in the three groups, respectively. Physiological strain index was significantly difference between the experiment groups compared with the control group (P
    Conclusion
    The study showed that Iranian Spadana cooling vest and phase change material cooling vest can reduce heat stress level for 90 minutes, in hot and humid conditions in the summer.
    Keywords: Heat-stress reaction, Clothing, Hot temperature, Cooling, Iran
  • Mehdi Mirrezaei, Sara Karimi Zeverdegani, Masoud Rismanchian, Akbar Hassanzadeh Pages 68-72
    Background
    Organophosphate compounds are a class of pesticides with well-known uses in agriculture. Poisoning with this group of toxins, has created major problems around the world, especially in developing countries. This study aimed to investigate the effect of organophosphate pesticides on plasma cholinesterase activity among the farmers.
    Methods
    This cross-sectional study was done on 17 male spraying farmers, who were exposed to organophosphate pesticides, and 17 non-farmer people as controls. Before and after spraying operations, a blood sample was collected from each of the participants in both groups. Plasma cholinesterase activity was investigated using transparent-substrate (TS) technology model photometric device.
    Findings: The mean level of cholinesterase enzyme activity in the case group (farmers exposed to organophosphate pesticides) was 12086.2 mg/l before the spraying; which decreased to 8516.3 mg/l after spraying. The mean level of the activity of this enzyme in the control group was 13655.8 mg/l.
    Conclusion
    Considering the importance of the evaluation of organophosphate contact among the farmers, and its effect on cholinesterase enzyme activity, it can be said that training farmers to produce organic products, to use less pesticide, and to prevent poisoning caused by spraying, seems to be necessary.
    Keywords: Cholinesterase, Farmers, Organophosphate, Pesticides
  • Saeid Fallahizadeh, Mohammad Reza Zarei, Nasrollah Karami, Hossein Forouzan, Maryam Alamdari, Iman Parseh Pages 73-78
    Background
    Particulate matters are very harmful for human health. Long term exposure to particulate matter is important factor in deaths due to lung cancer and heart diseases. The aim of this study was to evaluate the health effects attributable to air pollutants PM10 in Gachsaran city.
    Methods
    In this descriptive study, required data were collected from the Environmental Protection Office of Kohgiluye-Boyerahmad Province, and they were analyzed in Excel software. Then, in order to estimate relative risk (RR) and attributable component, the information was entered the AirQ2.2.3 software.
    Findings: According to the results, the average annual concentration of PM10 in Gachsaran city was about 121 µg/m3. Of the total of 58 deaths attributable to the PM10, 27 deaths were due to cardiovascular disease and 13 deaths were due to respiratory diseases. Also, the cumulative number of hospital admissions due to cardiovascular and respiratory diseases were 39 and 147 patients respectively.
    Conclusion
    This study showed that air pollution due to PM10 in Gachsaran city has been caused many deaths and hospitalizations in 1394. Therefore, it is expected that the authorities use short-term, medium-term and long-term programs to control these types of pollutants.
    Keywords: Respiratory Tract Diseases, Cardiovascular disease, Particulate matter, Air pollution
  • Reza Khazaei, Ehsanollah Habibi, Khosro Jalali-Dehkordi Pages 79-84
    Background
    This study aimed to investigate the effects of 8 weeks corrective selected exercises on angle of kyphos boy students affected by kyphosis.. Kyphosis abnormally high levels of arch thoracic back associated with being the Stretching of extensors Spinal and weaken traps middle and lower and brief abduction , short pectoral muscle and intercostal muscles are large and small. Therefore, the necessity and importance of such research, especially among the young is quite noticeable, because the flexible bones and growth of the body at this age can be used with corrective exercise proper removal of anomalies of the action provide them with appropriate solutions.
    Methods
    24 boy students in gym of Esfahan city¡15-18years old participated in this study.angle of khyphos were measured by Flexible ruler. stretching¡resistance and self-mobility exercises were performed for 8 weeks.covariation test was used to analysis the data.
    Findings: The measure angle of kyphos in boy students affected by kyphosis before the test: (f = 0.275) (p = 0.604), after the using corrective selected excercises differences were significant (p = 0.001, f = 1680.068).
    Conclusion
    In this study¡the types of exercises will includ: stretching ¡ resistance and self-mobility movements. The findings of this study showed that corrective exercise alone and for three days a week for eight consecutive weeks, the subjects had a positive impact on improving the kyphosis.
    Keywords: Spinal cord, Corrective Exercises, Kyphosis
  • Hamid Reza Shetabi, Shiva Kazemi, Neda Izadi, Mozhgan Rohani, Shima Khorami, Fariba Karimi, Mahnoosh Izadi Pages 85-90
    Background
    Perinatal mortality indicator is a major indicator of health and health assessment that has a direct impact on infant mortality indicator. This study was aimed to determine the rate and causes of perinatal mortality in district of Kermanshah.
    Methods
    In this cross-sectional study, records of perinatal mortality in district of Kermanshah were extracted during 2011-14. Information, including the neonate, data about the mother and indicators of pregnancy and childbirth and the leading cause of death based on ICD-10 was collected. Data were analyzed using mean and standard deviation for quantitative variables and count and percent for qualitative variables by Stata ver.11 software.
    Findings: 56.1% of 1236 perinatal death was boy. Most mortality was in low and very low weight and most common underlying disease mother was hypertension. The highest perinatal mortality rate was in 2012 year (12.3 per thousand births) and the lowest in 2014 year (5.7 per thousand births). The most common cause of perinatal death by 87.6% was related to specific disorders originated around the time of birth.
    Conclusion
    According to the results, emphasizing adequate care during pregnancy and perinatal, more accurately identify and track high-risk women with underlying disease and the prevention of preterm birth and low birth weight babies can be effective in reduction of perinatal mortalities.
    Keywords: Rate, Mortality, Perinatal
  • Mohammad Mehdi Amin, Afshin Ebrahimi, Golrokh Marasi, Hosein Tahvilian Pages 91-97
    Background
    Previously, wastewater treatment process designing was used to be based on experimental parameters. But because of various quality and quantity of inflow, effluent wasn’t being applicable to meet expected quality when standard parameters were used in design process only. Nowadays, logical parameters which are based on biological kinetic equation are used as experimental parameters in WWTP designing. The aim of this study is determination of bio kinetic coefficients KB and Umax in Sepahanshahr WWTP to use in similar conditions.
    Methods
    In wastewater treatment plant, efficiency of BOD, COD and TSS removal at a 3-years-period is investigated and the kinetic coefficients are determined.
    Findings: The efficiency of BOD, COD and TSS removal in aeration lagoon were above 72±4%, 70±6%, 62±6% respectively. Bio kinetic coefficients are obtained by Kincannon- Stover model. KB and Umax for aeration lagoon were 136.5 g COD/l.d and 55.8 gCOD/l.d, respectively.
    Conclusion
    ¡he effluent quality of Sepahanshahr WWTP met the environmental organization of Iran to reuse in irrigation. Bio kinetic coefficients calculation shows that Kincannon-Stover model is adapted for COD removal in aeration lagoon (R2>0.88).
    Keywords: wastewater treatment, Bio kinetic coefficients, aeration lagoon, Kincannon-Stover
  • Bijan Bina, Mohammad Mehdi Amin, Marjan Mansourian, Maryam Hatamzadeh, Golrokh Marasi, Marzieh Vahid-Dastjerdi Pages 98-106
    Background
    Dairies and livestock industries generate wastewater which is high in nutrients and can impressed water resources. Constructed wetlands are one of alternatives for livestock wastewater treatments because of its pollution removal efficiency and low cost in construction and operation. The goal of this study is determination of constructed wetland efficiency at organic matter and nutrient removal at different Hydraulic Loading Rate (HLR) and Hydraulic Retention Time (HRT).
    Methods
    The removal efficiency of BOD5, COD, TSS, NO3-N and PO4(orthophosphate) from livestock wastewater in constructed wetlands at different HLR and HRT at a 6-months period are investigated.
    Findings: The highest efficiency of BOD, COD, TSS, NO3 and PO4 removal at lowest HLR and highest HRT in temperature above 15 °C were 74%, 62%, 69%, 61% and 23% respectively.
    Conclusion
    Constructed wetlands can improve effluent quality from secondary wastewater treatment plant of livestock industry to meet the environmental organization of Iran to reuse in irrigation.
    Keywords: Livestock wastewater treatment, Constructed wetlands, Hydraulic Loading Rate, Hydraulic Retention Time
  • Mansour Zare, Masoud Rismanchian Pages 107-113
    Background
    Dust is one of the harmful factors in some working environments. One of the way to reduce exposure to dust in these environments is to use air purifying masks. Therefore, the purpose of this study was Performance evaluation of respiratory masks used by refractory workers in controlling exposure against particulate pollutants in a steel factory.
    Methods
    The performance of three types of masks against particle contamination was evaluated in this study. To evaluate performance, during the work and simultaneously the concentration of particles in inside and outside of the mask was measured then the percentage of efficiency and percentage of penetration rate was calculated.
    Findings: The average of penetration rate percentage in the FFP3 mask was higher than FFP2 and elastomeric halfmask with a P100 filter. Performance evaluation of FFP2 and FFP3 masks based on of consumption time showed that during the first few hours of consumption efficiency decreased and then increased.
    Conclusion
    Resistance surface of filter and air penetration from free space between face and around the mask is the main factor of poor performance masks.
    Keywords: FFP2 Mask, FFP3 Mask, Elastomer half-mask, Mask performance, particulate pollutants
  • Mahdiyeh Dayyan, Yaghoub Hajizadeh, Mohsen Saadani Pages 114-122
    Background
    Policyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) mainly release to the air from incomplete combustion of fossil fuels like oil, coal, wood, etc. Because of their bioaccumulation, carcinogenicity and mutagenicity effects, they are one of the major concerns of the scientific community. In this study, the concentrations of PAHs in the ambient air of heavily trafficed areas in Isfahan during summer and autumn seasons of 2016 were measured.
    Methods
    Air sampling was conducted passively using SPME fibres (PDMS).. The SPME samplers were installed in 7 points of selected high traffic areas for 24 hours. After sampling, PAHs adsorbed on the fibres were directly analysed with a GC / TQ-MS device without the need for extraction according to standard methods.
    Findings: In the studied samples, maximum ΣPAHs was related to Azadi Square with a concentration of 53.83 ± 4.06 ng/m3 in autumn, and minimum concentration of ΣPAHs was measured at Vahid bridge with an average of 21.82 ± 1.28 ng/m3 in summer. Acenaphthylene over the other PAH concentration was the highest. Based on the results, the average concentration of PAHs in autumn was more than summer.
    Conclusion
    The results showed that exposures to these compounds via ambient air at all stations, especially in high-traffic areas were higher than those suggested by OSHA, NIOSH and AGCCIH. High level of these compounds in different parts of the city can be attributed to the excessive vehicle traffic as well as the topography of the city. Therefore, traffic management and control of emissions from vehicles can be very effective in reducing PAHs emissions.
    Keywords: PAHs, Ambient air, Heavy traffic, Passive sampling
  • Reyhaneh Shojaei-Jeshvaghani, Ahmad Ahmadi-Alvanabadi, Rezvan Jazayeri, Ozra Etemadi Pages 123-132
    Background
    The necessity of introducing an effective interventional package in helping couples who have suffered from and adversely influenced by cyberspace is evident from its expansive nature in married life communications and interactions as well as its significant role in the quality of conjugal relationships. Accordingly, the present study aimed to examine the efficacy of cyberspace-induced damage interventions on marital quality.
    Methods
    The subjects of this quasi-experimental study were selected from among cyberspace-damaged couples who visited various cultural centers, completed a cyberspace-induced damage questionnaire, and received significantly higher scores than the mean damage score. They were randomly assigned to an experimental and a control group. Intervention in the experimental group was made in the form of 11 educational sessions. Research instruments included a cyberspace-induced damage to conjugal relationship questionnaire and the Assessment of Marital Quality Scale. SPSS 23 software and multivariate analysis of covariance analysis were used to analyze the data.
    Findings: Cyberspace-induced damage treatment/education was effective in improving the marital quality of the experimental group, meaning that post-test mean values for marital quality was significantly higher for the experimental group compared with the control group )Sig ≤ 0.05(.
    Conclusion
    Based on the results, the developed pair counseling program can serve as an effective method of enhancing the quality of cyberspace-damaged married lives.
    Keywords: Cyberspace-induced damages, Harm-based counseling, marital quality