فهرست مطالب

روستا و توسعه - سال بیستم شماره 3 (پیاپی 79، پاییز 1396)
  • سال بیستم شماره 3 (پیاپی 79، پاییز 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/09/30
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مهدی کاظمی *، فریده ارحامی صفحات 1-16
    هدف پژوهش حاضر شناسایی و اولویت‏بندی عوامل موثر بر توسعه کارآفرینی در گردشگری روستاهای پیرامون کلان‏شهر مشهد بود. در این راستا، پس از بررسی های اسنادی و جمع آوری نظرات کارشناسان و خبرگان، پرسشنامه‏ای مبتنی بر مقایسات زوجی تحلیل سلسله‏مراتبی داده ها (AHP) و بر اساس مدل ارزیابی داخلی و خارجی سوات (SWOT) حاوی عوامل یافته‏شده طراحی شد و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج به‏دست‏آمده، زیرمعیارهای «قابلیت بالای بالقوه و بالفعل گردشگری منطقه» و «وجود امنیت عمومی در منطقه» از جمله نقاط قوت و نیز «فرهنگ ضعیف کارآفرینی در میان ساکنان منطقه» و «هزینه بالای لوازم و تجهیزات از جمله نقاط ضعف شناخته شدند. همچنین، «وجود راه های متنوع‏تر برای کسب درآمد» و «فراهم‏سازی زمینه مشارکت جامعه محلی در تصمیم‏گیری» از جمله فرصت‏ها و نیز «مهاجرت منفی مردم روستانشین» و «کم‏رنگ شدن فرهنگ بومی روستاها به دلیل ورود کارآفرینان از سایر نقاط» از مهم‏ترین تهدیدها شناخته شدند.
    کلیدواژگان: توسعه کارآفرینی، گردشگری روستایی، روستاهای مشهد، تحلیل سلسله مراتبی
  • جمیله سلیمی کوچی *، پیام ابراهیمی صفحات 17-41
    تحقیق حاضر، با روش توصیفی- پیمایشی و مبتنی بر تکمیل پرسشنامه، با هدف شناخت و سنجش کیفیت زندگی روستاییان ساکن در بخش کربال شهرستان شیراز انجام شد. حجم نمونه مورد بررسی با استفاده از رابطه کوکران 331 نفر برآورد شد. اعضای نمونه به روش نمونه گیری تصادفی و متناسب با جمعیت روستاهای مورد بررسی انتخاب شدند. نتایج مطالعات میدانی و تکمیل پرسشنامه با استفاده از نرم افزارهای Excell و SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.برای مقایسه نتایج حاصل از هشت قلمرو مورد بررسی در زمینه کیفیت زندگی، از آزمون همبستگی پیرسون و برای مقایسه پاسخ های داده‏شده به گویه های هر قلمرو، از آزمون معنی‏داری کی‏دو استفاده شد.یافته های مطالعه میدانی و نرم افزار های آماری نشان داد که بالاترین میزان رضایت از کیفیت زندگی در قلمرو کیفیت تعامل و همبستگی اجتماعی با میانگین 87/3 و کیفیت امنیت با میانگین 64/3 و کمترین میزان آن نیز در قلمروهای اشتغال و درآمد و گذران اوقات فراغت وجود دارد و در مجموع، شاخص های ذهنی کیفیت زندگی در این منطقه بالاتر از میانگین ارزیابی می شود. همچنین، نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که افزایش رضایت از یک بعد کیفیت زندگی همسو با افزایش رضایت‏مندی از ابعاد دیگر است.
    کلیدواژگان: تعامل و همبستگی اجتماعی، رضایت مندی، شاخص های عینی و ذهنی، نواحی روستایی، کربال (بخش)، شیراز (شهرستان)
  • محسن درویشی، محمدشریف شریف زاده *، غلام حسین عبدالله زاده صفحات 43-64
    هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی مسئولیت پذیری اجتماعی در شرکت های تعاونی روستایی شهرستان تهران بود. پژوهش به‏صورت پیمایشی انجام شد. جامعه آماری پژوهش را 6435 نفر از اعضای تعاونی های روستایی شهرستان تهران تشکیل می‏دادند. حجم نمونه با استفاده از رابطه کوکران 237 نفر تعیین شد. پرسشنامه بر اساس نمونه گیری طبقه بندی‏شده با انتساب متناسب و به‏صورت تصادفی در اختیار اعضای تعاونی های روستایی مورد مطالعه قرار گرفت. روایی صوری پرسشنامه از سوی گروهی از کارشناسان و پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ (89/0=α) تایید شد. یافته ها نشان داد که از دیدگاه بیشتر پاسخ‏گویان (49/3 درصد)، مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت های تعاونی روستایی در سطح خیلی کم تا کم است؛ همچنین، نه عامل حاصل از تحلیل عاملی مسئولیت پذیری اجتماعی روی هم ‏رفته 710/62 درصد از کل واریانس مجموعه را تبیین می‏کنند.
    کلیدواژگان: مسئولیت پذیری اجتماعی، شرکت های تعاونی روستایی، تهران (شهرستان)
  • احمدعلی خرم بخت * صفحات 65-83
    امروزه، توسعه نیافتگی نواحی روستایی و کمبود فرصت های اشتغال سبب شده است که هر ساله تعداد کثیری از جمعیت روستایی به سوی شهرها مهاجرت کنند. یکی از جدیدترین شیوه های غلبه بر چالش های اقتصادی، توسعه کارآفرینی روستایی است. کارآفرینی روستایی نیازمند شناخت امکانات و محدودیت ها، و آگاهی از فرصت ها و موانع است. در پژوهش حاضر، این ضرورت‏ها در روستاهای پیراشهری لار در چارچوب مدل SWOT صورت بندی شد. جامعه آماری تحقیق را جمعیت 20700 نفری سکونتگاه های روستایی تشکیل می‏داد. بنابراین، یک جامعه نمونه 377 نفری با استفاده از رابطه کوکران تعیین شد و مورد پرسشگری قرار گرفت. نتایج مطالعه نشان داد که برای رسیدن به توسعه کارآفرینی، اتخاذ راهبرد جهشی یک ضرورت اجتناب ناپذیر است،راهبردی که از طریق تشکیل تعاونی های تولیدی کارآفرینی با حمایت نظام بانکی، توسعه خدمات الکترونیک برای دستیابی سریع به اطلاعات و فرصت‏های اشتغال، و حمایت سازمان های رسمی از کارآفرینان قابل تحقق خواهد بود.
    کلیدواژگان: کارآفرینی، روستاهای پیراشهری، مدل سوات (SWOT)، لار (شهر)
  • مجید یاسوری *، سیده فاطمه امامی صفحات 85-110
    هدف پژوهش حاضر ارزیابی شاخص‏های پایداری زیست‏محیطی در نواحی روستایی دهستان سراوان در شهرستان رشت بود و بدین منظور، برای تبیین اهداف مطالعه، از تحلیل عاملی استفاده شد. جامعه آماری تحقیق کل خانوارهای روستایی این دهستان را دربرمی‏گرفت. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان 351 تعیین شد که جهت نتیجه گیری بهتر، به 370 افزایش یافت. نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که عوامل پنج‏گانه «اجرای طرح های زیست‏محیطی در روستا»، «مشارکت و همکاری تمامی اهالی روستا و نهادهای محلی و سازمان‏های دولتی حامی محیط زیست»، «وجود اعتقادات و باورهای زیست‏محیطی»، «ارائه آموزش های لازم در زمینه پیامدهای اقدامات مخرب علیه محیط زیست»، و «وجود تجارب قبلی و دانش بومی زیست محیطی در روستا» در سنجش پایداری زیست محیطی موثر است.
    کلیدواژگان: سنجش پایداری، پایداری زیست محیطی، مشارکت روستاییان، سراوان (دهستان)، رشت (شهرستان)
  • لیلی ابوالحسنی *، ناصر شاهنوشی، حمید طاهرپور، متین فاطمی، علی اصغر علامه صفحات 111-134
    هدف مطالعه حاضر تعیین عوامل موثر بر اثربخشی اجرای پروژه های انتقال آب سازمان جهاد کشاورزی استان خراسان رضوی بود؛ و در این راستا، با ارائه یک مدل مفهومی جامع، با استفاده از مدل معادلات ساختاری، چارچوبی برای ارزیابی این عوامل در هر پروژه فارغ از نوع و منطقه اجرای آن فراهم شد. گردآوری اطلاعات لازم از کارشناسان حوزه آب و خاک ادارات جهاد کشاورزی شهرستان‏های استان و همچنین، از کشاورزان منتفع از پروژه های اجراشده صورت گرفت. نتایج مطالعه نشان داد که اثربخشی اعتبارات طرح‏های آب و خاک بیش از آنکه معطوف به نتایج عملیاتی و کیفیت اجرای پروژه باشد، حاصل اجرای پروژه های انتقال آب در زمان و مکان مناسب است. در همین راستا، پیشنهاد شد که طرح‏های آب و خاک در مرحله مطالعاتی با دقت بسیار مورد بررسی قرار گیرند.
    کلیدواژگان: اثربخشی، طرح های انتقال آب، معادلات ساختاری، خراسان رضوی (استان)
  • منیره روحی * صفحات 135-158
    هدف تحقیق حاضر بررسی تاثیر فناوری های اطلاعات و ارتباطات (آی سی تی) بر سبک زندگی زنان روستای قرن آباد از توابع شهرستان گرگان در استان گلستان بود. جامعه آماری تحقیق، به‏صورت تمام‏شماری، کلیه زنان کاربر اینترنت در این روستا (160 نفر) را دربرمی‏گرفت. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون t تک‏نمونه ای و آزمون رتبه بندی فریدمن انجام پذیرفت. نتایج مطالعه نشان داد که فناوری های اطلاعات و ارتباطات ایجادشده (تلفن همراه و اینترنت) در روستای قرن آباد تاثیری معنی دار بر تغییر سبک زندگی زنان روستا دارد و از بین مولفه های مورد نظر برای سبک زندگی، بیشترین تاثیرپذیری به الگوی بهداشتی (رعایت بهداشت فردی، بهداشت مواد غذایی، و کنترل سلامت) و کمترین تاثیرپذیری به الگوی سکونت (تمایل به مهاجرت) بازمی‏گردد. همچنین، نتایج تحقیق حاکی از آن بود که استفاده از اینترنت و شبکه های اجتماعی تاثیری بر الگوی رفتارهای مذهبی، معاشرت، سکونت و مدیریت منزل نداشته است.
    کلیدواژگان: فناوری اطلاعات و ارتباطات (آی سی تی)، سبک زندگی، زنان روستایی، قرن آباد (روستا)، گرگان (شهرستان)
|
  • Mahdi Kazemi *, Farideh Arhami Pages 1-16
    Rural tourism is a new source of income and employment and a context for rural sustainable development. This study aimed at investigating the factors affecting the development of entrepreneurship in rural tourism in Mashhad Metropolis of Iran. For this purpose, the concerned researches were investigated and the opinions of experts were collected in the first place. Then, an AHP questionnaire was designed and a SWOT analysis was conducted in snowball sampling method. Based on the results, the most important sub-factors associated with the strengths were "the high actual and potential functionality of the tourism" and "the public security" in the area and those with the weaknesses were "the weak culture of entrepreneurship among the residents" and "the high cost of supplies and equipment". In addition, the sub-factors of "the existence of more varied ways to obtain income" and "paving the ground for the local community participation in decision-making" were known as the most important opportunities; and finally, "the rural negative immigration" and "the cultural alienation of the villages with the arrival of entrepreneurs from other areas" were found the highest significant threats.
    Keywords: Entrepreneurship, Development, Rural Tourism, AHP, Mashhad (Villages), Iran
  • Jamileh Salimi Kouchi *, Payam Ebrahimi Pages 17-41
    This study used a descriptive and analytical approach in a survey method to recognize and measure the level of quality of life of rural residents in Korbal district, Shiraz County of Iran. The sample size (331 members) was determined by using Cochran formula and these members were selected in a random sampling method. The results of analyzing the field studies by using statistical tests showed the highest satisfaction in quality of interaction and social cohesion domain with an average of 3.87 and security domain with an average of 3.64. However, in general, subjective indicators of quality of life in the area were above the average. The results of the Pearson correlation coefficient showed that an increase in satisfaction of one dimension of the quality of life was along with the satisfaction of other dimensions. Chi-square test was used for significant differences between the answers given to the statements of each domain.
    Keywords: Interaction, Social Cohesion, Satisfaction, Subjective, Objective Indicators, Rural Areas, Korbal (District), Shiraz (County), Iran
  • Mohsen Darvishi, Mohammad Sharif Sharifzadeh *, Gholam Hossein Abdollahzadeh Pages 43-64
    This study aimed mainly at investigating the corporate social responsibility of rural cooperatives in Tehran County. The statistical population of the study consisted of the 6435 members of the rural cooperatives in Tehran. The sample size was determined based on the Cochran formula, 237. According to the categorized sampling with probability proportionate and randomization, a questionnaire was prepared and distributed among the rural cooperative members to be studied. The formal validity and reliability of the questionnaire were confirmed by an expert group using the Cronbach's alpha (α= 0.89). According to the study results, most respondents (49.3 percent) assessed the social responsibility of the rural cooperatives to be at very low to low levels. Nine factors resulting from the factor analysis of corporate social responsibility included “the environmental protection trend”, “participation in community development”, “participation in the development of business environment”, “inclusion criteria and legalism in management”, “supply management”, “human resource management”, “customer orientation”, “localism” and “transparent communication”; these factors altogether explained 62.710 percent of the total variance of the corporate social responsibility aspects.
    Keywords: Corporate social responsibility, Rural Cooperatives, Tehran (County)
  • Ahmad Ali Khorrambakht * Pages 65-83
    Nowadays, undeveloped rural areas and decreased employment opportunities cause mass migration of rural populations towards cities. Rural entrepreneurship is known as one of the latest ways to overcome economic challenges, which requires identification of possibilities and limitations as well as opportunities and obstacles. In this study, these necessities were formulated within SWOT model in the villages around Lar city of Iran. Statistical society included 20700 people living in the rural settlements. So, by using Cochran formula, a community sample of 377 people was determined and investigated. Validity of questionnaire was evaluated by views of experts, and its reliability was evaluated by Cronbach's alpha coefficient. The results showed that to promote entrepreneurship, adoption of aggressive strategies was an inevitable necessity. This strategy could be realized by establishment of producing entrepreneurship cooperatives with support of banking system, development of electronic services in order to quick access to information and employment opportunities, and official support of entrepreneurs.
    Keywords: Entrepreneurship, Peri, Urban Village, SWOT Model, Lar (City), Iran
  • Majid Yasouri *, Seyyedeh Fatemeh Emami Pages 85-110
    This study aimed at measuring the indicators of environmental sustainability in sub-district of Saravan of Rasht county of Iran. It was conducted in a survey method through a structural equation modeling, by using Lisrel software to provide a model of poverty. Some 351 households living in the studied rural areas were determined by using Morgan table, which was increased to 370 to get more accurate results. The results of confirmatory factor analysis showed that the five factors including implementation of environmental projects in the village, participation and cooperation of all residents of the village as well as the environment-support local institutions and governmental organizations, the environmental beliefs, the necessary training on the consequences of destructive acts against the environment, and previous experience and knowledge of local environment in the village were effective in measuring environmental sustainability. In fact, the designed models for measuring environmental sustainability were confirmed according to the achieved data in this study.
    Keywords: Sustainability, Measurement, Environment, Participation, Saravan (Sub, district), Rasht (County), Iran
  • Leili Abolhasani *, Naser Shahnoushi, Hamid Taherpour, Matin Fatemi, Ali Asghar Allameh Pages 111-134
    To tackle the shortage of water resources, several water projects were financed by Agriculture [Jihad-e Keshavarzi] organization in Khorasan Razavi, among which water transport projects are of the most important ones. However, despite their significance, no studies were conducted about the factors contributing the effectiveness of water transport projects. Therefore, this study introduced a new conceptual model, consistent with different types of projects and local conditions, and estimated via structural equations model. Required data was gathered from experts as well as farmers who had applied the projects. The study results indicated that effectiveness of the projects was related to the apropos choice of time and location of implementation rather than to the operational outcomes or quality of construction. In the light of this fact, more meticulous studies at project implementation phase for each project was proposed.
    Keywords: Effectiveness, Water Transport Projects, Structural Equations Model, Khorasan Razavi (Province), Iran
  • Monireh Rouhi * Pages 135-158
    This study aimed at investigating the impact of information and communication technology (ICT) on changes in lifestyle of rural women in Qarnabad village in Golestan province (as the first internet village of Iran).The study was conducted in a descriptive-analytic method and the required information was gathered through a researcher-designed questionnaire, containing 38 questions with five choices in Likert scale, as well as library and internet searches.The study findings showed that the use of ICT affected rural women's lifestyle in various components including body management pattern, home economics, nutrition, health, cultural consumption, purchasing, employment, and marriage, resulting in considerable changes; however, it did not show any significant impacts on the patterns of religious practice, personal communications, and residence (migration to cities). There was also found a significant relationship between the use of ICT and the changes in the lifestyle in terms of age, education and marital status. The rural ICT had its most impacts on health patterns and its least impacts on residence pattern (migration to cities). Equipping the Iranian villages with technologies necessary for the rural women's training, awareness, promotion of scientific base, and participation in information society was among the primary recommendations presented.
    Keywords: Information, Communication Technology (ICT), Rural ICT, Rural Women, Lifestyle. Qarnabad (Village), Gorgan (County), Iran