فهرست مطالب

روستا و توسعه - سال بیست و یکم شماره 1 (پیاپی 81، بهار 1397)
  • سال بیست و یکم شماره 1 (پیاپی 81، بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/03/30
  • تعداد عناوین: 7
|
  • غلامرضا مرداسی، مسعود یزدان پناه *، معصومه فروزانی، مسعود برادران صفحات 1-23
    تغییرات آب و هوایی و خشکسالی های حاد طولانی‏مدت، بحران آب، مهاجرت روستایی و کاهش جمعیت روستایی، استفاده ناکارآمد از نهاده های شیمیایی، بازده پایین کشاورزی متعارف و همچنین، حذف حمایت های دولت باعث شد تا بخش روستایی و کشاورزی ایران با چالش روبه‏رو شود. از این‏رو، در راستای حفظ منابع طبیعی و و ایجاد تغییر مثبت در وضعیت کشاورزان و روستاییان، ضرورت توجه به توسعه پایدار کشاورزی احساس می شد. با توجه به اهمیت دیدگاه کارشناسان جهاد کشاورزی در موفقیت یا شکست هر سیاستی در این بخش، هدف پژوهش حاضر بررسی دیدگاه آنها نسبت به نظام‏های کشاورزی و اولویت بندی آنها در شهرستان شوشتر بود. بدین منظور، از روش فرایند تحلیل سلسله‏مراتبی (AHP) برای اولویت بندی استفاده شد و بر پایه نتایج اولویت بندی، بعد اقتصادی و نظام تولیدگرایی در اولویت نخست جای دارند.
    کلیدواژگان: فرایند تحلیل سلسله مراتبی، توسعه پایدار، مقایسه زوجی، تصمیم گیری چندمعیاره، شوشتر (شهرستان)
  • اصغر باقری *، حجت الله رشید کلویر صفحات 25-48
    تحقیق حاضر، با هدف بررسی نگرش روستاییان اردبیل نسبت به اثرات طرح هادی در توسعه زیرساخت های گردشگری روستایی، به روش پیمایشی انجام شد و جامعه آماری آن اهالی روستاهایی بودند که از اجرای طرح هادی در آنها بیش از پنج سال گذشته بود. نمونه ای متشکل از دویست نفر از اهالی به صورت تصادفی چندمرحله ای انتخاب و اطلاعات لازم جمع آوری شد. ابزار تحقیق پرسشنامه بود. نتایج نشان داد که طرح در برخی زمینه ها مثل دفع زباله دارای تاثیر زیاد و در جمع آوری فضولات حیوانی دارای تاثیر متوسط بود، ولی در ایجاد فضاهای فرهنگی و تفریحی میزان موفقیت طرح قابل قبول نبود؛ اکثر روستاییان تمایل زیادی به جذب گردشگر در روستای خود داشتند، ولی در اکثر روستاها از توان گردشگری روستاها استفاده نشده بود؛ روستاییان دارای قصد اقامت در روستای خود تمایل بیشتری به جذب گردشگر در روستا داشتند؛ و زنان نسبت به مردان تمایل کمتری به جذب گردشگر در روستای خود را داشتند. در نتیجه تحلیل عاملی، شش عامل بسترساز توسعه گردشگری روستایی، در مجموع، 54/75 درصد از واریانس را تبیین کردند.
    کلیدواژگان: گردشگری روستایی، طرح هادی، اردبیل (شهرستان)
  • مسعود یزدان پناه *، طاهره زبیدی، مریم تاجری مقدم صفحات 49-69
    هدف اصلی مطالعه حاضر شناخت بهتر متغیرها و عواملی است که بر ارزش و رضایت‏مندی دانشجویان روستایی از زندگی در روستا تاثیر می گذارند. جامعه آماری پژوهش دانشجویان روستایی مقطع کارشناسی دانشگاه رامین خوزستان (420=N) بودند که تعداد 200 نفر از آنها به روش نمونه گیری طبقه بندی تصادفی ساده و بر اساس جدول کرجسی و مورگان گزینش شدند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه ای محقق‏ساخته بود که روایی آن توسط پانلی از اعضای هیئت علمی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان تایید شد. پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ (90/62-0/0) مورد تایید قرار گرفت. نتایج رگرسیون نشان داد که متغیرهای هنجار اخلاقی، تصویر روستا، کیفیت درک‏شده، رضایت از زندگی به‏طور کلی، تعهد و هویت مکانی تاثیر مثبت بر ارزش درک‏شده دارند؛ و همچنین، دو متغیر هنجار اخلاقی و ارزش درک‏شده تاثیر مثبت و معنی دار بر رضایت از محل سکونت دارند و قادرند 61 درصد از تغییرات رضایت از محل سکونت را تبیین کنند. از نتایج تحقیق حاضر می توان برای کمک به برنامه ریزان توسعه روستایی در راستای جلوگیری از کاهش جمعیت روستایی و مهاجرت به شهرها استفاده کرد.
    کلیدواژگان: دانشجویان روستایی، رضایت از محل سکونت، رضایت از جامعه، نیت ماندگاری
  • امین دهقانی *، محسن عادلی ساردویی صفحات 71-90
    هدف تحقیق حاضر بررسی تاثیر توسعه گردشگری روستایی بر ویژگی های گوناگون فرهنگی ساکنان روستایی شهرستان جیرفت بود. برای تحلیل اطلاعات، از آماره تی و مدل تصمیم گیری چندمعیاره تاپسیس استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که اثرگذاری گردشگری روستایی بر شش مولفه سبک پوشاک، مصرف مواد غذایی، گسترش مصرف‏گرایی، ارتباطات خانوادگی، زبان و گویش بومی، و مشارکت و احساس امنیت در روستاهای هدف گردشگری شهرستان جیرفت در سطح اطمینان 95 معنی‏دار است؛ با این همه، بیشترین اثر فرهنگی گردشگری بر دو مولفه گسترش مصرف‏گرایی و سبک پوشاک روستاییان بود. همچنین، نتایج نشان داد که سه روستای شاخص گردشگری در این شهرستان شامل ساردوئیه، دلفارد و دومار بیش از سایر روستاها در معرض تهدیدهای فرهنگی ناشی از گردشگری روستایی قرار دارند. بنابراین، توسعه گردشگری نه‏تنها به تداوم فرهنگ محلی در روستاهای شهرستان جیرفت کمک نکرده، بلکه آن را با تهدیداتی نیز مواجه ساخته است.
    کلیدواژگان: گردشگری، گردشگری روستایی، فرهنگ، توسعه روستایی، جیرفت (شهرستان)
  • اردشیر مصباح، مریم امیدی نجف آبادی *، علی کیانی راد صفحات 91-113
    بیمه های خرد راه حلی کلیدی برای بهبود شرایط زندگی فقرا به‏شمار می روند. هدف پژوهش حاضر امکان سنجی به‏کارگیری بیمه خرد روستایی در مناطق روستایی ایران بود. روش تحقیق از نظر راهبرد، توصیفی و از نظر مسیر اجرا، پیمایشی و نیز از لحاظ هدف، کاربردی بود. جامعه آماری تحقیق را 81 نفر از کارشناسان تشکیل می دادند. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی آن توسط پانل اساتید و پایایی آن از طریق آزمون مقدماتی و آلفای کرونباخ، 93/0 تعیین شد، که بسیار قابل قبول است. تحلیل آماری تحقیق با استفاده از روش تحلیل عاملی تاییدی و با بهره‏گیری از نرم افزارهایSPSS22 و AMOS18 صورت گرفت و نتایج بیانگر آن بود که الزامات اجتماعی با بار عاملی 929/0، بیشترین و الزامات آموزشی- ترویجی با بار عاملی 564/0، کمترین تاثیر را بر به‏کارگیری بیمه خرد روستایی دارند. از این‏رو، پیشنهاد می شود تا اقدامات و تسهیلات لازم در راستای تشکیل تعاونی های بیمه خرد با همکاری دولت و بخش خصوصی صورت پذیرد.
    کلیدواژگان: امکان سنجی، بیمه خرد، توسعه روستایی، تحلیل عاملی، الزامات اجتماعی
  • شهدخت رحیم پور *، سیدعبدالجابر قدرتیان کاشان، امیرحسین چیت سازیان صفحات 115-131
    پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر کاهش تمایل زنان روستایی شهرستان شیراز در اشتغال به قالی‏بافی صورت گرفت. جامعه آماری شامل زنان بافنده روستایی بود که به کمک رابطه حجم نمونه، میانگین جامعه 38 نفر به‏دست آمد و برای دستیابی به داده های دقیق تر، تعداد هشتاد نفر بافنده به‏صورت تصادفی با مراجعه به اتحادیه بافندگان فرش انتخاب شدند. ابزار تحقیق پرسشنامه بود که با پاسخ‏گویی بافندگان بی‏سواد و کم سواد در قالب مصاحبه تکمیل و با نظرسنجی داده های اولیه جمع آوری و به روش تحلیل عاملی بررسی شد. نتایج نشان داد که عوامل (فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، فنی، قانونی، زیست‏محیطی و بهداشتی) بر کاهش تمایل زنان روستایی به قالی‏بافی تاثیر دارد و این عوامل 39/59 درصد از واریانس عوامل موثر بر کاهش تمایل زنان روستایی به قالی‏بافی را تبیین می کنند.
    کلیدواژگان: کاهش تمایل به قالی بافی، زنان بافنده، قالی بافی روستایی، شیراز (شهرستان)
  • نرگس متولی طاهر، بهمن صحنه *، علی اکبر نجفی کانی صفحات 133-159
    هدف کلی پژوهش حاضر تحلیلی بر عملکرد خانه های دوم در توسعه پایدار روستاهای کوهستانی در بخش چهاردانگه شهرستان ساری بود. دو پرسشنامه (جامعه میزبان و جامعه مهمان) برای انجام تحقیق طراحی شد و به منظور تحلیل داده ها در محیط نرم افزاری SPSS از آزمون های آماری فراوانی، فای (کرامر V)، فریدمن، کای‏اسکوئر و ویلکاکسون استفاده شد. نتایج مطالعات نشان داد که پیامد های منفی اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی ناشی از گسترش خانه های دوم در منطقه مورد مطالعه بیش از آثار مثبت آنهاست و آزمون ها در سطح 99 درصد معنی‏دار است؛ همچنین، از دیدگاه ساکنان، خانه های دوم بر شاخص های اقتصادی (افزایش درآمد، ایجاد اشتغال، و تنوع شغلی)، اجتماعی و فرهنگی (افزایش سطح آگاهی، امنیت و تراکم جمعیت) و زیست‏محیطی (دفع زباله، آلودگی محیطی، و تغییر کاربری اراضی) اثر گذار است. به منظور کاهش پیامدهای منفی گسترش خانه های دوم، باید مطالعات جامع در خصوص تعیین ظرفیت تحمل حوزه های گردشگری در روستاها تهیه شود و نظارت اجرایی بر ساخت و سازها در محدوده بافت مسکونی روستاها به منظور رسیدن به توسعه پایدار روستایی صورت گیرد.
    کلیدواژگان: خانه های دوم، توسعه پایدار روستایی، گردشگری روستایی، چهاردانگه (بخش)، ساری (شهرستان)
|
  • Gholamreza Merdasi, Masoud Yazdanpanah *, Masoumeh Forouzani, Masoud Baradaran Pages 1-23
    Climate change and long acute droughts, water crises, rural migration and rural population decline, environmental pressures due to the inefficient use of external inputs, low efficiency of conventional agriculture and a corresponding withdrawal of government support are rendering Iran’s agricultural sector increasingly unsustainable. Hence, in order to protect the natural resources and also create positive change in the situation of farmers and rural people in general, it’s important to consider sustainable agricultural development. For this purpose, investigating the agriculture experts’ viewpoints is crucial, because their perceptions are important for the success or failure of any policy and they act as gatekeepers and are able to impact others’ decisions to adopt/not adopt a policy. Therefore, the aim of this study was to investigate the views of agriculture experts regarding sustainable development of rural and agricultural sector of Shushtar County and their priorities. For this purpose, the method of analytic hierarchy process (AHP) was used to set priorities. The results revealed that the agriculture experts believed the economy and production-orientation were the most important diminution for sustainable rural development.
    Keywords: Analytic Hierarchy Process (AHP), Sustainable Development, Comparison Paired, Multi Criteria Decision Making, Shushtar (County), Iran
  • Asghar Bagheri *, Hojjatollah Rashid Kolvir Pages 25-48
    This study investigated rural resident's attitudes towards the influence of rural guidance [Hadi] project on tourism infrastructural development in Ardabil County. Survey research method was used. The statistical population of the study consisted of residents of villages which experienced the guidance project more than five years. A sample of 200 residents was selected randomly and the data was gathered using a questionnaire. Results showed that the project had great influence in the field of disposal and waste reduction; also, its effect was at a moderate to low level regarding the collection of animal waste from the village. However, in providing cultural and recreational spaces, the successes were not acceptable. Most of the rural residents were willing to attract tourists; but in most of the villages, tourism potentials were not suitably used. The rural people who had planned to stay in their villages were more willing to rural tourist attraction than those who were planning to immigrate. Women also were less likely willing to attract tourists in their village than men. Based on the factor analysis, six factors developing rural tourism platforms were extracted that accounted for 75.54 percent of variances.
    Keywords: Rural Tourism, Guidance [Hadi] Project, Ardabil (Province), Iran
  • Masoud Yazdanpanah *, Tahereh Zobeidi, Maryam Tajeri Moghaddam Pages 49-69
    The main purpose of this study was to gain an improved understanding of the variables and factors influencing or helping the explanation of rural students’ satisfaction of life in rural areas. Statistical population included 420 rural graduate students of the Khouzestan Ramin Agriculture and Natural Resources University. The study sample consisted of 200 individuals who were selected through simple random stratified sampling method and Krejcie and Morgan tables. The data collection tool was a questionnaire, the face validity of which was confirmed by a panel of experts. The reliability of the questionnaire was also approved by Cronbach's alpha coefficient (α= 0.62-0.90). The results showed that the variables of moral norms, image of rural areas, perceived quality, and life satisfaction in whole, commitment and place identity had positive impacts on perceived value; also, moral norms and perceived value had a significantly positive impact on residential satisfaction and these two variables could predict 59 percent of variations in residential or community satisfaction. The results of this research can help rural development planners in preventing the rural depopulation and migration to urban areas.
    Keywords: Rural Students, Residential Satisfaction, Community Satisfaction, Intention to Stay
  • Amin Dehghani *, Mohsen Adeli Sardouei Pages 71-90
    This study aimed at investigating the effects of rural tourism development on different cultural aspects in the host society. Data analysis was conducted through a TOPSIS Multi-Criteria Decision Making (MCDM) model. The results indicated that in the scope under study, tourism was effective in appearance of cultural changes. In addition, there was a significant correlation between tourism development and cultural changes in the studied villages. Furthermore, most effects could be observed in fashion, food consumption, expansion of consumerism, family relations, native language and accent, participation and security feelings. Therefore, it might be claimed that tourism development not only had no contribution to the survival of local culture in these fields, but also jeopardized them with different threats in the studied villages.
    Keywords: Tourism Development, Rural Tourism, Culture, Village, Jiroft (County), Iran
  • Ardeshir Mesbah, Maryam Omidi Najafabadi *, Ali Kiani Rad Pages 91-113
    Micro insurance is a key issue for improving the living conditions of the poor. This research aimed at a feasibility study of application of rural micro insurance in rural areas of Iran. The research methodology was descriptive in terms of the strategy and a survey one in terms of the conduction run; and it was also an applied research regarding the target. The statistical population consisted of 81 experts. The data analysis tool was a researcher-made questionnaire, the validity of which was determined by a panel of professors; and its reliability was an acceptable amount of 0.93 found by a preliminary test and Cronbach's alpha. The statistical analysis was done in a confirmatory factor analysis method by using SPSS22 and AMOS18. Results indicated that the social requirements with the standard path coefficient of 0.929 had the highest and the educational-extension requirements with the standard path coefficient of 0.564 had the lowest effects for the use of rural micro insurance. Therefore, the study recommended that measures and facilities should be put in place to form micro finance cooperatives in partnership with the public and private sectors.
    Keywords: Feasibility study, Micro Insurance, Rural Development, factor analysis, Social Obligations, Iran
  • Shahdokht Rahimpour *, Sayed Abdaljaber Ghodratian Kashan, Amirhossein Chitsazian Pages 115-131
    This research aimed at identifying the factors affecting the decrease in rural women’s desire for carpet weaving in Shiraz County of Iran. The statistical population included 38 rural carpet weaving women, meanly estimated by sample size formula, who were randomly increased to 80 individuals to obtain more accurate data. The carpet weavers were selected by referring to the concerned union. The research tool was a questionnaire responded by illiterate and low-literate wavers through interviews. Primary data were analyzed by a factor analysis. The results showed cultural, economic, social, technical, legal, environmental and health factors affecting the decreased tendency of the rural women to carpet weaving occupation. These factors explained 59.39 percent of the variance.
    Keywords: Decrease in Tendency, Carpet Weavers, Rural Women, Shiraz (County), Iran
  • Narges Motavalli Taher, Bahman Sahneh *, Ali Akbar Najafi Kani Pages 133-159
    This study aimed at analyzing the performance of second homes in sustainable development of mountain areas. Two questionnaires were designed (host community and visitor community). SPSS and GIS software were used in data analysis. Research hypotheses with using Chi-Square, Friedman, Cramer`s V, frequency, Wilcoxon, McNamara tests showed dissatisfaction of the rural people with the second home tourists. Three hypotheses were tested at a significant level of 99 percent. From the residents’ viewpoints, the positive and negative roles of second homes included economic indicators (increased revenue, job creation and job diversity), social and cultural indicators (increased awareness, security and population density) and environmental indicators (waste disposal, environmental pollution and land use changes) that had been affected.
    Keywords: Second Homes, Rural Sustainable Development, Rural Tourism, Chahardangeh (District), Sari (County), Iran