فهرست مطالب

  • سال نهم شماره 1 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/04/10
  • تعداد عناوین: 10
|
  • علی محمد رنجبر *، ناهید حاجی محمدی، علیرضا مرادی، حمید ندری، وحید رمضانی، مینو برومند صفحات 5-11
    سابقه و هدف
    بیماری آلزایمراز مهمترین انواع دمانس مغزی در بین افراد مسن می باشدکه در آن قدرت شناخت و حافظه فرد تحت تاثیر قرار می گیرد. تاکنون درمان های متنوعی برای بهبودو کندکردن روند بیماری آلزایمر پیشنهاد شده است که اکثرا بر مبنای مهار آنزیم استیل کولین استراز در مغز بوده اند. مطابق با منابع طب سنتی، گیاه برگ بو دارای یک نقش مهم در تقویت ذهن و حافظه است. هدف مطالعه ی کنونی تعیین فعالیت مهارکنندگی استیل کولین استرازی روغن ثابت و روغن فرار میوه ی گیاه برگ بو بوده است.
    مواد و روش ها
    تحقیق به روش تجربی انجام گرفت. میوه های گیاه برگ بو بعد از جمع آوری، خشک شده و با روش سوکسله و با استفاده از حلال n- هگزان عصاره گیری شدند. در نهایت به کمک روش Ellman فعالیت مهار کنندگی استیل کولین استراز روغن ثابت و فرار میوه گیاه برگ بو مورد بررسی قرار گرفت و درصد مهار مورد مقایسه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    روغن ثابت با غلظت mg. mL-1 1. 35 آنزیم استیل کولین استراز را 2. 4 ± 34. 33 درصد مهار کرد و روغن فرار با غلظت μg. mL-1 1. 8 آنزیم را به میزان 50 درصد مهار نمود.
    بحث و
    نتیجه گیری
    با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق، یکی از شیوه های احتمالیتاثیر میوه گیاه برگ بو در تقویت ذهن و حافظه می تواندبه علت فعالیت مهارکنندگی استیل کولین استرازی اسانس و روغن ثابت میوه ی گیاه باشد.
    کلیدواژگان: بیماری آلزایمر، استیل کولین استراز، برگ بو
  • مجید غیاث *، مریم شرقی صفحات 13-22
    سابقه و هدف
    اقلیم از مؤثرترین عوامل ساختاری سیاره زمین است و بدون شک طبیعت، انسان و کلیه مظاهر حیات در سطوح گسترده ای متاثر از شرایط اقلیمی هستند. آب و هوا به عنوان رشته ای قدیمی با دیگر رشته ها ارتباط داشته و بر کشاورزی، جنگلداری، آب شناسی، زمین شناسی، عملیات صنعتی، حمل ونقل، شهرنشینی، بهداشت، روان شناسی، جغرافیای پزشکی بیماری ها و بسیاری دیگر از رشته های مربوط به محیط زیست و زندگی روزمره انسان اثر می گذارد. اقلیم شناسی، پهنه وسیعی از مطالعات را نه تنها در قلمرو طبیعت جوی، بلکه وظایف مربوط به محیط زیست انسانی را نیز در بر می گیرد. این دانش مهم می تواند بسیاری از نیازمندی های انسانی از قبیل غذا، انرژی، سلامت، بهداشت جسمی و روانی و… را تحت کنترل قرار دهد.
    این توجه خاص به اقلیم از زمانهای قدیم هم مورد نظر دانشمندان بوده است بطوری که بقراط در رساله معروف خود توجه هر طبیبی را به نقش شرایط اقلیمی هر منطقه در کنار سایر عوامل فردی و اجتماعی و فرهنگی بر ابتلا به بیماریها جلب می نماید.
    مواد و روش ها
    تحقیق به روش مطالعه کتابخانه ای انجام گرفت. بر اساس عنوان و کلمات کلیدی زیر، تعداد 16 منبع کتاب طب سنتی و مقالات واجد شرایط در مورد هر یک از مولفه های اقلیمی مثل فشار هوا، دما، رطوبت تابش آفتاب، باد باران بر سلامت و بیماری های روحی و روانی مورد مطالعه قرار گرفت.
    نتیجه گیری
    بنظر می رسد که آب و هوا که شامل مجموعه‏ای از عناصر مختلف مانند باد، باران و برف است می‏تواند نقش مهمی در روحیات انسان داشته باشد و از آنجا که این پدیده های طبیعی در زندگیمان تاثیر متفاوتی دارند با شناسایی آنها می توانیم شرایط بهتری را به لحاظ روحی و روانی در زندگیمان پدید آوریم.
    کلیدواژگان: اقلیم، متغیرهای آب و هوایی، روح و روان، جغرافیای پزشکی
  • سهیل نصری رودسری، محمود خدادوست، فرهنگ بابامحمودی، ابراهیم نصیری * صفحات 23-33
    سابقه و هدف
    وبا از بیماری های عفونی واگیرداری است که در طول تاریخ مشکلات زیادی را برای جوامع انسانی بوجود آورده است وهنوز ریشه کن نشده و شاهد بروز اپیدمی هایی از این بیماری در مناطق مختلف جهان و در کشورمان هستیم. هدف از این مطالعه تعیین ویژگی های تشخیصی و درمانی وبا از منظر حکمای طب ایرانی می باشد.
    مواد و روش ها
    اینتحقیق یک مطالعه مروری کتابخانه ای است که باب ررسی متون و مقالات تاریخی طب ایرانی و طب رایج و همچنین بانک های اطلاعاتی همچون جهاددانشگاهیSID،Noormags, , IranMedex, Irandoc GoogleScholar, PubMedصورت گرفته است. یافته ها و نتیجه گیری: طب ایرانی که از پشتوانه غنی و منابع مکتوب به جا مانده از حکیمان بزرگی چون علی بن ربن طبری، زکریای رازی، علی بن عباس اهوازی، ابوعلی سینا، جرجانی، عقیلی خراسانی و. . . برخوردار می باشد، علت پیدایی "تب وبایی" را "تب هایی که از تباهی آب و هوا پدید می آیند"،بیان می کند ، براساس نظرات حکمای طب ایرانی"تب وبایی" از تغییر و دگرگونی بد در حالت هوا و آب و آمیخته شدن بخارهای بد از درون زمین با هوا و ایجاد "هوای وبایی "بوجود می آمد. علت بوجود آمدن هوای وبایی را عدم جابجایی هوا در میان درختان و گورستان ها،وجود برکه های راکد و باتلاق های متعفن ، ماندن کشتگان بی کفن و متعفن شدن آنها در پی جنگ ها و خونریزی ها و جنازه های بیماران وبایی ، و تغییر مزاج فصول سال ذکر نموده اند. تب وبایی مورد اشاره حکمای ایرانی فراتر از بیماری وبایی بوده که ما امروزه می شناسیم و شامل چند بیماری واگیر از جمله وبا،طاعون، آبله و سرخک بوده است.
    کلیدواژگان: وبا، هوای وبایی، تب وبایی، طب ایرانی، طب سنتی
  • سیما نصری *، محسن ناصری، مرتضی پیری، فائقه محمودی نیا صفحات 35-42
    سابقه و هدف
    بیماری آلزایمر یکی از مهم ترین بیماری های تحلیل برنده عصبی است که به دنبال تولید رادیکال های آزاد و استرس اکسیداتیو بروز می کند. از آنجایی که گیاه سعدکوفی حاوی ترکیبات آنتی اکسیدانی می باشد، در این تحقیق اثرات عصاره هیدروالکلی ریزوم سعد کوفی بر یادگیری و بهبود حافظه در رت های مدل آلزایمری مورد بررسی قرار گرفت.
    مواد و روش ها
    در این تحقیق تجربی، با تزریق استرپتوزوتوسین به داخل بطن های جانبی مغز رت، مدل مناسبی از آلزایمر ایجاد شد. رتها به 7 گروه آزمایشی تقسیم شدند: گروه کنترل، شم، آلزایمری، آلزایمری + درمان با عصاره و سالم + درمان با عصاره. گروه های درمانی عصاره را با دوزهای مختلف به مدت 21 روز دریافت کردند. میزان یادگیری و حافظه فضایی موش ها با روش های آزمون احترازی غیرفعال و آزمون ماز Y شکل ارزیابی شد و با آزمون ANOVA مورد قضاوت آماری قرار گرفت.
    یافته ها
    در میزان تاخیر اولیه بین گروه ها تفاوت معنی داری وجود نداشت. ولی تفاوت معنی دار در زمان تاخیر در حین عبور بین گروه آلزایمری با بقیه گروه ها مشاهده شد. در آزمون ماز Y شکل، تفاوت معنی داری بین گروه ها دیده نشد.
    نتیجه گیری
    بنظر می رسد که تزریق داخل بطن های مغزی استرپتوزوتوسین سبب نقص یادگیری و حافظه می شود که درمان رت ها با عصاره سعدکوفی می تواند سبب تقویت توانایی نگهداری اطلاعات در انبار حافظه و به یادآوری آنها شود.
    کلیدواژگان: آلزایمر، استرپتوزوتوسین، سعد کوفی، حافظه و یادگیری، شاتل باکس و ماز Yشکل
  • حجت اقبال *، امید موذن زاده، الشن محمدی، سمانه فیضی صفحات 44-60
    سابقه و هدف
    تریکوموناس واژینالیس تک یاخته ای تاژک دارو بی هوازیاست، که می تواند موجب عفونت منتقل شونده از طریق تماس جنسی در انسان شود. تریکومونیازیس یکی از بیماریهای شایع غیر ویروسی دستگاه ادراری تناسلی است که توسط تاژک دار تریکوموناس واژینالیس ایجاد می شود. عفونت تریکومونایی واژن در زنان شایع است و علائمی مانند خارش و ترشحات غیر طبیعی دارد. عفونت از طریق تماس جنسی قابل انتقال است و عفونت در مردان اغلب بدون علامت می باشد. درمان با ایمیدازول ها مانند تینیدازول وکلوتریمازولو مترونیدازولاست. مترونیدازول و تینیدازول دو داروی انتخابی در درمان تریکومونیازیس هستند اما سرطانزایی بالقوه، اثرات تراتوژنیک بر جنین و مقاومت این ارگانیسم به مترونیدازول گزارش شده است. باتوجه به اثرات سایتوتوکسیک گیاهان دارویی از جمله پونه،نعناع ومرزه بر روی ارگانیسمهای میکروبی وبهمنظورتعیین تاثیر سهگیاه مذکور بر تریکوموناس واژینالیس،این تحقیق انجام گرفت.
    مواد و روش ها
    تحقیق به روش تجربی انجام گرفت. عصاره های هیدرالکلی گیاهان پونه، نعناع و مرزه با استفاده از روش خیساندن تهیه شدند، سپس در لوله های آزمایش حاوی محیط کشت انگل، غلظت های مختلفی از عصاره های هیدروالکلی پونه، نعناع و مرزه و مخلوط های دوگانه و سه گانه عصاره های این سه گیاه اضافه گردید. در لوله نهم، 50 میکروگرم مترونیدازول به محیط کشت اضافه گردید و به لوله دهم فقط DMSO و در لوله یازدهم 50 میکرولیتر محیط کشت درسه افزوده شد. سپس به تمام محیط ها در حدود 104 عدد انگل تریکوموناس (غلظت ثابتی از انگل) اضافه شد. و داخلانکوباتور 37درجه سانتیگراد قرار داده شد. جهت بررسی میزان رشد انگل ها نمونههای فوق در بدو کشت، بعد از 12 ساعت، و سپس 24 و 48 و 72 ساعت بعد، هربار 10میکرولیتر از هر لوله برداشته و با استفاده از لام نئوبار تعداد انگل ها مورد شمارش و قضاوت آماری قرار گرفت.
    یافته ها
    قدرت ضدانگلی گیاهان دارویی پونه، نعناع و مرزه و هر دو مخلوط دوگانه در غلظت های 5، 8، 10 و مخلوط سه گانه عصاره ها در غلظت های 4، 5، 8 و 10 میلی گرم در میلی لیتر در بدوکشت اثری مهاری را روی انگل تریکوموناس از خود نشان دادند به طوری که این اثرات شبیه اثرات داروی مترونیدازول می باشد.
    نتیجه گیری
    با توجه به نتایج موجود می توان گفت که مخلوط سه گانه عصاره های هیدروالکلی پونه، نعناع و مرزه دارای اثر بازدارندگی رشد بسیار قوی روی تریکوموناس واژنالیس دارند و می تواند به عنوان دارویی جایگزین در نظر گرفته شود.
    کلیدواژگان: گیاهان دارویی، تریکوموناس واژینالیس، زنان، عصاره هیدروالکلی، مخلوط سه گانه
  • سیدرضا عطارزاده حسینی *، سعید واحدی، میلاد راحتی، مهرداد فتحی صفحات 63-70
    سابقه و هدف
    مبنای طب سنتی ایران بر پایه مزاج شناسی می باشد. مزاج به عنوان یک فاکتور قابل توجه در ویژگی های فردی انسان ها است. هدف این پژوهش مقایسه مزاج های گرم و سرد با توان هوازی بوده است.
    مواد و روش ها
    تحقیق به روش توصیفی روی تعداد90 داوطلب مرد سالم 18 تا 22 ساله با استفاده از یک پرسشنامه استاندارد مزاج آنهاتعیینشد و به 6 گروه دم،بلغم،سودا،صفرا،گرم و سرد تقسیم شدند. میزان توان هوازی این افراد با تست پله گوئین مورد قضاوت آمار قرار گرفت.
    یافته ها
    حداکثر اکسیژن مصرفی در آزمون مورد نظر در گروه های دم با سودا،بلغم با صفرا تفاوتی معنادار وجود داشت (p=0. 01). این تفاوت معنادار در افراد گرم مزاج و سرد مزاج هم دیده شد (p=0. 01). توان هوازیگروه ها از لحاظ اماری نسبت به هم تفاوت معناداری داشت. (p˂0. 01).
    نتیجه گیری
    به نظر می رسد توان هوازی افراد سوداوی نسبت به دموی ها و بلغمی ها نسبت به صفراوی ها و درنهایت افراد سردمزاج نسبت به افراد گرم مزاج بیشتر باشد.
    کلیدواژگان: مزاج گرم، مزاج سرد، توان هوازی، حداکثر اکسیژن مصرفی
  • مریم ملازاده یزدانی * صفحات 71-78
    سابقه و هدف
    از آنجا که تاکنون به صورت جامع به نقش تاثیر گذار بهداشت محیط برسلامت انسان از منظر محوریت انسان در طب و معماری پرداخته نشده است این تحقیق قصد دارد با این فرضیه که از عواید دانش طب در معماری سلامت محور ایران استفاده شده است؛به واکاوی و بازخوانی نقاط پیوند دهنده طب سنتی و معماری درحوزه محیط هایبهداشتی و سالمبپردازد.
    مواد و روش ها
    روش استفاده شده در این تحقیق دربخش گرداوری اطلاعات ، تفسیری – تاریخی ، با استفاده از منابع اسنادی و نرم افزار جامع طب سنتی نسخه 5/1 و دربخش تحلیل اطلاعات کیفی است.
    یافته ها
    کهن الگوی چهارگانه ها از ان جهت که عالم و هرانچه در اوست براساس ان نظام یافته است ، عامل وحدت بخش علوم و پیوند دهنده طب و معماری با هدف اعتدال مزاج و سلامت انسان و محیط سکونتش در گذشته بوده است ، که نقاط طلایی این پیوند را می توان در چهار بخش ، رویکرد کل نگر علوم ، کهن الگوی چهارگانه ها ، تدابیربهداشتی پزشکان در باب اختیار مکان های سالم و دانش اقلیمی پزشکان در شناخت ویژگی های هوا و متعلقات ان به عنوان اولین و مهم ترین عامل سته ضروریه، مورد مداقه قرارداد.
    نتیجه گیری
    بنظر می رسد که از رویکرد بهداشتی و پیشگیرانه پزشکان و تعالیم و تدابیر بهداشتی انها درباب حفظ سلامت انسان و بهداشت محیط سکونتش، می توان راه کارها ، معیارها و استانداردهای ارزشمندی پیرامون اختیار و گزینش مکان های سالم ، بهبود کیفیت محیط های ناسالم و معماری سلامت محور، استخراج نمود.
    کلیدواژگان: مزاج، سلامت، طبسنتی، تدابیر بهداشتی، بهداشت محیط، معماری سلامت محور
  • زینب مهدی پور، فهیمه باب الحوائجی *، فاطمه نوشین فرد صفحات 79-89
    سابقه و هدف
    مقالات جلد 3 دایره المعارف پزشکی اسلام وایران منتشر گردید. هدف از این پژوهش تحلیل محتوای مقالات دایره المعارف پزشکی اسلام و ایران است. همینطور مقایسه ای مقالات جلد سوم با مقالات جلد اول و دوم همین دایره المعارف می باشد.
    مواد و روش ها
    این پژوهش از نوع توصیفی و روش انجام آن تحلیل محتوا بوده است. جامعه آماری این شامل تنها جلد منتشر شده دایره المعارف پزشکی اسلام و ایران (جلد سوم) بوده و حاوی 254 مقاله بوده است. به علت محدود بودن جلدهای منتشر شده دایره المعارف، در این پژوهش نمونه گیری انجام نشد و کلیه مقالات جلد 3 مورد بررسی قرار گرفت و داده های مورد نیاز از جمله مدرک تحصیلی پدیدآورندگان در سیاهه وارسی به عنوان ابزار پژوهش درج شد.
    یافته ها
    تحقیق روی تعداد 254 مقاله انجام گرفت. مطالعه وضعیت پدیدآورندگان مقالات دایره المعارف نشان داد که 62درصد دارای مدرک کارشناسی ارشد بودند و مردان 51درصد بیش از زنان 49درصد در تولید مقالات مشارکت داشتند. 83درصدپدیداورندگان دارای ملیت ایرانی بودند. از 254 مقاله مورد بررسی، 242 مقاله 95درصد تالیف و 12 مقاله 5درصد ترجمه بوده است؛ 47درصد به موضوع مباحث خاص، 28درصد به موضوع اعلام و اشخاص، 13درصد به موضوع کلیات، 10درصد به موضوع کتاب ها و تالیفات و2درصد به مباحث متفرقه تعلق داشتند. هر مقاله به طور میانگین 2 صفحه از دایره المعارف را شامل می شود و در هر مقاله به طور متوسط 17 استناد به کار رفته است. از بین مقالات مورد بررسی در 62 مقاله مجموعا 98 تصویر به کار رفته است و 192 مقاله فاقد تصویر بود. از کل 4544 استناد موجود در جلد 3، 52درصد استنادات به زبان فارسی بوده و 48درصد استنادات نیز به زبان غیرفارسی بوده و به طور کلی، زبان عربی با 35درصد بالاترین میزان استنادها را به خود اختصاص داده است. 55درصد دارای تاریخ انتشار هجری شمسی بودند و پس از آن به ترتیب تاریخ میلادی 34درصد و هجری قمری 5درصد وجود دارند. پربسامدترین پدیدآورندگان مورد استناد در مقالات، محمدبن زکریا رازی با فراوانی 97 و پربسامدترین منابع مورد استناد کتاب القانون فی الطب (به زبان فارسی) اثرابن سینا با فراوانی 51 بودند.
    نتیجه گیری
    بنظر می رسد که بین تعداد استنادها و ملیت نویسندگان مقالات رابطه معنادار وجود داشت، بین زمان نشر و تعداد دفعات استناد، رابطه معناداری نبوده است.
    کلیدواژگان: تحلیل محتوا، دایره المعارف، پزشکی اسلامی، دایره المعارف پزشکی اسلام و ایران
  • غلامرضا امین، محبوبه بزرگی، مهناز خانوی، امیر خلج، بهزاد ذوالفقاری، آزاده رئیس دانا، میثم شیرزاد، امیرمهدی طالب، محمدرضا شمس اردکانی، روجا رحیمی * صفحات 91-96
    بادرنجبویه یکی از گیاهان پرکاربرد در طب ایرانی است و توسط حکما به عنوان یک داروی شادی آور و برای مواردی نظیر تقویت مغز و حافظه، تقویت قلب و رفع تنگی نفس تجویز می شده است. در مورد مشخصات گیاه شناسی، مطالب بسیاری در منابع مکتوب طب ایرانی آورده شده اما نظر واحدی در مورد ماهیت بادرنجبویه وجود ندارد. در این مقاله گونه های منتسب به بادرنجبویه مورد بررسی قرار گرفت و گیاه شناسی آنها با آنچه در خصوص ماهیت بادرنجبویه در منابع طب ایرانی عنوان شده بود مقایسه شد. امروزه سه گونه شامل Melissa officinalis L. ، Asperugo procumbens L. و Dracocephalum moldavica L. تحت عنوان بادرنجبویه مطرح هستند. در مجموع و با توجه به بررسی های انجام شده، شرح مذکور در منابع طب ایرانی به طور عمده با خصوصیات M. officinalis متعلق به خانواده نعنا مطابقت دارد و در برخی موارد ماهیت گیاه به خصوصیات D. moldavica متعلق به خانواده نعنا که امروزه بادرشبی نامیده می شود نزدیک است. لیکن از آن جایی که A. procumbens متعلق به خانواده گاوزبان در رویشگاه M. officinalis به وفور یافت می شود مقدار زیادی از این گیاه همراه بادرنجبویه وجود دارد. در حال حاضر نیز عمده نمونه بازار گیاهان دارویی ایران متعلق به A. procumbens می باشد.