فهرست مطالب

دراسات فی تعلیم اللغه العربیه و تعلمها - سال دوم شماره 3 (پیاپی 201، 1396)
  • سال دوم شماره 3 (پیاپی 201، 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/12/20
  • تعداد عناوین: 6
|
  • اسحق رحمانی *، وحید اعظمی نژاد صفحات 11-36
    یعتبر الکتاب المدرسی العنصر الرئیس فی العملیه التعلیمیه والتربویه، وتعود اهمیه الکتاب المدرسی فی کل مستوی تعلیمی إلی الدور الذی یلعبه فی المنهج. فیحدد الکتاب فی کثیر من الاحیان طریقه التدریس لان المعلمین کثیرا ما یکیفون طرائقهم علی اساس الطریقه المتبعه فی الکتاب. وتحلیل المحتوی من العوامل المهمه فی تنسیق المناهج الدراسیه التی یتم بها تدریس الکتاب المتوخی تحلیله لمعرفه جوانب القوه والضعف فیه علی اساس المعاییر التی وضعت للکتاب المدرسی الجید. تحاول هذه المقاله تحلیل محتوی کتاب اللغه العربیه للصف الثامن فی إیران وفقا معاییر اختیار وتنظیم المحتوی، معتمده فی نتائجها علی تحلیل المعلومات المستخرجه من الاستبیانات. تتکون عینه الدراسه من معلمی اللغه العربیه للصف الثامن فی مدینه یاسوج الذین یبلغ عددهم 118معلما ومعلمه ولتحقیق اهداف الدراسه والإجابه عن اسئلتها، تم استخدام استبانه مکونه من واحده واربعین فقره، موزعه علی سته معاییر هی: معیار حاجات المجتمع، ومعیار الرغبه، ومعیار الاهمیه والفائده، ومعیار قابلیه التعلم، وفی النهایه معیار التتابع ومعیار الاستمراریه. وکانت الاستبیانات هی اداه البحث التی اعتمدنا علی ها فی تحلیل المعلومات وذلک علی اساس اختبار t. قامت الدراسه بتطبیق اداه الدراسه وتم ذلک بعد التاکد من معامل الصدق والثبات. تدل النتائج علی ان التقدیرات التقویمیه الکلیه للمعلمین لکتاب اللغه العربیه للصف الثامن، قد جاءت قویه وعالیه جدا؛ ومن الإستراتیجیات التی تلفت النظر فی الکتاب هی التوجه نحو اتخاذ الاسالیب الحدیثه الموثره علی تعلم الطلبه وتقدیم التشجیع الکافی لهم علی التعلم الذاتی ایضا بینما نلاحظ فی الکتاب السابق العنایه بتعلیم القواعد الصرفیه والنحویه فقط.
    کلیدواژگان: تحلیل المحتوی، الکتب المدرسیه، کتاب العربیه للصف الثامن
  • سعدالله همایونی * صفحات 37-56
    اللغه هی مرآه تعکس معالم الحیاه المادیه والمعنویه فی المجتمع، کما هی الاداه الاساسیه التی یمکن بمساندتها البوح بما یجول فی ذهن الإنسان، والتعبیر عما یجیش فی اعماق صدره. فانطلاقا من الدور الرئیس الذی تلعبه اللغه، بدا العلماء فی الحقول المختلفه مثل علم اللغه، وعلم النفس التعلیمی، وعلم الاجتماع، وعلم الاتصالات، وعلم الثقافه وغیرها یدرسون إوالیات بناء اللغات ونظمها اللغویه دراسه ترکیبیه، ودلالیه، وتداولیه، حیث مهدت هذه الدراسات ارضیه خصبه لتقدیم مناهج تعلیمیه جدیده لإتقان اللغات الاجنبیه وذلک من خلال تمحیص عملیه التعبیر والفهم المتبادل اثناء الاتصال الشفهی والتحریری. من هذا المنطلق یسعی الکاتب حسب المنهج الوصفی- التحلیلی ومن منظور المفاهیم النظریه المتعلقه بنحو الخطاب التداولی إلی تقدیم رویه جدیده فی عملیه تعلیم اللغه العربیه فی ظل التداولیه والخطاب التثاقفی والذی یهتم بعرض المواد الدراسیه فی إطار تداولی سیاقی یوفر الظروف الملائمه لتمکین الطلاب من التفکیر بالعربیه وتبعا لذلک توظیف اللغه وفقا للاسیقه اللغویه والتداولیه.
    کلیدواژگان: اللغه والفکر، المنحی الوظیفی، الخطاب التثاقفی، تعلیم اللغه العربیه
  • عاصم شحاده علی *، احمد محمد عبدالرحمن صفحات 57-92
    تناولت هذه الدراسه مقرر النحو العربی فی المدارس الثانویه الحکومیه بالصومال، وتناول الباحثان المراحل المختلفه التی مر بها تعلیم اللغه العربیه،وصعوباته فی الصومال. وتهدف هذه الدراسه إلی تحدید الصعوبات والمشکلات المتعلقه بالمنهج الدراسی المقرر وعناصره. واستخدم الباحثان المنهج الوصفی التحلیلی التقویمی، ومن اهم الادوات المعتمده فی البحث الاستبانه الموجهه إلی المعلمین؛ باستخدام التحلیل الوصفی الإحصائی فی تقویم المحاور التسعه للاستبانه، کما استخدم تحلیل الفرضیات التی توضح العلاقه بین المتغیر المستقل، والمتغیر التابع، واستخدم التحلیل الإحصائی؛ لعلاج البیانات، وتحلیلها وفقا لبرنامج (SPSS). و توصلت هذه الدراسه الی النتائج التالیه: عدم تناسب المنهج المقرر الحالی وعناصره للطالب الصومالی وفق إجابه المعلمین المشارکین. وکذلک النقص الکبیر والقصور فی المنهج؛ حیث لم یخضع المنهج المقرر للنحو العربی للتقویم والتطویر طبق احتیاجات المجتمع الصومالی، وإن الواقع المدرسی غیر مشجع لتعلیم مقرر النحو العربی، وعدم توفر الکتاب المدرسی وقله عدد المعلمین فی معظم المدارس الصومالیه، وعدم تلقی المدرسین التدریبات الکافیه سواء داخل البلد او خارجه، مما ادی إلی ضعف الطلبه وتدنی مستویاتهم فی المهارات اللغویه الاستماع والمحادثه والقراءه والکتابه.
    کلیدواژگان: المنهج، النحو العربی، المدارس الثانویه بالصومال
  • حسن دادخواه تهرانی، علی بیرمی پور، رویا محمدی * صفحات 93-112
    یعتبر المنهج الدراسی من اهم العوامل الموثره علی کفاءه طلاب الدراسات العلیا، ویجب ان یوضع بطریقه تلبی حاجات الطلاب العلمیه، والفردیه، والاجتماعیه والمهنیه. بهدف تقویه وتناسب المناهج الدراسیه مع التعلیم العالی، یجب ان یتم تقییم المناهج الدراسیه بحیث یتم تطویرها طبق الحاجات المختلفه والتغییرات التی تطرا علی المتعلمین. یهدف هذا البحث إلی التعرف علی نسبه تلبیه مناهج قسم اللغه العربیه وآدابها الدراسیه فی مرحله البکالوریوس لحاجات الطلاب العلمیه، والفردیه، والاجتماعیه والمهنیه. ولتحقیق هذا الهدف اتبعت هذه الدراسه المنهج المسحی وباداه الدراسه الاستبیان الحاوی علی واحد وخمسین سوالا. والعینه التی اجریت علی ها الدراسه متمثله فی مجتمع الدراسه وهی جمیع طلاب السنه الاولی من الماجستیر للعام الدراسی 1396-1395 لقسم اللغه العربیه وآدابها فی جامعات شهید تشمران، وشیراز، وإصفهان ومازندران. فی هذا البحث تم استخدام وتحلیل البیانات التی جمعت عن طریق الاستبیان من خلال حساب الموشرات الإحصائیه مثل التکرار، والنسبه المئویه، والمتوسط، والتباین والانحراف المعیاری. واشارت نتائج هذا البحث إلی ان نسبه تلبیه المناهج الدراسیه فی قسم اللغه العربیه وآدابها لحاجات الطلاب هی اقل من الحد المتوسط. بعباره اخری هذه المناهج الدراسیه لقسم اللغه العربیه لا یلبی احتیاجات الطلاب.
    کلیدواژگان: المنهج الدراسی، قسم اللغه العربیه وآدابها، الحاجه الشخصیه، الحاجه الاجتماعیه، الحاجه المهنیه
  • روح الله هادی صیادی نجاد * صفحات 113-130
    التواصل فی العالم العربی یعتمد بدرجه کبیره علی السیاق وذلک عکس المجتمعات الغربیه حیث لا یلعب السیاق دورا کبیرا فی التواصل. فثقافات الشرق الاوسط التی تنتمی إلی ها کل الدول العربیه تاتی فی المرتبه الثانیه مباشره بعد الیابان فی اعتمادها علی السیاق. اتبع الباحث فی هذه الورقه البحثیه، المنهج الوصفی- التحلیلی وذلک بتسلیط الضوء علی دور السیاق اللغوی فی تعلیم اللغه العربیه. هذه الدراسه تنم عن ان النظریه السیاقیه تمثل الحجر الاساس فی تعلیم اللغه العربیه لغیر الناطقین بها، وسیاق الجمله من اکثر السیاقات المستعمله فی الانشطه اللغویه لدی متعلم اللغه العربیه. ومن نتائج هذه الدراسه ان منهج «طرح الاسئله الذاتیه» یمثل وسیله فعاله فی تنمیه استقلالیه الطلبه فی تعلم اللغه، ومناهج «تلخیص الفقره» ، و «التصاحبات اللغویه» و «ملء الفراغ» تنمی ذخیره المتعلم اللغویه وتطور قدرته علی إدراک مفاهیم الکلمات من خلال سیاقاتها المتنوعه.
    کلیدواژگان: تعلیم اللغه العربیه للناطقین بغیرها، السیاق اللغوی، السلوکات اللفظیه، التواصل
  • اسماعیل نادری *، جواد کارخانه، فریدون رمضانی صفحات 131-144
    تهدف المقاله إلی دراسه علاقه دافع التعلم والتقییم الذاتی بمهاره الکتابه لدی معلمی اللغه العربیه. ویعتبر من البحوث التطبیقیه، ویتبع المنهج الوصفی - الاستقصائی، شملت عینه الدراسه 63 معلما من المدارس الإعدادیه فی المنطقه الغربیه من محافظه کلستان، واختیرت العینه بشکل عشوائی طبق صیغه کوکران، وتم استخدام الاستبیانات المعیاریه - استبیان الدوافع لجاردنر لتعلم اللغه (1985) - التی تضمنت مقیاس مقدار مهاره الکتابه والتقییم الذاتی لمهاره الکتابه وفق معامل آلفا 95/0 و 71/0. ونظرا للتوزیع الطبیعی لمتغیرات البحث، تم استخدام معامل ارتباط بیرسون (R) ومعامل اختبار الانحدار (R2 و B) لدراسه الارتباط والعلاقه بین متغیرات البحث. واشارت النتائج إلی وجود علاقه موجبه (طردیه) معنویه بین دافع تعلم اللغه العربیه وتقییم المعلمین الذاتی لمهارههم فی کتابه النصوص العربیه وایضا وجود نفس العلاقه بین دافع تعلم اللغه العربیه ومهاره کتابه النصوص العربیه.
    کلیدواژگان: دافع التعلم، التقییم الذاتی للمهاره، مهاره الکتابه، معلمو اللغه العربیه
|
  • Eshagh Rahmani *, Vahid Aghzami Pages 11-36
    Textbook is considered as the main tool in education, and it is important in that in all levels of education, it coordinates other elements and in many cases, the teaching method is determined by the book and most teachers adapt their methods only based on the textbook. Each textbook needs to be investigated to determine its quality. One of the methods for investigation and analysis of the textbooks is content analysis which means the investigation of the target book to recognize the strengths and weaknesses in accordance with the criteria on the basis of which the textbook is written. This research analyzed the content of the eighth grade Arabic textbook in Iran based on the criteria of selection and organization of the content from the viewpoint of male and female teachers in Yasuj. The statistical population of the study included 118 Arabic teachers of the eighth grade of Yasuj city. The research tool was a 41-item questionnaire developed based on six main criteria including criteria for community needs, interest, importance and benefits, learning ability and continuity and sequence. The results of this study indicated that the overall assessment of teachers from the Arabic Book of the eighth grade is high and very high, which suggests that the book is appropriate from these teachers’ point of view.
    Keywords: content analysis, textbook, eighth grade Arabic
  • Saadollah Homayuni * Pages 37-56
    Language is regarded as the manifestation of intellectual and material life of mankind so that it is the most prominent means for human beings to express their mental and heart’s desires. Accordingly, various theorists in different areas including linguistics, psychology, sociology, communication sciences, cultural studies, and etc. have studied the mechanism of languages structures and lingual systems from the view of combination, semantics and pragmatics. Hence, they provided an appropriate background for presenting new methods in learning a language through speech process analysis and mutual perception of written and verbal communications. In this regard, the present author seeks to present a new approach in Arabic learning process based on a descriptive-analytical method from the view of theoretical concepts of applied syntax and in the light of pragmatics and intercultural discourse. Through this approach, the materials are presented in a pragmatical- contextual framework to provide a basis for the students to think in Arabic and to apply the language according to the lingual and applied textures.
    Keywords: language, thinking, applied approach, intercultural discourse, teaching Arabic language
  • Asem Ali *, Ahmad Mohammad Abd-Alrahman Pages 57-92
    This study was conducted by the Arabic grammar course in the secondary government schools in Somalia. The researcher presented the different stages of the Arabic language as well as the difficulties experienced while teaching Arabic in Somalia. Hence, the study aimed to identify the difficulties and problems related to the curriculum and its components. To this aim, the researcher used the analytical descriptive method, and one of the most important tools adopted in the research was the questionnaire which was administered to the teachers. In addition, the researcher used descriptive statistical analysis to evaluate the nine axes of the questionnaire. The researcher also used the analysis of the hypotheses that showed the relationship between the independent and the dependent variables. The most important findings of this study were as follows: The current curriculum and its components are not suitable for Somali students, according to the responses given by the teachers participating in this program; The Arabic grammar curriculum did not find any evaluation and development in advance; Based on the needs of the Somali society, the school reality is not encouraging to teach Arabic grammar course, and the textbook and teachers are not available in most schools in Somalia; The teachers did not receive sufficient training either inside or outside the country. All of the above-mentioned factors led to the students’ weakness and their lack of skills in speaking, reading, writing and listening.
    Keywords: curriculum, Arabic syntax, Somali high schools
  • Hassan Dadkhah Tehrani, Ali Beyrami Pour, Roya Mohammadi * Pages 93-112
    Curriculum is the most significant factor influencing the performance of graduate students in higher education and needs to be planned in a way to be responsive to scientific, personal, social and job needs of graduate students. To enhance and strengthen the curriculum in higher education, it needs to be fundamentally evaluated and if necessary, some modifications be made in accordance with various and changing needs of the students. The aim of the present study is to investigate the degree of fit between Arabic language and literature curriculum and scientific, personal, social and job needs of students. The research method of the present study was descriptive survey. The research tool was a questionnaire which included 51 questions examining the match between Arabic language and literature curriculum and students’ needs. The statistical population and the sample of the study were the same including all first-grade students at M.A level in educational year 2016-2017 in Arabic language and literature in Shahid Chamran University of Ahvaz and universities of Shiraz, Esfahan and Mazandaran. In the present study, the statistical indices like frequency, percentage, mean, variance and standard deviation were used to analyze the data. The findings revealed that the match between Arabic language and literature curriculum and students’ needs is lower than the average level. In other words, the mentioned curriculum is not responsive to the students’ needs.
    Keywords: curriculum, Arabic language, literature, personal need, social need, job need
  • Rouhollah Saiiady Nezhad * Pages 113-130
    Communication in the Arab world is based on style and this is against to the Western world in which style does not play an important role in communicating. The Middle East cultures, which most of Arabic countries are part of, are the second ranking after Japan in relying on the linguistic context. The present researcher tried to show the role of linguistic context in teaching Arabic language by using a descriptive-analytic method. The results showed that the context view is a main element in teaching Arabic language to non-Arabs and sentence context is frequently used in activating the language of Arabic learners. Moreover, “self-questioning” is an efficient method for developing students’ autonomy in learning the language and methods like “paragraph summarizing” and “collocating” and “filling in the blanks” improve students’ vocabulary knowledge and contribute to their understanding of words in different contexts.
    Keywords: context, language manners, successful connection, teaching Arabic language
  • Esmaeel Naderi *, Javad Karkhaneh, Fereidon Ramazani Pages 131-144
    This study aimed at investigating the relationship between motivation to learn and the Arabic writing and self-assessment skills of Arabic language teachers in western cities of Golestan Province. Considering the goal, the study was an applied one, and with respect to its nature and method, it was descriptive and correlational. The research population consisted of all Arabic language teachers of western cities of Golestan Province (N= 75). Through simple random sampling and using the Cochran formula, 63 teachers were selected. Questionnaires used in the study included: learning motivation questionnaire (Gardner, 1985), the spelling skills questionnaire (developed by the researcher) and self-assessment questionnaire ( developed by the researcher). Cronbach's alpha coefficients calculated for these questionnaires were 0/93, 0/95 and 0/71, respectively. Pearson correlation coefficient (r) and regression coefficients (R2 and β) (as parametric tests) were used according to the normal distribution of variables to assess the correlation between variables. The results showed a statistically significant relationship between motivation to learn the Arabic language and self-assessment of teachers, between motivation to learn Arabic and Arabic writing skills and between teacher's self-assessment and their Arabic writing skills.
    Keywords: Arabic learning motivation, Arabic teachers of Western cities of Golestan province, Arabic writing skills, self, assessment skills