فهرست مطالب

پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی - پیاپی 56 (تیر 1397)
  • پیاپی 56 (تیر 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/04/10
  • تعداد عناوین: 16
|
  • علی بشیری*، علیرضا کاوه نوش آبادی صفحات 1-22
    یکی از کتاب های مهمی که در عرصه ی شعر معاصر عربی نگاشته شده است، کتاب «الشعر العربی المعاصر قضایاه و ظواهره الفنیه و المعنویه» اثر عزالدین اسماعیل، منتقد نامدار ادبیات عربی می باشد. این کتاب با ترجمه سید حسین سیدی و با عنوان «بررسی جنبه های هنری - معنایی شعر معاصر عرب» به چاپ رسیده است. این پژوهش از منظر روابط جانشینی و هم نشینی که «سوسور» زبان شناس معروف از آن سخن به میان آورده، به نقد و بررسی این ترجمه پرداخته است. مقاله پیش روی، از رهگذر روش توصیفی – تحلیلی و با تکیه بر مطالعات ترجمه توصیفی محصول مدار به پاره هایی از ترجمه این کتاب پرداخته و آن ها را زیر ذره بین نقد و تحلیل قرار می دهد و سپس ترجمه ای پیشنهادی ارائه می گردد. به طور کلی باید گفت ترجمه ی کتاب مزبور، علی رغم تلاش ها و زحمات فراوان مترجم در انتقال مطالب از زبان مبدا به زبان مقصد، با اشکالاتی روبرو است که می تواند ناشی از عدم آشنایی دقیق و یا عدم دقت کافی مترجم نسبت به دو زبان مبدا و مقصد و نیز اصطلاحاتی باشد که در حوزه ی واژگانی و اصطلاحی این زبان ها کاربست مناسب و بجای خود را دارد.
    کلیدواژگان: نقد ترجمه، نقد ترجمه محصول مدار، هم نشینی، جانشینی
  • علی بیانلو* صفحات 23-44
    تنظیم مطالب علمی در حد واحد درسی، از جمله ضرورتهایی است که استادان دانشگاه ها را به امر تهیه جزوه و کتاب وامی دارد. در این راستا، کتاب «النقد والناقدون فی الادب العربی»(1387ش)، نوشته علی سلیمی، شامل سه فصل با موضوعات تطور نقد، عناصر ادب و ناقدان سرشناس است که نویسنده هدف کلی آن را نگاهی جامع به نقد ادبی و سیر تحول آن در ادب عربی قدیم و جدید بیان کرده است. از این رو، طبق بررسی علمی، کیفیت جلد، صحافی، حروف نگاری، صفحه آرایی، عنوان بندی و سطربندی از نقاط قوت شکلی آن به شمار می رود. اما طراحی ساده جلد، اغلاط چاپی، ضعف دستور زبان، اشتباهات املایی و عدم رسایی عبارات از نقاط ضعف شکلی است. فهرست محتوایی خوب، تحلیل بدون سوگیری، سازواری مناسب با مبانی اسلامی وتناسب حجمی با واحد درسی و سرفصل، از جمله نقاط مثبت محتوا است. ضعف در انسجام عناوین، شیوه ارجاع، ابهام در سازواری علمی، عدم انطباق عنوان با محتوا و ضعف معادل سازی اصطلاحات از جمله نقاط منفی محتوا به حساب می آید. در نتیجه، این کتاب به لحاظ کیفی کاستی فراوان دارد که پیشنهادهایی جهت بهبود کیفی آن داده شده است. رعایت نکات مذکور، می تواند این اثر را در خط سیر هدف آموزشی قرار دهد.
    کلیدواژگان: نقد ادبی، النقد والناقدون، علی سلیمی
  • اسحق رحمانی*، اسماعیل اشرف صفحات 45-57
    نقد موثر، سازنده و مثبت، نقش بسیار مهمی در پیشرفت علم و دانش دارد که باعث شکوفایی ثروت کلان هر کشوری که همان تکنولوژی آن است، می شود. از آن جایی که پیدایش، دگرگونی و تکامل نحو عربی، از جمله مسائلی است که توجه خاصی را می طلبد، لذا پژوهش در این زمینه بسیار ارزشمند به نظر می رسد. رمضان عبدالتواب با ترجمه ی کتاب «التطور النحوی للغه العربیه» از برجشتر اسر، در سال (1994م) راهی هموار در توسعه ی نحو زبان عربی قرار داد. این کتاب، نحو عربی را از منظر تاریخی و زبان شناسی بررسی کرده و از دیگر زبان های سامی از جمله عبری، اکدی، حبشی و آرامی نیز سخن به میان آورده است. با تحلیل کمی و کیفی محتوای این کتاب می توان یافت که این کتاب، دو هدف اساسی را دنبال می کند: 1. بررسی نحو زبان عربی از منظر تاریخی: یعنی از جهت شکل گیری و پیدایش، تکوین، حروف اصلی، انواع جمله، بناء و تغییرات ایجاد شده در آن در طول زمان 2. بررسی تشکیلاتی و ساختاری زبان که در حوزه ی زبان شناسی واقع می شود. چنان که می توان این کتاب را در عنوان درسی «تحقیق در مسائل صرفی و نحوی» در دوره ی دکتری زبان و ادبیات عربی در دانشگاه های ایران پیشنهاد کرد.
    کلیدواژگان: برجشتر اسر، رمضان عبد التواب، التطور النحوی
  • محمد رحیمی خویگانی، محمد خاقانی اصفهانی * صفحات 59-72
    تحلیل انتقادی کتاب های مختلفی که در زمینه های گوناگون علمی نگاشته می شود یکی از بایدها و ضرورت ها و زمینه های مهم فعالیت نقادان است. علم بلاغت هم به هیچ روی از این قاعده برکنار نیست و از آنجا که امروزه در زمره علوم روزآمد و مهمی است که نویسندگان و پژوهشگران زیادی در آن وارد می شوند و نظرات مختلفی ارائه می دهند بایسته است تا این آثار متنوع با نگاهی دانشگاهی و ضابطه مند نقد و بررسی شود.
    بر این اساس، بررسی انتقادی کتاب «فلسفه البلاغه بین التقنیه والتطور» اثر دکتر رجاء عید استاد دانشگاه بنها مصر، به عنوان مسئله اصلی این پژوهش انتخاب شده است. مهم ترین یافته های پژوهش پیش رو که با روشی تحلیلی انتقادی نگاشته شده بیانگر این مطلب است که در کتاب مورد نقد،نویسنده سعی بر آن داشته تا با نگاهی نو به مباحث بلاغت منطق محوری و فلسفه مآبی و کلام اندودی بلاغت را به نقد بکشد و در این کار تا حد زیادی موفق بوده است اما به هنگام ارائه طرحی نو و جایگزینی برای تقسیم بندی های منطقی و مباحث فلسفی و کلامی راه به جایی نبرده است.
    کلیدواژگان: بلاغت، تحلیل انتقادی، رجاء عید، کتاب فلسفه البلاغه
  • سید علی سراج * صفحات 73-94
    اسطوره ها بر پایه فطرت آدمیان شکل می گیرند و در هر دوره سیلانی دارند و در ذهن و زبان مردم جاری می شوند. از این روی باید اسطوره را فصل جدایی ناپذیر ادبیات دانست. شاعران و ادیبان، هرگاه آمال و آرزوهای ملت خود را در خطر می دیدند به اسطوره روی می آوردند. یکی از پرتحول ترین دوره های ادبی در ادبیات فارسی و عربی، دوره معاصر است که با بررسی آثار و افکار شاعران این دو سرزمین می توان دریافت که تحت تاثیر عواملی همچون تحولات سیاسی اجتماعی، نفوذ استکبار، فشار استبداد داخلی و غیره شاعرانی چون قروی، فواد خطیب، و خلیل حاوی از لبنان و فرخی یزدی، ملک الشعرای بهار و منوچهر آتشی و... از ایران به منظور شکل دهی وطنی با جلوه های ملی، مبارزه با استبداد و احیای هویت ملی، سروده های خود را با اسطوره گرایی عجین کرده اند. در پژوهش حاضر جلوه های اسطوره در شعر خلیل حاوی (1919- 1982) و منوچهر آتشی (1310- 1384) با روش توصیفی- تحلیلی و برپایه مکتب ادبیات تطبیقی امریکایی، بررسی می شود. توجه به کارکرد اسطوره به عنوان ابزاری برای بیداری ملت، توجه به جنبه هایی از میراث کهن اسطوره های فارسی و عربی و اساطیر یونانی که انسان معاصر را به مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم و ستم فرامی خواند، مهمترین وجوه همانندی و تشابه در شعر دو شاعر است.
    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، اسطوره، سیالیت و تداوم اسطوره، خلیل حاوی، منوچهر آتشی
  • محسن سیفی*، مهوش حسن پور صفحات 95-109
    کتاب«مختارات من روائع الادب العربی فی العصر العباسی الاول» یکی از آثاری است که نگارنده ی آن نمونه هایی از نثر و شعر دوران عباسی اول را گلچین کرده و به ترجمه و تحلیل آن پرداخته است.مطالعه ی کتاب نشان می دهد که این اثر ضمن داشتن امتیازاتی، عاری از کاستی ها و نقص ها نیست.این جستار قصد دارد با رعایت اصول نقد و با استفاده از شیوه ی توصیفی – تحلیلی میزان پایبندی نویسنده ی این کتاب رابه رعایت معیارها و قوانین نگارشی به بوته ی نقد بکشاند. از بررسی دقیق کتاب چنین استنباط می شود که این اثر دارای برخی کاستی های محتوایی و شکلی است که از اساسی ترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره داشت: پرداختن به موضوعات غیرضروری مانند زندگی نامه ی شاعران و غافل شدن از برخی مباحث ضروری مانند اغراض شعری عصر عباسی. خطاهای تایپی زیادی در کتاب مشاهده می شود که می تواند اطلاعات اشتباهی به مخاطب مبتدی بدهد و حتی باعث بدفهمی مطلب شود.
    کلیدواژگان: متون نظم و نثرعربی، مختارات من روائع الادب العربی فی العصر العباسی الاول، نقد کتاب
  • پیمان صالحی* صفحات 111-134
    با عنایت به اینکه متون منثور معاصر، علاوه بر جنبه آموزشی، بیش از هر زمان دیگری، منعکس کننده فرهنگ بر آن است، کتابی که به عنوان منبع درسی معرفی می شود، علاوه بر ساختار شکلی و محتوایی مناسب، باید مطابق با جدیدترین نظریه ها و رویکردهای ادبی باشد تا بتواند رسالت ادبی خویش را به انجام برساند. در همین راستا، پژوهش مذکور تلاش کرده است به روش بازخوانی اثر و در دو بخش تحلیل کمی و کیفی نشان دهد آیا کتاب «ملامح النثر الحدیث و فنونه»، از پتانسیل لازم به عنوان یک منبع درسی برای رشته زبان و ادبیات عربی برخوردار است؟ نتایج حکایت از آن دارد که علی رغم داشتن محاسنی چون خط کاملا خوانا، صفحه آرایی مطلوب و عملکرد فنی برخی از نویسندگان کتاب مذکور، معایب کمی و کیفی فراوانی دارد که در صورت ارائه به عنوان کتاب درسی، بسیار ضعیف و ناقص خواهد بود. استفاده بسیار اندک و جزئی از علائم ویرایشی، نبود فهرست منابع و کتاب شناسی تاریخ ادبیات، از جمله معایب کمی کتاب مذکور است. عدم تجدید چاپ کتاب پس از 21 سال، نقصان موضوعی و محتوایی عناوین، بی نظمی و عدم انسجام مطالب، عدم دقت کافی در استناددهی، عدم استفاده از منابع متعدد، معتبر و به روز و نیز نقصان در ارائه مطالب و استنباط غلط، از مهمترین معایب کیفی این کتاب است.
    کلیدواژگان: ملامح النثر الحدیث و فنونه، رشته زبان و ادبیات عربی، مواد آموزشی، نقد
  • موسی عربی* صفحات 135-148
    در خصوص سبک شناسی جدید، تالیفات زیادی از سوی منتقدان به رویکردهای سنتی بلاغت به رشته تحریر در آمده که در این مقال سعی بر آن است تا یکی از این آثار یعنی «اسلوبیه البیان العربی من افق القواعد المعیاریه إلی آفاق النص الإبداعی» را مورد نقد و بررسی قرار داد.
    این اثر با روش تحلیل محتوا مورد نقد و بررسی قرار گرفته است که مهم ترین نتایج آن عبارت است از: مرزبندی دقیق بین بیان عربی در بلاغت قدیم و جدید که نویسنده توانسته با بخش کاربردی تحت عنوان «قراءه ونص» به توفیق خوبی دست یابد، تناسب عنوان با مطالب کتاب در تمامی فصول و دو کلیدواژه القواعد المعیاریه و النص الإبداعی در تمامی فصول با شواهد و استنادات مورد تحلیل قرار گرفته است، نگاهی تمدنی و پویا به زبان به مثابه یک پیکر زنده، ارائه تحلیل های جامع در پایان هر بخش که خواننده را به یک برداشت شفاف، رهنمون می شود، نظم وتسلسل منطقی مباحث از جمله مهمترین نقاط قوت اثر است، و از جمله کاستی های اثر می توان به برخی اشتباهات ویرایشی و نگارشی که البته بسیار اندک است، فشرده بودن مباحث کتاب و نداشتن تمرین ها وآزمون، نداشتن فهرست اعلام، آیات واشعار، عدم بررسی و نقد آراء صاحب نظران غربی، اشاره کرد.
    کلیدواژگان: اسلوبیه، بیان، بلاغت جدید، بلاغت قدیم، غرکان
  • صادق عسکری* صفحات 149-169
    تحلیل انتقادی تولیدات علمی باعث شناساندن نقاط ضعف وقوت آثار گذشتگان، ودر نتیجه اجتناب از نقاط ضعف وتقویت نقاط قوت را به دنبال خواهد داشت. بنا بر این می توان گفت که رسیدن به کمال مطلوب در تدوین منابع دانشگاهی تنها پس از نقدهای سازنده میسر است. در این نوشتار کتاب الادب المصری من قیام الدوله الایوبیه إلی مجیء الحمله الفرنسیه، نقد وبررسی می شود.
    نتایج بدست آمده از نقد و بررسی این کتاب نشان می دهد که کتاب حاضر علی رغم برخی نکات قوت از قبیل رعایت قوانین نگارشی، انسجام وتنظیم منطقی بابها وفصلها، متاسفانه دارای نواقص فراوانی در عرصه شکل ومحتوا است.
    مهمترین نواقص شکلی این اثر عبارتند از: عدم ثبت ارجاعات وفقدان کتابنامه، فقدان مقدمه وخاتمه برای بابها وفصلها، خطاهای لغوی ناشی از عدم رعایت قواعد صرف ونحو، خطاهای تعبیری وانشایی ناشی از عدم استعمال درست واژه ها وترکیب ها. اما مهمترین نواقص محتوایی موجود در این کتاب عبارتند از: تکراری بودن موضوع، بررسی سطحی وشتاب زده ناشی از وسیع بودن موضوع، تکیه بر تدوین و جمع آوری ودر نتیجه فقدان تحلیل ونقد ونوآوری. امید است نتایج بدست آمده از این بررسی مختصر، برای حقیر ودیگر پژوهشگران، مفید بوده وباعث ارتقای علمی آثار گردد.
    کلیدواژگان: ادبیات مصر، عصر ایوبی، عبداللطیف حمزه، نقد کتاب
  • یحیی عطائی* صفحات 171-189
    نویسنده در این مقاله کوشیده است تا با معرفی کتاب علوم البلاغه عند العرب و الفرس ارزش آن را در میان سایر کتب مشابه روشن، و با نقد ساختار صوری و محتوایی، جایگاه کتاب را در میان پژوهش های بلاغت اسلامی و ایرانی ارزیابی کند. نویسنده ی کتاب در هر دو زمینه عالی عمل کرده و به هدف ذکر شده در مقدمه ی کتاب که بررسی تاریخ تطور بلاغت فارسی و عربی در کنار هم و نشان دادن تاثیر و تاثر این دو عرصه در تقابل با یکدیگر است، رسیده است. ساختار نقد و بررسی این مقاله در نگاه کلی چنین است: نخست بررسی صوری،‏ دوم بررسی میزان رعایت قواعد عمومی ویرایش و نگارش و در بخش سوم، اثر محتوایی‏ به لحاظ محتوایی بررسی شده است.
    پس از این سه بخش، «محاسن کتاب»، «میزان انطباق محتوای اثر با عنوان و فهرست»، «میزان روزآمدی داده‏ها و اطلاعات اثراز جهت ارجاع به منابع جدید»، «نمونه‏هایی از نوآوری»، «نظم منطقی و انسجام مطالب در کل اثر»، «نحوه نقد و بررسی ها در این اثر و میزان رعایت بی طرفی علمی درتحلیل ها»، «میزان سازواری محتوای علمی و پژوهشی اثر با مبانی و پیش فرض های مورد قبول اثر به ویژه سازواری محتوای علمی اثر با مبانی و اصول دینی و اسلامی» عنوان شده است.
    کلیدواژگان: بلاغت، علوم البلاغه عند العرب و الفرس، نقد کتاب، احسان صادق سعید
  • سید اسماعیل قاسمی موسوی * صفحات 191-211
    زبان شناسی متن از مباحث مهم نظریه ی ترجمه است و پژوهشگران بسیاری کوشش کرده اند، نظریات این رشته را در مطالعه ی ترجمه به کارگیرند.یوسف نور عوض نیز، در «علم النص ونظریه الترجمه»، کوشیده تابا بیان تاریخچه ای مختصر از زبان شناسی متن ومطالعات ترجمه، ارتباط این دو رشته را با یکدیگر شرح دهد ونظریه ی خود را که برمبنای همین ارتباط بناشده، مطرح کند. وی در متون سه نوع معنا قائل است: منطقی، بیانی وبدیعی؛ که باتوجه به کمیت این معانی، متن ها نیز سه دسته اند: متون ادبی، غیرادبی و مختلط که براساس تفاوت های این گونه ها، باید راهکار ترجمه ای مناسبی برای برگردان آن، در پیش گرفت. نوشته ی حاضر با شیوه ی توصیفی-تحلیلی، قصد دارد شکل ومحتوایاین کتاب را، بررسی ومیزان تحقق اهداف آن را مشخص کندو تطابق محتوای این اثر را با سرفصل دروس رشته ی زبان وادبیات عربی بسنجد.
    مهم ترین دستاوردهای این پژوهش عبارتست از: قدمت زمان تالیف کتاب نسبت به رشته مطالعات ترجمه، عدم جامعیت ودر برنگرفتن تمامی مطالب مذکور در سرفصل، که سبب شده این کتاب مدخل جامعی در مطالعات ترجمه ومنبع اصلی مناسبی برای دروس مرتبط با نظریه ی ترجمه در زبان عربی نباشد؛ از مزیت های نوشته می توان به ایده و چهارچوب نظری جدید آن، اشاره کرد.
    کلیدواژگان: علم النص ونظریه الترجمه، زبان شناسی متن، نظریه ی ترجمه
  • عیسی متقی زاده* صفحات 213-230
    کتاب درسی دانشگاهی در فرایند یاددهی و یادگیری نقش تعیین کننده ای دارد. کتاب درسی مناسب، ویژگی ها و شاخص هایی دارد که آن را از کتاب های غیر درسی متمایز می کند.
    نقد و تحلیل محتوای کتاب های دانشگاهی سبب می شود در طراحی و سازماندهی مناسب آن، دقت کافی به عمل آید. این پژوهش با هدف دست یافتن به شاخص های کتاب های درسی دانشگاهی، از روش تحقیق کتابخانه ای استفاده کرده است. در این مقاله، با تحلیل محتوای کتاب، تعریف و مفاهیم آن، کاربرد و ابعاد آن، و نظراتی که در زمینه طراحی کتاب های درسی ارائه شده است را مورد ارزیابی و نقد قرار داده ایم. در این مقاله به طور موردی، میزان برخورداری کتاب قواعد و متون عربی، - کتابی که برای دانشجویان رشته زبان و ادبیات فارسی فراهم آمده است- از شاخص های کتاب دانشگاهی بررسی شده است. کتاب درسی از مهم ترین و تاثیرگذارترین رسانه های آموزشی است که نقش ارزشمندی در نظام تعلیم و تربیت ایفا می کند. طراحی کتاب ها باید با توجه به معیارها و ضوابط خاصی در همه ابعاد متن باشد. تحلیل محتوای کتاب های درسی می تواند نقاط قوت و ضعف احتمالی کتاب های درسی را برای اصلاح و تغییر احتمالی محتوا، متناسب با اهداف تعیین شده و اصول علمی در اختیار مدیران و برنامه ریزان و مولفان کتاب های درسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: برنامه ریزی درسی، کتاب دانشگاهی، کتاب درسی، نقد، آموزش عالی
  • آزاده منتظری* صفحات 231-248
    نقد نوین ، همگام با رشد و پیشرفت علوم و دانشهای انسانی در کشورهای غربی و پیرو داد و ستدهای فرهنگهای مختلف با یکدیگر به فرهنگ عربی راه یافت و ناقدان عربی را بر آن داشت تا از جدیدترین نتایج نقد جهانی بهره جویند، برخی چنان مسخ محصولات نقدغربی شدند که میراث نقد اصیل خود را که از دیرباز به آنان رسیده بود به طور کامل وانهادند اما گروهی دیگر چون صلاح فضل، پژوهشگر و ناقد بنام مصری با نگاهی تیز بینانه و خردمندانه درجهت معرفی نتایج پژوهش های نقدی و کاربردی سازی آن در تمام سطوح جوامع عربی برآمد و نتایج تلاش های ناقدان عربی قدیم و جدید را نیز زیر ذره بین خود داشت. در همین راستا، این جستار،کتاب «مناهج النقد المعاصر » اثرصلاح فضل را به شیوه تحلیل کمی و کیفی مورد کنکاش قرار داده و نقاط قوت و ضعف محتوایی و شکلی اثر مذکور را ارزیابی کرده است؛ کتاب مذکور به لحاظ فقدان ارجاعات و استناد دهی، به شیوه ی آکادمیک تالیف نشده بلکه به شیوه ای است که نویسنده آن را « نگارش شفاهی» نام نهاده و از اسلوب نگارش طه حسین و محمد مندور که مورد اقبال خوانندگان عرب قرار گرفته، تاثیر پذیرفته است، از این رو نویسنده به فهم صحیح، ساده و سهل الوصول محتوای نقدی این کتاب توسط خواننده اهتمام بسیار ورزیده است.
    کلیدواژگان: مناهج النقد المعاصر، نقد نوین، صلاح فضل، نگارش شفاهی
  • رضا ناظمیان* صفحات 249-264
    نقد کتاب را می توان امتداد کوشش های نویسنده در ارائه دست آورد پژوهشی دانست. نقد، جوهر پژوهش استو این مقاله بر آن است تا کتاب«فصول فی الترجمه و التعریب» ازمحمد البطل، نویسنده و مترجم مصری را به بوته نقد بگذارد.کتاب از هشت فصل تشکیل شده که به موضوعات مختلف در حوزه ترجمه از عربی به انگلیسی و بالعکس پرداخته است و اگرچه همه این فصول که هر کدام حکم یک مقاله را دارند از نظر موضوعی در یک حوزه قرار می گیرند اما پراکنده هستند و هر کدام به تخصص و مهارتی خاص در ترجمه اختصاص دارند. حوزه ای که نویسنده توجه بیشتری به آن دارد حوزه اصطلاح شناسی است که بخش بزرگی از کتاب به آن اختصاص یافته وحتی یک فصل کتاب را فرهنگ کوچک اصطلاحات مطبوعاتی تشکیل می دهد. با توجه به این که کتاب های مربوط به تئوری ترجمه، پیشینه ای نسبتا طولانی دارند و حتی در زبان عربی نیز کتابهای معدودی در این زمینه به چاپ رسیده است انتظار می رفت کتاب «فصول فی الترجمه و التعریب» از محمد البطل که در سال 2007 میلادی به چاپ رسیده است در زمینه مطالعات ترجمه، عمیق تر باشد و حتی نکات ترجمه ای بیشتری را گوشزد کند، اما نگاهی به فهرست منابع کتاب، این باور را به ما می دهد که نویسنده، کار تحقیقی گسترده ای در زمینه فن ترجمه انجام نداده و بیشتر، تجربه های عملی خود را به نگارش درآورده است.
    کلیدواژگان: محمد البطل، ترجمه، تعریب، نقد کتاب
  • ابراهیم نامداری * صفحات 265-281
    صاحب نظران در زمینه رعایت استانداردهای ساختار مقاله های علمی – پژوهشی، اصول، قواعد و ضوابط خاصی را در نظر دارند که پایبندی به این موارد نیازمند مهارت، تجربه و دقت فراوان می باشد. پژوهش حاضر، بر آن است تا به نقد و بررسی ساختار 6 مقاله چاپ شده در مجله ادب عربی دانشگاه تهران در حوزه ادبیات عصر میانه، و میزان انطباق آن با استانداردهای مقاله های علمی – پژوهشی بپردازد. بررسی استانداردهای مربوط به ساختار مقاله های علمی – پژوهشی در این 6 مقاله حاکی از آن است که برخی ازمقالات دارای نواقصی از قبیل: کلی بودن عنوان ، نداشتن روش وهدف پژوهش در چکیده، ضعف در انتخاب واژه های کلیدی، مشخص نبودن پرسش های اصلی، اشاره نکردن به پیشینه پژوهش و کلیشه ای وکلی بودن نتیجه هاست. از سوی دیگر تعدادی از مقاله های بررسی شده نیز دارای نقاط قوت و استانداردهای لازم می باشند که از جمله ی آن می توان به ارائه ی عمقی مبانی نظری پژوهش، رویکرد انتقادی وتحلیل محور، نوآوری، انطباق محتوای اثر با عنوان، استناد به منابع معتبر و داده های به روز و... اشاره کرد.
    کلیدواژگان: عصر میانه، نقد، انطباق محتوا با عنوان، تحلیل ادبی
  • یوسف نظری* صفحات 283-297
    کتاب فی النص الادبی؛ دراسه اسلوبیه إحصائیه نشریافته سال 1993، اثر دکتر سعد مصلوح از نخستین و برجسته ترین آثاری است که در حوزه مطالعات زبان عربی به بررسی مقوله سبکشناسی آماری پرداخته است. این اثر از دو منظر شکلی و محتوایی مورد بررسی قرار گرفت. بررسی بعد شکلی شاملطرح جلد، حروف نگاری، صفحه آرایی، اشتباهات تایپی می باشد. محور بررسی محتوایی نیز شامل شیوایی بیان، نظم مطالب، منابع و ارجاع دهی، نوآوری ها و نقد و بررسی آن می باشد. بررسی ها نشان داد از آنجاکه این کتاب قریب به بیست سال پیش منتشر شده است، از لحاظ شکلی و بخصوص حروف نگاری و شیوه ارجاع دهی، دارای کاستی های متعددی می باشد. از لحاظ محتوایی نیز بایست اذعان نمود که با وجود بدیع بودن این نظریه در حوزه مطالعات عربی، اما آرائی که مبنای نظری کتاب را شکل می دهند، اصولا برگرفته از صاحبنظران غربی می باشد. بنابراین نوآوری اصلی کتاب را بایست در پرداختن به موضوع در مطالعات عربی و پیاده سازی طرح ها و الگوها بر متون عربی دانست.
    کلیدواژگان: سبک شناسی آماری، سبک سنجی، سعد مصلوح
|
  • Al I. Bashiri *, Alireza Kaveh Nooshabadi Pages 1-22
    One of the important books that are written about contemporary area of Arabic poetry is “Semantic & artistic aspects of contemporary Arabic poetry” worked by Azlodin Esmaeili, the famous critic of Arabic literature. This book published in 1391 by translation of Seyyed Hossein Seyyedi titled by investigation into the artistic and semantic aspects of contemporary Arabic poem of Taraneh Mashhad publications. One of the most important relationship bridges among languages, cultures and literature of various countries is the translation. This study has investigated into the relationship between substation and companionship that a famous linguistic “Sosor” has been talked about it and he has investigated into the present translation. The present study has engaged in problems from the view of descriptive-interpretive method, by emphasis on product-oriented (descriptive) translation studies. he has analyzed them and then there has been presented the suggested translation. In general, it can be said that in spite of efforts and a lot of translator problems in transferring contents from source language into destination language, translation of the mentioned book has confronted with many difficulties that can be resulted of loss of exact understanding and enough accurate in the case of two languages between source language and destination language and also idioms that has beneficial usages in the area of words and idioms within these languages.
    Keywords: criticism of translation, translation product, oriented translation, companionship, substitution
  • Ali Bayanlou * Pages 23-44
    Preparing academic course is an urgent need which makes university instructors write books and textbooks. Ali Salimiś book "Criticism and Critics in Arabic Literature", deals with Criticism in Arabic Literature. It is a pedagogical text containing: a table of contents, a preface, 3chapters (on the development of criticism, literary elements, and renowned critics).The stated purpose of the writer is to have an overview of literary criticism and its development in the classical and modern Arabic Literature. After a careful analytic study, the following qualities are enumerated as the advantages in the format of book: covering, binding, lettering, pagination, titling, and paragraph writing. The related flaws include: simple covering design, typing mistakes, poor grammar, spelling mistakes, and poor eloquence. In terms of content, the advantages are: good table of contents, impartiality, accordance with Islamic principles, and the scienceś curriculum. The negative points in content are: inconsistency between the titles, poor referencing, ambiguity in academic accordance, mismatch between title, content, and course objectives, and poor terminology. All in all, it is worth mentioning that the book is qualitatively poor, and this article aims to offer points in settling the flaws. Observing these suggestions can make the book fit for educational purposes.
    Keywords: Analysis of Form, Content, Criticism, Critics, Ali Salimi
  • Eshaagh Rahmaani *, Esmail Ashraf Pages 45-57
    Constructive criticism has very significant impact on the scientific development which leads to the flourishment of the country’s whole wealth, i.e. its technology. On the other hand, as the emergence, revolution, and maturity of the Arabic language is among the problems which demand particular heed, the research therein also seems very valuable. In this paper, the book “A’taTaworA’naHwiLe’loghateAl’Arabiy” by BergeshterEser(1994) and researched and translated by RamazaanAbdA’ta’waab has been put into criticism. Besides mentioning other Semitic languages such as Hebrew, Akkadian, Aramaic, and Habashi, this book has studied the Arabic syntax from the historical and linguistic viewpoints. Through the quantitative and qualitative analysis, it was understood that the book seeks two major
    Objectives
    first, studying the Arabic syntax from the historical viewpoint, that is, in terms of emergence, major letters, types of the sentence, the basic [of the language] and the changes applied to it over time; second, studying it structurally, which occurs in the linguistic scope. On the whole, this book has paved the way for development of the Arabic syntax. In addition, it could reasonably be suggested that this book be included into the curriculum of Arabic language and literature at the PhD level for the course of Research into Arabic Word Formation and Syntax especially in Iran’s universities
    Keywords: BergeshterEser, RamazaanAbdAtawaab, AtaTaworAnaHwiLe
  • Mohammadi Rahimi Khoigan, Mohammad Khaqani Isfahani * Pages 59-72
    Critical analysis of written several books on various subjects and fields is an important and necessary rules of the critics. One of the most important areas of research, is rhetoric that still considered by many researchers. Research and books that should be reviewed properly.
    Accordingly, a critical review of the book "Philosophy of rhetoric" by Raja Eid the full Professor of the University Banha, Egypt, as the main issue of this study is selected. The most findings of this research is show that the respected author has tried to criticize the old rhetoric and look at them with a new look but it does not seem like much of this work has been successful.
    Keywords: Rhetorics, Critical Analysis, Raja Eid, Philosophy of Rhetorics
  • Seyyed Ali Seraj * Pages 73-94
    Myths are formed based on human nature and the mind and the language of the current period and are fluid. The myth of the season should be an integral literature. Poets and writers, if the wishes of its people in danger, they turned to myth.One of the most transformative periods in literary Persian and Arabic literature, contemporary with the effects of the land of poets and ideas that can be influenced by factors such as political developments, influence Arrogance', the pressure of internal despotic poets composed imbued with idealism have their own myths. In this study, effects of myth in a poem by Khalil alhavi (1919- 1982) and M. atashi (1310- 1384) with an analytic approach based on adaptive checked.According to the myth functions as a means of awakening people to select the most motivated poets mentioned in this Research.
    Keywords: comparative literature, myth, fluidity, continuity of myth, khalil haavi, manouchehr atashi
  • Mohsen Seifi *, Mahvash Hassanpoor Pages 95-109
    The book " A selection of masterpieces of Arabic literature in the first Abbasid period "written by Mirloohiis one of the works that the writer has selected and examples of prose and poetry of the first Abbasid era, and translates and analyzes it. The study of the book shows That this effect, while having concessions, is free of defects and defects. This essay aims to observe the principles of critique and using a descriptive-analytic method to determine the extent of adherence of the author to the standards and rules of writing Criticize the bush. A careful review of the book suggests that this work has some content and form of shortcomings, one of the most fundamental of which is the following: addressing unnecessary topics such as the poet's biography and neglecting some of the essential topics, such as the Abbasid era poetry. There are many typographical errors found in the book that could give the beginner inaccurate information and even mislead the reader.
    Keywords: The texts of Arabic poetry, prose, A selection of masterpieces of Arabic literature in the first Abbasid period, Book review
  • Payman Salehi * Pages 111-134
    Considering that contemporary prose texts, in addition to the educational aspect, more than any time, reflects the culture and beliefs of a community and influences them; a book that is introduced as the reference for the curriculum, in addition to proper structure and content, it should be in line with the latest literary theories and approaches, so it could fulfill its literary mission. For this reason, this research, by using the method of rereading the work in both quantitative and qualitative analysis, has tried to see does the book ‘Malameh Al-Nathr Al-Hadith &Fonouneh’ by Omar Daqaq, Mohammad NajibTalawy and MoradAb-AlrahmanMabrouk has enough potential to be used as a reference for the curriculum of Arabic language and literature? The results show that, in spite of its advantages, such as a completely legible font, ideal layout and technical performance of some the authors of this book, but it has many quantitative and qualitative disadvantages that if it is used as a reference for the curriculum, it would be very weak and incomplete. Some the quantitative disadvantages of the book are very little use of punctuation marks and not having index, the list of references and the bibliography of the history of literature at the end of the book; and some of the qualitative disadvantages of the book are not being reprinted after 18 years, thematic and content deficiencies of the titles, irregularity and incoherence of the text, inadequate citation, lack of multiple, up to date valid and resources and also defective presentation of the titles and wrong inference.
    Keywords: Malameh Al Nathr Al Hadith, Fonouneh, Arabic language, literature, teaching materials, review
  • Moosa Arabi * Pages 135-148
    After emergence of Islam, by its miraculous style of expression, holy Quran attracted Muslims’ attention to rhetoric and aesthetics; this literati and critics fascination to miraculous style led them to move through regularization of rhetoric and aesthetics; in the meantime, by the advances in criticism and emergence of literary movements, there were some reactions to traditional approaches to rhetoric, showing themselves in names such as Osloobie.
    With regard to new stylistics, numerous compilations were written by the critics and in this study, the aim is to analyze one of this works, that is Osloobiaalbayanolarabi men ofoghelghavaedolmeyariaelaafagh e-nnaselebdaee by Rahman Gharkan.
    This work was analyzed based on the content analysis method and the most significant results are mentioned in the part about pros and cons of the book. The most significant pros and cons include: a detailed boundary between old rhetoric and new rhetoric, which, by a practical part called “gheraatvanass” has led the author to succeed more in comparison to similar works. The appropriateness of the title to the content is obvious in all chapters and two keywords “elghavaedolmeyariaelaafagh e-nnaselebdaee” has been analyzed in all chapters using evidences and references. A civilized and dynamic look to language as a live body in which rhetoric issues as well as modern literature have been used with a new perspective; presenting comprehensive analysis by the author at the end of each chapter which leads the reader to have a clear understanding about Osloobiaalbayanolarabi, logical discipline and order of book discussions are among the strengths of the book. Some editing and writing mistakes, compaction of book discussion and lack of exercises and tests, not having concordances, verses and poems, not evaluating and criticizing the view of western scholars are among the weak points.
    Keywords: Osloobia, statement, new rhetoric, old rhetoric, Gharkan
  • Sadq Askari * Pages 149-169
    Critical critique of scientific production reveals the weaknesses of the works of the Ancestors, so avoids the weaknesses and strengths of the strong points. Therefore, it can be said that achieving the optimum perfection in the development of academic resources is possible only after manufacturer reviews. In this Article,has been criticized book "Egyptian literature from the establishment of the Ayyubi state to the advent of the French campaign ",thatWritten by Abdul Latif Hamza. Which published in 2000 by the publication "Egyptian General Institute Forum for the Books" in 293 pages,
    The results of the critique and review of this book show that the this book, despite some strengths such as: observance of the rules of writing, the coherence and logical setting of the sectionsand chapters, unfortunately have many defects in the field of form and content.
    The most important drawbacks of this work are: the lack of registration of bibliography references and shortages, the lack of introduction and closure for the sectionsand chapters,Verbal errors due to non-observance of rules lexical errors due to non-observance of the rules of conduct, interpretive errors and misunderstandings due to the inappropriate use of words and combinations. But the main drawbacks of the content in this book are: repetition of the subject, surreptitious review due to the wide scope of the subject, reliance on compilation and accumulation, and as a result of the lack of analysis and innovation. It is hoped that the results of this brief review would be useful to Writer and other scholars, and Leads to scientific promotion.
    Keywords: Egyptian Literature, Ayubi's period, Abdol, Latif Hamza, Book review
  • Yahya Ataei * Pages 171-189
    The author of this article tried to with the introduction of the book of(The Arab and Iranian rhetoric knowledge) to check the status and value of it among other similar books, assessment and critical evaluation of it with formal and content structure, among Iranian Islamic rhetoric and research.The author in a couple of segments investigated the effect of formal structure and any more detailed review its content. In a book review the apparent effect of printing and quality Includes letters, layout and cover design, binding and the value of observing the ritual writing and editing is taken into consideration. Considered in the evaluation of the content, materials such as: preliminary discussion of the plan, the purpose of the author, summary and conclusions, comprehensiveness and relevance of content by subject, the type of content, the coherence of the whole work, credit amount is updated resources and how it references, observe the author's objectivity in analysis and content like this.
    Keywords: Rhetoric, The Arab, Iranian rhetoric knowledge, Book review
  • Seyed Esmaeil Ghasemi Mousavi * Pages 191-211
    The Textlinguistics is one of that fields that have has great impact on Translation Studies, as in many definitions, the translation has been defined as replacement of a text in one lannguage by a text in the target language and a lot of researchers tried to use textlinguistics's theories in translational investigation. Accordingly Yousof Noor Ewath tried in a communicative perspective, to provide a short history of text linguistics and translation studies in his book "Elmonnas wa Nazariyat Al-Tarjomah" (The Text linguistics and Translation theory) And to explain the relationship between these two fields. So at the end of both book's two chapters, he has raised his theory in of these fields and named it: (Nazariyat Al-Enziyahat) the shifts theory. He recognizes three types of meaning in texts as: Obligatory Meaning, Exrended Meaning and Accessory Meaning and based on the quantity of thesedifferent meaningsin texts it divided into three types: Literary texts, non-literary text and Fuzzy texts or Hybrid texts. In his opinion with regard to this division and differences between each of these types, an appropriate translational strategy should be chosen.
    This paper with a descriptive-analytic method tries to review this book and to analyze its appearance and content and to assess the degree of realization of book's goals That are, to write a text linguistic approached introduction to translation studies and also tried to study the Compatibilitythis works contents with Arabic language and literature field.
    The most important result of current study is as follow: two reasons caused this book to not be a comprehensive Introduction to the text linguistics and translation studies: first the book published in a long time ago and secondly: the boos has not mentioned all the main tendencies of of the two fields and also not consisting the all necessary topics of in related curriculumprevents to consider this book as the main source of translation theory courses; but in the other hand with due attention to new ideas and a strong theoretical framework, it can give the collegians Innovative research ideas and new thinking way about the translation process.
    Keywords: Yousof Noor Ewath, Elmonnas wa Nazariyat Al Tarjomah, Text linguistics, Translation theory, consistingcurriculum's topics
  • Issa Motaghizadeh * Pages 213-230
    University course book has a determining role in the teaching/learning process. A desirable course book has certain characteristics with differentiates it from a non-academic book.
    Critiquing and evaluating course book content can lead to a better precision and accuracy in its design and organization. Using library research methodology in this study, an attempt has been made to obtain a framework which represents university course book characteristics. Our goal in this study was that by analyzing course book content we could also evaluate and critique the definition and terminology of course book analysis, its application and dimensions and the related comments and interpretations. The book “Arabic Grammar and Reading” by Dr. Mohammad Reza Najjarian has been chosen as the case study so we can check how well the book has benefited from the characteristics obtained. Course book is one of the most important and influential instructional medium which is very significant in the realm of education. Analyzing course book content can provide a better chance for the authors, course and curriculum planners and instructors to find the strengths and possible weaknesses of the books and also make revision and possible change to the content of which based on a desirable goal and using academic principles.
    Keywords: course book, curriculum planning, critique, higher education
  • Azade Montazeri * Pages 231-248
    Along with the growth and advancement of human sciences and knowledge in the Western countries and their followers, new critical approaches have manifested in Arabic culture by various cultural exchanges and it encourages Arabic critics to take advantage of the latest global critical results. Western criticism has always been gravitated by many adherents who completely ignore their original legacy, but some such as Salah Fazl, an egyptian well-known researcher and critic, has tried to introduce the results of critical researches and to apply them in all parts of Arabic communities using intellectual and reasonable attitude, and he has scrutinized the old and new Arabic criticism efforts very carefully. In this regard, this paper has explored and studied the book “Minhaj Al-Naghd Al-Moaser” written by salah Fazl using quantitative and qualitative approaches, and it has evaluated the strengths and weaknesses of the content and form of the mentioned work, as well. The results of this study have revealed that the mentioned book has not written in an academic way due to the lack of references and citations, but it has written in a way that the author calls it “Oral writing”, and the author of this book is influenced by the writing method used by Taha Hossein and Mohammad Mandoor. Therefore, the author has made impressive strides towards the simple, accurate understanding of the critical content of this book by its addresses.
    Keywords: Minhaj Al Naghd Al Moaser, New Criticism, Salah Fazl, Oral Writing
  • Reza Nazemian * Pages 249-264
    The critique of the book can be considered as an extension of the writer's efforts in providing research losers. Criticism is the essence of the research, and this article seeks to make the book "The Seasons of theTransfiguration and Al-Tarib" a copy of Egyptian writer and interpreter Mohammed al-Batal. The book consists of eight chapters that deal with various subjects in the field of translation from Arabic to English and vice versa, and although all of these chapters, each of which are the subject of an article, are subject in one domain, but are scattered, and each They are dedicated to specialty and specialty in translation.The area where the author pays more attention to it is the field of terminology, which is a large part of the book, and even a chapter of the book forms a small culture of press terminology. Considering that books on translation theory have a relatively long history and even a few books have been published in Arabic, the book "The Fosoolfi al-tarjomah va al- tarib" was expected from M0hammad al-Batal who It was published in 2007 to deepen the field of translational studies, and even notes more translation, but a glance at the book's list of sources suggests that the author has an extensive research effort. He has not done much about translation technology and has written more practical experiences.
    Keywords: Mohammad al batal, Translation, Definition, Review of the Book
  • Ebrahim Namdari * Pages 265-281
    The Scholars saw in the field of standards of scientific papers, principles, rules and specific criteria that adhere to these is needs in terms of skills, experience and great care. The present study aims to review the structure of six articles published in the Journal of Arabic Literature at Tehran University in the field of literature middle age, and in compliance their management with the standards of scientific papers. Research Standards related to the structure of scientific papers in these six articles suggests that some articles have drawbacks, such as having too general titles, lack of objective research methods in the abstract, weakness in key words, the lack of basic questions, not to mention literature and stereotypes of result.
    Keywords: Middle Ages, Criticism, Content Matching, Literary Analysis
  • Yusuf Nazari * Pages 283-297
    The book “Fi al-nass al-adabi: Dirasah uslubiyah ihsaiyah” written by Dr Saad Moslouh and published in 1993, is one of the foremost and significant works in the area of Arabic studies, that has dealt with statistical stylistics. In the current study, the book was analysed in terms of form and content. The focus of formal analysis revolved around cover artwork, typography, page layout, and typing errors. The content analysis, on the other hand, incorporated eloquence of expressions, order of the issues, resources, referencing, innovations and analyses and reviews of them. The results of the analyses indicated that since this work has been published almost 20 years ago, it has several deficits in terms of formal features particularly typography and referencing. It should be noted that, in terms of content, despite the novelty of the concepts in the area of Arabic studies, the underlying theoretical issues of the book are mainly adapted from western experts. Thus, it should be considered that the main innovation of the book is adapting the western concepts and implementation of the related models and patterns in Arabic texts and literature.
    Keywords: statistical stylistics, review, Saad Moslouh