فهرست مطالب

  • سال دوم شماره 3 (بهار و تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/03/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مجید کوششی*، محمد ترکاشوند صفحات 5-36
    هدف این مقاله ارزیابی و تصحیح خطای برآورد روش براس در شرایط کاهش باروری است. تغییرات متوسط شمار زنده زایی و متوسط شمار کودکان فوت شده برای نسل های فرضی در دوره‏های 10 و 5 ساله بین سال 1365 تا 1390 با استفاده از داده های سرشماری های ایران، مبنای ارزیابی نتایج این روش در این مقاله قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که برآورد هر دو شاخص مرگ ومیر کودکان زیر یک و پنج سال در جریان کاهش بارروی کشور در سال های 1365 تا 1375 حدود 14 درصد و در سال های بعد از کاهش سریع باروری، یعنی دوره 1385 تا 1390، حدود 37 درصد بیش‏برآورد دارد. با حذف خطای غیرتصادفی این روش میزان مرگ ومیر کودکان زیر یک سال در سال 1384 حدود 23 در هزار و میزان مرگ ومیر کودکان زیر 5 سال حدود 30 در هزار برآورد می‏شود. این نتایج با برآوردهای آژانس های بین‏المللی فاصله زیادی نداشته و بیان کننده کم ثبتی چشمگیر در مرگ ومیر کودکان کشور است. بر اساس رویکرد این مقاله، سامانه ثبت وقایع حیاتی کشور کمتر از 54 درصد از فوت کودکان زیر 5 سال را در سال 1384 ثبت کرده است و برآوردهای آمارگیری جمعیتی بهداشتی نیز حدود 15 تا 25 درصد کم برآوردی داشته است.
    کلیدواژگان: رو‏ش‏های برآورد جمعیتی، روش نوعی براس، روش خلاصه سابقه باروری، برآورد مرگ‏ومیر کودکان، مرگ‏ومیر کودکان زیر 5 سال
  • عباس عسکری ندوشن*، صدیقه حاجی هاشمی، سمانه رنجبری بیوردی صفحات 37-60
    باروری یکی از رویدادهای مهم در زندگی زنان به شمار می رود که می تواند پیامدهای تاثیرگذاری را بر وضعیت سلامت آنان داشته باشد.  با این وجود، تاثیر تجربیات رفتاری باروری بر وضعیت سلامت زنان به صورت جدی کمتر در کانون توجه مطالعات قرار داشته است. در مقاله حاضر، برخی از خصوصیات باروری نظیر تعداد دفعات بارداری، تجربه باروری در سنین پرخطر زیر 18 سال و نیز بالای 35 سال در دو گروه از افراد مبتلا و غیر مبتلا به بیماری عروق کرونر و با حذف تاثیر ریسک فاکتورهای موثر بر بیماری، مورد مقایسه و بررسی قرار گرفته است. بدین منظور، 217 نفر زن کاندید آنژیوگرافی عروق کرونر طی یک دوره سه ماهه در دو بیمارستان شهر یزد مورد پیمایش قرار گرفتند. داده ها با استفاده از تحلیل های دومتغیره و چندمتغیره مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد افزایش دفعات بارداری و تجربه باروری در سنین پرخطر (زیر 18 سال و بالای 35 سال) ارتباط مثبتی با ابتلا به بیماری عروق کرونر دارد. به طوری که با کنترل متغیرهای عوامل خطر متابولیک و سن، همچنان رابطه مستقیم و در اکثر موارد معنی داری میان دفعات حاملگی و احتمال ابتلا به بیماری عروق کرونر مشاهده گردید. در مورد متغیرهای مربوط به سن باروری، نتایج مدل نهایی نشان داد تجربه حداقل یک مرتبه باروری در سنین پرخطر، احتمال بروز بیماری عروق کرونر را بالا می برد.
    کلیدواژگان: تعداد بارداری، سن باروری، حاملگی، بیماری عروق کرونر، سنین پرخطر
  • ملیحه علی‏ مندگاری*، محمود قاضی طباطبایی، سید محمدهانی ساداتی صفحات 61-93
    طی دهه های اخیر، همراه با بالا رفتن سن ازدواج و به تعویق افتادن آن، خانواده های تشکیل یافته نیز از دوام و پایداری کمتری نسبت به گذشته برخوردار شده‏اند. هدف این مقاله، بررسی نگرش450 نفر از افراد حداقل یکبار ازدواج کرده 60- 15ساله تهرانی در زمینه عوامل تاثیرگذار بر طلاق با توجه به الگوی نظری- مفهومی تغییرات نهاد خانواده و تمایل زوجین به طلاق است. یافته های تحقیق بیانگر آن است که، متغیرهای وجود فرزند، شاغل بودن فرد، رضایت بالای زناشویی، سن بالاتر به هنگام ازدواج، استقلال بالاتر زن برای تصمیم گیری درون منزل و امکان جابجایی بیشتر او در بیرون منزل، با تمایل پایین تر زوجین به طلاق در ارتباط اند؛ درحالی که متغیرهای خشونت خانگی، ساختار یک طرفه قدرت درون منزل، دخالت اطرافیان و استقلال بالاتر اقتصادی و اطلاعاتی زن، تعیین کننده های تمایل بالاتر زوجین به طلاق هستند. برشمردن خیانت و اعتیاد به عنوان دو مورد از مهم ترین علل طلاق از دیدگاه زنان و مردان، بیانگر این نکته است که زوجینی که طلاق را به عنوان راه حل برون رفت از این شرایط انتخاب می کنند، به دنبال خانواده ایده‏ال جدیدی هستند که در آن اعتماد متقابل زوجین و حقوق مساوی طرفین رعایت شود.
    کلیدواژگان: خانواده، تغییر ارزشها و نگرشها، رضایت زناشویی، تمایل زوجین به طلاق، شهر تهران
  • حجیه بی بی رازقی نصرآباد* صفحات 95-117
    در مسیر مدرن شدن جوامع، خانواده در معرض تغییراتی قرار گرفته و این تغییرات در تفاوت های نسلی در ارزش ها، نگرش به ازدواج، شیوه های همسرگزینی و سن ازدواج بازتاب پیدا کرده است. هدف از این مقاله، بررسی و مقایسه کوهورتی ازدواج خویشاوندی است. روش تحقیق، پیمایشی و نمونه مورد مطالعه  شامل 405 زن ازدواج کرده ساکن در استان سمنان است. نتایج نشان می دهد که 40 درصد از ازدواج ها در استان سمنان از نوع خویشاوندی هستند و 4/27 درصد از زنان با خویشاوند نزدیک ازدواج کرده اند. این در حالی است که تفاوت های معنا داری در وقوع ازدواج خویشاوندی در بین سه کوهورت وجود دارد. نزدیک به نیمی از زنان کوهورت متولدین دهه 1340 با خویشاوندان خود ازدواج کرده اند، درحالی که در کوهورت متولدین دهه 1360 یک سوم از ازدواج ها به صورت خویشاوندی است. نتایج تحلیل چندمتغیره نشان داد که تفاوت های مشاهده شده در ازدواج خویشاوندی در بین سه کوهورت عمدتا بازتاب تفاوت های نسلی در سطح تحصیلات است و تحصیلات یک عامل تعیین کننده در تفاوت های ازدواج خویشاوندی در بین کوهورت های مختلف است. یافته های مطالعه نشان داد که خانواده متاثر از جریان نوسازی، دچار تغییر و دگرگونی شده و یکی از نتایج این تغییر، کاهش ازدواج خویشاوندی در نسل متولدین دهه 1360 است.
    کلیدواژگان: خانواده، ازدواج خویشاوندی، کوهورت، تفاوت‏های نسلی، نوسازی، سمنان
  • رسول صادقی*، محمدجلال عباسی شوازی صفحات 119-150
    مهاجرت بازگشتی موضوعی مهم اما کمتر مطالعه شده در مطالعات مهاجرتی است. مقاله پیش‏رو به‏دنبال بررسی بازگشت به افغانستان یا ماندن در ایران و عوامل تعیین کننده آن در میان جوانان افغانستانی است. داده‏های تحقیق با اجرای پیمایش نمونه ای و به شیوه مصاحبه رو دررو با 620 جوان افغانستانی 29-15 ساله ساکن در شهرهای تهران و مشهد گردآوری شد.  نتایج بیانگر تمایل و قصد پایین جوانان افغانستانی (بویژه نسل دوم مهاجران) به بازگشت به کشورشان و ماندگاری اکثر آنها در جامعه ایران به ویژه در برهه زمانی کوتاه‏مدت و میان‏مدت است. نتایج تحلیل‏ چندمتغیره نشان داد عوامل مختلفی نظیر جنسیت، تحصیلات، وضعیت نسلی، پایگاه اقتصادی- اجتماعی خانوار، طول مدت اقامت خانواده در ایران، الگوهای سازگاری، رضایت اجتماعی، تجربه تبعیض، و بستر محله ای و شهری بر گزینه‏ها و استراتژی های مختلف مهاجرتی جوانان افغانستانی تاثیرگذارند. بطور کلی از مقاله می‏توان نتیجه گرفت که مهاجرت بازگشتی نه تنها تحت‏تاثیر عوامل فردی و جمعیت‏شناختی است، بلکه به شدت تحت‏تاثیر عوامل و بسترهای زمینه‏ای و ساختاری است.
    کلیدواژگان: مهاجرت بازگشتی، استراتژی مهاجرتی، ماندن در ایران، ادغام اجتماعی، مهاجران افغانستانی
  • ولی الله رستمعلی زاده*، حسین ایمانی جاجرمی صفحات 151-180
    این مطالعه در صدد شناخت تعریف زندگی خوب اجتماع روستایی در روستاهای شهرستان شبستر است. اینکه در جامعه روستایی مذکور، یک روستای خوب چه خصوصیاتی دارد و مردم روستایی چگونه آن را تجربه و تعریف می کنند. بدین منظور داده های مربوط به مقاله حاضر به شیوه کیفی و با اتخاذ رویکرد نظریه بنیانی و با استفاده از فنون مصاحبه و بحث گروهی جمع آوری شده است. یافته ها نشان می دهند که از نظر مردم روستاهای مورد مطالعه، روستای خوب دارای اجتماعی سرزنده و سالم، اقتصادی پویا و کشاورزی پررونق، امکانات و خدماتی مناسب و جوابگوی نیازهای مردم و محیطی جذاب و دلپسند برای زندگی بوده است. یافته ها به طور صریح نشان می دهند که در آینده روستایی منطقه، تنها عاملی که می تواند باعث افزایش یا حداقل پایداری جمعیتی در روستاهای منطقه شود و ماندگاری جوانان را تثبیت نماید، ویژگی های اقتصادی و فراهم نمودن کسب و کار، افزایش اشتغال، درآمد و رونق کشاورزی است.
    کلیدواژگان: بهزیستی، بهزیستی اجتماع روستایی، پایداری روستایی، روستای خوب
  • امیر عزیزی*، مهدی نوری صفحات 181-202
    پیش بینی میزان مصرف انرژی موضوع مهمی در مدیریت مصرف و پاسخگویی به نیازهای انرژی است. هدف این مقاله پیش بینی روندهای آتی مصرف انرژی در ایران طی سال های 2013 تا 2030 میلادی و مقایسه آنها با کشورهای عضو اکو است. برای این منظور از داده‏های شبکه آماری اکو و بخش جمعیت سازمان ملل و روش شبکه عصبی مصنوعی استفاده شده، که در مدل سازی آن از شاخص های جمعیتی (جمعیت کل و نسبت جمعیت شهرنشین) و اقتصادی (تولید ناخالص داخلی سرانه) بهره گرفته است. برای بررسی تاثیر جمعیت بر روند مصرف انرژی، پیش بینی ها بر مبنای سه سناریوی جمعیتی جایگزین صورت گرفته است. پیش بینی های حاصل نشان می دهد که تا سال 2030، سطح مصرف انرژی در ایران به شکل قابل توجه ای افزایش خواهد یافت. البته در هر یک از سناریوها، الگوی رشد مصرف انرژی متفاوتی تجربه خواهد شد. اگرچه مصرف انرژی در سایر کشورهای اکو، به ویژه پاکستان و ترکیه، نیز افزایش خواهد یافت، ولی رشد مصرف آنها به مراتب کمتر از ایران خواهد بود.
    کلیدواژگان: مصرف انرژی، جمعیت، شاخص های اقتصادی، شبکه عصبی مصنوعی
|
  • Majid Koosheshi *, Mohammad Torkashvand Pages 5-36
    This paper aims to evaluate and adjust the error in estimation of infant mortality rate (IMR) and under five mortality rate (U5MR) using Brass Model when fertility rate has a declining trend. This paper applies a hypothetical cohort of changes of average children ever born and children died between two censuses/surveys (1986-2011) in Iran. The results indicate an overestimation of 14 percent in the midpoint of the period 1986 to 1996 and 1996 to 2006 and about 37 percent over-estimation for the period 2006 to 2011 both in IMR and U5MR. With omitting non random error, IMR and U5MR in 2005 had been estimated about 23.5 and 30 per thousand, respectively. These estimates are close to estimated rate by international agencies, but indicate an considerable underestimation in calculated rate based on registered deaths and estimation of DHS. By accepting the logic of the approach used in this study, vital registration system of the country has registered under 54% of child death under five and estimation of IMR and U5MR by DHS had a 15-25% underestimation, respectively.
    Keywords: Indirect techniques of demographic estimation, Brass techniques, Child mortality rate estimation, Infant mortality rate, Under five mortality rate
  • Abbas Askari Nodoushan *, Sedighe Hajihashemi, Samaneh Ranjbari Beyvardi Pages 37-60
    Fertility is one of the major events in women's lives which could influence on their health status. However, the impact of fertility behaviors on the health status of women has been rarely studied. This paper, examine the relation of coronary artery diseases with some reproductive characteristics such as the number of pregnancies, women experience of childbearing at high risk age groups of under 18 and  over 35. Data for the study collected through a face-to-face survey interview with 217 women come to two heart diseases treatment center in Yazd city for the diagnostic test of coronary angiography. Data analyzed using bivariate and multivariate analysis. Findings showed that the number of women’s pregnancies and fertility experience in high risk age of under 18 and over 35 are positively related to coronary artery diseases. In other words, after controlling for the impact of metabolic risk factors and age variables in multivariate models, direct relationship between reproductive characteristics of women and coronary artery disease remain significant in most cases. Our results also indicate that having experience of at least one childbearing experience at high risk reproductive age, increases the risk of coronary artery disease.
    Keywords: Number of pregnancies, childbearing age, Pregnancy, Coronary Artery Disease, high-risk age groups
  • Maliheh Alimondegari *, Mahmood Ghazi Tabatabie, Seyyed Mohamamd Hani Sadati Pages 61-93
    With the increase of first marriage age and delay at marriage, there is also a trend towards lower family stability over the past decades. The main aim of this paper is to assess the attitudes of 450 ever married people aged 15-60 years in Tehran towards influential factors in divorce using the theoretical-conceptual model of changes in the family constitution. Findings showed that having a child, being employed, greater marital satisfaction, older age at first marriage, greater autonomy of women in household decision making and outdoor mobility  were  associated with lower tendency for divorce. While, domestic violence, imbalanced gender power, interference of family members, and females’ economic and information autonomy were determinant factors for greater tendency of divorce. Infidelity and addiction were reported as two most important reasons of divorce from the viewpoint of men and women. It seems that couples, who choose divorce as a mean to release from difficult situation, are seeking a new ideal family in which to be respected, and benefit of mutual trust and equal rights.
    Keywords: Family, Values, attitudes change, Marriage, Tendency to divorce, Tehran
  • Hajiieh Bibi Razeghi Nasrabad * Pages 95-117
    In the modernization process of the society, families have also been exposed to many changes. These changes are reflected in generational differences in values, attitudes, process of choosing a marriage partner, and marriage age. The aim of this paper is to examine consanguineous marriage in different cohorts. The data for this study are drawn from a survey in Semnan Province in 2012. The sample comprise of 405 married women resided in Semnan province. The results show that 40 percent of marriages are consanguineous and 27.4 percent are consanguineous marriage between close relatives.  A significant difference was observed in rates of consanguineous marriage across three birth cohorts. Approximately, half of women born in 1960s reported consanguineous marriage, while only one third of women born in 1981, reported consanguineous marriage. Multivariate analysis showed that the observed differentials in consanguineous marriage are mainly due to cohort differences in women’s educational attainment. Education is the most important determinant of different rates of consanguineous marriage across birth cohorts. The results indicate that family has changes due to the modernization progress, As a result of this change; the rate of consanguineous marriage has declined in recent cohorts.
    Keywords: Family, Consanguineous Marriage, Modernization, cohort, Cohort Differentials, Semnan
  • Rasoul Sadeghi *, Mohammad Jalal Abbasi Shavazi Pages 119-150
    Return migration is an important but less studied issue in migration literature. This paper aims to study the levels and determinants of intention of Afghan youth toward returning to Afghanistan or staying in Iran. The data is drawn from a sample survey among Afghan youth 15-29 conducted in Mashhad and Tehran cities in 2010. The results are indicative of low willingness and intention of Afghan youth (especially for second-generation Afghans) to return to Afghanistan, and inversely, their high intention to stay in Iran for short- and mid-term periods. Multivariate analysis revealed that several socio-demographic factors affect migration options and strategies. Gender, education, generation, SES, length of family’s residence in Iran, adaptation patterns, social satisfaction, sense of discrimination, and neighborhood situation were found as important determinants of migration strategies. In conclusion, return migration is not only influenced by demographic and individual factors, but also, it is significantly affected by contextual and structural conditions.
    Keywords: Return migration, migration strategy, staying in Iran, social integration, Afghan Immigrants
  • Valiollah Rostamalizadeh *, Hossein Imani Jajarmi Pages 151-180
    This study investigates the definition of the good life and good rural community in Shabestar County. It also explore the characteristics, dimensions and qualities of a good rural community and how rural people have experienced and defined it. The data for this paper has been collected using a qualitative method with the Grand Theory Approach. Data were collected using focus group discussion and In depth interview. Results show that from the viewpoint of the rural people, good rural community has a vibrant and healthy community, with dynamic economy and developing  agriculture, appropriate facilities and services and responsive to people's needs, and attractive and delightful environment for life.  These results show explicitly that in the future of rural areas in Shabestar County, the only factors that may increase or sustain of population in rural areas and to establish youth stability are economic characteristics, providing business, increasing employment, income and agricultural development .
    Keywords: Well-Being, Rural Community Well-being, Rural Sustainability, Good Rural Community
  • Amir Azizi *, Mahdi Nouri Pages 181-202
    The projection of energy consumption is an important issue for consumption management and responding to energy needs. The objective of this paper is to predict trends of energy consumption for Iran over the years of 2013 to 2030, and to compare it with that of Economic Cooperation Organization (ECO) member states. To meet this goal, the data from ECOSTAT and UNPD and method of GMDH neural network has been used. In its modeling, demographic factors (total population and urbanization) and economic factors (GDP per capita) were employed as inputs. To examine the effect of total population on energy consumption trends, the projections was made based on three alternative demographic scenarios. The projections indicated that energy consumption in Iran will be increased significantly until the year 2030, however, the patterns of increase of energy consumption are considerably different under each scenario. Although energy consumption for other ECO member states, particularly for Pakistan and Turkey increases, but the amount of increase is much lower than that of Iran.
    Keywords: Projection, energy consumption, demographic features, Economic indicators, Artificial neural networks (ANNs.)