فهرست مطالب

  • پیاپی 23 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/03/01
  • تعداد عناوین: 5
|
  • سرور شفیعی نژاد، فاطمه پودات، دکتر فروزان فرخیان صفحات 1-11
    پیوستگی لکه های سبز شهری، یک ویژگی‏ مهم ساختاری سیمای سرزمین شهری است که حرکت جانوران و انتقال ژن ها را در بین زیستگاه‏هایشان میسر می‏سازد. تاکنون روش های متعددی جهت سنجش پیوستگی ارائه شده است که از جمله آنها کاربرد تئوری گراف است. هدف از این پژوهش، کاربرد تئوری گراف در اندازه گیری پیوستگی لکه های سبز شهر اهواز است. گراف مفهومی ریاضی متشکل از مجموعه ای از نقاط و اتصالات است. براساس تئوری گراف، در این پژوهش، شبکه فضای سبز شهر اهواز در محیط GIS مدل سازی شد. آنالیز پیوستگی اکولوژیک با استفاده از نرم افزار Conefor، به همراه کاربرد سنجه انتگرال پیوستگی (IIC) و الگوریتم برداشت نقطه صورت گرفت و لکه های سبز شهری با درنظر گرفتن چهار گروه جانوری ارزش گذاری و اولویت بندی شدند. به طور کلی نتایج مشابهی از چهار گروه جانوری به دست آمد . نتایج پژوهش نشان داد ناحیه چهار شهری اهواز واقع در شرق رودخانه کارون و جنوب شرقی محدوده شهر با داشتن بزرگ ترین لکه سبز، بیشترین اهمیت را در پیوستگی شبکه سبز شهر اهواز دارد. همچنین بیشترین میزان پیوستگی در سیمای سرزمین در نواحی چهار و پنج شهر اهواز قابل مشاهده است. این مطالعه می تواند با شناسایی مناطق دارای اولویت حفاظت و بهبود پیوستگی درون منظر شهری به تشخیص صحیح اولویت‏های حفاظت و صرفه جویی در سرمایه و نیروی انسانی کمک کند.
    کلیدواژگان: پیوستگی اکولوژیکی، آنالیز شبکه، سنجه IIC، اکولوژی سیمای سرزمین، Conefor 2.6، اهواز
  • کامران شایسته، شیوا غریبی صفحات 13-25
    آلودگی صوتی ترافیک تهدیدی جدی برای گونه های حیات وحش است، به طوری که یکی از عوامل منزوی کننده و کاهنده جمعیت است. بزرگراه آسیایی تهران- مشهد که بخشی از آن به طول 51/26 کیلومتر در پارک ملی گلستان قرار دارد، به عنوان مهم ترین منبع آشفتگی صوتی در داخل منطقه است. هدف این مطالعه تعیین مهم ترین معیارهای موثر در انتشار آلودگی صوتی این جاده است که برای نیل به این هدف از روش تحلیل مولفه های اساسی استفاده شد. برای ارزیابی وضعیت انتشار صدا و پارامترهای تاثیرگذار از مطالعات کتابخانه ای و سنجش میدانی پارامترها در محدوده بافر 250 متری استفاده شد. 16 متغیر در سه گروه پارامترهای ترافیکی، هندسه سطح جاده و پارامترهای محیطی استخراج و درون پلات‏های دایره‏ای به شعاع 25 متر به مدت 15 دقیقه اندازه‏گیری شدند. براساس نتایج، شش عامل اصلی سرعت خودروهای سبک، رطوبت محیط، ارتفاع از سطح دریا، تعداد خودروهای سبک، فاصله از جاده و شیب پلات در مجموع 396/72 درصد واریانس داده ها را توجیه می کنند. با استفاده از نتایج می توان اقدامات مدیریتی مربوط به کاهش آلودگی صوتی را براساس معیارهای استخراج شده انجام داد و مسولین حفاظت محیط زیست می توانند با صرف هزینه و زمان کمتر به مدیریت منطقه از لحاظ آلودگی صوتی بپردازند.
    کلیدواژگان: تحلیل مولفه های اصلی، آلودگی صوتی، پارک ملی گلستان، جاده
  • مرجان ساکی، سعید سلطانی کوپایی، مصطفی ترکش اصفهانی، رضا جعفری صفحات 27-40
    مطالعه حاضر با هدف بررسی تغییرات مکانی و زمانی تولید خالص اولیه بیوم های مختلف استان اصفهان در دوره 2014-2000 و پاسخ آن به فاکتورهای اقلیمی انجام گرفت. به این منظور داده های تولید خالص اولیه سنجنده MODIS جمع آوری و نقشه متغیرهای اقلیمی با استفاده از روش های مختلف میان یابی تولید شد و ترکیب این داده ها برای ارزیابی تغییرات زمانی- مکانی تولید خالص اولیه مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد پراکنش مکانی تولید خالص اولیه در منطقه روند معنی دار دارد. بیشترین میزان تولید خالص اولیه مربوط به قسمت های غربی استان است و به سمت شرق کاهش می یابد. میانگین سالانه تولید خالص اولیه برای بیوم های مرتع، جنگل، بیابان، تاغزارها و اراضی کشاورزی به ترتیب برابر با 7/16، 77/58، 66/1، 76/5 و 43/51 گرم کربن در مترمربع در سال است. تغییرات زمانی میانگین سالانه تولید خالص اولیه از 2014-2000 روند معنی داری نداشته است. در 14/82 درصد از سطح منطقه، شیب تغییرات کمتر از صفر (Slope<0 θ) و در 86/17 درصد از منطقه مقدار این شاخص بیشتر از صفر (Slope>0 θ) است. بیشترین و کمترین میزان شیب تغییرات به ترتیب در بیوم های جنگل و بیابان دیده می شود. مقدار تولید خالص اولیه بیوم های مرتع، بیابان و تاغزارها تحت تاثیر فاکتور بارش قرار دارد، در حالی که درجه حرارت فاکتور کنترل کننده اصلی در بیوم های جنگل و کشاورزی است.
    کلیدواژگان: سنجنده MODIS، شیب تغییرات تولید خالص اولیه، پراکنش مکانی تولید خالص اولیه، روش های میان یابی، بیوم های استان اصفهان
  • رئوف مصطفی زاده، انیس جعفری، فرشاد کیوان بهجو صفحات 41-53
    هدف تحقیق حاضر، مقایسه ساختار پوشش مرتعی و درجه تخریب سیمای سرزمین در زیرحوزه های آبخیز ایریل استان اردبیل بوده است. براساس نقشه کاربری اراضی و ابزار تفکیک سیمای سرزمین، چهار کلاس تفکیک (لکه، حاشیه، سوراخ شدگی و هسته) در اندازه سلولی 5، 10، 15 و 20 متر مشخص شدند. شاخص های LPI، ED، Cohesion، Mesh، Split و AI برای ارزیابی ساختار مرتع با استفاده از Fragstats محاسبه شدند. براساس نتایج، در زیرحوزه 5 مقدار سنجه پیوستگی Cohesion با مقدار 60/93 کمترین و سنجه Division بالاترین مقدار (92/0) را دارد. مقدار سنجه LPI در زیرحوزه های 8 و 9 با مقادیر 30/89 و 12/84 محاسبه شد. بیشترین و کمترین تعداد لکه ها در سلول های 15 و 5 متری است و مقادیر حاشیه، سوراخ شدگی و هسته کوچک در اندازه های سلولی تغییرات چندانی ندارد. همبستگی شاخص Perforated و سنجه Cohesion با ضریب همبستگی معکوس برابر 94/0 است. همبستگی Perforated و Split مستقیم (R2=0/95) نشان دهنده افزایش Split و تفکیک بیشتر سیمای مرتع است. مقادیر لکه ها و هسته های مرکزی درمنطقه کم بوده و میزان تخریب سیمای سرزمین در حاشیه لکه ها بیشتر است. در تعداد بالا و حاشیه بیشتر لکه ها، پیوستگی کاهش یافته و نشان دهنده تخریب مرتع است، درحالی که مقدار بالای شاخص هسته در زیرحوزه ها بیانگر مطلوبیت لکه های مرتعی از نظر پیوستگی مرتع است.
    کلیدواژگان: تفکیک شدگی، سنجه های سیمای سرزمین، اثر حاشیه، لکه، پیوستگی
  • نسرین آقازاده ولندر، دکتر عبدالله حسن زاده قورت تپه، ذکتر سوران شرفی صفحات 55-67
    این بررسی به منظور مطالعه تاثیر اصلاح کننده های خاک بر رشدونمو و عملکرد گیاه سالسولا در بستر خشک دریاچه ارومیه واقع در منطقه حفاظت شده تحت نظر سازمان محیط زیست انجام شد. این طرح به صورت بلوک های کامل تصادفی در 8 تیمار و 3 تکرار انجام شد. تیمارها مصرف میکوریزا، ماسه در زیر بستر بذر، پلاستیک در زیرپلات در عمق 70 سانتی متر، پلاستیک + مایکوریزا، استفاده از کود دامی برای اصلاح pH خاک، ماسه + مایکوریزا، کود دامی+ مایکوریزا، شاهد بدون مصرف هر گونه مواد بودند. مقایسه میانگین ها به روش توکی نشان داد که اثر همه تیمارها بر عملکرد دانه، وزن هزار دانه، شاخص برداشت و جذب عناصر غذایی پرمصرف و کم مصرف در دانه معنی دار بود. در مقایسه میانگین ها بیشترین عملکرد دانه مربوط به تیمارهای کود دامی و کود دامی + مایکوریزا و کمترین عملکرد در تیمار پلاستیک و ماسه مشاهده شد. همچنین عناصر غذایی جذب شده در تیمارهای کود دامی و کود دامی + مایکوریزا بیش از سایر تیمارها بود. با توجه به نتایج به دست آمده می توان گیاه سالسولا را در بستر دریاچه کاشت و برای بهبود عملکرد می توان از کود دامی و مایکوریزا استفاده کرد.
    کلیدواژگان: خاک شور، میکوریزا، کود دامی، عملکرد دانه، Salsola crassa
|
  • S. Shafinejad, F. Poodat, F. Farrokhian Pages 1-11
    Connectivity of urban green patches is an important structural attribute of urban landscape that facilitates the species movement and transfer of their genes among their habitats. So far, several methods including Graph Theory have been applied to assess ecological connectivity. This research was aimed to study the application of graph theory to measure the connectivity of green patches in the city ofAhvaz .The Graph is a mathematical concept including nodes and links. The research method is based on modeling the network of green patches in the GIS environment using Graph Theory. The ecological connectivity was analyzed using the software Conefor Sensinode 2.6, by applying IIC metric and node-removal algorithm; thus, the urban green patches were ranked in relation to 4 different groups of species. Generally, similar results were achieved by applying the attributes of four different species (r=0.95). The study results showed that Ahvaz fourth district in the eastern side of Karoon River comprised the largest and the most significant green patch. Also, the fourth and fifth distincts of the city were relatively the most connected. Determining the more significant green patches and improving the connectivity of urban landscape could help the accurate identification of conservation priorities whichwould ensure financial savings in urban planning and decision making.
    Keywords: Ecological connectivity, Network analysis, IIC metric, Landscape ecology, Conefor 2.6, Ahvaz
  • K. Shayesteh, Sh. Gharibi Pages 13-25
    Traffic noise pollution is a serious threat to wildlife species, resulting in isolating and reducing the population. The Asian Highway of Tehran-Mashhad, from which a 26.51 km long part is located inside Golestan National Park, is the main source of noise disturbance inside the area. The purpose of this study was to determine the most important criteria for noise pollution of this road; in order to achieve this goal, the Principle Components Analysis method was used. To assess the sound emissions and to study the parameters affecting it, desk studies and field visits were used in a 250-meter buffer zone. A total of 16 variables in three different categories of traffic parameters, geometry parameters and environmental parameters were extracted, andthe circular plots were measured at a radius of 25 m for 15 minutes. The results of PCA showed that six main factors including the speed of light vehicles, the humidity, the altitude above sea level, the number of light vehicles, the distance from the road and the plot slope could justify a total of 72.396 % of the variance of the data. Based on the results, management measures could be taken to reduce the noise pollution based on the extracted criteria, and the noise pollution could be managed more efficiently by spending less time and money.
    Keywords: Principal Component Analysis, Noise pollution, Golestan National Park, Road
  • M. Saki, S. Soltani Koupaei, M. Tarkesh Esfahani, R. Jafari Pages 27-40
    The aim of the present study was to evaluate the spatial and temporal changes of NPP in different biomes of Isfahan province from 2000 to 2014 and their response to climatic factors. For this purpose, the NPP data of the MODIS satellite were collected and the map of climatic variables was produced using various interpolation methods. The investigation of the spatial and temporal variations of NPP was carried out by combining these data. The results indicated that the spatial distribution of annual NPP changed significantly, with higher NPP in the west and southwest and the lower NPP in the east of the province. The mean annual NPP values for rangeland, forest, desert, Haloxylon forest and agricultural lands were 16.7, 58.77, 1.66, 5.76 and 51.43 grCm-2yr-1, respectively. The temporal changes of the NPP annual average during 2000-2014 had no significant trend. In 82.14% of the total area, the slope of changes was less than zero and in 17.86%, the value of this index was more than zero. The highest and lowest changes in the slope were observed in the biomes of forest and desert, respectively. The amounts of NPP of biomes in rangeland, desert and Haloxylon forest were influenced by precipitation, while the temperature was the main controlling factor in the forest and agriculture biomes
    Keywords: MODIS satellite, Trend of NPP changes, Spatial distribution of annual NPP, Interpolation methods, Biomes of Isfahan province
  • Raoof Mostafazadeh, A. Jafari, F. Keivan-Behjou Pages 41-53
    The aim of this research was to compare the rangelands structure and landscape degradation in Iril sub-watersheds, Ardabil province. Land use map and the Landscape Fragmentation Tool were used to determine 4 classes of patch, edge, perforated and core through 5, 10, 15 and 20m cell sizes. The landscape metrics of LPI, ED, cohesion, mesh, split, and AI were calculated using Fragstats software. Results showed that the low value cohesion and high values division metrics were in sub-watershed 5. Also, the LPI in 8 and 9 sub-watersheds were 89.30 and 84.12. The highest and lowest values of patch classes were attributed to 15×15m, and 5×5m cell size, respectively. The value of the edges, perforations and core does not change through different cell sizes. The inverse correlation between perforated index and cohesion (R2=-0.94) indicates a less-disturbed landscape in higher cohesion values. The positive correlation of split and perforated indices demonstrates a dis-connectivity and landscape fragmentation in high split index value. The landscape degradation are high in low patch and core area values and high edge amounts. High NP and more edge values indicate a reduction in landscape connectivity, while, the high values of core index specify the enhanced ecosystem connectivity.
    Keywords: Fragmentation, Landscape metrics, Edge effect, Patch, Connectivity
  • N. Agazadeh, A. Hassanzadeh Ghorttapeh, S. Sharafi Pages 55-67
    To evaluate the effect of different soil amendments on the yield and nutrient uptake of Salsola plant in the dry bed of Urmia Lake, an experiment was set up as a randomized complete block design with eight treatments and three replications in the 2013-2014 time period. These treatments included mycorrhiza usage, sand in the seed bed, plastic in the depth of 70 cm, plastic in the depth of 70 cm Mycorrhiza, application of animal manure to improve the soil pH, sand Mycorrhiza, treatments, animal manure mycorrhiza, and control without consuming any materials. The results of data variance analysis indicated the difference between treatments in terms of quantitative and qualitative studied traits. Comparison of means by Tukey method showed that the effects of all treatments on the grain yield, 1000 grain weight, harvest index, and absorption of micro nutrient and macro nutrient elements in the grain were significant. Mean comparison also showed that the highest grain yield belonged to animal manure and animal manure ㌧⢮롢 fertilizer treatments, while the least one its belonged to plastic and sand treatments. Also, the nutrients absorbed in the animal manure and animal manure mycorrhiza treatments were more than those in others. Overall, Salsula plant can be planted in a lake bed and livestock manure and mycorrhiza can be used to improve the yield.
    Keywords: Salsola crassa, Mycorrhiza, Animal manure, Grain yield