فهرست مطالب

  • سال یکم شماره 1 (زمستان 1396)
  • بهای روی جلد: 50,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1397/06/31
  • تعداد عناوین: 14
|
  • صدیقه عرفانی، حمزه صفری، علیرضا نصیری خلیلی صفحه 1
    از عصر روشنگری به بعد، جامعه ی بشری به تعریف جدیدی از انسان و جهان پرداخت. طی این سال ها انسان به عنوان موجودی ذی حق شناخته شده است. شکل گیری و نهادینه شدن یک جامعه دموکراتیک و پایدار مستلزم توجه جدی به حقوق شهروندی می باشد. و بررسی پیشینه تاریخ در مورد شهروندان نشان می دهد که حقوق شهروندان مورد توجه بسیاری از محققان در حوزه های حقوق، جامعه شناسی، علوم سیاسی و… می باشد. شهروندی موقعیتی است که شامل مجموعه ای از حقوق، وظایف و تعهدات است و به برابری، عدالت و استقلال تکیه و تاکید دارد. حقوق شهروندی از مباحث مهم هر نظام حقوقی است و حقوق بشر که ناشی از کرامت ذاتی انسان و عام الشمول است. اجرای حقوق بشر مستلزم رعایت حقوق شهروندی است. در مفهوم شهروند عنصر اصلی متعلق فرد به یک جامعه سیاسی است و فرد واجد حقوق معین است و شهروند به عنوان گروهی از مردم تعریف می شوند که می پذیرد دارای حقوق مشترکی هستند و این حقوقی است خاص شهروندان نه سوای بیگانگان. و به دلیل اهمیت حقوق شهروندی در جامعه امروزی باعث شده که مورد توجه سازمان های بین المللی قرار بگیرد و در این راستا در این مقاله به بررسی حقوق شهروندی و حقوق بشر و ارتباط آنها با یکدیگر و بررسی منابع فراملی حقوق بشر می پردازیم.
    کلیدواژگان: حقوق شهروندی، حقوق بشر، سازمان های بین المللی
  • علی عسکری، حسین جهانی پودینه صفحه 23
    بحث حقوق خانواده اگرچه امروزه از مباحث مهم و مطرح اکثر جوامع است اما به طور جدی و مفصل در منابع دینی ما و به تبع آن در آثار متفکران بزرگ اسلامی از جمله سعدی آمده است. خانواده مهمترین و اساسی ترین واحد و نهاد اجتماعی است که اساس آن باید بر عطوفت و الفت و مودت و همدلی پایه گذاری شود.
    در آثار سعدی رعایت حقوق افراد خانواده بارها مورد تاکید قرار گرفته است. سخنان سعدی در این خصوص به حقوق زن و شوهر نسبت به هم، حقوق والدین و حقوق فرزندان قابل تقسیم است.
    در بخش حقوق زن و شوهر تاکید بیشتر سعدی به رعایت حقوق مرد توسط زن است. بخش حقوق والدین مهمترین بخش در این موضوع است که سعدی برآن تاکید داشته است. سعدی در موضوع حقوق فرزندان، والدین را به حق تعلیم وتربیت صحیح، تامین رفاه و آسایش فرزندان، آموزش فنون جنگی و دفاعی و ورزش به فرزندان، مهربانی و محبت به فرزندان، حق حرفه آموزی به فرزند و مراقبت از همنشینی فرزند با دوستان بد سفارش می کند.
    شواهد نشان می دهد زندگی شخصی سعدی و اعتقادات دینی و مذهبی او همچنین تجاربی که از سفر به نقاط مختلف جهان کسب کرده، تاثیر بسزایی در بیان مضامین حقوق خانواده داشته است. روش این تحقیق، نظری و براساس پژوهش کتاب خانه ای است.
    کلیدواژگان: حق و حقوق، خانواده، زن و وشوهر، والدین، فرزندان، آثار سعدی
  • فرحناز عیدی * صفحه 49
    «حقوق شهروندی» یکی از مباحث اصلی و محوری حقوق معاصر است که از دیر باز مورد توجه دین مبین اسلام بوده و آمیخته ای است از وظایف و تکالیف شهروندان نسبت به یکدیگر، جامعه و قوای حاکم بر مملکت و هم چنین حقوقی که مدیران شهری، دولتی و قوای مملکتی موظف به تامین آن هستند.
    از دیدگاه اسلام، خداوند متعال واضع قوانین حاکم بر شهروندان و جوامع بشری است و شهروند مکلف است با پیروی و اطاعت از قوانین و دستورات خداوند، در سایه عمل به حقوق شهروندی، سعادت دنیوی و اخروی خویش را تضمین نماید.
    «حقوق شهروندی» حقوقی جدای از حقوق اساسی و فطری طبیعی انسان نیست ، بلکه ناظر به آن است و بین این حقوق و تعالیم اسلامی رابطه ای ناگسستنی و عمیق وجود دارد و آنچه در حقوق اسلامی به عنوان حق الناس بیان شده، ناظر به همین مقوله حقوق شهروندی است. بر این اساس،تمام افرادی که در محدوده یک دولت اسلامی زندگی می کنند، دارای حقوق اجتماعی یکسانی بوده و جان و مال آنها باید حفظ شود.
    با توجه به موضوع مقاله که «بررسی حقوق شهروندی و کرامت انسانی از دیدگاه اسلام» است سعی شده با مطالعه در آثار حقوقی و رجوع به منابع معتبر اسلامی، تا حد امکان اصول اساسی حقوق شهروندی و جایگاه کرامت انسانی مورد بررسی قرار گیرد. در این زمینه می توان گفت که «حق کرامت» یکی از حقوق فطری و اساسی انسان ها است که از اهمیت ویژه ای بر خوردار است و به عنوان یک اصل مورد پذیرش اسلام بوده و تاکید فراوانی روی این مساله صورت گرفته است. کرامت و حقوق اجتماعی انسان ها منحصر به دین اسلام نیست، بلکه این مساله در مکاتب دیگر هم کم و بیش مشاهده می شود و از موضوعات مهمی است که در اعلامیه جهانی حقوق بشر هم مورد تاکید قرار گرفته و اساس دموکراسی و آزادی انسان هم تلقی می گردد. اسلام «حق کرامت» و احترام اجتماعی انسان را معتبر و ضروری می داند و از آنجایی که انسان موجودی اجتماعی است، زمانی می تواند به رشد و تکامل برسد که از مواهب الهی در تمام جهات بهره مند باشد. بنابراین انسان همواره دارای کرامت بوده و این جایگاه و ارزش کرامت انسان در واقع زیربنای لازم برای حقوق شهروندی در یک جامعه اسلامی و دینی محسوب می شود.
    کلیدواژگان: حقوق شهروندی، کرامت ذاتی، کرامت اکتسابی، اعلامیه جهانی، حقوق بشر، حقوق اساسی
  • فرخنده ابراهیمی، مهدی اسماعیلی صفحه 75
    حقوق شهروندی از ضروریات جامعه مدنی است و شهروند از مهم ترین مفاهیم اجتماعی سیاسی است که همواره در طول تاریخ راه پرفراز و فرودی پیموده و از طرف متفکران و صاحبنظران علاقه مند به مسائل اجتماعی از ادوار باستان تاکنون مورد بحث و چالش قرار گرفته است. در سال های اخیر مقوله حقوق شهروندی با حرارت بیشتری در محافل ملی و بین المللی، پیگیری می شود. با وجود این، در جوامع کنونی درک یکنواختی از مفهوم شهروندی و حقوق ناشی از آن شکل نیافته است به طوری که علیرغم اتحاد نظر در کلیات در هنگام مصداق نمایی، هر یک از مشارب فکری بنا به جهت گیری خود خوانشی افتراقی از حقوق شهروندی دارند. علاوه بر این، عناصر کنشگر جامعه مدنی نیز به تصویری صحیح از مفهوم حقوق شهروندی و ابعاد حق خویش در اجتماع نائل نگردیده اند.
    مقاله ی حاضر به حقوق شهروندی از دیدگاه آموزه های دینی می پردازد، تا متعالی بودن احکام اسلامی در زمینه ی حقوق شهروندی را به نمایش بگذارد. به همین منظور با مطالعه در آثار حقوقی و همچنین رجوع به منابع معتبر اسلام و مذهب شیعه، اصول اساسی حقوق شهروندی استخراج و به آن ها پرداخته شده است و لازم است همه افراد در حد توان در اجرای این حقوق بکوشند.
    کلیدواژگان: حقوق شهروندی، آموزه های دینی، قرآن، نهج البلاغه
  • فرضعلی سالاری * صفحه 93
    حکومت به عنوان یکی از نیازهای اساسی برای فراهم نمودن کمال انسانی در دین اسلام می باشد که بایستی ابعاد سیاسی و اجتماعی آن از منظر قرآنی بررسی گردد. تحلیلی از معنای دقیق حکمرانی در تعالیم اسلام، شاخص های قرآنی حکومت کردن مطلوب با مطالعه آیات قرآن کریم، اهمیت عدالت به عنوان یک رویکرد مهم در حکومت امروزه و همچنین پارادایم «حکمرانی خوب» به عنوان یک شیوه رایج و مسلط برای اداره جامعه در سطح جهان بوده و متفاوت از دولت و حکومت است.
    در این نوشتار، ابتدا «حکمرانی خوب و حکمرانی شایسته» و شاخص های آن با روش «توصیفی تحلیلی» بررسی و سپس «حکمرانی شایسته» و شاخص های آن در انقلاب اسلامی تجزیه و تحلیل شده و در نهایت، تعدادی از شاخص های حکمرانی شایسته از ساختار نظام جمهوری اسلامی ایران با شاخص های حکمرانی خوب از دیدگاه دینی و اسلامی، نهادهای بین المللی و اندیشمندان مقایسه تطبیقی گردیده است. بررسی پنج شاخص اصلی و اساسی در حکمرانی که شاخص های یکسانی می باشد که بر حسب معنا و مبنا متفاوت می باشد. محتوای دیدگاه های نظری حکمرانی خوب مبتنی بر انسان محوری، دنیاگرایی و ماده گرایی است، ولی حکمرانی شایسته مبتنی بر خدا محوری است، اگرچه به ماده و معنا و دنیا و آخرت هر دو به صورت همزمان توجه دارد.
    کلیدواژگان: حکمرانی، خوب، حکمرانی شایسته، جمهوری اسلامی، انقلاب اسلامی
  • محمد باقری * صفحه 135
    انقلاب اسلامی ایران به عنوان آخرین انقلاب بزرگ قرن بیستم و همچنین انقلابی که از جهات زیادی نسبت به دیگر انقلابات قبل از خود منحصر به فرد می نمود، از پتانسیل بالایی برای تاثیرگذاری بر تحولات سیاسی و اجتماعی دیگر کشور ها برخوردار بوده است. پتانسیل های این انقلاب در برخی حوزه ها (مناطق) بیشتر به فعل در آمده است؛ از جمله این مناطق کشور لبنان می باشد. لبنان با تمام شرایط خاص حاکم بر آن از ساختار موزاییکی و متکثر جامعه لبنان گرفته تا ساختار سیاسی طایفه ای و مذهبی یکی از مهمترین کشورهایی است که انقلاب اسلامی ایران
    توانسته در تحولات آن نقش بارزی را ایفا کند. البته باید در نظر داشت که انقلاب اسلامی در بین همه گروه های لبنان به یک اندازه تاثیر گذار نبوده است. به تر تیب بیشترین تاثیر را در بین گروه های شیعه داشته، که دارای قرابت های فکری، فرهنگی و عقیدتی بیشتری با آن (انقلاب اسلامی) بودند و سپس در بین گروه های سنی، که برخی از آنها به صورت مستقیم و برخی به صورت غیر مستقیم متاثر از آن بودند و در نهایت در بین گروه های مسیحی که غالبا به صورت غیر مستقیم متاثر از انقلاب اسلامی ایران بودند.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، لبنان، گروه های سیاسی لبنان، حزب الله
  • محمد شریف طاهرپور * صفحه 159
    بررسی حقوق شهروندی و کاهش فاصله طبقاتی از دیدگاه اسلام، هدف اصلی مقاله حاضر می باشد، و برای نیل به این هدف از روش توصیفی تحلیلی استفاده شد. بر این اساس، با توجه به آیات قرآن کریم و مراجعه به تفسیر المیزان و نمونه برای تفسیر آیات، و مراجعه به روایات و احادیث و سایر منابع، به توصیف و تحلیل موضوع مورد بحث پرداخته شده است. در رویکرد اسلامی، با توجه به این که انسان ها فارغ از نژاد جنسیت، طبقه و مذهب از کرامت ذاتی برخوردار هستند، بنابراین باید همه شهروندان از حقوق اولیه شهروندی مثل بهداشت، درمان، آموزش، اشتغال، مسکن، کیفیت زندگی مناسب، تغذیه مناسب، توانایی حمایت و تامین نیازهای اعضای خانواده خود برخوردار شوند. حال، اگر شهروندانی که به هر دلیل در گردونه رقابت اقتصادی دچار ضعف اقتصادی شده اند و توانایی تامین نیازهای اولیه خود را ندارند، حکومت اسلامی و شهروندان آن مکلفند، که سطح زندگی این افراد را به سطح متوسط زندگی مردم نزدیک کنند تا از این طریق از آسیب های فردی، خانوادگی و اجتماعی فقر در جامعه جلوگیری کنند. برای تحقق این موضوع اسلام بر توجه به ارزش های اخلاقی و معنوی، اخوت همگانی، تاکید بر احسان نسبت به مستمندان، ر انگیختن روحیه خیرخواهی، قرار دادن واجبات مالی (خمس و زکات) جزء عبادات شرعی، توام بودن مالکیت با مسئولیت، تقویت روحیه انفاق کردن، شایسته سالاری در تصدی امور اقتصادی، نظارت بر مصرف، آینده نگری در برنامه ریزی اقتصادی و توانمندسازی تاکید کرده است.
    کلیدواژگان: عدالت، حقوق شهروندی، فاصله طبقاتی
  • محمد مسعودی نیا * صفحه 179
    حقوق شهروندی مجموعه حقوقی است که افراد به اعتبار موقعیت شهروندی خود دارا می باشند و مفهوم نسبتا وسیعی دارد، چراکه شامل حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فردی می باشد و همین گستردگی باعث شده مناسباتی هم با حقوق بشر داشته باشد. در کشور ایران نیز با توجه به عمق فرهنگ سرزمینی و آموزه های دین مبین اسلام که بر حفظ و تقویت کرامت انسانی تاکید دارد، دارای جایگاه ویژه ای است. حقوق شهروندی در چهارچوب کرامت انسانی، نقش دینی به خود گرفته و تقویت می شود، چون آموزه مشترک تمام ادیان الهی تقویت کرامت انسانی است و مصادیق حقوق شهروندی هم داخل در مقوله کرامت انسانی تعریف می شود. در نظام حقوقی ایران نیز به ویژه پس از انقلاب اسلامی، هم در منظر قانون اساسی و هم در قوانین عادی توجه ویژه ای به این موضوع شده است، به نحوی که حقوق شهروندی اصول متعددی از قانون اساسی را به خود اختصاص داده است و از سوی دیگر در قوانین عادی نیز جایگاه منحصر به فردی دارا می باشد. تقویت نقش و جایگاه حقوق شهروندی در ایران باعث شده است که حتی در قوانین مربوط به برنامه های میان مدت نیز به آن پرداخته شود.
    کلیدواژگان: حقوق، شهروندی، قانون اساسی، عادی، ایران، اسلام
  • مریم پورعینی * صفحه 201
    تعاونی ها نهادهای دموکراتیکی و بنگاه اجتماعی-اقتصادی، ، بدون ملاحضات جمعیتی و در همه سطوح اجتماعی با تنوع گسترده نژادی، مذهبی، سیاسی و فرهنگی با عضویت آزاد و داوطلبانه و نظارت دموکراتیک اعضا هستند، بطوریکه مطابق اصول اقتصادی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اقتصاد تعاونی در کنار بخش خصوصی و دولتی به صورت یکی از بخش های سه گانه اقتصاد ایران تعیین شده است. یکی از پرسشهای اساسی که از زمان تصویب حقوق شهروندی تا به امروز مطرح بوده است، جایگاه اقتصاد تعاونی در حقوق مالکیت اقتصادی است. نهضت تعاونی با فرآیندی شفاف و مشارکت همه اعضا عاملی کارآمد برای گسترش دموکراسی، رشد و تقویت جامعه مدنی، تحکیم مشارکت و ایجاداقتصادمشارکتی مبتنی بر سازوکار مبادله داوطلبانه و رقابتی، سرمایه گذاری همه شهروندان در دارایی های جامعه، استقرار حقوق مالکیت اقتصادی و آزادی های فردی وکمک به اجرای برنامه های عمرانی و خدماتی دولت در اداره امور کشور از طریق اجرای سیاست های ملی و احترام به آرمان های تعاونی به توسعه پایدار جامعه یاری می رساند. حقوق شهروندی (حق حیات، آزادی های فردی، حق مالکیت) بدون اقتصاد آزادو بیرون از عرصه اقتدار و تصمیم گیری قدرت سیاسی قابل تصور نیست و دولت ها به منظور پاسخگویی و بقاء به استقرارحقوق مالکیت اقتصادی و آزادی های فردی نیاز حیاتی دارند. مشارکت فعال شهروندان، الگویی برای توسعه پایدار سرمایه انسانی با سازوکار تعامل عملی بخش دولت، تعاونی ها و حقوق مالکیت اقتصادی باعث می شود که شهروندان از حقوق سیاسی، مدنی و اجتماعی و تعهدات برابر برخوردارباشند بطوری که بتوان از همه ظرفیت های جامعه در تعاونی ها استفاده نمود، تا تولید و ارائه خدمات عمومی را حداکثر ساخت. این مقاله با هدف بررسی تاثیر رفتار تعاملی و هماهنگ کننده دولت به عنوان تسهیل کننده فعالیت های عمومی در فراهم سازی محیطی برای توسعه پایدار به منظور ایجاد و رشد دموکراسی، آزادی ها فردی واجتماعی به عنوان مدافع حقوق شهروندی در تقویت مشارکت مردمی به منظور تاثیر گذاری بر سیاست گزاری های عمومی وآرمان های تعاونی و استقرار حقوق مالکیت اقتصادی، در سال 1396 مبتنی بر نظر خبرگان با توزیع پرسشنامه در بین80 نفر ازمدیران وفعالان اقتصادی و وکلا انجام شده است. این مقاله سعی دارد ضمن بررسی متون علمی در این زمینه، به این سوال پاسخ دهد که آیا وضعیت تعاونی ها می توانند پاسخگویی بیشتری در راستای حقوق شهروندی به همراه داشته باشد؟ نتایج تحقیق نشان دهنده این مطلب است که بین دولت و تعاونی ها با حقوق مالکیت اقتصادی رابطه معنی داری وجود دارد.
    کلیدواژگان: دولت، تعاونی، حقوق شهروندی
  • مریم صادقی *، حسینعلی عبدالمجیدی صفحه 221
    یکی از ضروریات نظام قضائی کشور به عنوان مامن و پناهگاه تظلمات یک ملت، این است که تمای توانش را برای تحقق عدالت به کار گیرد. شناخت علل اطاله ی دادرسی و تلاش در جهت کاهش این معضل، گامی شایسته و بایسته در جهت تحقق این هدف متعالی خواهد بود. باتوجه به اهمیت امر مزبور از سویی شناخت مشکلات مرتبط با کادر قضائی اعم از قضات و بررسی معضلاتی از قبیل عدم تخصص و مهارت درخصوص موضوعات و ضعف در اطلاعات تئوری و صرفا تکیه بر تجربیات، و مسائل مرتبط به کارمندان وابسته به دادگستری چون کارشناسان رسمی و حتی جزئی ترین سمت مرتبط به دستگاه قضاوت چون ماموران ابلاغ و… ضروری است. از سوی دیگر بررسی مشکلاتی در خصوص قوانین از جهت کثرت و تنوع چون قوانین موجر و مستاجر و یا عدم آئین رسیدگی تخصصی در مورد دعاوی شایع تجاری و ارائه راهکارهای کارآمد در جهت رفع مشکلات مزبور و مآلا کاهش اطاله دادرسی به عنوان یکی از اهداف مهم نظام قضائی شایسته است.
    کلیدواژگان: اطاله ی دادرسی، سیستم قضائی، قضات، دادگستری، کثرت و تعدد قوانین
  • منصور محمدی توانا * صفحه 241
    شهرداری ها ازبزرگ ترین موسسات عمومی غیردولتی در سطح شهرها محسوب می شوند که نقشی اساسی در روند اداره شهرها برعهده دارند. با پیشرفت و توسعه شهر و شهرنشینی در ایران، آثار حقوقی ناشی از اجرای قوانین و طرح ها توسط شهرداری بیشتر رخ می دهد وگاهی به عنوان یک مانع جدی در مقابل عملکرد نهاد مذکور، می تواند مدت ها اجرای فعالیت ها را به تعویق اندازد و یا حتی آن ها را با شکست مواجه سازد. تعدد قوانین شهری، تداخل این قوانین با منافع خصوصی افراد وعدم نهادینه شدن تقدم حقوق عمومی بر حقوق مالکانه ضرورت بررسی قوانین وطرح های شهرداری را این بار ازحیث موانع حقوقی می طلبد. یافته ها حاکی از آن است که علت اصلی مشکلات حقوقی شهرداری ها گستردگی وتنوع اختیارات ومسولیت های آن براساس قوانین شهرداری می باشد. حیطه های مختلف ایجاد موانع حقوقی برای شهرداری ها درپنج دسته مورد بررسی قرار می گیرد؛ وظایف عمرانی، خدماتی، حفاظتی نظارتی، رفاهی ومدیریت منابع. افزایش گستره وظایف شهرداری ها ازیک سو وپیچیدگی تعاملات آن با اشخاص حقیقی وحقوقی منجر به شکل گیری درگیری های قضایی مختلفی برای شهرداری شده وباعث می شود پای شهرداری گاه به عنوان خواهان وگاه به عنوان خوانده به محاکم قضایی باز شود. نتایج نشان می دهد نگرش به مشکلات حقوقی شهرداری ها تنها از دریچه علم حقوق نمی تواند کافی باشد. این امر برگرفته شده ازتمام ابعاد شهراست. بنابراین حل آن وابسته به بهره گیری ازتمامی نیروهای موجود درشهر است. بازنگری قوانین شهرداری درجهت انطباق با نیازهای فعلی، افزایش تعامل شهرداری ها با نهادهای قضایی و ارتقاء فرهنگ عمومی در راستای افزایش مشارکت ها درطرح های شهرداری می تواند از راهکارهای کاهش مشکلات حقوقی در شهرداری ها باشد.
  • مهدی شیداییان، سیدجعفر اسحاقی صفحه 267
    اصطلاح «حقوق عامه» در فقه امامیه، حقوق اساسی و حقوق کیفری شکلی ایران به کار رفته است ولی در هیچ یک از این ساحت ها تعریف روشنی از آن ارائه نشده است. این نوشتار در پی شناخت مفهوم این اصطلاح در این سه عرصه است و به مقایسه آن با اصطلاحات رقیبی چون «حقوق شهروندی» و «حقوق بشر» در ساحت حقوق و «حق الله » و «حق الناس» در ساحت فقه می پردازد. «حقوق عامه» در قوانین کیفری شکلی به معنای حق جامعه بر امنیت و آسایش شهروندان که حقی جمعی است به کار رفته ولی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران این اصطلاح را به معنای موسعی اعم از حقوق فردی و جمعی به کار برده است. درحال حاضر اطلاق عنوان «حقوق شهروندی» بر مصادیق «حقوق عامه» در حقوق ایران ناصحیح به نظر نمی رسد. همچنین در فقه امامیه با چهار مفهوم از حقوق عامه مواجه هستیم که قدر جامع این مفاهیم را می توان نوعی حق انتفاع دانست که در امور مادی نظیر اموال عمومی و امور غیرمادی نظیر امنیت عمومی برای عموم مسلمین به رسمیت شناخته شده است و شارع راضی به اهمال در آن نیست و به سبب فقدان متولی خاص، حاکم مسلمین موظف به پاسداری از آن بر اساس مصلحت عمومی است، و تک تک مسلمانان نیز حق دارند مدعی احقاق و مانع از تضییع آن شوند. از این رو این نوشتار مدعی است که مفهوم حقوق عامه مطرح در حقوق ایران، با قدر جامع تعاریف چهارگانه این اصطلاح در فقه مطابقت دارد. بنابراین می توان نتیجه گرفت که حقوق شهروندی دارای مبانی متقن فقهی است.
    کلیدواژگان: حقوق عامه، حقوق شهروندی، حقوق بشر، حق الله ، حق الناس، مصلحت عمومی
  • مینا مطیری * صفحه 299
    امروزه حقیقتی انکار ناپذیر در مسیر توسعه فرآوری جهانیان قرار گرفته و آن دغدغه حفاظت از محیط زیست است که بخش اعظم ذهنیت جامعه مدرن جهانی را به خود اختصاص داده و نگرانی اندیشمندان و منفکران را به سمت و سوی تخریب غیر قابل جبران منابع حیاتی کره زمین و آلودگی های زیست محیطی به مثابه عمده ترین معضل جوامع افسار گسیخته بشری سوق داده است. توسعه روابط پیچیده اجتماعی و نوع رفتار و نحوه تعامل انسان و محیط زیست و تاثیرات منفی دخالت انسان در قواعد منظم طبیعی و بر هم زدن تعادل و تناسب محیط زیست، ضرورت حاکمیت قوانین و تضمین اجرای آنها را مسلم و محرز می سازد.
    کلیدواژگان: آلودگی.، محیط زیست، انسان، نهادهای مدنی، منابع کره زمین
  • یعقوب علیزاده، سعید رادمرد، حمید سرمدی صفحه 315
    شکنجه ازجمله مهمترین جرایم علیه حقوق بشر می باشد. مبنای عدم مشروعیت این عمل، توهین به کرامت انسانی است. هم کنوانسیون منع شکنجه و هم مقررات ناظر بر شکنجه در حقوق اسلام و ایران، شکنجه را عملی غیر انسانی و مغایر با کرامت و حیثیت انسان می دانند و ارتکاب آن را منع می کنند؛ در عین حال تفاوت های زیادی، هم در تعریف و هم در مصادیق شکنجه بین حقوق اسلام و اسناد بین الملل وجود دارد. هرچند در قانون اساسی ایران مطلق شکنجه اعم از جسمی و روانی منع شده اما در قانون مجازات اسلامی صرفا برای شکنجه بدنی تعیین مجازات شده است. از طرف دیگر در حقوق ایران برخی مجازات های بدنی مثل سنگسار، قطع عضو و شلاق وجود دارد که از نظر کمیته ضد شکنجه این نوع مجازات ها شکنجه محسوب می شوند.
    به طور کلی هر گونه ظلم، جور، قتل، تعدی، تجاوز، تعذیب، ایذاء، اهانت، تحقیر استخفاف و اضرار بدون سبب به غیرو یا علیه خود که باعث اضرار، آزار و اذیت روحی و جسمی گردد در اسلام مطلقا حرام و مرتکب آن مستحق مجازات می باشد.
    منابع اسلامی چون کتاب، سنت، عقل و اجماع به روشنی به تحریم تعذیب و شکنجه و هتک حرمت انسان دلالت دارند.
    کلیدواژگان: شکنجه، حقوق اسلام، جرم انگاری، کنوانسیون منع شکنجه