فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال بیست و سوم شماره 4 (پیاپی 86، زمستان 1396)
  • سال بیست و سوم شماره 4 (پیاپی 86، زمستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/10/21
  • تعداد عناوین: 7
|
  • حامد کمالی*، محمد یمنی دوزی سرخابی، مرتضی رضایی زاده صفحات 1-26
    هدف پژوهش حاضر تحلیل کمی و کیفی (آمیخته تشریحی) مولفه های مدیریت کلاس درس مبتنی بر تفکر انتقادی در آموزش عالی بود. در بخش کمی، پیمایش میزان لحاظ شدن شرایط پرورش تفکر انتقادی در مولفه های مدیریت کلاس درس و همچنین شناسایی استادان شاخص در این زمینه مد نظر بود. در این خصوص، از جامعه 2258 نفری دانشجویان مقطع کارشناسی علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی تعداد330 نفر با فرمول کوکران به عنوان نمونه پژوهش انتخاب و داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته دوبخشی جمع آوری شدند. نتایج آزمونهای آماری نشان داد که شرایط پرورش تفکر انتقادی در مولفه های برنامه ریزی و سازماندهی کمتر از حد متوسط، در مولفه های رهبری و انضباط بالاتر از حد متوسط و در مولفه ارزشیابی در حد متوسط لحاظ شده است. ضمن آنکه تعداد 20 استاد شاخص شناسایی شد. در بخش کیفی در چارچوب روش پدیدارشناسی و بهره گیری از روش نمونه گیری هدفمند، تجارب زیسته استادان شاخص در خصوص چگونگی مولفه های مدیریت کلاس درس مبتنی بر تفکر انتقادی با استفاده از روش مصاحبه نیمه ساختارمند بررسی و در دو سطح کدگذاری باز و محوری تحلیل شد. یافته های این بخش به شکل گیری 12 مقوله اساسی و درهم تنیده انجامید. این مقولات به عنوان ویژگی های اساسی مولفه های مدیریت کلاس درس مبتنی بر تفکر انتقادی در ارتباط با یکدیگر زمینه پرورش تفکر انتقادی دانشجویان در کلاس درس دانشگاهی را فراهم می آورند.
    کلیدواژگان: آموزش عالی، تفکر انتقادی، مدیریت کلاس درس، علوم انسانی
  • سمیرا اسفندیاری بیات، عنایت عباسی*، حسن صدیقی صفحات 27-44
    ارزیابی کلاس درس می تواند انگیزه و پیشرفت فراگیران را تحت تاثیر قرار دهد. امروزه، حوزه ارزیابی کلاسی با چالش های مختلفی مواجه است که یکی از راه های مواجهه با این چالشها بهبود ادراک دانشجویان از نظام ارزیابی کلاسی است. هدف این پژوهش بررسی ادراک دانشجویان کشاورزی از محیط ارزیابی کلاسی و ارتباط آن با پیشرفت تحصیلی آنان بود. تحقیق از نوع توصیفی- همبستگی و جامعه آماری شامل دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری کشور به تعداد 87820 نفر بود که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان و نمونه گیری تصادفی با انتساب متناسب تعداد384 نفر از دانشجویان دانشکده های کشاورزی منتخب به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار اصلی جمع آوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی ظاهری و محتوایی آن را پانلی از متخصصان ترویج و آموزش کشاورزی تایید کردند. برای سنجش پایایی ابزار تحقیق از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد که مقدار آن برای قسمتهای مختلف بین 75/0 تا 82/0 بود. بر اساس نتایج پژوهش، بین ادراک دانشجویان از ساختار ارزیابی کلاسی تبحرمحور و یادگیری خودراهبر رابطه مثبت و معنا دار وجود دارد. با توجه به نتایج تحلیل مسیر، ادراک دانشجویان از ساختار ارزیابی کلاسی عملکردمحور بیشترین اثر علی منفی را بر پیشرفت تحصیلی دارد. پیشنهاد می شود مسئولان آموزشی یکی از برنامه های اساسی خود را تغییر ساختار ارزیابی کلاسی از شیوه عملکردگرا به سمت تبحرمحوری قرار دهند.
    کلیدواژگان: ساختار ارزیابی کلاسی تبحرمحور، ساختار ارزیابی کلاسی عملکردمحور، یادگیری خودراهبر، پیشرفت تحصیلی، دانشجویان کشاورزی
  • نسرین اصغرزاده*، اباصلت خراسانی صفحات 45-68
    جهانی شدن تغییرات زیادی را در نهادهای مختلف به وجود آورده و به دنبال آن بین المللی شدن موجبات رشد و ترقی نظامهای آموزشی را فراهم کرده است. ضرورت و لزوم بین المللی شدن آموزش عالی امروزه در کشور ما هم احساس و این مهم در برنامه توسعه ششم دولت گنجانده شده است. تجارب کشورهای پیشرو نشان می دهد که استفاده از زبان واسط همزمان با بین المللی شدن آموزش عالی نقش مهمی در موفقیت و تسریع این پدیده دارد. این درحالی است که استفاده از زبان واسط در آموزش عالی ایران منع قانونی دارد. در این پژوهش تلاش شد تا با نمونه گیری هدفمند و مراجعه به صاحبنظران و مطلعان کلیدی آموزش عالی با روش نظریه برپایه مدل مناسبی برای زبان آموزش دانشگاهی در ایران در خصوص
    بین المللی شدن ارائه شود. در این مدل دلایل نیاز به استفاده از زبان واسط، عوامل و موانع موجود، راهبردها و پیامدهای آن ارائه شده است. نتایج به دست آمده از مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته با 28 صاحبنظر و مطلع کلیدی به ارائه این مدل 13 عاملی انجامید که پدیده اصلی آن خیزش و ارتقا کشف شد؛ بدین معنا که تکثر زبان آموزش علم موجبات خیزش و ارتقای نظام آموزش عالی ایران را در پی خواهد داشت.
    کلیدواژگان: بین المللی شدن، زبان آموزش دانشگاهی، نظریه برپایه، مدل مطلوب
  • سمیه فریدونی* صفحات 69-96
    دانشگاه بسان دستاورد جهانی نواندیش در گذار تحولات سالیان گذشته دستخوش تغییرات زیادی از جمله گسترش کمی آموزش عالی و افزایش پذیرش دانشجویان در رشته های مختلف شده و همزمان با این پدیده جهانی بافت آموزش عالی ایران نیز تغییرات مشابهی داشته است. دانشگاه در قالب نهادی اجتماعی پس از ورود به بافتهای مختلف پیامدهای اجتماعی با خود به همراه دارد که بسیاری از آنها در رده عوامل قابل مشاهده قرار نمی گیرد که گاه از نظر شاخصهای کمی نمی توان آنها را اندازه گیری کرد. از این رو، در این پژوهش برای درک پیامدهای اجتماعی گسترش کمی آموزش عالی، با استفاده از بنیان نظری تفسیرگرایی، در پژوهشی از نوع کیفی، با به کارگیری رویکردهای نظریه پردازی داده بنیاد و پژوهش مبتنی بر روایت و روش مصاحبه عمیق بدون ساختار، از سه دسته داده بخش بهره برده شد که شامل 54 مرد و زن در سه گروه عضو هیئت علمی، فعال اجتماعی و دانشجو از سه استان گیلان، قم و سیستان و بلوچستان بودند. نتایج نشان داد که بالا رفتن سطح دسترسی مردم به آموزش عالی به عنوان مطالبه ای همگانی حاصل از انباشت نسلی و مبتنی بر قانون اساسی آغازگر سیاستهای گسترش کمی بوده است که از منظر مشارکت کنندگان ردپای آن بر بالا بردن سطح آگاهی، رشد و توسعه شهری، تغییر در سبک زندگی، شکل گیری هنجارهای نوین اجتماعی، بی ارزش شدن مدرک تحصیلی و دانشگاه، کاهش چشمگیر کیفیت آموزش عالی و اثرهای آن در بحران افزایش منابع انسانی ناکارآمد و افزایش بیکاری های منطقه ای دیده می شود.
    کلیدواژگان: آموزش عالی، نهاد اجتماعی، گسترش کمی، پیامدهای اجتماعی، نظریه پردازی داده بنیاد
  • سیاوش طالع پسند*، یوسف کشاورز، زینب سادات فاطمی نسب صفحات 97-120
    سیمای جدیدی از مفهوم شهروندی با عنوان شهروند جهانی در حال شکل گیری و تکامل است. پژوهش حاضر با هدف تهیه و رواسازی مقیاسی برای اندازه گیری نگرش دانشجویان به مفهوم شهروند جهانی انجام شد. جامعه آماری دانشجویان دانشگاه سمنان در سال تحصیلی 1394-95 بودند (15214=N). شرکت کنندگان 460 دانشجو بودند که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای از تمام دانشکده های این دانشگاه انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه 37 سوالی مدل مفهومی شهروند جهانی مورایس و آگدن بود. داده ها با روش تحلیل عاملی تاییدی تحلیل شدند. چهار مدل رقیب شامل مدل تک عاملی، مدل هشت عاملی مرتبه اول، مدل هشت عامل مرتبه یکم با سه عامل مرتبه دوم، مدل هشت عامل مرتبه یکم با سه عامل مرتبه دوم و یک عامل مرتبه سوم آزمون شد. یافته ها نشان داد که یک مدل عاملی مرتبه دوم شامل هشت عامل مرتبه یک در سه عامل مرتبه دوم از برازندگی و ایجاز مناسب نسبت به سایر مدلهای رقیب برخوردار است. بدین ترتیب سازه شهروند جهانی با سه بعد کلی مسئولیت اجتماعی، صلاحیت جهانی و مشارکت مدنی جهانی می تواند ابزاری مناسب برای سنجش نگرش دانشجویان به موضوع شهروند جهانی در نظر گرفته شود
    کلیدواژگان: جهانی شدن، شهروند جهانی، آموزش عالی، آموزش شهروندی جهانی
  • فریبا غلامی چهکند، اعظم محمدزاده قصر*، محمود سعیدی رضوانی صفحات 121-143
    هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین دینداری، منبع کنترل دانشجویان و نگرش آنان به آینده شغلی شان بود. این پژوهش در زمره پژوهشهای همبستگی به شمار می رود. جامعه آماری دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد و نمونه پژوهش با توجه به جدول مورگان، تعداد 375 دانشجو بودند که به شیوه سهمیه ای انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه سنجه دینداری توسلی، پرسشنامه منبع کنترل لونسون و پرسشنامه محقق ساخته نگرش به آینده شغلی بود. یافته ها با استفاده از نرم افزارهای SPSSو LISREL تحلیل شد و نتایج نشان داد که نگرش دانشجویان به آینده شغلی شان با میزان دینداری و منبع کنترل درونی همبستگی مثبت و معنادار دارد. همچنین نگرش دانشجویان به آینده شغلی با توجه به دینداری و منبع کنترل پیش بینی پذیر است؛ دانشجویانی که دیندارتر و صاحب منبع کنترل درونی بودند، نگرش مثبت تری به آینده شغلی داشتند و در نقطه مقابل، نگرش مثبت به آینده شغلی کمتر مشاهده شد. پیشنهاد می شود در برنامه درسی فوق برنامه دانشگاه ها در خصوص دینداری و اصلاح منبع کنترل دانشجویان برای موفقیت در زندگی به ویژه بحث اشتغال برنامه ریزی صورت گیرد.
    کلیدواژگان: دینداری، منبع کنترل، کنترل درونی، کنترل بیرونی، نگرش به آینده شغلی
  • ابوالقاسم مهدوی، زینب پیروزراهی* صفحات 145-162
    هدف از این پژوهش ارزیابی نرخ بازده خصوصی تحصیلات تکمیلی در ایران با استفاده از مدلهای چندسطحی بود و سعی شد با به کارگیری تابع دریافتی مینسر و روش تحلیل چندسطحی، میزان تاثیر تحصیلات تکمیلی دانشگاهی بر درآمد شاغلان با استفاده از آمارهای هزینه-درآمد خانوار در سال 1392 بررسی شود. در روش تحلیل چندسطحی به کار برده شده، گروه های عمده فعالیت به عنوان واحدهای سطح دوم در نظر گرفته شدند، ضمن آنکه سعی شد با اندازه گیری متوسط سالهای غیر شاغل بودن افراد بعد از اتمام تحصیلات و تعدیل سالهای فراغت از تحصیل، تخمین های مربوط به سالهای سابقه کاری به واقعیت نزدیک تر شود. مهم ترین نتایج تحقیق نشان داد که داده های مورد نظر ساختار سلسله مراتبی دارند. همچنین تحصیلات تکمیلی بر درآمد حاصل از شغل افراد تاثیر مثبت دارد و میزان این تاثیرگذاری برای هر سال اضافی تحصیلات تکمیلی حدود 3/12 درصد است که نرخی بیش از هزینه فرصت از دست رفته در نظر گرفته شده برای آموزش در کشورهای در حال توسعه (10 درصد) و میزان تاثیر تجربه کاری بر دریافتی ها (6/2 درصد) را نشان می دهد. این امر فارق از سایر انگیزه های ورود به این دوره ها، توجیه پذیری اقتصادی - از نظر فردی- این مقاطع را نشان می دهد. همچنین شاغلان دارای مدارک تحصیلات تکمیلی در شهرها 4/21 درصد بیش از گروه مشابه در روستاها دریافتی دارند که این امر می تواند توجیه کننده خروج نیروی انسانی با تحصیلات بالا از روستاها باشد. در نهایت، بازده هر سال اضافی تحصیلات تکمیلی از بازده هر سال اضافی آموزش عالی بیشتر است.
    کلیدواژگان: تابع مینسر، بازده آموزش، تحصیلات تکمیلی، آموزش عالی، تحلیل چندسطحی
|
  • Hamed Kamali *, Mohammad Yamani Dozi Sorkhabi, Morteza Rezaezadeh Pages 1-26
    The purpose of this study was quantitative and qualitative analysis (anatomical blend) of classroom management components based on critical thinking in higher education. In the quantitative section, the survey focused on the extent to which the conditions for developing critical thinking in the classroom management component were considered, as well as the identification of distinguish professors in this field. Hereof, 330 people were selected by the Cochran formula as a research sample from a population of 2258 undergraduate humanitie's students at Shahid Beheshti University. A two-part questionnaire was used for collecting data. The results of statistical tests showed that the conditions for developing critical thinking in planning and organizing components are less than average, in the components of leadership and discipline are higher than average and in the evaluation component is considered moderate. In addition, 20 distinguished professors were identified. In the qualitative section, in the framework of the phenomenological method and using the purposeful sampling method, the living experiences of distinguished professors about the manners of classroom management components based on critical-thinking were investigated using semi-structured interview technique at two levels of open and axial coding. The findings of this section led to the formation of 12 fundamental and interconnected categories. These categories provide fundamental characteristics of classroom management components based on critical thinking to develop student's critical thinking in the classroom
    Keywords: Higher education, Critical thinking, Classroom management, Humanities, Iran
  • Samira Esfandiyari Bayat, Enayat Abbasi*, Hasan Sadighi Pages 27-44
    lassroom assessment can influence learner's motivation and achievement. Today, the field of classroom assessment faces different challenges. One way of dealing with these challenges is improving student's perceptions of classroom assessment system. The present study aimed to investigate perceptions of classroom assessment environment and its relationship with agricultural students’ academic achievement. The study was a descriptive-correlation survey. Statistical population consisted of all master and doctoral degree students of public universities in Iran (N=87820). Using Krejcie and Morgan’s table and stratified random sampling method 384 students were selected. The main tool for data collection was a researcher made questionnaire. Its face and content validity were confirmed by a panel of agricultural extension and education experts. In order to assess the reliability of the questionnaire Cronbach’s alpha coefficient was calculated for different parts (0.75 - 0.82). According to the results, there were a positive and significant relation between students’ perceptions of learning-oriented assessment environment and self-directed learning. According to the path analysis results, the students’ perceptions of performance-oriented structural assessment had the most causal negative impact on academic achievement. It is recommended that the educational officials adopt one of their crucial programs on changing from performance-oriented evaluation methods to learning-oriented
    Keywords: Learning, oriented class structural assessment, Performance, oriented assessment class, Self, directed learning, Academic achievement, Agricultural students
  • Nasrin Asgharzadeh*, Abasalt Khorasani Pages 45-68
    Globalisation has caused a lot of changes in different institutions. Subsequently internationalization has made many development and advancement in educational systems. Nowadays, necessity and importance of internationalization are felt in our country and it is included in Iranian government Sixth Development Plan. Experiences of developed and pioneer countries show that using an international language as a medium of instruction, alongside internationalization, has a significant role in the success and acceleration of this phenomenon. Whereas, the use of the interface language in Iran's higher education is prohibited. Using a purposive sampling method, grounded theory and interviewing key informants, the researcher tried to present a proper model for the language of instruction in Iran’s universities in the event of internationalization. In this model, the reasons for using the interface language, existing factors and barriers, their strategies and implications are presented. The result of 28 deep and semi-structured interviews with 28 scholars and key informants led to a 13 factors model that its main phenomenon is upgrading. It means that diversity in the language of instruction makes rising and upgrading in Iran’s higher education system
    Keywords: Internationalization, Academic language, Grounded theory, Desirable model
  • Somaye Fereidouni* Pages 69-96
    University, as an achievement of modern world, has experienced broad range of changes like quantitative expansion of higher education institutions and increasing number of students in different majors. Simultaneously, with this global phenomenon, the context of Iranian higher education had same changes as well. The university, in the form of a social institution, has social implications after entering various contexts which many of them are not visible and measurable by quantitative indicators. Therefore, to understand the social implications of quantitative expansion of higher education, a theory based interpretation research method was designed. A qualitative research approach, grounded theory methodology, and unstructured- interviews were applied. In this research, 54 informers from three groups of social activists, university students and faculties in three province of Guilan, Ghom, and Sistan and Baluchistan were participated. The results showed that increasing access to higher education as a public demand, generational accumulation and constitution was the initiator of quantitative expansionary policies in Iran. According to participant's points of view, these policies resulted in improving people conciseness, urban development, significantly lowering the quality of higher education, changes on life style, devalue of degree and university, inefficient human resources cricis and increasing regional unemployment which known as social consequences of higher education expansion
    Keywords: Higher education, Social institution, Quantitative expansion, Social consequences, Grounded theory, Iran
  • S. Talepasand*, Y. Keshavarz, Z. Fateminasab Pages 97-120
    A new feature of citizenship concept, as a global citizen, is emerging and evolving. The aim of this study was to validate a measure for student's attitudes toward the concept of global citizenship. The population of the study was students from Semnan University in 2016-17 academic year (N=15214). Participants were 460 students that were randomly selected from all colleges at Semnan University. The research instrument was Moraes and Ogden Global Citizen Model (2011), a 37-item questionnaire. Data were analyzed by confirmatory factor analysis. Four competing models including the one-factor model; the eight first-order factor model; the eight first-order factor model with the three second-order factor; the eight first-order factor model with the three second-order factors and the one third-order factor were examined. The results showed that the second-order factor model including the eight first-order factors in the three second-order factors had a favorable fit compared to other competing models. Thus, the three-dimensional construct of global citizen including social responsibility, global competence, and global civic engagement can be an appropriate tool for measuring the student’s attitudes toward the global citizenship concept
  • Fariba Gholami Chahkand, Azam Mohammadzade Ghasr*, Mahmoud Saeedy Rezvani Pages 121-143
    The aim of this study was to investigate the relation between student's religiosity, locus of control and attitude toward their future career. The research was a descriptive- correlation study. For this purpose, Tavasoli religiosity questionnaire, Levenson locus of control questionnaire, and a researcher made questionnaire to measure attitude towards future career were used. The statistical population was all students at Ferdowsi University of Mashhad. The research sample, according to Morgan table, was 375 students that were selected through quota sampling method. Data were analyzed by the SPSS and LISREL software. Results showed that there is positive and significant relationship between the student's attitude toward future career and religiosity and internal locus of control. Attitude toward future career is predictable through religiosity and locus of control. The students who were more religious and had internal locus of control, had more positive attitude toward their future career. It is recommended that planning considered for extra-curricular programs in universities about religiosity and reforming the locus of control for success in life, particularly employment
    Keywords: Religiosity, Locus of control, Internal control, External control, Attitude toward the future career
  • Abolghasem Mahdavi, Zeynab Piroozrahi* Pages 145-162
    The purpose of this study was to examine graduate studies private rate of return in Iran by using multilevel models. Using latest statistics, applying a multilevel analysis and Mincer earnings function, the effect of university graduate education on employed earnings was investigated. In multilevel analysis method used, major groups activities are considered as second level units. Meanwhile, by measuring the average years of individuals’ unemployment after completing education and adjusting the years after graduation, the estimates of the years of work experience considered to be closer to reality. The most important results of the study showed that the data have a hierarchical structure. In addition, graduate studies have a positive impact on job earnings and the rate of the impact for each additional year of education is 12.3% - a rate that exceeds the opportunity cost of education in developing countries (10%). The study also indicated that the effect of work experience on earnings is 2.6%. This goes beyond the other incentives to enter graduate studies. This result showed the individual's economic justification. Employees earnings with graduate degrees in urban areas was 21.4% more than the same group in rural areas, justifying the migration of labor force with graduate degrees to urban areas. Lastly, the return of each additional year of graduate studies is more than the return of each additional year of higher education
    Keywords: Mincer function, Return of education, Graduate studies, Higher education, Multilevel analysis, Iran