فهرست مطالب

خانواده پژوهی - پیاپی 54 (تابستان 1397)
  • پیاپی 54 (تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/06/06
  • تعداد عناوین: 7
|
  • عباس ذبیح زاده باغلویی *، محمدعلی مظاهری، جواد حاتمی، لیلی پناغی، نیره قشنگ صفحات 160-181
    ارتباط درمانی یکی از مهم ترین عوامل تعیین کننده ی موفقیت درمانی است. هدف از این مطالعه بررسی ادراک زوجین ایرانی از حریم خصوصی زناشویی در ارتباط درمانی با روان درمانگر بود. مطالعه ی حاضر، پژوهشی کیفی به روش تحلیل موضوعی مکنون بود. این پژوهش با استفاده از مصاحبه ی نیمه ساخت یافته ی چهره به چهره و نمونه گیری هدفمند انجام شده است. 30 فرد متاهل (15 زن و 15 مرد) ساکن در شهر تهران که حداقل سه سال از زندگی زناشویی آن ها سپری شده بود، دیدگاه شان پیرامون ملزومات صیانت از حریم زناشویی خود در ارتباط درمانی با روان درمانگر را به اشتراک گزاردند. راهبرد شش مرحله ای براون و کلارک (2006) برای استخراج درون مایه ها مورد استفاده قرار گرفت. نتایج این تحقیق در قالب سه درون مایه سایبانی، نه درون مایهو چهار درون مایه فرعی طبقه بندی شدند. درون مایه های سایبانی عبارتند از: محرمیت، تخصص و مرز در ارتباط درمانی. نتایج این مطالعه ضمن برجسته نمودن اقبال عمومی نسبت به نقش روان شناس در تقلیل آلام روحی و مشکلات زناشویی در جامعه ی ایرانی، بیانگر اهمیت برخی مولفه های فرهنگ بسته در شکل گیری یک ارتباط درمانی موثر و ملزومات صیانت از حریم خصوصی زناشویی در روان درمانی است.
    کلیدواژگان: ارتباط درمانی، حریم خصوصی زناشویی، فرهنگ
  • نگار بهمنی، عذرا اعتمادی *، سید احمد احمدی، مریم فاتحی زاده صفحات 183-199
    هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی مشاوره زوجی مبتنی بر مدل سرخوردگی کایزر بر کاهش سرخوردگی زناشویی زوجین است. روش پژوهش نیمه تجربی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه گواه است. جامعه آماری شامل زوجین مراجعه کننده به مرکز مشاوره دانشگاه تهران در سال 96-95 بود که براساس مصاحبه و پرسشنامه بعنوان زوجین دارای سرخوردگی زناشویی انتخاب شدند. نمونه شامل 16 زوج هستند که به صورت هدفمند برگزیده و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. گروه آزمایش مشاوره زوجی مبتنی بر مدل سرخوردگی کایزر را در 11 جلسه 2 ساعته دریافت کردند. گروه گواه نیز در فهرست انتظار قرار داشتند. جمع آوری داده ها با استفاده از پرسشنامه سرخوردگی زناشویی کایزر انجام شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل واریانس دوعاملی با اندازه گیری مکرر استفاده شد. یافته ها نشان داد که بین زوجینی که در مداخله را دریافت کرده بودند و زوجین گروه گواه تفاوت معناداری در میزان سرخوردگی زناشویی وجود دارد. با توجه به نتایج این پژوهش می توان گفت مشاوره زوجی مبتنی بر مدل سرخوردگی کایزر می تواند در کاهش سرخوردگی زناشویی اثربخش باشد. از اینرو، این شیوه مشاوره زوجی می تواند به نحو موثری توسط متخصصین حوزه خانواده جهت درمان سرخوردگی زناشویی مورد استفاده قرار بگیرد.
    کلیدواژگان: مشاوره زوجی مبتنی بر مدل سرخوردگی کایزر، سرخوردگی زناشویی، زوجین
  • وفا مصطفی *، هاجر فلاح زاده، ریحانه رضاپور فریدیان صفحات 201-220
    هدف پژوهش حاضر، تعیین نقش عزت نفس و ادراک از سبک های فرزندپروری والدین در پیش بینی سبک های مراقبت گری دانشجویان متاهل بود. پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان مرد متاهل دانشگاه شهید بهشتی تهران در سال 1395 است که به روش نمونه گیری در دسترس تعداد 245 نفر از آن ها انتخاب شده و به ابزارهای مراقبت گری، مقیاس عزت نفس و سبک های فرزندپروری والدینی ادراک شده پاسخ دادند. پس از اجرای پرسش نامه ها، اطلاعات جمع آوری شده به وسیله شاخص های آمار توصیفی و هم چنین روش های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیری مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که عزت نفس و صمیمیت عاطفی، ابعاد مجاورت و حساسیت را به صورت مثبت و معنادار، و طرد، ابعاد مجاورت و حساسیت را به صورت منفی و معناداری پیش بینی می کنند (05/0P<). هم چنین نتایج نشان داد که عزت نفس، فزون حمایتگری و صمیمیت عاطفی، بعد کنترل را به صورت منفی و معنادار و طرد، بعد کنترل را به صورت مثبت و معناداری پیش بینی می کنند (05/0P<). هم چنین نتایج نشان داد که عزت نفس و صمیمیت عاطفی، بعد وسواس را به صورت منفی و معناداری پیش بینی می کنند (05/0P<). یافته ها مورد بحث قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: سبک های مراقبت گری، عزت-نفس، سبک های فرزندپروری ادراک شده
  • حامد طهرانی مقدم، محمد مهدی شریعت باقری* صفحات 221-235
    پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه عملکرد خانواده با مسئولیت پذیری و ارضای نیازهای روانی پایه دانش آموزان پسر دبیرستانی انجام شد. در این پژوهش توصیفی پیمایشی و از نوع همبستگی جامعه آماری دانش آموزان پسر دبیرستانی منطقه 1 شهر تهران بودند که بر اساس فرمول کوکران 362 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. روش نمونه گیری تصادفی خوشه ایبود. بدین منظور از کل دبیرستان های دولتی پسرانه منطقه 1 شهر تهران 5 مدرسه و از هر مدرسه دو کلاس به تصادف انتخاب شد و سپس از دانش آموزانی که در این کلاسها حضور داشتند، به صورت تصافی ساده دانش آموزان به عنوان نمونه انتخاب شدند. از سه پرسش نامه سنجش عملکرد خانواده (FAD) مک مستر، مسئولیت پذیری نعمتی (1387) و ارضا نیازهای روانی گاردیادسی و رایان (2000) برای جمع آوری اطلاعات استفاده شد. نتایج نشان داد عملکرد خانواده بر مسئولیت پذیری و ارضای نیازهای روانی پایه در دانش آموزان پسردبیرستانی تاثیر دارد. همچنین بین عملکرد خانواده و ابعاد هفتگانه آن (کارکرد، حل مساله، ارتباط، نقش ها و مسئولیت ها، آمیختگی رفتار ، کنترل رفتار، پاسخگویی عاطفی) با مسئولیت پذیری و ارضای نیازهای روانی پایه دانش آموزان ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
    کلیدواژگان: عملکرد خانواده، مسئولیت پذیری، ارضای نیازهای روانی پایه، دانش آموزان
  • فرزانه کوثری، مریم اسماعیلی نسب* صفحات 237-251
    هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه سبک تنظیم شناختی هیجان مادران با نحوه واکنش آن‏ها به هیجانات منفی کودکان بود. به این منظور، 400 نفر از مادران دارای کودک 3 تا 6 سال به روش نمونه‎گیری چندمرحله‏ای انتخاب شدند و توسط پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان (CERQ) ، پرسشنامه واکنش‏های والدین به هیجانات منفی کودکان (CCNES) و پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاکی از آن بود که بین سبک ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان مادران با واکنش‏های غیرحمایت گرایانه آن‏ها به هیجانات منفی کودکان رابطه مثبت معنی‎دار وجود دارد. هم چنین بین سبک سازگارانه‏ تنظیم شناختی هیجان مادران با واکنش‏های حمایت گرایانه‏ آن‏ها به هیجانات منفی کودکان رابطه مثبت معنی‎دار وجود دارد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که سبک‏های ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان مادران پیش‏بینی کننده 9 درصد از نوسانات واکنش‏های غیرحمایت گرایانه آن‏ها در برابر هیجانات منفی کودکان است و هم چنین سبک‏های سازگارانه تنظیم شناختی هیجان مادران پیش‏بینی کننده 8 درصد از نوسانات واکنش‏های حمایت گرایانه آن‏ها در برابر هیجانات منفی کودکان است. نتایج پژوهش حاضر بیانگر آن است که سبک تنظیم شناختی هیجان مادران، می تواند میزانی از واکنش آن‎ها به هیجانات منفی کودکانشان را پیش‎بینی کند. این یافته می تواند در مداخلات مربوط به بهبود شیوه‎های والدگری مدنظر قرار گیرد.
    کلیدواژگان: تنظیم شناختی هیجان، واکنش به هیجانات منفی کودکان، مادر، کودک
  • علیرضا عالی پناه *، مهرانگیز شاهمرادی زواره صفحات 253-276
    از جمله حقوق غیرمالی مهم ناشی از نکاح، اقتدار (ولایت) ابوین بر فرزندان است. در حقوق ایران، ولایت پدر در خانواده بیشتر از مادر است و ولایت پدر بر تزویج اولاد صغیر، شرط بودن اذن وی در صحت ازدواج دوشیزه رشید و تحمیل تابعیت پدر بر فرزندان، از اختصاصات پدر است. با این همه، امر تربیت و تادیب فرزندان، ملاقات و امتثال اوامر و احترام، به پدر اختصاص ندارد و در مورد حضانت نیز قانون گذار به توازن حقوقی والدین نظر داشته است. در مقابل، حقوق پیشین فرانسه به قدرت مطلق پدری در خانواده معتقد و در این زمینه برای مادر جایگاه ویژه ای قایل نبود. اما با تصویب قانون 1971 میلادی، مادر نیز در کنار پدر دارای اقتدار مستقلی گردید و اقتدار ابوینی، جایگزین قدرت مطلق پدر در خانواده شد. بنابر این، نظم حقوقی کنونی ایران درباره اقتدار ابوین، در میانه نظم حقوقی پیشین و کنونی فرانسه قرار دارد. نوشتار حاضر، با رویکردی تطبیقی و روش توصیفی- تحلیلی، درصدد است که حدود اقتدار ابوین بر فرزندان در ایران را بررسی کند و وجوه تشابه و افتراق آن را با حقوق فرانسه مورد سنجش قرار دهد و با لحاظ تحولات اجتماعی، الگوی مناسبی برای تحولات حقوقی احتمالی در این زمینه ارایه دهد.
    کلیدواژگان: الگوی حقوقی مدیریت خانواده، قدرت پدری، اقتدار ابوینی، حقوق غیرمالی پدر
  • مریم امینی فسخودی *، مهرداد محمدیان، ماهرخ فتحی صفحات 277-293
    مادران کودکان دارای اختلال طیف اتیسم با فشارها و چالش های مهمی روبرو هستند. با این وجود، تحقیقات محدودی به شکل موثر در رابطه با درماندگی و مشکلات سازگاری آن ها صورت گرفته است. بنابراین هدف پژوهش حاضر، اثربخشی درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد در کاهش مشکلات روان شناختی مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم بود. پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش کلیه مادارن دارای کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم مراجعه کننده به انستیتو روان پزشکی و روانشناسی بالینی تهران در سال 1395 بودند که از میان آن ها 30 مادر به روش نمونه گیری هدفمند بر اساس تشخیص متخصص و انجام مصاحبه بالینی انتخاب شدند. سپس، شرکت کنندگان به شکل تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزارهای این پژوهش شامل اطلاعات جمعیت شناختی، پرسشنامه افسردگی، اضطراب و استرس (DASS) ، جنبه های مثبت مراقبت کردن (PAC) ، پنج جنبه ذهن آگاهی (FFMQ) و پذیرش و عمل (AAQ) بود که شرکت کنندگان در مراحل پیش آزمون و پس آزمون تکمیل نمودند. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از روش های آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس استفاده گردید. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که آموزش مبتنی بر تعهد و پذیرش در کاهش مشکلات روان شناختی گروه آزمایش در مرحله پس آزمون موثر است (0005/0 p<). درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد می تواند در بهبودی سلامت روانی مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم مفید باشد
    کلیدواژگان: مادران کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم، درمان گروهی مبتنی بر تعهد و پذیرش، استرس، افسردگی، اضطراب، جنبه های مثبت مراقبت کردن، پذیرش و عمل و ذهن آگاهی
|
  • Mohammadali Mazaheri, Javad Hatami, Leili Panaghi, Nayere Ghashang, Abbas Zabihzadeh * Pages 160-181
    Therapeutic communication is one of the most important determinants of treatment success. The aim of this study was to evaluate the perception of Iranian couples to marital privacy in therapeutic communication with psychotherapist. The present study was a qualitative research using Latent Thematic Analysis method. This research performed with face to face semi-structural interview and targeted sampling method. 30 married persons (15 women and 15 men) living in Tehran who had spent at least three years of their married life, discussed their viewpoints about requirements of the protection of marital privacy in therapeutic communication with psychotherapist. The six phase strategy of Brown and Clark (2006) was used to extract themes. After analyzing the results, five main themes were extracted which each have been multiple sub-theme. The main themes are: confidentiality of psychotherapist, expertise, moralization, gender homogeneity of therapist and patient, and marital privacy in therapeutic communication: Do's and Don'ts. The results of this study highlight the public interest about the role of psychologists in reducing psychological distress and marital problems in the Iranian community, express the importance of culture-bound elements in the development of an effective therapeutic communication and the necessity of protecting the privacy of the marital psychotherapy as well.
    Keywords: therapeutic communication, marital privacy, culture
  • Ozra Etemadi * Pages 183-199
    The aim of the present research is to study the effectiveness of Kayser’s disaffection model on the reduction of marital disaffection in couples. The research method is quasi-experimental with pretest, posttest and follow-up control group design. The population consisted of couples that had visited counseling center of the University of Tehran in the years 2016-2017 and were selected as couples with marital disaffection according to interview and questionnaire. Sample included 16 purposefully selected couples that were assigned to treatment and control groups randomly. The treatment group received marital con- sultation based on Kayser’s disaffection model in eleven 2-hour long sessions. The control group was in the waiting list. Data was collected using Kayser’s marital disaffection questionnaire. For data analy-sis, repeated measures two-factor analysis of variance was used. Findings indicated that there was significant difference in the level of marital disaffection between couples who had received intervention and couples in the control group. The results of this research demonstrate that marital consultation based on Kayser’s disaffection model can effectively reduce marital disaffection. Therefore, this marital consultation method can be used effectively by experts in the field of family studies for treatment of marital disaffection.
    Keywords: Marital Counseling, Kayser?s Disaffection Model, Marital Disaffection, Couples
  • Vafa Mostafa *, Hajar Falahzade, Reyhane Rezapour Faridian Pages 201-220
    Aim: Caregiving styles have been conceptualized as supportive, affective and compassionate behaviors among couples, which includes emotional access and responsiveness, caring responsiveness and interaction with the partner. The purpose of this study was to determine the role of self-esteem and perception of parental parenting styles of married students in predicting their careging styles.
    Methods
    this is a descriptive correlational study. The statistical population of the present study was all married male students of shahid beheshti university of Tehran in 2016. That 245 of them were selected by available sampling method and they completed the Caregiving Inventory (Kunce & Shaver, 1994), Self-Esteem Scale (Rosenberg, 1965) and Perceived Parenting Styles (Dirik, Yorulmaz & Karanci, 2015). The data were analyzed by pearson correlation and multivariate regression. Findings: The results showed that self-esteem, warmth and emotional intimacy, predicts the proximity and sensitivity positively and significantly, and the rejection, negatively and significantly predicts the proximity and sensitivity (p<0.05). The results also showed that self-esteem, overprotection and emotional intimacy predicts the control negatively and significantly, and the rejection, predicts the control positively and significantly (p<0.05). The results also showed that self-esteem and emotional intimacy predicts obsessive negatively and significantly (p<0.05).
    Conclusion
    The results of this study indicate that self-esteem and perception of parental parenting styles play an important role in predicting the caregiving styles of married people. Therefore, by enhancing self-esteem and correct the parenting styles, can prevent the formation of poor caregiving styles in the next generation.
    Keywords: Caring Styles, Self-Esteem, Perceived Parenting Styles
  • Hamed Tehrani Moghadam, Mohammad Mehdi Shariat Baqeri, Dr* Pages 221-235
    The purpose of this study was to investigate the relationship between family function and responsibility and satisfaction of basic psychological needs of high school male students. In this descriptive study, the correlation between the statistical population of the high school male students in district 1 of Tehran was 362 as the sample based on Cochran formula. A random cluster sampling method was used. For the purpose of this study, all male secondary schools in District 1 of Tehran were selected from 5 schools and two schools were randomly selected from each school. Then, students who were attending these classes were provided with simple refinement of the students Selected as samples. The McDemester Family Factor Questionnaire (FAD), Negative Responsibility (2008) and satisfaction of Garcia, Dace and Ryan (2000) psychological needs were used to collect information. The results showed that family function affects the responsiveness and satisfaction of basic psychological needs in high school students. There is also a positive and significant relationship between family function and its seven dimensions (function, problem solving, communication, roles and responsibilities, behavior blending, behavior control, emotional responsiveness) with responsibility and satisfaction of the students' basic psychological needs.
    Keywords: family function, accountability, basic psychological needs, students
  • Farzane Kosari, Maryam Esmaeilinasab * Pages 237-251
    The goal of current research was to assess the relationship between mothers’ cognitive emotion regulation style and their reactions to children’s negative emotions. To do so, 400 mothers that had 3 to 6 years old child were selected via multi-stage sampling and assessed by Cognitive Emotion Regulation Questionnaire (CERQ) and Coping with Children's Negative Emotions Scale (CCNES). Results indicated that mothers’ maladaptive cognitive emotion regulation have positive relation with their non-supportive reactions to children’s negative emotions and mothers’ adaptive cognitive emotion regulation have positive relation with their supportive reactions to children’s negative emotions. Regression analysis results discussed also. According to previous studies which represent cognitive emotion regulation strategies are related to mental health and the result of this study that shows the relationship of these strategies with more efficient reaction to children’s emotion, it seems interventional plans that improve mothers’ cognitive emotion regulation strategies can make better mental health for mothers and children simultaneously
    Keywords: cognitive emotion regulation, reaction to children negative emotions, mother, child
  • Alireza Alipanah *, Mehrangiz Shahmoradi Zavareh Pages 253-276
    The Parental Authority over Children is regarded as one of the most important non-financial rights resulted from marriage. Based on Iranian law, The authority of the Father is more than that of the Mother. The father's authority is on the coupling of the minor, his authorization to verify the marriage of Miss and the imposition of father's nationality on the children are idiosyncratic to the father. However, the right of training and meeting the children are not merely attributed to the father. In the case of child custody, the legislator has also balanced the parental rights. In contrast in France, the absolute Paternal Power in the past was replaced by the Parental Authority through the Act 1971 by attributing to the mother an Independent Authority along with the father. Thus, the present situation of Iran lies in the midst of the past and present legal order of France. This paper seeks to study the limitations of the authority of both parents over children in Iran and to examine the similarities and differences with French law in order to present a suitable model for Iran.
    Keywords: Legal Patterns of Family Management, Paternal power, Parental Authority, Father's non financial rights
  • Maryam Amini Fasakhoudi *, Mehrdad Mohamadian, Mahrokh Fathi Pages 277-293
    Background and Aim
    Mothers of children diagnosed with Autism Spectrum Disorder face significant stressors and challenges; however, little research has investigated ways to effectively address their psychological distress and adjustment issues. Therefore, the purpose of this study was to determine the effectiveness of Acceptance and commitment therapy in reducing the psychological problems of mothers of children with autism spectrum disorder.
    Method
    The present study was a sub - experimental study with pre-test and post-test design and a control group. The study statistical population included all the mothers of children with autism spectrum disorder referred to Psychiatry Institute of Tehran in 2016 who overall, 30 mothers were selected through purposive non-random sampling method based on specialist diagnosis, and clinical interview. Then participants were randomly allocated into two experimental and control groups. The instrumentals of this study were Acceptance and Action Questionnaire, Depression Anxiety Stress Scale, Positive Aspects of Caregiving, and Five Facet Mindfulness Questionnaire who participants completed in pre-test and post-test. Descriptive statistical methods and covariance analysis were used for analysis of the data.
    Results
    The results of covariance analysis showed that Group- based Acceptance and Commitment Therapy was effective in reducing Psychological Problems of experimental group in post- test stage (P< 0005/0).
    Conclusions
    Group- based Acceptance and Commitment Therapy can be effective in improving mental health of mothers of autistic children.
    Keywords: Mothers of Children Diagnosed with Autism Spectrum Disorder, Mindfulness, Positive Aspects of Caregiving, Acceptance, Action, Depression, Anxiety, Stress, Group- based Acceptance, Commitment Therapy