فهرست مطالب

پژوهش های مالیه اسلامی - سال دوم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • سال دوم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/12/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • زینب بیابانی * صفحات 9-16
    امروزه در بازارهای مالی جهان ابزارهای متنوعی به چشم می خورند که این تنوع، نمادی از پویایی اقتصاد در کشورها محسوب می شود. برای بهره مندی از اوراق و ابزارهای جدید، باید جنبه های مختلف این ابزارها و ریسک های مرتبط با آنها به طور کامل مورد توجه قرار گیرد تا در هنگام اجرا به سرمایه گذاران و کاربران آن، ضرر و آسیبی وارد نگردد. یکی از ابزارهای مالی جدید در حوزه اسلامی، اوراق مرابحه می باشد. در این تحقیق ابتدا بر ابعاد فقهی - حقوقی و ریسک های اوراق مرابحه مروری شده است. پس از بیان تاریخچه اوراق مرابحه در ایران و استخراج فراوانی انتشار این ابزار نوین مالی در بازارهای مالی ایران، میزان انتشار این اوراق با اوراق اجاره مورد مقایسه قرار گرفته شده و وضعیت انتشار این اوراق نسبت به کل انواع صکوک منتشر شده در دوران گذشته مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش که با استفاده از شیوه کتابخانه ای و استفاده از منابع الکترونیکی به دست آمده است به دنبال پاسخ به این سوال است که آیا اوراق مرابحه با داشتن مزایای بسیار در بازارهای مالی ایران مورد استقبال قرار گرفته است یا خیر؟ نتایج این بررسی نشان می دهد که به دلیل فقدان جذابیت برای ورود سرمایه گذاران به بازار مالی ایران، برای این اوراق سهم چندانی وجود ندارد. لذا ضروری است اقداماتی که منجر به افزایش جذابیت این اوراق در مقایسه با سایر موارد رقیب می گردد، صورت پذیرد تا جذابیت آن برای سرمایه گذاران در بازار مالی ایران افزایش یابد.
    کلیدواژگان: اوراق مرابحه، ماهیت فقهی حقوقی مرابحه، ریسک های مرابحه
  • مجید بابایی * صفحات 17-32
    فقر و توسعه نیافتگی، یکی از معضلات اصلی کشورهای جهان اسلام در دوره حاضر می باشد. عوامل گوناگون سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در پیدایش این پدیده موثر بوده است. در میان عوامل اقتصادی، حاکمیت نظام بهره نقش تعیین کننده ای در تشدید فقر داشته است. در دهه های اخیر، این معضل، دانشمندان مسلمان را به ترسیم الگوهای بانکداری بدون ربا بر اساس دیدگاه مشارکت واداشته است. در این مقاله، عوامل اقتصادی پیدایش فقر و راه کارها و چالش های اجرایی نمودن آن را در چارچوب یک الگوی تعادل عمومی که سیستم مالی آن مبتنی بر بانکداری مشارکت است، مورد بررسی مروری قرار خواهد گرفت. بانکداری مشارکتی، به علت تخصیص بهینه منابع مالی بر اساس هزینه های فرصت، موجب می گردد میزان بهره وری سرمایه افزایش یابد؛ که این امر می تواند سطح سرمایه گذاری را افزایش داده و به تبع آن رشد اقتصادی را کاهش دهد؛ که در صورت توزیع عادلانه درآمد امکان کاهش سطح فقر وجود خواهد داشت. تحقیق حاضر بسط جامعی از نظریات مختلف در زمینه تعادل بازار سرمایه در یک سیستم بانکداری اسلامی است.
    کلیدواژگان: مالیه اسلامی، فقر، ربا، PLS
  • محمد علی احسانی، سعید حلاجیان، محمد تقی گیلک حکیم آبادی * صفحات 33-42
    بانکداری اسلامی در ایران به عنوان بخش مهم نظام مالی و اقتصادی به دنبال تامین نیازهای اساسی و افزایش رفاه عموم مردم می باشد. کارایی، از موضوعات مهمی است که علاوه بر مدیران بانک ها، بخش نظارتی و نیز مشتریان استفاده کننده از خدمات این بنگاه های مالی نیز به آن علاقه مند می باشند. هدف این پژوهش، بررسی تجربی کارایی بانکداری اسلامی در شعب بانک ملی شهرستان های رامسر و تنکابن، با استفاده از تحلیل پوششی داده های پنجره ای می باشد. ارزیابی کارایی 17 شعبه بانک ملی شهرستان های رامسر و تنکابن به روش تحلیل پوششی داده های پنجره ای در وضعیت بازدهی ثابت و بازدهی متغیر نسبت به مقیاس در دوره 1390-1386 صورت گرفته است. نتایج نشان می دهد که شعب 17 و 2 و 11 به ترتیب دارای بالاترین رتبه اند و شعب 5 و 16 و 6 به ترتیب دارای رتبه های 17 و 16 و 15 می باشند. همچنین در بررسی روند کارایی، نتایج نشان داد که فرضیه مبنی بر این که به طور متوسط، در طول دوره، بیش از نیمی از شعب بانک ملی شهرستان های رامسر و تنکابن کارا نیستند، رد نشد.
    کلیدواژگان: کارایی، شعب بانک ملی، شهرستان های رامسر وتنکابن، تحلیل پوششی داده های پنجره ای
  • اصفر ابوالحسنی هستیانی، ابوالقاسم اثنی عشری، رفیع حسنی مقدم* صفحات 43-56
    مکتب اقتصادی نهادی به زیر ساخت های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه، به عنوان پایه اصلی اقتصاد توسعه توجه ویژه ای دارد. آسیب شناسی نهادی نظام اقتصادی ایران و مشکلات پیش روی آن همواره یکی از دغدغه های اقتصاددان بوده است. یکی از این مشکلات، نحوه تامین مالی بنگاه ها و پروژه های اقتصادی است که عموما روش های تزریقی منابع به این بنگاه ها، منجر به تورم های لجام گسیخته در ایران شده است. هدف این مقاله، آسیب شناسی نهادی اجزای تامین مالی بنگاه ها در ایران یعنی بانک، بیمه، بازار سرمایه و سرمایه گذاری خارجی با یک تحقیق تحلیلی – توصیفی می باشد. به دیگر بیان سوالاتی که محققین در پی پاسخ به آن در این تحقیق هستند عبارت است از ) نهادهای اثر گذار بر نظام تامین مالی بنگاه ها در ایران چه هستند؟ 2) چه اصلاحاتی باید در نهادهای موجود تامین مالی صورت گیرد؟ 3) الگوی بهینه نظام تامین مالی بنگاه ها که برمبنای اصول اسلامی باشد کدام است؟ به دیگر بیان در این مقاله نهادهای اثر گذار در نظام تامین مالی بنگاه ها و اجزای آن به تفکیک مورد بررسی قرار می گیرد. همچنین این آسیب ها در سه سطح هنجار و ارزش ها- قوانین- رویه های اجرایی (برمبنای نظر ویلیامسون) مورد ارزیابی قرار گرفته است. در نهایت یک نظام تامین مالی مطلوب اسلامی بر مبنای ساختار خوشه های مالی اسلامی ارائه شده است و مشخص شده این ساختار علاوه بر پیگیری اهداف توسعه ای، آثار تورمی ندارند.
    کلیدواژگان: هادگرایی، رویکرد ویلیامسون، بازارهای مالی، خوشه های مالی
  • میثم احمدوند، حسین تملکی * صفحات 57-77
    هدف مقاله پیش رو، مرور جامع گزینه های بالقوه تامین مالی اسلامی مسکن از طریق نظام بانکی در ایران و اولویت بندی آن ها با استفاده از روش ویکور است. مقاله حاضر با تکیه بر مرور ادبیات گسترده موجود در این زمینه، قصد دارد اصول بنیادی متضمن پیاده سازی شش روش تامین مالی اسلامی مسکن شامل مرابحه، اجاره به شرط تملیک، مشارکت کاهنده، تورق، بیع نسیه و استصناع موازی و ویژگی های متمایز کننده هر یک از آن ها را در مقایسه با سایر روش ها مشخص و تشریح نموده، سپس با استفاده از نظر خبرگان و روش ویکور، همچنین با توجه به معیارهای اتخاذ شده حقوقی- قانونی، مالی، فقهی و عمومی، آن ها را اولویت بندی کرده و در نهایت مناسب ترین روش (روش ها) را برای پیاده سازی در حوزه تامین مالی مسکن ایران معرفی نماید. این مقاله با بهره گیری از نظرات خبرگان حوزه مالی اسلامی و تامین مالی مسکن ادعا می کند که تکنیک های مشارکت کاهنده، مرابحه و اجاره به شرط تملیک سازگاری بیشتری با آموزه های اقتصاد اسلامی داشته و بنابراین باید بیشتر از گذشته توسط نهادهای پولی در ایران مورد استفاده قرار گیرند.
    کلیدواژگان: تامین مالی مسکن، مشارکت کاهنده، روش ویکور، تورق، استصناع موازی، نهادهای پولی
  • رضا یوسفی حاجی آباد* صفحات 78-90
    هدف تحقیق حاضر بررسی ارتباط توسعه بازارهای مالی و توزیع درآمد در کشورهای اسلامی است. برای این منظور داده های ترکیبی در سطح 22 کشور اسلامی، طی دوره زمانی 2012-2000، جمع آوری و اثرات توسعه بازارهای مالی بر توزیع درآمد در این کشورها به صورت علی، با استفاده از روش اقتصاد سنجی پنل دیتا، مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که توسعه مالی بر نابرابری درآمدی در کشورهای اسلامی اثرات معناداری دارد. همچنین، این نتایج نشان می دهد رابطه غیر خطی و U شکل معکوس گرینوود و جوانوایس (1990) ، بین توسعه مالی و نابرابری درآمدی در این کشورها وجود دارد. رشد نسبت وام های اعطایی در قالب عقود اسلامی به کل وام های سیستم بانکداری باعث بهبود فرایند توزیع درآمد در سیستم های اقتصادی می شود. توسعه سرمایه انسانی و تولید سرانه اثر منفی و تورم اثر مثبت بر توزیع نابرابر درآمد در کشورهای مورد بررسی داشته است.
    کلیدواژگان: توسعه مالی، تورم، ضریب جینی. داده های ترکیبی، رگرسیون. کشورهای اسلامی
  • محمد رسول آهنگران*، حسین سنایی صفحات 91-100
    بدون تردید تعیین نحوه ی مالکیت معدن، بر بودجه دولت و درآمد آحاد مردم دارای اثر می باشد. آنچه در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته، اینکه بر اساس موازین در اقتصاد اسلامی، چه شخص و یا شخصیت حقوقی، مالک معادن محسوب می گردد؟ در این راستا با بررسی مستندات شرعی موجود، به استنباط حکم فقهی این مساله پرداخته شده است. نو آوری این مقاله علاوه بر نقد و تحلیل آراء صاحب نظران، نقد یک پندار معروف است و آن اینکه در ابتدا به نظر می رسد در میان فقها سه نظریه وجود دارد ولی با دقت، معلوم گردید که تنها یک نظریه در این زمینه قابل طرح است و آن عبارت است از نظریه ی تبعیت. مقاله ی حاضر به روش تحلیلی و با استفاده از داده های کتابخانه ای با رویکردی جدید به رشته ی نوشته درآمده است.
    کلیدواژگان: معادن، انفال، مشترکات، مالکیت، مالیه ی اسلامی
|
  • Zeinab Biyabani * Pages 9-16
    Nowadays, there are many tools in the world's financial markets. This diversity is a symbol of the dynamism of the economy in the country. For taking advantage of securities and new tools, various aspects of these instruments and the risks associated with them should be fully considered so that when used by investors and users they are not entered into loss. Murabahah is one of the new financial instruments in the field of Islamic bonds. In this study the legal jurisprudence aspects of Murabaha and Murabahah security risks have been reviewed. After explaining the history of Murabaha sukuk in Iran, the frequency of publication of this new financial instruments in the financial markets of Iran has been extracted and has been compared with Ijarah Sukuk and also the issuance of Murabahah has been studied compared with the total issuance of sukuk in the last year.
    The study that used methods of electronic library resources, tried to answer the question whether Murabaha bonds having benefits in the financial markets has been welcomed Iran or not? The results show that due to the lack of attractiveness for investors in financial market of Iran, these bonds have little share. Therefore, it is necessary to take measures to increase the attractiveness of these bonds compared with other competitors to increase its attractiveness to investors in the financial market of Iran
    Keywords: Murabahah sukuk, The nature of legal jurisprudence Murabaha, Murabahah security risks
  • Majid Babaei * Pages 17-32
    Nowadays Poverty and underdevelopment are one of the main problems of the countries of the Islamic world. Various political, economic and cultural factors have contributed to the emergence of this phenomenon. Among economic factors, the sovereignty of the interest system has played a decisive role in exacerbating poverty. In recent decades, this dilemma has led Muslim scholars to draw up patterns of unbanked bankers based on the participatory perspective. In this paper, the economic factors of poverty and its solutions and challenges will be explored in the framework of a general equilibrium model whose financial system is based on participatory banking. Participatory banking, due to the optimal allocation of financial resources based on opportunity costs, increases the productivity of capital, which can increase the level of investment and consequently reduce economic growth; that, in the case of a fair distribution of income, there will be a reduction in the level of the poverty. The present study provides a comprehensive overview of various views on the balance of capital markets in an Islamic banking system
    Keywords: Islamic banking, poverty, usury, PLS
  • Mohammad Ali Ehsani, Saeid Hallajyan, Mohammad Taqhi Gilak Hakim Abadi * Pages 33-42
    Islamic banking in Iran as an important part of Islamic financial and economic system, aims to provide basic needs and increase public welfare. Therefore, Islamic banks subjected to special restrictions as compared to conventional banks. Efficiency is one of the important issues that supervisory departments and also customers which use the services of these financial institutions in addition to the bank managers are interested in. The purpose of this research is to study the efficiency of Melli bank branches in Ramsar and Tonekabon, using data envelopment analysis window (DEAW). The method of window data envelopment based on changing efficiency and is useful to study unit operation trend. Efficiency of Melli bank branches in Ramsar and Tonekabon was calculated by using DEAW during years 2007-2011.The findings show that the branches 17, 2, and 11 have the highest ranks, respectively.
    On the contrary, branches 5, 16 and 6 have 17th, 16th, and 15th ranks, respectively. Results also show that operation trends of more than half of the branches of Melli bank in Ramsar and Tonekabon are not efficient.
    Keywords: Efficiency, melli Bank Branches, Ramsar, Tonekabon Towns, DEA window analysis
  • Asghar Abolhasani Hastiani, Abolghasem Esnaashari, Rafi Hasani Moghaddam* Pages 43-56
    Institutional school has special attention to economic, cultural, social and political infrastructures which are basis of Economic Development. Institutional survey and problems facing the Iranian economy has been a concern for economists. One of these problems is how to finance firms and economic projects, which often lead to the injection of the firms and unbridled inflation in Iran. The purpose of this paper is to do an institutional survey on firm’s financial components which are banking, insurance, capital markets and foreign investment. Important questions in this paper are: What modifications should be made in financial institutions? Which is the optimum model of firm’s financing in Iran based on Islamic principles? These problems are also evaluated based on three levels of administrative procedures, norms and values (based on the Williamson comment). Finally, an appropriate system of Islamic finance is presented based on the structure of clusters.
    Keywords: Institutional, Williamson Approach, financial Markets, Financial Cluster
  • Meysam Ahmadvand, Hossein Tamalloki * Pages 57-77
    The main purpose of this paper is to review techniques of Islamic home finance through Iran, s banking system and prioritize them using VIKOR method. Based on an extensive literature review, this paper aims to highlight, explain and discuss the basic principles underlying implementation of six techniques of Islamic home finance including: Murabaha, Ijarah Muntahia Bittamleek, Musharakah Mutanaqisah, Tawarruq, Bay Bithaman Ajil and Parralel Istisna'a, then using experts, opinions and VIKOR method, also regarding legal, financial, jurisprudential and general criteria identified, prioritize them and finally introduce the most proper technique (techniques) for implementing in Iran,s home finance market. Based on opinions of experts in Islamic finance and home finance, this paper asserts that techniques of Musharakah Mutanaqisah, Murabaha and Ijarah Muntahia Bittamleek are more compliant with Islamic economics teachings and as such should be used more by Iran, s monetary institutions.
    Keywords: Home finance, Musharakah Mutanaqisah, VIKOR method, Tawarruq, Parralel Istisnaa, Monetary institutions
  • Reza Yousefi Haji Abad* Pages 78-90
    This paper examines the relations and financial market development on income distribution in Islamic countries at period of 2000-2012. The intended type in this article is Data Panel. The experimental results of this study is confirmed the significant and positive relationship the variable of income inequality financial development in Islamic countries and also, square of financial development is negative. The adequate evidence is being to confirm the existence of Greenwood and Jovanovich (1990) inverted-U-shaped non-linear relationship between financial development and income inequality in these countries. Proportion of loans in base of Islamic contracts are positive effect on income distribution. Also, human capital development and per capita GDP has negative effect and inflation has positive effect on income distribution inequality in the studied countries.
    Keywords: Financial Development, Inequality, Human Development, Inflation, Income Distribution. Islamic Countries
  • Mohammad Rasoul Ahangaran*, Hossein Sanaei Pages 91-100
    No doubt the mine property determine how on public property, the Government budget and income of all people has the effect and significance of this impact requires that this be serious about exploring the topic.
    What is in this paper studied the criteria and on the basis of the criteria of economy and Finance of the Islamic personality of the person or the owner of the mines will be considered? In this regard, in the research ahead with a visit to the Shi'ite religious books and documentation available to elicit a warrant based on this issue has been addressed. This article reviews the new addition to the technology and analysis of the ideas of the experts, the line is famous for its drag on the invalidation of the males in the field there and because it initially appears to be, there is a theory among faqihs, but three have been carefully it turns out that only one theory of what constitutes acceptable and posed in this field is emerge and it is simply abide by the theory. The present article is in the category of the analytical review in a mining property and using a library of data with the new approach to the field of entries accordingly
    Keywords: Mines, Anfal, joint ownership, Islamic Finance