فهرست مطالب

اعتیاد پژوهی - پیاپی 46 (تابستان 1397)
  • پیاپی 46 (تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/06/31
  • تعداد عناوین: 15
|
  • ایرج سلطانی، محمدحسین مشرف جوادی، علیرضا برازی * صفحات 11-36
    هدف
    مقاله حاضر با هدف سنجش سطح بلوغ رفتار دانشی شهروندان شهر اصفهان در فرایند اجتماعی شدن مبارزه با مواد مخدر تهیه شده است.
    روش
    این تحقیق توصیفی و از نوع پیمایشی است. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه (محقق ساخته) استفاده شده است. برای تهیه پرسشنامه دیدگاه ها و نظریات موجود مورد بررسی قرار گرفت، کلیه ابعاد، مولفه ها و شاخص های مورد نظر استخراج و با استفاده از تکنیک دلفی چک لیست های اولیه تهیه و برای نظرخواهی در مورد درجه تناسب و اهمیت شاخص ها، میان خبرگان توزیع شد. پس از جرح و تعدیل و تعیین اعتبار محتوا و پایایی با استفاده از تکنیک اعتبار سازه و رویکرد تحلیل عاملی، نتیجه در قالب پرسشنامه نهایی تهیه و مورد استفاده قرار گرفت. جامعه آماری شامل اساتید و کارکنان دانشگاه ها و مراکز آموزشی، پژوهشی شهر اصفهان بود. از میان آنها تعداد 379 نفر به عنوان نمونه آماری به روش تصادفی ساده- با توجه به معیارهای ورود به پژوهش- انتخاب شدند. . اطلاعات بدست آمده با استفاده از روش های تحلیل عاملی و مدل یابی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    بر اساس یافته های تحقیق سلامت و بهداشت فردی، کار آفرینی، مهارت فردی به ترتیب به عنوان 3 اولویت مولفه های رفتار دانشی شهروندان گزارش شد و از میان 135 شاخص رفتاری، آگاهی از شاخص های سلامت اجتماعی ، محیط زندگی سالم ، سلامت عاطفی، سلامت شغلی به عنوان اولویت های کلیدی شاخص رفتار دانشی شهروندان شهر اصفهان در بعد سرمایه انسانی (فردی) و مشارکت اجتماعی و مشارکت در انتقال میراث دانش شهری ، استفاده از توانایی ها و شایستگی های دیگران ، آگاهی از عوامل مربوط به رفاه اجتماعی ، آگاهی از سرویس های توسعه شبکه های اجتماعی (سمن ها و…) ، شناخت عوامل گرایش به اعتیاد و سایر آسیب های اجتماعی، به عنوان پنج اولویت کلیدی شاخص رفتار دانشی شهروندان شهر اصفهان در بعد سرمایه انسانی (جمعی) گزارش شد.
    نتیجه گیری
    یافته های تحقیق نشان داد شهروندان شهر اصفهان در سطح دوم بلوغ رفتار دانشی شهروندی قرار دارند.
    کلیدواژگان: شهروند دانشی، رفتار دانشی، اجتماعی شدن مبارزه با مواد مخدر
  • محمد اورکی *، افسانه درتاج، آتوسا مهدی زاده صفحات 37-54
    هدف
    هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی طرحواره درمانی بر طرحواره های ناسازگار اولیه، سبک های دلبستگی ناایمن در مران وابسته به هروئین بود.
    روش
    این پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه گواه بود. تعداد 44 مرد وابسته به هروئین انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (22 نفر) و گروه گواه (22 نفر) گمارده شدند. در این مطالعه، گروه آزمایش تحت 10 جلسه 90 دقیقه ای طرحواره درمانی قرار گرفت و گروه گواه در لیست انتظار قرار گرفت. شرکت کنندگان پرسش نامه طرحواره یانگ فرم کوتاه و پرسش نامه سبک های دلبستگی بزرگسالان را در مرحله پیش آزمون و پس آزمون کامل کردند.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که در مرحله پس آزمون، طرحواره درمانی توانست طرحواره های ناسازگار اولیه و سبک های دلبستگی ناایمن اجتنابی و دوسوگرا را به شکل معناداری نسبت به گروه گواه کاهش دهد.
    نتیجه گیری
    طرحواره درمانی می تواند طرحواره های ناسازگار اولیه و سبک های دلبستگی ناایمن اجتنابی و دوسوگرا در مردان وابسته به هروئین را کاهش دهد.
    کلیدواژگان: طرحواره درمانی، طرحواره های ناسازگار اولیه، سبک های دلبستگی ناایمن
  • سهیلا پزشک زاد *، معصومه اسماعیلی، کیومرث فرح بخش، محمدرضا فلسفی نژاد صفحات 55-74
    هدف
    عوامل زیادی، سوءمصرف مواد را به یک موضوع پیچیده و چندبعدی تبدیل نموده است. یکی از این عوامل، عود و بازگشت به سوءمصرف مواد می باشد.
    روش
    پژوهش حاضر، یک مطالعه کیفی از نوع تحلیل گفتمان است. هدف از این تحقیق واکاوی علل عود در سوء مصرف کنندگان مواد بر اساس مولفه های معنایی – ارزشی زبان می باشد. در این مطالعه، با استفاده از روش تحلیل لاکلا و موفه مفصل بندی های خاص موجود در گفتمان مشخص شد. بر اساس این الگو توصیفات و قرائت های مشارکت کنندگان پیرامون علل عود با استفاده از مصاحبه ساختار نایافته جمع آوری شد. مشارکت کنندگان افراد خود معرف به مراکز درمانی شهر اصفهان بودند و حداقل دو بارسابقه ترک داشتند و به شکل هدفمند انتخاب شدند. بعد از 11 مصاحبه نمونه به حالت اشباع رسید. داده های موجود به روش تحلیل محتوا کدبندی شد.
    یافته ها
    در این پژوهش مشخص شد: سوءمصرف کنندگان با هویت منفعل و تسلیم پذیر تحت تاثیر گفتمان حاکم در جامعه مصرف کنندگان به ساختار شکنی و از بین بردن هژمونی گفتمان حاکم در جامعه می پردازند و در جنگ (ضدیت و غیرت) با مراجع حاکم مثل خانواده، مشاور و راهنما به دال مرکزی خود که همان سرلوحه قرار دادن مصرف مواد پناه برده و با شکل گرفتن دال تهی که همان دور شدن از صمیمیت، محبت و اعتماد است با ناکارآمدی، و بی کفایت شدن در جامعه به مصرف مجدد مواد و تثبیت معنای مصرف روی می آورند.
    نتیجه گیری
    عود یک فرایند منفی شامل بازگشت مجدد به مواد می باشدکه توسط 20 تا 90 درصد معتادان تجربه می شود. برای پیشگیری از عود مصرف مواد بهتر است در گفتمان های کلان جامعه و در نظام آموزشی، تربیتی و درمانی تغییراتی به وجود آورد.
    کلیدواژگان: سوءمصرف مواد، عود و بازگشت، تحلیل گفتمان، زبان
  • ربابه نوری، شهرام محمدخانی، معصومه موحدی * صفحات 75-86
    هدف
    پژوهش حاضر با هدف مقایسه عملکرد عصب روان شناختی در افراد مبتلا به سوءمصرف مواد و همتایان عادی بود.
    روش
    طرح پژوهش حاضر از نوع مطالعات علی مقایسه ای بود. جامعه آماری عبارت بود از: مردان سوءمصرف کننده مواد مراجعه کننده به بیمارستان آموزشی درمانی امام رضا (ع) شهرستان خرم آباد در سال 1395. نمونه شامل 30 نفر معتاد تحت درمان با متادون، و 30 نفر افراد غیر معتاد بودند که به صورت در دسترس انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها، آزمون گنجینه لغات و حافظه وکسلر و همچنین آزمون عملکرد پیوسته انجام شد.
    یافته ها
    نتایج نشان داد عملکرد گروه سوءمصرف کننده مواد نسبت به گروه همتایان عادی تفاوت دارد (0/05>p).
    نتیجه گیری
    مصرف مزمن مواد روان گردان موجب آسیب نواحی متعدد مغزی همچون قشر پیش پیشانی و هیپوکامپ شده و در نتیجه باعث اختلال در کارکردهای شناختی این نواحی می گردد.
    کلیدواژگان: عملکرد عصب روان شناختی، کارکردهای اجرایی، حافظه، توجه، سوءمصرف مواد
  • مژگان فریور، مالک میرهاشمی * صفحات 87-100
    هدف
    هدف از پژوهش حاضر پیش بینی احتمال روی آوری مجدد به مصرف مواد مخدر براساس تاب آوری و الگوهای ارتباطی همسران افراد معتاد بود.
    روش
    روش پژوهش همبستگی بوده که در روش های توصیفی طبقه بندی می شود. جامعه آماری متشکل از افراد معتاد در منطقه 8 شهر تهران که پس از ترک، دوباره به مصرف مواد روی آورده بودند. براساس فرمول کرامر، 120 نفر نمونه به روش نمونه گیری خوشه ایتصادفی چندمرحله ای انتخاب شد. برای سنجش متغیرها از پرسش نامه های الگوهای ارتباطات خانواده کوئرنر و فیتزپاتریک، تاب آوری کانر و دیویدسون استفاده شد. برای تجزیه وتحلیل داده های آماری از آزمون رگرسیون لجستیک، استفاه شد.
    یافته ها
    نتایج نشان داد، براساس الگوی ارتباطی گفت و شنود همسران افراد می توان روی آوری مجدد به اعتیاد را پیش بینی کرد. ضریب منفی متغیر گفت و شنود بیانگر این است که با کاهش نمره همسران در این متغیر شانس روی آوری مجدد به مصرف مواد افزایش می یابد.
    نتیجه گیری
    یافته ها حاکی از این است که الگوهای ارتباطی با روی آوری مجدد به سوءمصرف مواد موثر است. بنابراین، برای کاهش روی آوری باید الگوهای ارتباطی را بهبود بخشید.
    کلیدواژگان: روی آوری مجدد به مصرف مواد مخدر، تاب آوری، الگوهای ارتباطی، همسران افراد معتاد
  • مهناز مغانلو *، زهرا کولیوند صفحات 101-120
    هدف
    هدف پژوهش حاضر مقایسه میزان تمایز یافتگی خود و خود کنترلی شناختی در معتادان موفق به ترک و مبتلایان به وابستگی مواد بود.
    روش
    بدین منظور طی یک مطالعه علی مقایسه ای 32 نفر از مبتلایان به وابستگی مواد و31 نفر معتاد موفق به ترک با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و بر اساس سن، جنس، وضعیت تاهل، تحصیلات و اشتغال، با یکدیگر همتا شدند، و به پرسش نامه تمایزیافتگی خود و پرسش نامه جمعیت شناختی پاسخ دادند.
    یافته ها
    نتایج نشان داد میانگین نمرات گروه معتادان موفق به ترک در تمایزیافتگی و ابعاد آن و خود کنترلی شناختی نسبت به گروه مبتلایان به وابستگی مواد بالاتر است.
    نتیجه گیری
    با توجه به نتایج پژوهش به نظر می رسد تمایزیافتگی خود و خود کنترلی شناختی از عوامل مهم موفقیت ترک در معتادان به شمار می آید.
    کلیدواژگان: اعتیاد، تمایزیافتگی خود، خودکنترلی شناختی، موفقیت در ترک مواد
  • مجتبی رجب پور *، محمد نریمانی، نیلوفر میکائیلی، نادر حاجلو صفحات 121-136
    هدف
    پژوهش های مختلفی در خصوص اثربخشی درمان های روان شناختی بر درمان اعتیاد و کاهش عوارض طولانی مدت آن انجام شده است. این مطالعه با هدف تجمیع و ترکیب نتایج مطالعات قبلی و برآورد میزان اثربخشی این درمان ها در پیشگیری از عود اعتیاد به روش فراتحلیل انجام شد.
    روش
    این مطالعه به روش فراتحلیل بر روی مقالات منتشر شده در پایگاه های اطلاعاتی SID، Magiran و Irandoc بدون محدودیت زمانی انجام گرفت. پس از جستجو، غربالگری و ارزیابی کیفیت مقالات و اعمال معیارهای ورود و خروج پژوهش انجام گرفت. در جستجوی اولیه، تعداد 4292 مقاله استخراج شد که پس از حذف موارد تکراری و ارزیابی عنوان و چکیده، 31 مقاله برگزیده شد. پس از بررسی متن کامل مقالات در نهایت تعداد 19 مقاله شرایط لازم برای شرکت در فراتحلیل را دارا بودند. تحلیل آماری بر روی داده های حاصله با استفاده از نرم افزار STATA (نسخه 11) انجام گرفت. برای تحلیل داده ها از Pooled RD نتایج استخراج شده و از فرمان metan در نرم افزار استفاده شد.
    یافته ها
    در جستجوی اولیه، تعداد 4292 مقاله استخراج شد که پس از حذف موارد تکراری و ارزیابی عنوان و چکیده، 31 مقاله برگزیده شد. پس از بررسی متن کامل مقالات در نهایت تعداد 19 مقاله شرایط لازم برای شرکت در فراتحلیل را دارا بودند. فراتحلیل انجام شده بر روی مطالعات نشانگر اثربخشی معنادار درمان های روان شناختی بر پیشگیری از عود اعتیاد می باشد.
    نتیجه گیری
    با توجه به اثربخشی درمان های روان شناختی در پیشگیری از عود اعتیاد لازم است سیاست گذاران توجه بیشتری به این موضوع مبذول نموده و با ارائه آموزش های لازم به روان شناسان مراکز درمان اعتیاد، زمینه کاربست این تمرین ها را فراهم آورند.
    کلیدواژگان: اعتیاد، درمان روانشناختی، پیشگیری از عود، فراتحلیل
  • هما جمالی *، عباس رحمتی، مسعود فضیلت پور صفحات 137-156
    هدف
    هدف پژوهش حاضر مدل یابی ساختاری شدت اعتیاد بر اساس سلامت و حمایت خانواده اصلی با میانجی گری تمایزیافتگی خود در گروهی از افراد معتاد به مواد مخدر شهر مشهد بود.
    روش
    مطالعه حاضر از نوع توصیفی- همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود. از 300 نفر از معتادان خودمعرف و یا ارجاع داده شده به مراکز دولتی ترک اعتیاد شهر مشهد بر اساس جدول مورگان 169 نفر به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند که 19 پرسش نامه به دلیل عدم پاسخ گویی شفاف از جریان تحلیل کنار گذاشته شدند. بنابراین تعداد 150نفر (75 نفر مرد و 75 نفر زن) به پرسش نامه های غربال گری مصرف تنباکو، الکل و مواد اعتیادآور، سلامت خانواده اصلی، حمایت اجتماعی ادراک شده چند بعدی و تمایزیافتگی خود پاسخ دادند.
    یافته ها
    بر اساس نتایج، سلامت خانواده اصلی و همچنین حمایت اجتماعی در سطح خانواده به طور مستقیم پیش بین منفی برای شدت اعتیاد بودند (05/0>P). تمایزیافتگی به طور مستقیم پیش بین منفی برای شدت اعتیاد نبود (05/0<P). سلامت خانواده اصلی با میانجی گری تمایزیافتگی خود پیش بین منفی برای شدت اعتیاد بود (05/0>P). حمایت اجتماعی در سطح خانواده با میانجی گری تمایزیافتگی خود پیش بین منفی برای شدت اعتیاد نبود (05/0<P).
    نتیجه گیری
    لازمه کاهش شدت اعتیاد افراد ارتقای سطح سلامت خانواده اصلی آن هاست که این ارتقا به افزایش میزان تمایزیافتگی و در نتیجه کاهش شدت اعتیاد منجر می شود. به علاوه ارتقای میزان حمایتی که خانواده به این افراد عرضه کرده و آن ها نیز آن را ادراک می کنند در کاهش شدت اعتیاد موثر می باشد.
    کلیدواژگان: شدت اعتیاد، سلامت و حمایت خانواده اصلی، تمایزیافتگی خود
  • محمد ستایشی اظهری *، حسن میرزاحسینی، مینا محبی صفحات 157-172
    هدف
    هدف پژوهش حاضر آزمون رابطه علی حمایت ادراک شده با پریشانی روان شناختی و آمادگی به اعتیاد، با مطالعه نقش میانجی گر احساس تنهایی در دانش آموزان مناطق محروم شهرستان قم بود.
    روش
    شرکت کنندگان پژوهش 225 دانش آموز مقطع متوسطه دوم بودند که به روش نمونه گیری خوشه ایتصادفی چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار اندازه گیری پژوهش شامل پرسش نامه های حمایت ادارک شده، پریشانی روان شناختی، احساس تنهایی و آمادگی به اعتیاد بود. آزمون مسیرهای مستقیم و غیرمستقیم مدل پژوهش، به ترتیب، با استفاده از روش های تحلیل مسیر و آزمون بوت استرپ انجام گرفت.
    یافته ها
    یافته ها نشان داد که حمایت ادارک شده، پیشایند و پریشانی روان شناختی و آمادگی به اعتیاد، پیامد احساس تنهایی در دانش آموزان هستند. همچنین، یافته ها نشان داد که احساس تنهایی، میانجی گر معنا دار رابطه حمایت ادارک شده با پریشانی روان شناختی و آمادگی به اعتیاد است.
    نتیجه گیری
    یافته های این تحقیق می تواند برای مشاوران، برنامه ریزان دولتی، متخصصین تعلیم و تربیت در حل مشکلات دانش آموزان کمک کننده باشد.
    کلیدواژگان: آمادگی به اعتیاد، احساس تنهایی، پریشانی روان شناختی، حمایت ادارک شده، دانش آموزان مناطق محروم
  • جلیل باباپور خیرالدین، حمید پورشریفی، محسن سودمند * صفحات 173-188
    هدف
    این پژوهش به منظور بررسی نقش اتحاد درمانی و سبک های دلبستگی در پیش بینی ریزش از درمان انجام شد.
    روش
    روش توصیفی از نوع همبستگی بود. تعداد 234 نفر از مردان مبتلا به سوء مصرف مواد که جهت ترک و دریافت درمان به کلینیک ها و مراکز درمانی شهر تهران مراجعه کرده بودند به صورت هدفمند انتخاب شده و در صورت داشتن ملاک های ورود، مورد مصاحبه قرار گرفته و سپس ابزارهای پژوهش، شامل پرسش نامه های فرم کوتاه اتحاد درمانی و دلبستگی بزرگسال را تکمیل کردند.
    یافته ها
    تحلیل رگرسیون لوجستیک نشان داد که اتحاد درمانی و سبک های دلبستگی قادرند بین افرادی که از درمان ریزش داشته اند و افرادی که به درمان ادامه داده اند تمیز قایل شود.
    نتیجه گیری
    این یافته ها همسو با مطالعات پیشین حاکی از نقش متغیرهای مربوط به روابط بین فردی در ریزش بیماران مبتلا به سوء مصرف مواد در ریزش از درمان است.
    کلیدواژگان: ریزش از درمان، اتحاد درمانی، دلبستگی، اعتیاد
  • مسعود حراقی *، مریم حراقی صفحات 189-214
    هدف
    امروزه خدمات در بخش بهداشت دارای جایگاه ویژه ای می باشد و سنجش کیفیت خدمات پیش شرط اساسی به منظور بهبود کیفیت می باشد. این مطالعه با هدف سنجش کیفیت خدمات براساس ادراک و انتظار مراجعه کنندگان به مراکز ترک اعتیاد در سطح استان بوشهر صورت گرفته است.
    روش
    این پژوهش به صورت مقطعی، طی نه ماه اول سال 95 به منظور بررسی نظرات 650 نفر از مراجعین به مراکز ترک اعتیاد مستقر در سطح استان بوشهر صورت گرفته است. در روند جمع آوری اطلاعات پژوهش، از ابزار سروکوال در قالب دو پرسش نامه 29 گویه ای (در دو بخش انتظارات و ادراکات) برای سنجش کیفیت خدمات استفاده شده است. روایی و اعتبار ابزار مذکور با استفاده از آزمون های آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی مورد تایید قرار گرفته است.
    یافته ها
    براساس یافته های پژوهش بیشترین شکاف کیفیت خدماتی (744/0-) مربوط به بعد دسترسی و کمترین شکاف کیفیت خدمات (404/0-) مربوط به بعد پاسخ گویی می باشد. بررسی مراکز ترک اعتیاد برحسب نمره کیفیت خدمات نشان می دهد که مراکز خلیج فارس، جم و پیام آرامش دارای پایین ترین نمره کیفیت خدمات و مراکز نوین، سلامت گستر و عسلویه دارای بالاترین نمره کیفیت خدمات می باشند. همچنین در تمامی ابعاد کیفیت خدمات مورد بررسی در پژوهش بین انتظارات و ادراکات از خدمات ارائه شده تفاوت معناداری وجود دارد و شکاف کیفیت خدمات منفی می باشد.
    نتیجه گیری
    نیاز به بهبود در کلیه ابعاد کیفیت خدمات در مراکز ترک اعتیاد وجود دارد. پیشنهاد می شود مدیران مراکز برای کاستن شکاف کیفی موجود به نیازهای مراجعین و نظرات آن ها توجه بیشتری نمایند و مطلوبیت کیفیت خدمات خود را ارتقا بخشند.
    کلیدواژگان: انتظارات، ادراکات، مراکز ترک اعتیاد، سروکوال، کیفیت خدمات
  • فاطمه سعیدی، محمدعلی محمدی فر * صفحات 215-234
    هدف
    پژوهش حاضر به منظور مقایسه اختلالات رفتاری در کودکان دارای پدر معتاد با کودکان دارای پدر غیرمعتاد انجام شد.
    روش
    در یک طرح علی-مقایسه ای تعداد 80 دانش آموز متشکل از40 دانش آموز با پدر معتاد و 40 دانش آموز با پدر غیرمعتاد به روش خوشه ایتصادفی انتخاب شدند. دو گروه با استفاده از پرسش نامه اختلالات رفتاری «اشنباخ» (پرسش نامه معلمان، والدین و خودسنجی) سنجیده شدند.
    یافته ها
    یافته های پژوهش نشان داد که میزان اختلالات رفتاری کودکان دارای پدر معتاد بیشتر از کودکان دارای پدر غیرمعتاد است. همچنین میزان اختلالات رفتاری در پسران بیشتر از دختران بود.
    نتیجه گیری
    به نظر می رسد اعتیاد پدر با به هم ریختن سامان خانواده می تواند در بروز اختلالات رفتاری زودهنگام در کودکان نقش داشته باشد.
    کلیدواژگان: اختلالات رفتاری، پدر معتاد، کودکان
  • محمد علی پور رجبعلی معافی، رضا عبدی *، غلامرضا چلبیانلو صفحات 235-254
    هدف
    سوءمصرف مواد یک مشکل جدی جهانی است که متاثر از عوامل متعدد روانی-اجتماعی است و برخی از ویژگی های شخصیتی و تکانشگری نقش مهمی در وقوع آن دارند. هدف از مطالعه حاضر پیش بینی گرایش به مصرف مواد در دانشجویان بر اساس ابعاد نابهنجار شخصیت و نقش میانجی گری تکانشگری بود.
    روش
    در یک مطالعه توصیفی از نوع همبستگی، 303 دانشجوی دانشگاه تهران به شیوه نمونه گیری در دسترس در سال تحصیلی 95 انتخاب شدند. پرسش نامه شخصیتی، مقیاس آمادگی به اعتیاد ایرانی و مقیاس تکانشگری بارت در گروه نمونه اجرا شد. داده ها با استفاده از روش مدل یابی معادلات ساختاری با نرم افزار آموس20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که بین ابعاد نابهنجار شخصیت و تکانشگری و گرایش به مصرف مواد در دانشجویان رابطه وجود دارد. مدل پیشنهادی ار برازش مطلوبی برخوردار بود (95/0= GFI, 91/0 = AGFI, 96/0 = CFI, 06/0 =RMSEA, 30/2 =χ2/df) و نتایج از نقش میانجی گری تکانشگری در رابطه بین ابعاد نابهنجار شخصیت و آمادگی به اعتیاد حمایت کرد.
    نتیجه گیری
    ابعاد نابهنجار شخصیت به طور مستقیم و غیرمستقیم از طریق تکانشگری در بروز گرایش به مصرف مواد موثر است. در پیشگیری از آسیب پذیری به اعتیاد، مداخله در صفات شخصیتی نابهنجار و تکانشگری در گروه های دانشجویی می تواند دارای اهمیت باشد.
    کلیدواژگان: ابعاد نابهنجار شخصیت، گرایش به مصرف مواد، تکانشگری، دانشجویان
  • مجتبی حبیبی، سجاداللهدادی *، مهرداد رمضانی پیانی صفحات 255-272
    هدف
    پژوهش حاضر با هدف بررسی ساختار عاملی، اعتبار و روایی نسخه فارسی مقیاس شدت وابستگی به مواد در افراد وابسته به مصرف مواد و الکل در ایران صورت گرفت. همچنین نمرات این مقیاس در تعدادی از عوامل جمعیت شناختی بررسی شد.
    روش
    مقیاس شدت وابستگی به فارسی ترجمه و سپس ترجمه معکوس شد و با نسخه اصلی مقایسه شد. پس از اجرای مقدماتی روی 20 نفر، اصلاحات لازم انجام شد. سپس بر روی 281 وابسته به مصرف مواد و الکل از زندان، خوابگاه و کمپ ها اجرا شد. برای جمع‎آوری داده‎ها از پرسش نامه‎های ویژگی های جمعیت شناختی، مقیاس شدت وابستگی، پرسش نامه وابستگی لیدز، آزمون تشخیص اختلالات مصرف مواد و مقیاس سیستم های مغزی-رفتاری استفاده شد. داده‎ها با نرم‎افزار LISREL نسخه8/8 تجزیه وتحلیل شد.
    یافته ها
    نتایج از ساختار تک عاملی مقیاس شدت وابستگی حمایت کرد. ضریب آلفای کرونباخ و دونیمه کردن گاتمن به ترتیب برابر 64/0 و 58/0 برآورد شد. بررسی روایی همگرا از طریق محاسبه ضریب همبستگی نمرات مقیاس شدت وابستگی با مقیاس های تشخیص اختلالات مصرف مواد و وابستگی لیدز، 46/0 و 37/0 بود. یافته ها نشان می دهد که بین سابقه مصرف در خانواده، محل سکونت، نوع ماده مصرفی در میانگین نمرات مقیاس شدت وابستگی، تفاوت وجود دارد.
    نتیجه گیری
    مقیاس شدت وابستگی از روایی و اعتبار مناسبی برخوردار است و بنابراین ابزار مناسبی جهت استفاده در بین جمعیت وابسته به مصرف مواد و الکل در ایران است. توجه به عوامل جمعیت شناختی موثر بر شدت وابستگی در برنامه‎ریزی‎های پیشگیری و درمان این اختلال لازم است.
    کلیدواژگان: اعتبار، مقیاس شدت وابستگی، افراد وابسته به مواد، روایی
  • محمد محمدی، امیرهوشنگ مهریار *، احمد سوری صفحات 273-296
    هدف
    پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه عوامل خانوادگی- اجتماعی با مصرف مواد و نقش میانجی مولفه های سرشت، منش، سرمایه روان شناختی وباورهای فرد انجام شد.
    روش
    روش پژوهش حاضر توصیفی-همبستگی بود. مردان مصرف کننده مواد 18 تا 35 ساله شهر قم که برای ترک مصرف مواد به کمپ های ترک اعتیاد و مراکز ترک اعتیاد قم در سال های 1396 و 1397 مراجعه می کردند، جامعه آماری پژوهش را تشکیل دادند. تعداد 320 نفر از این جامعه به روش در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش نامه رفتارهای پرخطر بزرگسالان محمدخانی، مقیاس علل گرایش به سوء مصرف مواد مخدر در جوانان، پرسش نامه سرشت ومنش کلونینجر و سرمایه روان شناختی لوتانز بود. مدل پیشنهادی به روش تحلیل عاملی تاییدی ومدل معادلات ساختاری برپایه نرم افزار ایموس ارزیابی شد.
    یافته ها
    مدل براساس شاخص های نکویی برازش کفایت مناسبی داشت. خانواده از طریق نگرش مثبت به مواد، خودراهبری وتاب آوری بر مصرف مواد تاثیر غیرمستقیم داشت. دوستان از طریق نگرش مثبت به مواد، آسیب پرهیزی وخودراهبری بر مصرف مواد تاثیر غیرمستقیم داشت. بازار مواد از طریق نگرش مثبت به مواد بر مصرف مواد تاثیر غیرمستقیم داشت. نگرش مثبت به مواد وآسیب پرهیزی بالا بر مصرف مواد تاثیر مستقیم مثبت وخودراهبری وتاب آوری پایین بر مصرف مواد تاثیر مستقیم منفی داشت. از متغیرهای برونزاد دوستان با ضریب 303/0 بیشترین تاثیر غیرمستقیم و از متغیرهای میانجی آسیب پرهیزی با ضریب782/0بیشترین تاثیر مستقیم را برمصرف مواد داشت.
    نتیجه گیری
    یافته ها با نتایج پژوهش های مشابه قبلی همخوانی داشت وگامی مهم برای تبیین عوامل موثر بر مصرف مواد و همچنین به عنوان الگویی مناسب برای طراحی برنامه های جامع پیشگیری از انواع رفتارهای پرخطر می باشد.
    کلیدواژگان: مصرف مواد، عوامل خانوادگی- اجتماعی، سرشت، منش، سرمایه روان شناختی
|
  • I Soltani _M H Moshref javadi _AR Barazi * Pages 11-36
    Objective
    The present study aims to measure the level of maturity of citizen's knowledge behavior in the city of Isfahan in the process of the socialization of fight against drugs.
    Method
    This research is descriptive and a survey type wherein a researcher-constructed questionnaire was used to collect data. In order to design the questionnaire, the existing opinions and viewpoints were reviewed. All intended dimensions, components, and indicators were extracted and Delphi technique was used to prepare the initial checklist to be distributed among the experts for determining the degree of fitness and importance of the indicators. As a result of the adjustment and determination of the content validity and reliability as well as the construct validity of the instrument through factor analysis approach, the output was drawn up in the form of a final questionnaire. The statistical population of the research consisted of professors and staff of universities and research centers in Isfahan. From among them, 379 individuals were selected as the research sample by simple random sampling according to the entry criteria of the research. The data were analyzed using factor analysis and structural equation modeling.
    Results
    According to the research findings, individual health, entrepreneurship, individual skills were reported as the three components of citizens' knowledge behavior. In addition, among 135 behavior indicators, knowledge about social health indicators, healthy living environment, emotional health, occupational health were recognized as the key priorities of the dimension of human capital (individual) in citizen's knowledge behavior; and social participation and participation in the transfer of urban knowledge heritage, use of abilities and competencies of others, awareness of social welfare, service awareness development of social networks (NGOs, etc.), identification of addiction tendency factors, and other social trauma were reported as the five key priority indicators of citizens' knowledge behavior in terms of human capital (collective).
    Conclusion
    The findings of this research showed that citizens of Isfahan are placed at the second level of maturity of citizenship knowledge behavior.
    Keywords: citizens' knowledge behavior, socialization of fight aganist drugs
  • M Oraki *, A Dortaj , A Mahdizadeh Pages 37-54
    Objectives
    The aim of this study was to determine the effectiveness of schema therapy in early maladaptive schemas and insecure attachment styles in heroin-dependent men.
    Method
    A quasi-experimental research design along with pre-test/ post-test and control group was employed for the conduct of this study. The number of 44 male heroin patients was selected and randomly assigned to two experimental (n = 22) and control groups (n = 22). In this study, the experimental group received ten 90-minute sessions of schema therapy and the control group was placed on the waiting list. The participants filled out Young's Schema Questionnaire (Short Form) and Adult Attachment Styles Questionnaire in the pre-test and post-test phases.
    Results
    The results of this study showed that schema therapy could significantly reduce early maladaptive schemas as well as avoidant and ambivalent insecure attachment styles compared to the control group.
    Conclusion
    Schema therapy can reduce early maladaptive schemas and avoidant and ambivalent insecure attachment styles in heroin-dependent men.
    Keywords: schema therapy, early maladaptive schemas, insecure attachment styles
  • S Pezeshkzad *_M Esmaeili _K Farahbakhsh _M R Falsafinexhad Pages 55-74
    Objective
    Substance abuse and its complications have devastating effects on individuals, families, and the community. Many factors have transformed substance abuse into a complex and multidimensional subject. One of these factors is the relapse and return to substance abuse.
    Method
    The present study is a qualitative study of discourse analysis. The purpose of this study is to investigate the causes of relapse in substance abusers based on semantic-value components of language. In this study, specific articulations in the discourse were identified using LACLAU and Mouffe's discourse analysis. Based on this model, the researcher attempted to collect descriptions and readings of the participants about the causes of the relapse by using an unstructured interview. The participants were those who had presented to the medical centers of Isfahan and had the history of at least two withdrawal attempts. They were selected via purposive sampling method. After 11 interviews, the sample reached saturation. The data were encoded using content analysis method.
    Results
    In this study, it was revealed that substance abusers with passive identity embark on eliminating the hegemony of the dominant discourse in society under the influence of the dominant discourse in the consumer society. In fight (antagonism) with the ruling authorities, such as the family, counselor, and guide, they have taken refuge into their nodal point, i.e. the use of drugs, and they then turn to the reuse of drugs and fixation of the meaning of drug use with the formation of an empty signifier, i.e. getting distanced from intimacy, affection, and trust; and approaching inefficiency and inadequacy.
    Conclusion
    Relapse is a negative process that involves the return to drugs and is experienced by 20 to 90% of drug addicts. They primarily defend their own hegemonic (semantic) stability and then they go for marginalization in the context of social hierarchy and dominant discourses on the society and family. For relapse prevention, it is better to make changes in the macro discourses of the society and in the educational, training, and therapeutic system.
    Keywords: substance abuse, relapse, discourse analysis, language
  • R Nouri , Sh Mohammadkhani , M Movahedi * Pages 75-86
    Objective
    The aim of this study was to compare neuropsychological function between people with substance abuse and normal counterparts.
    Method
    The present research was a causal study. The statistical population of this study consisted of the male substance abusers presenting to Imam Reza Hospital in Khorramabad city in 2016. The sample consisted of 30 drug addicts under methadone treatment and 30 non-addicted people who were selected via convenience sampling method. For data collection, Wechler Memory Sclale and Continuous Performance Test were performed.
    Results
    The results showed that the substance abuse group's performance was significantly different from that of the normal group (p <0.05).
    Conclusion
    The chronic consumption of psychoactive substances causes damage to multiple brain regions, such as the prefrontal cortex and the hippocampus; thus, it disrupts the cognitive functions of these regions.
    Keywords: neuropsychological function, executive functions, memory, attention, substance abuse
  • M Farivar , M Mirhashemi * Pages 87-100
    Objective
    The purpose of this study was to predict the probability of returning to substance abuse based on resiliency and communication patterns in addicts' spouses.
    Method
    A descriptive-correlational research method was employed for the conduct of this study. The statistical population of this research consisted of the addicts in the eighth municipal district of Tehran who had returned to drug use after withdrawal. Based on Cochran formula, 120 sample units were selected through random multistage sampling method. To measure the variables, Koerner, and Fitzpatrick's Revised Family Communication Pattern instrument (RFCP), and Connor-Davidson Resilience Questionnaire were employed. Logistic regression analysis was run to analyze the data.
    Results
    The results indicated that it is possible to predict returning to substance abuse of participants according to the communication patterns which spouses used in their dialogues. The negative coefficient of communication variable indicated that as the score of spouses decrease in this variable, there would be an increase in the likelihood of returning to substance abuse. Therefore, it is necessary to improve communication patterns in order to reduce the rates of returning to substance abuse.
    Keywords: return to substance abuse, resiliency, communication patterns, addicts' spouses
  • M Moghanloo *, Z Kolivand Pages 101-120
    Objective
    The aim of this study was to compare the differentiation of self and cognitive self-control between addicts with a successful withdrawal attempt and drug dependent individuals.
    Method
    In a causal comparative study, 32 patients with substance dependence and 31 addicts with a successful withdrawal attempt were selected via convenience sampling method and were matched together in terms of age, gender, marital status, education, and occupation. The participants responded to Differentiation of Self Inventory (DSI) and a demographic questionnaire.
    Results
    The results showed that the mean scores of the addicts with a successful withdrawal attempt were higher than those of the group of patients with substance dependence in terms of the differentiation of self and cognitive self-control.
    Conclusion
    According to the findings of this study, differentiation of self and cognitive self-control seem to be among the important factors in the success of addiction abstinence and withdrawal.
    Keywords: addiction, differentiation of self, cognitive self-control, success in addiction abstinence
  • M Rajabpour *, M Narimani , N Mikaeili , N Hajlo Pages 121-136
    Objective
    Different studies have been carried out on the effectiveness of psychological therapies in the treatment of addiction and reduction of its long-term complications. This study aimed to aggregate and combine the results of previous studies and to estimate the effectiveness of these therapies in the relapse prevention of drug addiction through meta-analysis method.
    Method
    This meta-analysis was conducted on the published articles in the databases of Sid, Magiran, and Irandoc. After searching, the screening and assessment of the quality of articles were conducted and the inclusion and exclusion criteria were applied. In the initial search, the number of 4292 articles was extracted. After the removal of duplicates and evaluation of the titles and abstracts, 31 articles were selected. Then, the full texts of articles were reviewed and 19 articles were finally recognized eligible for inclusion in the meta-analysis. The statistical analysis of the obtained data was carried out using STATA (Version 11). Pooled RD extracted from results and Metan command were used to analyze the data.
    Results
    The meta-analysis conducted on studies indicates the significant effectiveness of psychological-based therapy in addiction relapse prevention.
    Conclusion
    Regarding the effectiveness of psychological-based therapies in addiction relapse prevention, policy-makers should pay more attention to this issue and provide the foundation for the application of exercises by providing the necessary training to psychologists of addiction treatment centers.
    Keywords: addiction, psychological treatment, relapse prevention, meta analysis
  • H Jamali *, A Rahmati , M Fazilat, pour Pages 137-156
    Objective
    The aim of this study was to determine the structural modelling of addiction severity based on the health and support of the original family through the mediating role of differentiation of self in a group of drug addicts in Mashhad.
    Method
    This research was a descriptive-correlational study of structural equation. Out of 300 addicts presenting to Mashhad's addiction treatment centers, 169 people were selected through convenience sampling method according to Morgan table. The number ofv19 questionnaires were excluded from the final analysis due to lack of clear responses to the items. Therefore, 150 participants (75 men and 75 women) responded to Alcohol Smoking and Substance Involvement Screening Test, Family-of-Origin Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, and Differentiation of Self Inventory.
    Results
    The results of this study showed that the health of original family and social support at the family level were directly negative predictors of the severity of addiction (P< 0.05). The differentiation was not a direct predictor of severity of addiction (P>0.05). The health of original family with the mediating role of differentiation of self was a negative predictor of severity of addiction (P <0.05). Social support at the family level with the mediating role of differentiation of self was not a negative predictor of the severity of addiction (P>0.05).
    Conclusion
    In order to reduce the severity of addiction, it is necessary to improve the level of health of the original family, which leads to an increase in the degree of differentiation and, thus, decreases the severity of addiction. In addition, the promotion of the level of support provided by the family to these people is effective in reducing the severity of addiction.
    Keywords: severity of addiction, health, support of the original family, differentiation of self
  • M Setayeshi *, H Mirzahosseini , M Mohebbi Pages 157-172
    Objective
    The aim of the current study was to examine the casual relationship of perceived support with psychological distress and addiction potential with the mediating role of loneliness in school students of slum area in Qom.
    Method
    The participants of this study included 225 high-school male students who were chose by multistage cluster sampling method. Perceived Support Questionnaire, Psychological Distress Questionnaire, Addiction Potential Scale, and Loneliness Scale were administered to the participant for data collection. Path analysis and Bootstrap tests were conducted to explore direct and indirect pathways of the research model, respectively.
    Results
    The results showed that perceived support was the antecedent and psychological distress and addiction potential were the consequences of loneliness in school students. The results indicated that loneliness has a significant mediating role in the relationship of perceived support and with psychological distress and addiction potential.
    Conclusion
    The findings of this study can help school counselors, education psychologist, and teachers reduce student’s problems.
    Keywords: addiction potential, loneliness, psychological distress, perceived support, slum area students
  • J Babapour Kheiroddin , H Pursarifari , M Soudmand * Pages 173-188
    Objective
    This study was conducted to determine the role of therapeutic alliance and attachment styles in the prediction of treatment drop-out.
    Method
    A descriptive-correlational method was used for the conduct of this study. A total of 234 men with substance abuse presenting to the clinics and treatment centers of Tehran were selected through purposive sampling. In case of the enjoyment of the inclusion criteria, these subjects were interviewed and filled out the research instruments, including Working Alliance Inventory/Short (WAI-S) and Adult Attachment Inventory.
    Results
    Logistic regression analysis showed that therapeutic alliance and attachment styles can distinguish people dropped out of treatment and people continuing treatment.
    Conclusion
    These findings, consistent with previous studies, indicate the role of variables pertaining to interpersonal relationships in the treatment drop-out of patients with substance abuse.
    Keywords: drop-out treatment, therapeutic alliance, attachment, addiction
  • M Haraghi *, M Haraghi Pages 189-214
    Objective
    Today, services in the health sector have a special status, and measuring quality of services is a prerequisite for quality improvement. The aim of this study was to assess service quality based on the perceptions and expectations of addicts in addiction centers of Bushehr province.
    Method
    This cross-sectional study was conducted during the first nine months of 2016 to review the views of 650 patients presenting to addiction treatment centers located in Bushehr province. In the process of data collection, the SERVQUAL tool was used in the form of two 29-item questionnaires (in two parts of expectations and perceptions) to measure the quality of services. The validity and reliability of this tool have been confirmed by Cronbach's alpha and factor analysis.
    Results
    According to the research findings, the highest service quality gap pertained to access dimension (-0.764) and the lowest quality service gap was related to the responsiveness dimension (-0.44). The investigation of drug addiction centers in terms of the quality of service scores shows that the three centers Persian Gulf, Jam, and Payam Aramesh had the lowest score of quality of services; and the three centers of Novin, Salamat Gostar, and Assaluyeh held the highest scores of service quality. There was also a significant difference between expectations and perceptions of the services provided in all dimensions of services quality studied in the current research, and the service quality gap was negative.
    Conclusion
    There is a need for improvement in all dimensions of service quality in addiction treatment centers. It is suggested that managers of such centers pay more attention to the needs of their clients and reduce the gap in their service quality.
    Keywords: expectations, perceptions, addiction treatment centers, SERVQUAL, service quality
  • F Saeidi _M A Mohammadyfar * Pages 215-234
    Objective
    The present study aimed at comparing behavioral disorders between children with addicted fathers and children with non-addicted fathers.
    Method
    In a causal-comparative study, 80 students (40 students with addicted fathers and 40 students with non-addicted fathers) were selected through random cluster sampling method. The two groups were evaluated using Child Behavior Checklist (CBCL) (teachers, parents, and self-assessment questionnaires).
    Results
    The results of this study showed that the level of behavioral disorders in children with addicted fathers is higher than that in children with non-addicted fathers. In addition, behavioral disorders in boys were more than those in girls.
    Conclusion
    It seems that fathers' addiction along with family disruption can be involved in the incidence of early behavioral disorders in children
    Keywords: behavioral disorders, addicted father, children
  • MA Pour Rajabali Moafi , R Abdi *, GhR Chelbianlou Pages 235-254
    Objective
    Substance abuse is a serious global problem that is affected by multiple psychosocial factors, and some personality traits and impulsivity play a central role in its occurrence. The aim of this study was to predict tendency to drug use according to abnormal personality dimensions and the mediating role of impulsivity.
    Methods
    In a cross-sectional descriptive study, 303 college students in Tehran University were selected by available sampling in 2016 academic year. Data was obtained by Personality Inventory for DSM-5 (PID-5), Iranian Addiction Potential Scale (IAPS), and Barratt Impulsiveness Scale (BIS). Data was then analyzed using structural equation modeling by AMOS-20 Software. Moreover, descriptive statistics were analyzed using SPSS-22 Software. Findings: The results showed that there is a significant correlation between abnormal personality dimensions and impulsivity with tendency to substance use in students (p<0.01). Also, the abnormal personality dimensions and impulsivity could favorably predict the tendency to drug use in students. The proposed model is suitable (χ²/df = 2.30, AGFI=0.91, GFI=0.95, CFI=0.96, RMSEA=0.06), and the results also supported the mediating role of impulsivity in the relationship between abnormal personality dimensions and tendency to drug use.
    Conclusion
    The tendency to drug use affects impulsivity directly and indirectly via reinforced abnormal personality dimensions. In preventing the vulnerability to addiction, intervention in impulsive and unhealthy personality traits of student groups could be of great benefit.
    Keywords: Abnormal personality dimension, Tendency to drug use, impulsivity, College students
  • M Habibi , S Alahdadi *, M Ramezani Piyani[ Pages 255-272
    Objective
    The current study aimed to assess the factor structure, validity, and reliability of the Persian version of Severity of Dependence Scale in alcohol and substance dependent individuals in Iran. In addition, the SDS scores were assessed in terms of a number of demographic factors.
    Method
    SDS was translated to Persian and was subsequently translated back into English. Furthermore, it was compared with the original scale. Essential revisions were made into the scale after its preliminary administration to 20 participants. Thereafter, 281 alcohol/ substance dependent individuals from prison, dormitory, and various rehabilitation camps were chosen and completed the questionnaire. Questionnaires of demographic information, Severity of Dependence Scale (SDS), Leeds Dependence Questionnaire (LDQ), Drug Use Disorders Identification Test (DUDIT), and brain-behavioral systems scale were used in order to obtain data. Data were analyzed via LISREL8/8 software and appropriate statistical tests.
    Results
    The results supported the one-factor structure of SDS. The scale reliability coefficients were obtained equal to 0.64 and 0.58 through Cronbach’s Alpha and Guttman, respectively. Convergent validity of the scale was obtained equal to 0.46 and 0.37 by correlating SDS with DUDIT and LDQ, respectively. The results also reported the existence of a significant difference in the mean of SDS scores when the history of consumption in family, the place of habitation, and the type of drug were at play.
    Conclusion
    SDS maintains acceptable reliability and validity. Hence, it appears plausible to use this questionnaire for the assessment of alcohol and substance dependency among dependent individuals in Iran. It is required to pay attention to the demographic factors affecting dependence severity planning on prevention and treatment of this disorder.
    Keywords: reliability, Severity of Dependence Scale, substance dependent people, validity
  • M Mohammadi _A H Mehriar *_A Souri Pages 273-296
    Objective
    The aim of this study was to investigate the relationship between family-social factors and substance use through the mediating role of the components of temperament, character, psychological capital, and beliefs.
    Method
    A descriptive-correlational research method was employed for the conduct of this study. All the 18-35-year-old male substance users in Qom who had presented to addiction treatment camps and Qom addiction centers in 2017 and 2018 constituted the statistical population of the present study. From among this population, the number of 320 participants was selected via convenience sampling method. Mohammadkhani's High-Risk Behaviors Questionnaire for Adults, Scale of Effective Factors in Drug Abuse Tendency among Youth, Cloninger's Temperament and Character Inventory (TCI), and Luthans Psychosocial Capital Questionnaire were the measurement instruments used for data collection in this study. The proposed model was evaluated using Confirmatory Factor Analysis (CFA) and Structural Equation Modeling (SEM) in Amos software.
    Results
    The model was revealed to enjoy desired fitness indices. Family had indirect effects on substance use through positive attitudes towards substances, self-directiveness, and resiliency. Friends had indirect effects on substance use through positive attitudes toward substances, harm avoidance, and self-directiveness. The market of substances indirectly affected substance use through the mediation of positive attitudes towards substance use. Moreover, positive attitudes towards substance use and high levels of harm avoidance had a direct and positive impact on substance use; and low levels of self-directiveness and resiliency had a direct negative effect on substance sue. From among the exogenous variables, friends with the coefficient of 0.303 had the highest indirect effect on substance use; and from among the mediating variables, harm avoidance with the coefficient of 0.782 had the highest direct impact on substance use.
    Conclusion
    The current findings were in line with those of similar prior studies and are considered an important step to explain the factors affecting substance use. The present findings can also be regarded as a model for the design of comprehensive prevention programs for high-risk behaviors.
    Keywords: substance use, family-social factors, temperament, character, psychological capital