فهرست مطالب

تاریخ اسلام در آینه پژوهش - سال چهاردهم شماره 2 (پیاپی 43، پاییز و زمستان 1396)
  • سال چهاردهم شماره 2 (پیاپی 43، پاییز و زمستان 1396)
  • 152 صفحه، بهای روی جلد: 70,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1397/08/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محی الدین سلطانی فر ، محمد جواد یاوری سرتختی صفحه 5
    در شماره هفدهم مجله «مطالعات تاریخ اسلام» ، مقاله ای تحت عنوان «بررسی مناسبات متوکل خلیفه عباسی با علویان» چاپ شد. این مقاله برخی از انگاره های مشهور تاریخی را زیرسوال برد. ناصبی بودن متوکل، علوی ستیزی، تخریب و شخم زدن مرقد امام حسین†، قتل ناصبیانه ابن سکیت، توهین، تمسخر و جسارت به امیرمومنان علی† و برخی اقدامات دیگر وی، از جمله مواردی هستند که از سوی نگارندگان مورد تردید قرار گرفتند. فرضیه پژوهش حاضر بر این است که که مقاله یادشده به دلیل داشتن خطاهای بسیار، به ویژه در حوزه روش شناسی، تحلیل و نحوه برخورد با منابع و گزارش های تاریخی و نوع نگاه غیرعالمانه نویسندگان به تاریخ اسلام، دچار نتیجه گیری های اشتباه شده اند. بنابراین، به منظور داوری علمی، مقاله یادشده مورد نقد قرار گرفت و ناصبی بودن متوکل و وقوع جنایات ذکرشده، بار دیگر با نگاهی دقیق تر به اثبات رسید.
    کلیدواژگان: متوکل، منتصر، عباسیان، امام هادی (ع)، علویان، ناصبی، ابن سکیت
  • آرمان فروهی ، محمدحسن رازنهان ، علیرضا عطاری صفحه 31
    زندگانی و شخصیت حضرت محمدˆ به عنوان پیامبر دین مبین اسلام، همواره مورد توجه شرق شناسان بوده است. در خانواده پیامبرˆ، حضرت خدیجهƒ، به عنوان اولین همسر و نخستین ایمان آورنده به ایشان در عصر مکی، نقش برجسته ای در مراحل ابتدایی دعوت رسول الله ˆ داشت. براین اساس، ابعاد مختلف زندگانی حضرت خدیجهƒ، در آثار مستشرقان نمود و تجلی فراوانی داشته است. دیدگاه بیشتر مستشرقان حول پنج محور نحوه آشنایی حضرت خدیجهƒ با پیامبرˆ، ازدواج با پیامبرˆ، ماجرای بعثت و حمایت های ایشان از رسول خداˆ، و رحلت خدیجهƒ و پیامدهای آن واکاوی شده است.
    طبیعی است که برخی از دیدگاه های مستشرقان، با گزارش های منابع متقدم تاریخی همسو و قابل تایید است، اما ادعاهای غیرقابل تایید متعددی نیز به چشم می خورد که در این نوشتار، با لحاظ تفاوت های طبیعی میان فرهنگ جهان اسلام و غرب و نیز شرایط و روح حاکم بر مطالعات شرق شناسی به روش کتابخانه ای و با استناد به منابع متقدم تاریخی مورد بررسی و نقد قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: حضرت خدیجه?، حضرت محمد?، مستشرقان، ازدواج، بعثت، رحلت خدیجه?
  • محمود کریمی ، سید محمدرضا فقیه ایمانی صفحه 59
    در آثاری که بزرگان اهل سنت، حول شخصیت امیرمومنان علی† به طور خاص، یا شخصیت صحابه پیامبر اکرمˆ به طور عام به رشته تحریر درآورده اند، بخش هایی نیز به ویژگی های ظاهری آن حضرت اختصاص یافته است. نکته قابل تامل آن است که برخی از علمای امامیه نیز صفات بیان شده در این منابع را تلقی به قبول کرده و آنها را در کتب خود نقل نموده اند. نگارندگان در این نوشتار، ضمن بازخوانی موضوع، و تحلیل و نقد ویژگی های بیان شده، به این نکته دست یافته اند که برخی از این صفات، نمایانگر چهره واقعی آن حضرت اند و با گزارش های منابع دیگر اهل سنت و نیز منابع شیعی مطابقت دارند. بر اساس این منابع، دو صفت «انزع» و «بطین» نیز توسط رسول خداˆ به علی† نسبت داده شده اند که با تبیین خاصی که خود آن حضرت ارائه کرده اند، می توانند پذیرفته شوند؛ اما بخش دیگری از صفات امیرمومنان علی†، که در منابع اهل سنت آمده گرچه ظاهرا در مقام مدح ایشان بیان شده، لکن هدف نقل کنندگان، مذمت حضرت بوده است.
    کلیدواژگان: سیمای امیرمومنان علی?، انزع، بطین، کث اللحیه، ناتئ الجبهه، کمالات انبیا و ائم
  • رمضان محمدی ، ابراهیم گودرزی صفحه 75
    رمزگشایی از هدف یا اهداف سیدالشهدا† در برپایی قیام عاشورا، در پنجاه سال اخیر و به ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، رونق فراوان یافته است و بسیاری از محققان به واکاوی چیستی و چرایی آن واقعه عظیم پرداخته اند. از بررسی نظریه های مختلف شیعی درباره قیام سیدالشهدا†، برمی آید که دو نظریه حکومت خواهی و شهادت طلبی، از دیگر نظریه ها فراگیرتر است. هواداران این دو نظریه، دیدگاه یکدیگر را نقد کرده اند. از مهم ترین پرسش های انتقادی منتقدان نظریه حکومت خواهی، یکی آن است که چرا امام† پس از آگاهی از شهادت مسلم بن عقیل به حجاز بازنگشت. دیگر آنکه چرا امام† با دو هفته تاخیر، مکه را به سوی کوفه ترک کرد. تحقیق حاضر با بازپژوهی دو اشکال تاریخی پیش گفته، و نقد پاسخ های مولف شهید جاوید که تنها پاسخ های داده شده در پنجاه سال گذشته است به ناکارآمدی نظریه حکومت خواهی پرداخته و از لزوم تجدید نظر در نظریه حکومت خواهی یاد کرده و بر این باور است که نادرستی این نظریه با رسیدن خبر شهادت مسلم بن عقیل به امام † از پیش اثبات شده است.
    کلیدواژگان: سیدالشهداء?، کوفه، مولف «شهید جاوید» ، ثعلبیه، زباله، مسلم بن عقیل، نظریه حکومت خواهی
  • ابوذر مظاهری مقدم صفحه 95
    به رغم اینکه روحانیت شیعه در طول تاریخ ایران اسلامی مهم ترین جریان فعال و تاثیرگذار در حوزه های مختلف علمی و عملی بوده، در عرصه تاریخ نگاری به نسبت نقشی که داشته اند، کمترین حضور را دارد. مهم ترین دلیل این مسئله در مرحله اول بی توجهی خود حوزه و روحانیت به مسئله تاریخ و تاریخ نگاری است؛ و در مرحله دوم، به ویژه در دوره معاصر، تسلط جریان روشنفکری سکولار بر تاریخ نگاری ایران معاصر و انکار و تحریف نقش حوزه و روحانیت در تحولات تاریخی است. بی توجهی حوزه و روحانیت به تاریخ و تاریخ نگاری، هم موجب از بین رفتن مواد و اطلاعات تاریخی می شود و هم عرصه تاریخ نگاری حوزه و روحانیت را به دست جریان ها دیگر، به ویژه مخالفان می سپارد.
    آسیب های تاریخ نگری و تاریخ نگاری در موضوع حوزه و روحانیت را از دو جهت می توان بررسی کرد: ابتدا آسیب هایی که منشا حوزوی دارد و در رویه و روش حوزوی ها در این خصوص وجود دارد؛ و دیگری آسیب هایی که منشا غیرحوزوی دارد و در تاریخ نگری و تاریخ نگاری غربی و روشنفکری مشهود است. در این پژوهش این آسیب ها نقد و بررسی می شود.
    کلیدواژگان: تاریخ نگری، حوزه و روحانیت، تاریخ نگاری حوزوی، تاریخ نگاری روشنفکری و غربی
  • حامد منتظری مقدم صفحه 117
    آقای سروش محلاتی در گفتاری زیر عنوان «امکان یا امتناع مذاکره با دشمن در سیاست انقلابی امام حسین†» ، با استناد به گفت وگوی امام حسین† و عمربن سعد در کربلا، تلاش کرده است تا ثابت کند: «امام حسین† با انجام ملاقات هایی در کربلا، به دنبال مذاکره و توافق (با یزید) بود تا جلوی جنگ گرفته شود». نوشتار حاضر نقدی تاریخی بر دیدگاه اوست. گفتار وی با وجود امتیازاتی همچون تفکیک ابعاد مسئله، بحث تفصیلی در بعد تاریخی و گردآوری آرای کم شناخته شده از بزرگان، دارای کاستی های مهمی در دو بخش روشی و محتوایی است. این کاستی ها از نظر روشی، نقل یک سویه تاریخ و تکیه ناروا بر آرای بزرگان، و از نظر محتوایی، بی توجهی به انگیزه جعل و روند اشاعه پیشنهادهای منتسب به امام†، ترجمه نادرست بخش مهمی از گزارش مورد استناد، نادیده انگاری بیعت خواهی یزید، و بی توجهی به مبانی و اهداف قیام امام† و ارائه تصویری مبهم از آن است.
    کلیدواژگان: امام حسین?، قیام امام حسین?، مذاکره با دشمن، صلح با دشمن، عمربن سعد، یزیدبن معاویه
|
  • Mohiaddin Sultanifar , Muhammad Javad Yavari Sartakhti Page 5
    An article was published in the Journal of Islamic History Studies No. 17, by the name "A Study on the Relationships between Motavakkel, the Abbasid Caliph, and the Alawites." This article questioned and made doubts about some of the most famous historical facts about Mutawakkil such as, being a Nasibi, anti-Alawi, destructing and plowing up the grave of Imam Hussain (as), Nasibi's killing of Ibn-Sikit, insulting, ridiculing and animosity to Amir al-Mu’minn Ali (as) and so on. The hypothesis of the present study is that, the aforesaid article has fallen into wrong conclusion, due to many errors, especially in the scope of methodology, analysis, dealing with sources and historical reports, and unprofessional approach of the authors to the history of Islam. So, to present a scientific judgment, the aforementioned article was analyzed, and more precisely it proved that, Mutawakkil was a Nasibi, which has committed the aforementioned crimes. 
    Keywords: Mutawakkil, Muntasir, Abbasids, Imam Hadi (as), Alawites, Nasibi, Ibn-sikit
  • Arman Furouhi , Muhammad Hassan Raznahan , Alireza Attari Page 31
    The life and character of the Prophet Muhammad (S) as the Prophet of Islam, has always been interested by the Orientalists. Hadrat Khadija (as), as the first wife and first Muslim woman in the Meccan era, in the Prophet’s family, had a noticeable role in the initial stage of the invitation of the Allah's Messenger. Accordingly, the various dimensions of Hadrat Khadija’s (as) life had a lot of manifestation in Orientalists’ works. The most Orientalists’ opinions have been analyzed around five topics, familiarity of Hadrat Khadija (as) with the Prophet (S), her marriage to the Prophet (S), the event of an appointment (Be'sat), her support for the Messenger of Allah (S) and the demise of Hadrat Khadija (as) and its consequences. Using a desk research and referring to the early historical sources, and considering the natural differences between the Islamic and western culture and the conditions and ruling spirit over the Orientalist studies, this paper analyzes the unconfirmed claims of the Orientalist in this respect, though, naturally, some views are verifiable and consistent with the early historical sources.
    Keywords: Hadrat Khadija (as), Prophet Muhammad (S), Orientalists, Marriage, Be'sat, demise of Khadija (as).
  • Mahmoud Karimi , Seyyed Mohammad Reza Faqih Imani Page 59
    In the works authored by Sunni outstanding scholars on the character of Imam Ali in particular, or that of the Companions of the Holy Prophet in general, certain chapters are devoted to his outward features. It is noteworthy that some Shiite scholars have also taken the qualities stated in these sources as granted, quoting them in their own books. Revisiting this issue and criticizing as well as analyzing the qualities mentioned in Sunni sources, the co- authors of this article have concluded that some of these features reflect Imam Ali´s real appearance corresponding to the reports of other Sunni sources and those of Shiite ones. According to these sources, the two qualities of “ Anza” and “Batin” attributed to Imam Ali by the holy Prophet, can be accepted through the explanation given by the Holy Prophet himself. However, some other qualities of Imam Ali (p.b.u.h) although apparently mentioned in praise of him, the real aim behind them has been tarnishing his image.
    Keywords: physical appearance of Ali (p.b.u.h), Anza, Batin, thick bearded, protruded forehead, perfect qualities of Prophets, Imams
  • Ramadan Muhammadi , Ibrahim Goodarzi Page 75
    The decoding of the purposes of Master of Martyrs in the uprising of ‘Ashura has developed in the last 50 years, especially after the victory of the Islamic Revolution, so thatm many scholars have been investigated in the whatness and whyness of this great event. Investigating of the various Shi’ite theories about the uprising of Master of Martyrs show that, two theories of government seeking and martyrdom seeking are more common than other theories. The supporters of these two theories have criticized each other. One of the most important critical questions of the criticizers of the theory of government seeking is that, why Imam (as) did not return to Hejaz after the martyrdom of Muslim ibn Aqeel, and why did Imam (as) left Mecca to Kufa with a two-week delay? Reinvestigation of the two foregoing historical problems, and analysis of the responses of the author of Shahid Javid, which is the only given responses in the last fifty years, this paper proves the inadequacy of the theory of government seeking, and calls for the revision of this theory, and believes that, the falsehood of this theory has already been proven upon the arrival of the news of the martyrdom of Muslim ibn Aqeel to Imam (as).
    Keywords: Master of Martyrs, Kufa, author of Shahid Javid, Tha'labieh, Zubaleh, Muslim ibn Aqeel, the theory of government seeking
  • Abuzar Mazaheri Page 95
    Despite the fact that, the Shi'a clergies, throughout the history of Islamic Iran, have been the most influential and active flow in the various scientific and practical fields, they have a minor role in the field of historiography. The most important reason of this issue, firstly, is the lack of attention to the history and historiography by the seminary and clergies, and secondly, is the domination of the secular intellectual flow on the contemporary Iranian historiography, and denying and distorting the role of the seminary and clergies in historical events especially in the contemporary era. Ignoring the history and historiography by seminaries and the clergies, loses the material and historical information and gives the scope of the historiography of the seminary and clergies to the other streams; particularly the opponents. The historicizing and historiography problems on the issue of seminary and clergies can be studied in two major approaches, the problems that have a seminarial origin, and have emerged from the procedures and methods of the seminaries, and the problems that have a non-seminarial origin, ant it is evident in the western and enlightenment historicizing and historiography.
    Keywords: historicizing, seminary, clergies, seminarial historiography, western, enlightenment historiography
  • Hamed Montazeri Moghaddam Page 117
    Referring to the conversation between Imam Hussain (as) and Umar ibn Sa'ad in Karbala, Soroush Mahallati, in a speech titled, “The possibility or impossibility of negotiating with the enemy in the revolutionary politics of Imam Hussain (as)” seeks to prove that Imam Hussain (as) was looking for negotiations and agreement in Karbala (with Yazid) to prevent the war. The present article is a historical analysis of his opinion. Despite the advantages, such as separation of the dimensions of the problem, detailed discussion in the historical dimension and collecting the less well-known opinions from elders, this speech has important shortcomings in both method and content. These shortcomings, in terms of the method, include the unidirectional narration of history and unreliable trust on the opinions of elders, and in terms of content it includes, disregarding the motive of forgery and the process of disseminating of the attributed suggestions to Imam (as), incorrect translation of the important part of the cited report, neglecting the Yazid’s seeking allegiance, disregarding the foundations and purposes of the Imam's uprising and providing a vague image of it.
    Keywords: Imam Hussain (as), Imam Hussain’s (as) uprising, negotiations with the enemy, peace with the enemy, Umar ibn Sa'ad, Yazid ibn Muawiyah