فهرست مطالب

  • سال بیست و نهم شماره 3 (پیاپی 171، مرداد و شهریور 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/05/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • حمید عطایی نظری صفحات 3-56
    کلام امامیه در طول تاریخ جریان یکسان و یکدستی نبوده است و دستخوش تحولات بسیار در ابعاد مختلف شده است. متکلمان امامی در ادوار گونا گون تح تتاثیر عوامل مختلف به ویژه اثرپذیری از مکاتب فکری مطرح در تمدن اسامی خاصه کلام معتزلی و اشعری و فلسفه سینوی و حکمت صدرائی نظا مهای کلامی متفاوتی از باورهای دینی تشیع امامی را ارائه نمود هاند. آشنایی با مکاتب کلامی و گرای شهای مختلفی که در کلام امامیه پدیدآمده است پی شنیاز هرگونه پژوهش دقیق در این دانش است. با این وصف، تا کنون هیچ دست هبندی مشخص معیاری از مکاتب کلامی امامیه ارائه نشده است که هم نمایانگر سب کها و گرای شهای اصلی مختلف موجود در تاریخ کلام امامیه باشد و هم مقبول و مورد اتفا قنظر پژوهشگران این عرصه قرار گرفته باشد. در نوشتار حاضر، تاش می شود پیشنهادی در خصوص دست هبندی ادوار و مکاتب کلامی امامیه ارائه گردد. بر بنیاد این دست هبندی تازه، ادوار و مکاتب گونا گون تکوی نیافته در کلام امامیه در قرون میانی )از قرن چهارم تا قرن یازدهم هجری قمری (بر اساس سبک اندیشگی و مبانی کلامی متمایز متکلمان امامی به چهار دوره:) 1 (کلام معتزلی شامل مکاتب بغداد متقدم و متاخر و مکتب حله متقدم،) 2 (کلام معتزلی _ فلسفی در مکتب حله متاخر،) 3 (کلام فلسفی در مکتب قم و) 4( کلام فلسفی _ عرفانی در مکتب اصفهان طبق هبندی می شود.
    کلیدواژگان: کلام امامیه، ادوار و مکاتب، مکتب کلامی، قرون میانی، مکتب بغداد متقدم، مکتب بغداد متاخر، مکتب حله متقدم، مکتب حله متاخر، مکتب قم، مکتب اصفهان، شیخ مفید، شریف مرتضی، سدیدالدین حمصی رازی، نصیرالدین طوسی، فیاض لاهیجی، ملاصدرا
  • رسول جعفریان صفحات 57-64
    تمرکز نویسنده در نوشتار حاضر بر نسخه خطی از قرن دوازدهم هجری متعلق به یحیی بن السید علوی است که به عبدالکریم خلیفتی العباسی، هبه شده است. کتاب مذکور که در میان میراث بر جای مانده این خاندان بوده، 40 سال بعد، توسط یکی از سادات خاندان برزنجی مدینه خریداری شده و به عبدالجاد بن محمدمهدی حسینی مشهدی فروخته شده است. به این ترتیب، کتاب از مدینه به مشهد انتقال یافته است.
    کلیدواژگان: نسخه خطی، مدینه، مشهد، یحیی بن السید علوی، عبدالکریم خلیفتی العباسی، خاندان برزنجی، عبدالجاد حسینی مشهدی، خاندان خلفیتی العباسی
  • جویا جهانبخش صفحات 65-84
    برخی بر سعدی شیرازی خرده گرفته اند که چرا مرثیه سرای خلافت بنیعباس بوده است و چرا بر زوال ملک عباسیان و فروپاشی خلافت بغداد متاثر گشته و به تازی و پارسی در رثای واپسین خلیفه عباسی شعر سروده است. نویسنده، تحلیل و تبیین موضوع مذکور را محور نوشتار پیش رو قرار داده است. به زعم وی، ایرانیان عصر سعدی، خلافت عباسی را چونان یک عنصر حکومتگر بیگانه نمی نگریستند. بعلاوه، در سده های نخستین خلافت و در زمان ظهور برخی از جنبش ها و خیزشهای خلافت ستیز، توده های ایرانی با آن جنبش ها همدلی و همراهی نداشته اند. بلکه عقیده شایع در میان توده ها، مشروعیت دستگاه خلافت بویژه خلافت بنی عباس بوده است.
    کلیدواژگان: سعدی شیرازی، خلافت بنی عباس، عباسیان، خلیفه عباسی، خلافت عباسیان
  • رسول جعفریان صفحات 85-101
    نویسنده در نوشتار حاضر در قالب دوازدهمین سلسله انتشارات با عنوان نسخه خوانی، متن چند نسخه را مورد مداقه قرار داده است. این متون بدین شرح اند:•شعری از «مشتری» در تعریف قم و مدح حضرت معصومه علیها السلام
    •ماده تاریخ مسجد گلشن استرآباد از 1249 ق
    •کتاب های وقفی از قزوین بیرون نرود
    •چند یادداشت تاریخی از یک مجموعه تاریخی باارزش از قرن دهم
    •چند یادداشت پشت نسخه ای درباره زلزله
    •شمارش دقیق اسبان دربار شاه عباس دوم
    •در قرن دهم سا کنان سرزمین عثمانی درباره آخرالزمان چطور م یاندیشیدند؟
    •خرید کتاب نهایه ابن اثیر در سال 1084 به قیمت دو هزار و پانصد دینار
    •وقفنامه سلطانی برای شرح اصول کافی از کتب موقوفه مدرسه چهارباغ اصفهان
    کلیدواژگان: نسخه خوانی، نسخه خطی، خوانش متون
  • جواد بشری صفحات 103-130
    نوشتار حاضر، سیزدهمین شماره از سلسله انتشاراتی است که بر یافته های تاریخ ادبیاتی، متن شناسی و نسخه شناسی تمرکز دارد. برخی از منابع معرفی شده و مطالب مطروحه در این شماره به شرح ذیل است:•اشارات التفسیر فی بشارات التذکیر، تفسیر کهن فارسی مورخ 694 ق. در دارالکتب قاهره
    •کتاب فی الشواهد النحویه به فارسی مورخ 548 ق.
    •دستنویس دیوان خاقانی، نسخه صادق انصاری در کتابخانه مرعشی
    •جایگاه دستنویس دیوان عطار، 306 سنا )مهدی بیانی سابق( در مطالعات عطارشناسی
    •شیخ سعدی شیرازی کاتب، از اوایل سده هشتم هجری
    •چند کاتب تستری که در سده هشتم هجری نسخه های فارسی کتاب کرده اند.
    •دستنویس هایی فارسی از حلب
    •دیوان سلمان ساوجی، به خط معروف بغدادی
    •محمد بن حاجی حسن بن سلغرشاه، خوشنویس سده نهم هجری ابیاتی از حسین دانش اصفهانی
    کلیدواژگان: تاریخ ادبیات، متن شناسی، نسخه شناسی
  • مریم حقی (کورانی) صفحات 131-140
    کتاب النساء و الإرهاب: دراسه جندریه، به قلم آمال قرامی و منیه العرفاوی، پژوهشی درباره زنانی است که به گروه های تروریستی پیوستند و حاصل پنج سال مشاهده، مصاحبه، و مطالعه گزارش های بین المللی و اسناد دست اول داعش است. کتاب در سال 2017 در تونس منتشر شده؛ کشوری که تا پیش از بهار عربی می کوشید چهره ای مدرن از زن عربی ارائه کند اما پس از آن، یکی از خاستگاه های مهم زنان داعشی گردید. نگارنده سطور حاضر، در راستای معرفی کتاب، چکیده ای از محتوای آن را پیش روی خواننده قرار می دهد.
    کلیدواژگان: تروریسم، مطالعه جنسیت شناختی، زنان تروریست، تونس، زنان تونسی، گروه های تروریستی، داعش، زنان داعشی، کتاب النساء و الإرهاب: دراسه جندریه، آمال قرامی، منیه العرفاوی، معرفی کتاب
  • مریم مشرف صفحات 141-148
    در سال 2014 کتابی درباره جامی و شرایط سیاسی تاریخی عصر آق قویونلو در مجموعه مطالعات فرهنگ ایرانی بریل به چاپ رسید. این کتاب دربرگیرنده مطالعات آقای چاد لینگوود در قالب رساله دکتری ایشان روی منظومه سامان و ابسال جامی است و نشان می دهد که سامان و ابسال دربرگیرنده اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت سیاسی فرهنگی و سمت و سوی اخلاقی دربار آق قویونلو در دوره سلطان یعقوب بن اوزون حسن است. کتاب در یک مقدمه و پنج فصل به عاوه نتیجه گیری و دو پیوست تنظیم گردیده که یکی از پیوستها ترجمه متن سامان و ابسال به انگلیسی است. کتاب مورد بحث را می توان از تحقیقات مهم جدید در حوزه فرهنگ و ادبیات قرن نهم به شمار آورد. بسیاری از منابع عصر آق قویونلو از قبیل گزارش های کارگزاران دربار، احکام سلطنتی، نامه های شخصی، تذکره های ادبی و سفرنامه های حج و اشعاری که برای یعقوب سروده شده، در این کتاب مورد بحث و دقت نظر قرار گرفته است. عاوه بر این، دریچه ای است به روی بسیاری از تحقیقاتی که در دو دهه اخیر، در فضای علمی و دانشگاهی غرب صورت گرفته است. نگارنده نوشتار پیش رو می کوشد ضمن معرفی کتاب و بیان محتوای فصول آن، نظری نقادانه به ویژگی های ترجمه این اثر داشته باشد.
    کلیدواژگان: سیاست، شعر، تصوف، ایران قرون وسطی، جامی، منظومه سامان و ابسال، تاریخ فرهنگی ایرانی، چاد لینگوود، فرهنگ ایران قرن نهم، ادبیات ایران قرن نهم، نقد ترجمه، معرفی کتاب، وضعیت سیاسی ایران، وضعیت فرهنگی ایران، ادبیات تعلیمی، آق قویونلو، مطالعات فرهنگ ایرانی
|
  • Hamid At?’ie Nazari Pages 3-56
    Imamiyya Kalām has not been the same throughout history, and has undergone many changes in various aspects. In different eras, Imamiyya theologians have been impacted by various factors, especially by the prominent schools of Islamic civilization in particular Mu’tazila theology, Ash’ari theology, Avicennism philosophy, and Sadrāie’s wisdom; therefore, they have presented different theological systems of religious beliefs of Imamiyya Shiism. Familiarity with the theological
    schools and the various tendencies that have emerged in the Imamiyya Kalām is the prerequisite for any detailed research in this field. In this regard, no definite classification of the Imamiyya theological schools have been presented so far, which both reflects the various main styles and trends in the history of Imamiyya Kalām, and is accepted by researchers of this field. In the present article, an attempt is being made to propose a categorization of Imamiyya theological schools and periods. This new classification is based on the Imamiyya theologians’ styles of thought and distinct theological foundations. So accordingly, different evolutionary schools and periods of Imamiyya Kalām in the Middle centuries (from the fourth to the 11th century AH) are classified into four periods: 1. Mu’tazila theology including the early and the
    late Baghdad Schools, as well as the early Hella School, 2. Mu’tazila- philosophical theology in the late Hella School, 3. Philosophical theology in Qom School, and 4. Philosophical-mystical theology in Isfahan School
    Keywords: Imamiyya Kal?m, periods, schools, theological school, middle centuries, the early the early, the late Baghdad School, the late Baghdad School, the early Hella School, the late Hella School, Qom school, Isfahan School, Sheikh Mofid, Sheikh Murtaza, Sad?doddin Hemmasi R?zi, Nasiroddin Toosi, Fayy?z L?hiji, Mull? Sadr?
  • Rasool Ja’fari?n Pages 57-64
    In the present article, the author focuses on a 12th century manuscript which belonged to Yahyā bin al-Seyyed Alavi, and was given as a gift to Abdulkarim Khalīfati al-Abbāsi. Forty years later, the mentioned book, which was among the left heritage of this family, was purchased by one of the Sādāts of Barzanji family in Medina, and sold to Abduljād bin Muhammad Mahdi Hosseini Mashhadi. In this way, the book has been moved from Medina to Mashhad.
    Keywords: manuscript, medina, Mashhad, Yahy? bin al-Seyyed Alavi, Abdulkarim Khal?fati al-Abb?si, Barzanji family, Abdulj?d bin Muhammad Mahdi Hosseini Mashhadi, Khal?fati al-Abb?si family
  • Juy? Jah?nbakhsh Pages 65-84
    Some have criticized Sa’di Shirāzi for being the poet of Abbasid caliphate, for being sad about the downfall of the Abbasid’s kingdom and hence for composing some poems in praise of the last Abbasid caliph in both Arabic and Persian languages.
    In the present paper, the author focuses on the analysis and explanation of the aforementioned subject. In his opinion, the Iranians of Sa’di’s era did not consider the Abbasid caliphate as an alien government. Moreover, in the early centuries of the caliphate, the masses of Iranian people did not have sympathy with and interest in the movements which were rising against the government. Rather, the common belief among the masses was the legitimacy of the caliphate system, especially the Abbasid caliphate
    Keywords: Sa’di Shir?zi, Abbasid caliphate, the Abbasids, the Abbasid caliph
  • Rasool Ja’fari?n Pages 85-101
    In the form of the twelfth article of a series of publications titled “Skimming Manuscripts”, the author has scrutinized the texts of several manuscripts. These texts are as follow:•One of Maserri’s poems which is in praise of Qom and Hazrat-e Ma’sumeh
    •A Chronogram of Golshan Mosque in Estarābād, left from 1249 AH.
    •Endowed books should not go out of Qazvin.
    •Some valuable notes from a precious historical collection left from 10th century.
    •Some notes about earthquake, written behind the manuscripts.
    •The precise counting of the horses of the court of Shah Abbas II
    •How did the inhabitants of the Ottoman lands think of the Apocalypse in the 10th century?
    •Purchasing Ibn Athīr’s Nahāyat for two thousands and five hundred dinars in 1084 AH.
    •Soltāni’s Waqf-nāme for Sharh-e Osool-e Kāfi, one of the endowed books in Chahār Bāq School in Isfahan
    Keywords: Skimming manuscripts, manuscript, reading the texts
  • Jav?d Bashari Pages 103-130
    The present paper is the thirteenth paper which focuses on historical, literary, and manuscript findings. Some of the introduced sources and provided information are as follows:• Ishārāt at-Tafsīr fi Bishārār at-Tadhkīr, an old Persian commentary dated 694 AH, in Dārolkotob in Cairo.
    • Fi Shawāhid an-Nahviya in Persian dated 548 AH.
    • The manuscript of Khāqāni’s Divān, Sādeq Ansāri’s version, in Mar’ashi library.
    • The place of the manuscript of Attār’s Divān, No.306 of Sanā Library (previously called Mahdi bayāni), in Attār Studies.
    • Sheikh Sa’di Shirāzi, the scribe since the early 8th century AH.
    • Several Tostari scribes who made copies of the Persian manuscripts in 8th century.
    • Some Persian manuscripts from Aleppo.
    • Salmān Sāvoji’s Divān in Baghdadi’s famous handwriting.
    • Muhammad bin Hāji Hassan bin Solgharshāh the ninth century calligrapher.
    • Some verses from Hussein Dānesh Isfahan
    Keywords: History, Literature, textology, manuscript study
  • Maryam Haqqi (Koor?ni) Pages 131-140
    Al-Nesā’ wa al-Arhāb: Derāsa Genderia, written by Ᾱmāl Qarāmi and Mania al-Arfāvi is a study about the women who have joined terrorist groups, and is the result of five years of observation, interviewing, and studying international reports and
    ISIS handwritten documents. The book was published in 2017 in Tunisia, a country which, before the Arab Spring, sought to present a modern image of the Arab woman, but was later one of the main origins of ISIS women. In order to introduce this book, the author of the following article is going to provide a summary of its content
    Keywords: Terrorism, Gender study, Terrorist women, Tunisia, Tunisia women, Terrorist groups, ISIS, ISIS women, Al-Nes?’ wa al-Arh?b: Der?sa Genderia, ?m?l Qar?mi, Mania al-Arf?vi, book report
  • Maryam Mosharraf Pages 141-148
    In 2014, a book about Jamie and the historical political conditions of the Aq Quyunlu era was published in the Brill collection of Persian Cultural Studies. This book includes Chad Lingwood’s studies in the form of his dissertation on Jāmi’s Salāmān va Absāl. It indicates Salāmān va Absāl contains some valuable information regarding the cultural, political, and ethical condition in the court of Aq Quyunlu during the reign of Sultan Ya’qub ibn Ozon Hassan. The book consists of one
    introduction, five chapters, plus a conclusion and two attachments one of which is the translation of Salāmān va Absāl in English. It can be considered as an important new study in the area of ninth century literature and culture. Many of the sources of Aq Quyunlu age, such as court agents’ reports, royal decrees, personal letters, literary Tadhkirah (memorandum), and hajj travelogues, and the poems written for Ya’qub, have been considered and discussed in this book. In addition, it has opened a window to many of the research that has been conducted in the Western universities and academies in the past two decades. The author of this paper has tried to introduce the book, explain the content of its chapters, and finally have a critical look at the features of the translation of this work
    Keywords: Politics, poetry, Sufism, medieval Iran, J?mi, Sal?m?n va Abs?l, Iranian cultural history, Chad Lingwood, the culture of ninth-century Iran, the literature of ninth-century Iran, translation review, book report, the political condition of Iran, the cultural condition of Iran, Didactic literature, Aq Quyunlu, Iranian culture studies
  • Naseroddin Ansari, Afshin Davarpanah, Rasool Jafarian Pages 149-167