فهرست مطالب

نامه انجمن جمعیت شناسی ایران - پیاپی 23 (بهار و تابستان 1396)
  • پیاپی 23 (بهار و تابستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/06/13
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمد جلال عباسی شوازی، احمد دراهکی صفحات 7-41
    افراد در درون شبکه های اجتماعی قرار دارند و این شبکه ها می توانند بر تصمیمات مهم آنها مانند قصد فرزندآوری تاثیرگذار باشند. سنخ شناسی شبکه های اجتماعی در مقاله حاضر با توجه به ساختار، ماهیت و ترکیب شبکه و مکانیزم های تاثیرگذار در آن شامل فشار اجتماعی، واگیری اجتماعی، یادگیری اجتماعی و حمایت اجتماعی انجام گرفته است. با بهره گیری از نمونه گیری خوشه ایی چند مرحله ای 600 زن 18 تا 44 ساله واجد شرایط در نقاط شهری استان بوشهر انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج تحلیل خوشه ایبیانگر چهار سنخ متفاوت شبکه های اجتماعی در میان زنان مورد مطالعه بود که مشخصات هر کدام از آنها به تفصیل در مقاله آمده است. نتایج تحلیل رگرسیون لوجستیک دو وجهی نشان دهنده آن است که شبکه های اجتماعی خانواده محور بیشترین احتمال را برای قصد رفتن به توالی بالاتر فرزندآوری دارا می باشند. این احتمال نسبت به شبکه های اجتماعی غیرحمایتی، خویشاوند محور و دوست محور به ترتیب 18/5، 80/2 و 24/2 برابر بیشتر است. با توجه به آنکه به نظر می رسد اندازه شبکه های اجتماعی خانواده محور در طول زندگی مدرن در حال کم شدن است، اتخاذ سیاست هایی برای حفظ آنها و همچنین یافتن راه حل هایی برای جبران نقش مهم شبکه های اجتماعی در رابطه با فرزندآوری لازم و ضروری باشد.
    کلیدواژگان: شبکه های اجتماعی، قصد باروری، باروری، توالی زنده زایی، سنخ شناسی شبکه های اجتماعی
  • ملیحه علی مندگاری، حجیه بی بی رازقی نصرآباد، عباس عسکری ندوشن، زینب محسنی نژاد صفحات 43-79
    باروری زیر سطح جایگزینی علی رغم غالب بودن هنجار دو فرزندی در جامعه، می تواند نشان از شکاف میان تعداد ایده آل و تعداد واقعی فرزندان باشد. مقاله حاضر، به بررسی شکاف بین تعداد فرزندان موجود و ایده آل زنان همسردار 49-15 ساله شهر تبریز می پردازد. داده ها حاصل پیمایشی است که با استفاده از پرسشنامه در بین 550 زن همسردار تبریزی در سال 1395گرد آوری شده است. یافته ها نشان داد 60 درصد از زنان تعداد فرزندان ایده آل آن ها کمتر از تعداد موجود است (کم برآورده شده) و ده درصد تعداد فرزندان موجود آن ها بیش از تعداد ایده آل است (بیش برآورده شده). یکی از تعیین کننده های اصلی بیش برآورده و کم برآورده متغیر سن در اولین ازدواج می باشند. افزایش سن در اولین ازدواج احتمال قرار گرفتن پاسخگو در گروه کم برآورده شده را افزایش می دهد. افزایش فشار شبکه اجتماعی، احتمال قرار گرفتن فرد در گروه بیش برآورده شده را افزایش می دهد. تاثیر افزایش کنترل درک شده رفتار مطابق با انتظار بود و احتمال قرار گرفتن فرد در گروه بیش برآورده شده را کاهش می دهد. ضرایب تعیین مدل حاکی از آن است که مدل رگرسیونی توانسته 36 درصد از تغییرات متغیر شکاف را تبیین کند. با توجه به اینکه اکثر افراد در نمونه مورد مطالعه هنوز باروری خود را تکمیل ننموده اند، کاهش شکاف بین باروری واقعی کامل شده و ایده آل باروری مورد انتظار است.

    کلیدواژگان: شکاف، باروری موجود، باروری ایده آل، زنان، شهر تبریز
  • عادل عبدالهی، محمود قاضی طباطبایی صفحات 84-117
    پژوهش حاضر درصدد راست آزمایی مدل نظری-مفهومی هم افزایی عقلانیت اقتصادی و اجتماعی در کنش فرزندآوری پایین است. این مطالعه در سال 1395 و در بین زنان و مردان متاهل تهرانی انجام شد. حجم نمونه با استفاده از نمونه گیری چندمرحله ای طبقه بندی،1200 نمونه تعیین شد. براساس نتایج رگرسیون لجستیک، بخت قصد فرزندآوری افرادی که در مناطق نیمه برخوردار زندگی می کنند نسبت به کسانی که در مناطق کم برخوردار زندگی می کنند (537/0) ، و افرادی که دارای سطح تحصیلی دیپلم و فوق دیپلم هستند نسبت به افراد با سطح تحصیلی فوق لیسانس و بالاتر (177/0) کمتر است. افراد با هزینه خانوار کمتر از 2 میلیون تومان نسبت به افراد با هزینه خانوار بیش از 5/3 میلیون تومان بخت قصد فرزندآوری بیشتری دارند (237/3). با افزایش امتیاز عامل تغییر هویت والدینی (563/0) ، ارزش منفی فرزند (693/0) ، اجتناب از تعهدات بلند مدت (544/0) و ناامنی اقتصادی (703/0) بخت فرزندآوری کاهش می یابد. در میان عوامل فوق، عامل اجتناب از تعهدات بلند مدت با ضریب 608/0- بیشترین تاثیر و عامل احساس ناامنی اقتصادی با ضریب 352/0- کمترین تاثیر را بر قصد فرزندآوری دارد. پیشنهاد می شود که سیاست گذاران ضمن توجه به تغییرات ارزشی و نگرشی جامعه بر مکانیسم هایی تاکید کنند که منجر به برقراری تعادل در شرایط اجتماعی و اقتصادی جامعه می شوند.
    کلیدواژگان: ناامنی اجتماعی، فرزندآوری، سیاست های جمعیتی، مدل نظری- مفهومی، تهران
  • امیرعلی فرهنگ، صابر خداوردیزاده صفحات 118-141
    جمعیت هر کشوری، نقش مهم و اساسی در رشد و توسعه اقتصادی آن کشور ایفا می کند. تغییر در میزان زاد و ولد، به عنوان یکی از عوامل موثر بر تغییرات جمعیتی و نقش آن در عرضه نیروی کار و در نتیجه رشد تولید، عنصر مهم رشد و توسعه اقتصادی - اجتماعی هر کشور تلقی می شود. هدف مطالعه حاضر بررسی و تجزیه و تحلیل تاثیر میزان زاد و ولد بر نرخ رشد تولید ناخالص داخلی کشور ایران در بازه زمانی 1394-1360 است. در این مطالعه از روش رگرسیون فازی برای تخمین نوع ارتباط بین متغیرها استفاده شده است. در این راستا رگرسیون فازی بازه ای از مقادیر ممکن را برای پارامتر متغیرها تخمین می زند، در حالی که رگرسیون کلاسیک تنها یک مقدار مشخص را برای پارامترها محاسبه می کند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که میزان زاد و ولد تاثیر مثبتی بر رشد اقتصادی داشته است. همچنین سایر نتایج حاکی از آن است که متغیرهای امید زندگی، مصرف سرانه انرژی و تشکیل سرمایه ناخالص سرانه بر رشد اقتصادی اثر مثبتی دارند.

    کلیدواژگان: میزان زاد و ولد، رشد اقتصادی، امید زندگی، رگرسیون فازی، رگرسیون کلاسیک
  • رسول صادقی، رضا نوبخت، محمود قاضی طباطبایی، حسین محمودیان صفحات 142-179
    صنعتی شدن و نوسازی علاوه بر اثرات اقتصادی و اجتماعی، دارای اثرات جمعیتی قابل توجهی در مناطق صنعتی است. مهاجرت، شکل گیری جریان های مهاجرتی، پایداری و ماندگاری آنان از ابعاد مهم پویایی جمعیت در مناطق صنعتی است. هدف از مقاله پیش رو، بررسی اثرگذاری میزان انطباق مهاجران با محیط های مختلف بر ماندگاری آنان در سه دوره زمانی کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت است. تحقیق حاضر به روش پیمایش انجام شده و نمونه مورد مطالعه شامل 654 نفر از مهاجران در منطقه صنعتی پارس جنوبی است که به روش نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم انتخاب شده اند. بر اساس نتایج تحلیل های چند متغیری حاصل از رگرسیون لجستیک، عوامل اثرگذار در ماندگاری مهاجران در دوره کوتاه مدت (5 سال آینده) ، شامل انطباق مهاجران با محیط طبیعی، طول مدت اقامت و شبکه است. در ماندگاری میان مدت، انطباق مهاجران با شغل، گروه کاری و وضعیت شغلی و در ماندگاری طولانی مدت، انطباق با شغل، محیط طبیعی، محیط اجتماعی و فرهنگی، تحصیلات و شبکه بیشترین تاثیر را در ماندگاری مهاجران داشته اند. بطور کلی، نتایج مطالعه نشان داد که نظریه انطباق فرد-محیط می تواند چارچوب تحلیلی مناسبی برای تبیین ماندگاری و پایداری مهاجران در منطقه صنعتی پارس جنوبی باشد.
    کلیدواژگان: صنعتی شدن، مهاجرت، ماندگاری و پایداری مهاجران، انطباق فرد-محیط، رگرسیون لجستیک
  • زینب کاوه فیروز، اعظم صارم، نورالدین فراش صفحات 181-211
    مطالعه حاضر با هدف مقایسه سبک زندگی سلامت محور زنان شاغل و غیرشاغل شهر شیراز و شناسایی تاثیر متغیرهای جمعیتی بر آن انجام شده است. جامعه آماری تحقیق حاضر را کلیه زنان 15 سال به بالای ساکن شهر شیراز تشکیل داده اند. با استفاده از روش پیمایش و ابزار پرسشنامه تعداد 274 نفر از زنان شاغل و غیرشاغل شهر شیراز مورد بررسی قرار گرفتند.
    یافته ها بیانگر میزان سبک زندگی سلامت محور بالاتر زنان شاغل در مقایسه با زنان غیرشاغل است. نتایج نشان داد بین سبک زندگی سلامت محور زنان براساس تحصیلات و سن تفاوت معنی داری وجود دارد. هرچه سطح تحصیلات بالاتر باشد گرایش به سبک زندگی سلامت محور زنان افزایش می بابد. زنان گروه های سنی پایین تر از سبک زندگی سلامت محور بهتری برخوردار بوده و به سلامت خود اهمیت بیشتری می دهند. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که متغیر تحصیلات با ضریب بتای 252/0 دارای بیش ترین تاثیر کل بر سبک زندگی سلامت محور زنان می باشد.
    کلیدواژگان: زنان، سبک زندگی سلامت محور، وضع فعالیت، سطح تحصیلات، سن
  • مهری شمس قهفرخی صفحات 213-237
    مقاله پیش رو به بررسی تحلیل چند سطحی عوامل موثر بر معلولیت در ایران می پردازد. برای سطح اول این مطالعه، از داده‏های فردی سرشماری سال 1385 و برای سطح دوم مطالعه از اطلاعات وزارت بهداشت و یا مراکز خدمات پزشکی استان ها، سالنامه آماری کشور و اطلاعات سرشماری سال 1385 بهره گرفته شده است. یافته ها نشان داد که در سطح اول، سن با معلولیت رابطه مثبت و معناداری دارد به طوری که، با افزایش یک سال سن، معلولیت 6/2 درصد افزایش می یابد. جنس نیز رابطه معناداری با معلولیت دارد و زنان 1/41 درصد کمتر از مردان دچار معلولیت می شوند. رابطه رفاه اقتصادی افراد با معلولیت، منفی و معنادار است و با افزایش رفاه اقتصادی افراد، معلولیت 6/3 درصد کاهش پیدا می کند. محل سکونت نیز معنادار نشده است. در سطح دوم، رابطه توسعه اقتصادی، اجتماعی با معلولیت معنادار نشده است. پس، با توجه به افزایش جمعیت سالمندان در ایران، انتظار می رود که تعداد معلولان نیز افزایش پیدا کند. از طرفی، با توجه به اهمیت رفاه اقتصادی افراد جامعه و وجود نابرابری امکانات و خدمات در سطح فرد، ضروری است برای نیل به افزایش رفاه افراد، نسبت به انجام برنامه ریزی اساسی و هدفمند، مبادرت گردیده و در این راستا توجه به کاهش نابرابری های درون منطقه ای نسبت به نابرابری های بین منطقه ای، نقش موثری برعهده خواهد داشت.
    کلیدواژگان: معلولیت، توسعه اقتصادی- اجتماعی، مدل چند سطحی، رفاه اقتصادی، نرم افزار HLM
|
  • mohammad jalal abbbasi, Ahmad Dorahaki Pages 7-41
    Individuals are within social networks and these networks can influence such critical decisions as intention of childbearing. Social networking typology has been conducted according to the structure, the nature and composition of the network and its effective mechanisms, including social pressure, social contagion, social learning and social support, according to the cluster analysis technique. Using multi-stage cluster sampling, 600 eligible women aged 18-44 years were selected and studied in urban areas of Bushehr province. The cluster analysis results indicated four different social networking types among the women studied that the characteristics of each of them are detailed in this article. The results of logistic regression analysis show that family-centered social networks have the most probability of going to a higher parity progression. This probability for non-supportive, kin - centered, and friend-centered social networks are 5.18, 2.80 and 2.24 times more, respectively. Due to declining size of family-centered social networks throughout modern life it is necessary to adopt policies to protect social network and to find solutions to compensate for their important role regarding childbearing.
    Keywords: Social networks, fertility intention, Fertility, parity progression, social networking typology
  • malihe alimandegari, hajiihe razeghi, abbas askari, zeinab mohseninezhad Pages 43-79
    Fertility below replacement level despite the two-child norm in the society testifies to the gap between the ideal number and the real number of children. This article examines the gap between the ideals and actual fertility. The data for this study are drawn from a survey in Tabriz city in 2017, the sample consists of 550 married women aged 15-49.  The result show, most women do not meet their ideal, 60 percent had fewer children than desired (underachieved), 10% of women had more children than desired (overachieved). It was found that age at marriage is very strong predictors of over- and underachieving fertility. Women who married late were much more likely to have fewer births than desired. Increasing pressure of the social network also significantly increase the likelihood of overachieving. The impact of high perceived control of behavior factor was in line with expectations and reduced the likelihood of overachieving. These variables could explain about 36 to 43 percent of the fertility gap variation. In general, given that most women in this study have not yet completed their fertility, if they have the right conditions for childbearing, the realization of fertility goals and reduction of fertility gap is expected.
    Keywords: Gap, Actual Fertility, Ideal Fertility, Women, Tabriz
  • adel abdolahi, mahmood ghazitabatabaei Pages 84-117
    This study seeks to test the theoretical-conceptual model of economic and social rationality synergy in low childbearing. The study was conducted in 2016 amonge married women and men , in Tehran. The sample size was determined to be 1200 using multi-stage stratified sampling. Based on the results of the logistic regression, the chance of childbearing for people who living in medium developed regions than those who living in underdeveloped regions (0.537), and individuals who have diploma and associate’s educational level than individuals who have MS and PhD’s educational level (0.177) is lower. People with less than 20 million rials expenditure, each month, are more likely to have children than people with expenditure over 35 million rials (3.327). The chance of childbearing decreases by (0.563) with the increase in score of parental identity. The chance of childbearing decreases by (0.693) with the increase in negative score of childern. The chance of childbearing decreases by (0.544) with the increase in the factor of avoiding long-term commitments. The chance of childbearing decreases by (0.703) with an increase in economic insecurity score. Among the above factors, avoiding long-term commitments (-0.608) has the most and economic insecurity (-0.352) has the least effect on the intention for childbearing. It is suggested that policy makers, while paying attention to the changes in the values and attitudes of the society, emphasize the mechanisms that lead to a balance in the economic and social conditions of the community.
    Keywords: Social Insecurity, Childbearing, Population Policies, Theoretical-Conceptual Model, Tehran
  • amirali farhang, saber khodaverdizade Pages 118-141
    Population of each country plays a crucial role in economic growth and development. Changes in fertility rate, as one of the factors affecting demographic changes and its role in supply of labor and as a result of production growth, are considered as an important element of the economic and social development of each country. We aimed to assess and analyze the impact of birth rate on GDP per capita in Iran during the period 1981-2015. In this study, fuzzy regression method is used to estimate the type of relationship between variables, because fuzzy regression estimates an interval of possible values for the parameter of the variables, while classical regression only calculates a specific value for the parameters. The results indicate that fertility rate has had a positive effect on economic growth. Other results also indicate that life expectancy, per capita consumption of energy and GDP per capita growth have a positive effect on economic growth.
    Keywords: Fertility, economic growth, life expectancy, Fuzzy regression
  • rasoul sadeghi, reza nobakht, mahmood ghazitabatabaei, hosein mahmoodeian Pages 142-179
    Industrialization and modernization have considerable social, economic and demographic effects in industrialized regions. Migration, shaping migratory circulation, and stability, and durability of migrant flow are most important aspects of population dynamics in industrialized areas. The aim of the article is, to explore the effects of person- environment fit aspects on staying of immigrants in Pars Special Economic Energy Zone  (PSEEZ) in short, medium and long-terms. The research is carried out by sampling survey with the sample size of 654 migrants that selected by probability proportional to size (PPS). The results of logistic regression showed affective factors on the staying of immigrants in the short-term period (the next 5 years), are person- natural environment fit, length of stay and social networks. In medium period, the key affecting factors are person-job fit, person-group fit and job situation. For long-term staying  or permanent residence the factors including person-job fit,  person-natural environment fit, person- social  and cultural condition fit, education,  and social networks have significantly  effects  on durability of migrants . In conclusion, person– environment fit theory can be appropriate framework to explain the stability and durability of migrants in Pars Special Economic Energy Zone.
    Keywords: Industrialization, Durability of migrant flow, Person- environment fit, Logistic regression
  • zeinab kavefirouz, azam sarem, norodin farash Pages 181-211
    The aim of this study was to compare the health-centered lifestyles of employed and non-employed women in the city of Shiraz and identify the impact of demographic variables on it. The statistical population of this study was comprised of all women older than 15 years residing in Shiraz. Using a survey method and a questionnaire, 274 employed and non-employed women in Shiraz were studied.
    Findings show a higher level of healthy lifestyle in employed women compared to non-employed ones. The results showed that there is a significant difference between women's health and lifestyle based on education and age. The higher the level of education, the higher the tendency to a healthy lifestyle. Also the women of the lower age group had healthier lifestyle and cared more about their health. Finally, the results of Path Analysis showed that with a beta coefficient of 0.252 education variable had the most total impact on women's health-centered lifestyle.
    Keywords: Women, Healthy lifestyle, Occupation, Level of education, Age
  • mehri shams Pages 213-237
    The present paper examines the multivariate analysis of factors affecting disability in Iran. The research method is quantitative and relies on secondary data. In order to achieve the study objectives, the multilevel method has been applied using HLM software. The first level of this study was carried out using individual data from the census of 2006. In relation to the second level, the data of the Ministry of Health or Provincial Health Centers, the Statistical Yearbook and Census data were collected in 2006. Findings showed that at the first level, age has a significant positive correlation with a disability, and the odds ratio indicates that with an increase in one year of age, disability is increased by 2.6%. Sex also has a significant relationship with disability and the odds ratio shows that women's disability is reduced by 41.1% compared to men. The economic welfare has a significant negative relationship with disability, and with increasing economic welfare of individuals; disability is reduced by 3.6%. The place of residence has not been significant, and at the second level, the relationship of socio-economic development with disability has not been significant. Therefore, due to the increasing population of the elderly in Iran, it is expected that the number of disabled people will increase, and given the importance of the economic welfare of the people of the society and the inequality of facilities and services at the individual level, it is necessary to achieve the welfare of individuals. In relation to the implementation of the basic and targeted planning, and in this regard, attention will be paid to reducing inequalities within the region relative to the inequalities between regions.
    Keywords: Disability, Social, Economic Development, Multilevel Model, Economic Welfare, HLM Software