فهرست مطالب

پژوهشهای محیط زیست - پیاپی 17 (بهار و تابستان 1397)
  • پیاپی 17 (بهار و تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/04/10
  • تعداد عناوین: 23
|
  • نغمه مبرقعی صفحه 2
    هفدهمین شماره از دوفصلنامه پژوهش های محیط زیست در حالی انتشار می یابد که کشور عزیزمان ایران از بحران های محیط زیستی عدیده ای در رنج است. گسترش انواع آلودگی، خشکیدن تالاب ها، افت تنوع زیستی و کاهش سطح جنگل ها و مراتع از جمله معضلاتی است که استفاده نابخردانه بشر از سرزمین به دنبال داشته است. بی شک یکی از مهمترین رسالت های مجلات پژوهشی کمک به حل معضلات موجود از طریق نشر مقالات کاربردی است. در راستای تحقق این مهم هیات محترم تحریریه مجله پژوهش های محیط زیست رویکرد نوینی را در الویت بخشی به انتشار مقالات کاربردی و نوآورانه برگزیده است. هر چند این امر به معنای نادیده انگاشتن مقالات نظری و گسترش دهنده مرزهای دانش، به عنوان مبنای انجام پژوهش های کاربردی، نیست. لذا غربالگری اولیه توسط هیات تحریریه به گونه ای انجام خواهد شد تا این مهم تحقق یابد.
    از این رو از کلیه محققان و نویسندگان محترم درخواست می شود به منظور کاستن از زمان داوری و آگاهی زود هنگام از الویت انتشار مقاله نگارش شده، پیش از بارگذاری مقاله در سایت و تقبل هزینه مربوط به داوری، چکیده مقاله را از طریق ایمیل برای مجله ارسال نمایند تا طی غربالگری اولیه که توسط هیات تحریریه صورت می گیرد، از برخورداری یا عدم برخورداری مقاله از الویت انتشار آگاهی یابند. پیشاپیش از همکاری نویسندگان محترم در ارتقای کیفی مجله سپاسگزاری می شود.
  • سیدعلی تقی زاده دیوا *، عبدالرسول سلمان ماهینی صفحات 3-16
    هدف از این تحقیق مکان یابی محل دفن نخاله های ساختمانی شهر گرگان به کمک فرایند تحلیل شبکه، با تکیه بر معیارهای اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی است. معیارهای مورد بررسی شامل معیارهای اکولوژیکی )فاصله از آب های جاری، خاک، شیب، سطح آب های زیرزمینی، ارتفاع، تراکم پوشش گیاهی و سنگ بستر (و معیارهای اقتصادی و اجتماعی) فاصله از فرودگاه، فاصله از مناطق مسکونی، فاصله از جاده ها و فاصله از مناطق حفاظت شده (در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی با استفاده از فرایند تحلیل شبکه (ANP) است. بر اساس نقش و تاثیر متفاوت این فاکتورها، نقشه عوامل موثر در محیط نرم افزار IDRISI تهیه شد. وزن معیارها با استفاده از تحلیل شبکه در محیط نرم افزار Super Decision انجام گرفت. همچنین، برای مدل سازی و تحلیل های فضایی و تلفیق و برهم نهی لایه ها از نرم افزار IDRISI استفاده شد. سپس، با تکیه بر دو روش فازی و بولین در رهیافت ترکیب خطی وزن داده شده (WLC) لایه ها با هم ترکیب شدند و نقشه قابلیت سرزمین برای محل دفع شهرگرگان به دست آمد. در نهایت، بر اساس روش شایستگی ناحیه ای سرزمین، پنج منطقه مناسب برای احداث دفن نخاله های ساختمانی برای بررسی های دقیق تر مشخص شد که این پنج منطقه در بخش شمال شرقی محدوده مورد مطالعه قرار گرفته اند که دارای 63، 60، 57 ، 57 و 56 هکتار مساحت هستند.
    کلیدواژگان: نخاله های ساختمانی، سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، منطق فازی، ANP، ترکیب وزنی خطی (WLC)
  • روح الله میرزایی *، عباس اسماعیلی ساری، محمودرضا همامی، حمیدرضا رضایی صفحات 17-28
    حمایت از مجموعه ای معرف از زیستگاه ها، در حال حاضر کاراترین ابزار برای حفاظت تنوع زیستی است. بنابراین، شناسایی مهم ترین مناطق برای حفاظت امری حیاتی است و اولویت دارد. در این پژوهش، مناطق حفاظتی در استان گلستان بر اساس اهمیتشان برای پرندگان انتخاب شدند. بدین منظور، در ابتدا با استفاده از مدل سازی آشیان بوم شناختی، پراکنش 129 گونه پرنده در استان گلستان مشخص شد. سپس الگوریتم تبرید شبیه سازی شده برای انتخاب لکه های حفاظتی برای دستیابی به اهداف حفاظتی 5، 10، 15 و 20 درصد از پراکنش گونه های پرندگان استفاده شد. برای انتخاب مناطق دو سناریو در نظر گرفته شد: 1. انتخاب مناطق حفاظتی بدون لحاظ کردن شبکه مناطق حفاظتی موجود در استان گلستان و 2. تکمیل مناطق حفاظتی موجود برای حفاظت گونه های پرندگان. نتایج نشان داد که برای دستیابی به اهداف حفاظتی 5%، 10%، 15% و 20% به ترتیب 1066 کیلومترمربع (23/5%) ، 2161 کیلومترمربع (6/10%) ، 2308 کیلومترمربع (23/16%) و 4562 کیلومترمربع (4/22%) از سطح استان نیاز است. میزان همپوشانی مناطق حفاظتی موجود با شبکه حفاظتی انتخابی با اهداف گوناگون 5، 10، 15 و 20 درصد به ترتیب 8/14، 08/21، 21/31 و 20/43 درصد بود. منطقه گمیشان و قزانقایه بین مناطق بیشترین میزان همپوشانی را با شبکه های حفاظتی انتخابی دارا بودند و منطقه عزیزآباد و خوش ییلاق در هیچ کدام از بسته های حفاظتی قرار نگرفتند و سایر مناطق تا حدی در بسته های حفاظتی قرار گرفتند. نتایج به دست آمده نشانگر این بود که در بهترین حالت کمتر از 50% همپوشانی بین مناطق حفاظتی موجود و شبکه حفاظتی انتخابی وجود دارد. نتایج سناریوی تکمیل شبکه مناطق حفاظتی موجود نشان داد برای دستیابی به اهداف حفاظتی 5، 10، 15 و20 درصد، شبکه مناطق حفاظتی موجود باید به ترتیب به میزان 5/5، 6/16، 1/40 و 7/72 درصد گسترش یابد.
    کلیدواژگان: برنامه ریزی سیستماتیک حفاظت، تبرید شبیه سازی شده، مارکسن، غنای پرندگان، استان گلستان
  • امیر انصاری * صفحات 29-42
    تالاب میقان اراک در مرکز کشور ایران و مجاور کلان شهر اراک در منطقه خشک و نیمه خشک قرار دارد، تالاب میقان با کارکردها و ارزش های محیط زیستی مفید در معرض تخریب و تهدید شدید قرار دارد. جلوگیری از تخریب و تهدید تالاب میقان نیازمند ارزیابی و شناخت درست از منطقه و ارائه برنامه منطقی جهت دستیابی به توسعه پایدار ضروری می باشد. این مطالعه زنجیره های علت و معلول تخریب تالاب میقان و برنامه توسعه پایدار را با مدل DPSIR شناسایی می کند. این مدل رابطه بین فرآیندهای محیط زیستی و تاثیر محیط زیستی را با فعالیت های انسانی تعریف می کند. نتایج نشان می دهد. مهمترین نیروی محرکه شامل افزایش جمعیت، شدت خشکسالی و افزایش تقاضا برای آب، باعث فشارهای شامل گسترش سدسازی، حفر چاه، ورود آلودگی ها و معدن کاوی، وضعیت تالاب میقان را با خشکی بیشتر و افزایش بروز گرد و غبار نمکی مواجه کرده است، این موضوع باعث اثر بر افزایش آلودگی هوا، بروز بیماری و اعتراض مردمی شده است، بر این اساس پاسخ ها از طریق تدوین برنامه توسعه پایدار با اولویت نیروی محرکه، فشار، وضعیت و اثر در سطح کلان، حوضه و زیر حوضه ها می باشد. اهم برنامه ها شامل: دستیابی به مدیریت یکپارچه با مشارکت همه ذینفعان، توان محیط زیستی منطقه، احیا و حفظ تالاب و اکوتوریسم می باشد.
    کلیدواژگان: تالاب میقان، مدل DPSIR، برنامه توسعه پایدار، آلودگی هوا، ارزیابی محیط زیست
  • سحر حیدری مستعلی *، بهمن جباریان امیری، افشین علیزاده شعبانی صفحات 43-54
    توسعه گردشگری پیامدهای مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط زیستی در محیط پذیرنده ایجاد می کند. گردشگری در شهرستان طرقبه شاندیز به دلیل نزدیکی به کلانشهر مشهد، برخورداری از آب و هوای مطلوب و وجود چشم اندازهای زیبا و بکر، در سال های اخیر به شدت رو به گسترش نهاده است. این تحقیق با هدف بررسی پیامدهای توسعه گردشگری در این شهرستان انجام شده است که برای این منظور مدل تخریب به کار رفت. نخست محدوده مرز شهرستان به 94 شبکه 1600 هکتاری تقسیم و با استفاده از نقشه کاربری سرزمین، مشاهده های میدانی و نظرات کارشناسی، عوامل تخریب ناشی از فعالیت های گردشگری شناسایی و شدت آنها تعیین شد. سپس، آسیب پذیری اکولوژیک و تراکم فیزیولوژیک محاسبه و پس از آن با استفاده از رابطه تخریب، ضرایب تخریب به دست آمد. در نهایت کلیه شبکه ها بر اساس نظریه فازی به 3 محدوده با توانایی توسعه بیشتر، نیازمند بازسازی و غیر قابل توسعه تقسیم شدند. می توان گفت فعالیت هایی مانند تغییر کاربری از یک سو و از سوی دیگر زباله ریزی و آلودگی رودخانه ها به منطقه از عوامل اصلی تخریب هستند. از مجموع 94 شبکه، 21 شبکه به دلیل وجود گسل ها و 16 شبکه به دلیل قرار گرفتن در محدوده منطقه حفاظت شده بینالود، غیرقابل توسعه می باشند. 46 شبکه دارای اولویت های اول تا سوم توسعه فعالیت های گردشگری هستند که دارای تراکم فیزیولوژیک پایین بوده و 11 شبکه نیز به دلیل تراکم فیزیولوژیک بالا و شدت زیاد عوامل مخرب گردشگری، دارای ضرایب تخریب بالا بوده و نیازمند بازسازی هستند. بنابراین، باید از هرگونه توسعه بدون برنامه ریزی در آینده در این قسمت ها، خودداری شود.
    کلیدواژگان: آسیب پذیری اکولوژیک، اولویت بندی توسعه، گردشگری، شهرستان طرقبه شاندیز، مدل تخریب
  • علی جهانی* ، نازنین شیرانی سرمازه، حمید گشتاسب میگونی، وحید اعتماد صفحات 55-66
    هر منطقه پتانسیل محدودی در جذب گردشگر دارد، که این محدودیت ها را بیشتر با مفهوم ظرفیت برد تعیین می کنند. داده های لازم برای برآورد ظرفیت برد گردشگری در پارک ملی و پناهگاه حیات وحش قمیشلو، از طریق مطالعه میدانی، پرسش نامه، آمار آب و هوایی ایستگاه هواشناسی نجف آباد و نیز نظر کارشناسان جمع آوری شد. پس از شناسایی پهنه های تفرجی از شاخص های ظرفیت برد در قالب پرسش نامه استفاده شد. اطلاعات محیطی، اکولوژیکی و نحوه مدیریت کنونی منطقه نیز مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت ظرفیت برد فیزیکی، واقعی و موثر به ترتیب 292584، 90699 و 30835 نفر در سال که به ترتیب معادل 802، 248 و 84 نفر در روز است برآورد شد. با توجه به ظرفیت برد خدماتی (49275 نفر در سال و معادل 135 نفر در روز) به دست آمده، می توان نتیجه گرفت که ظرفیت خدماتی محدوده مطالعاتی بیش از ظرفیت برد مدیریت آن است، البته باید توجه داشت که با توجه به کمبود امکانات مدیریتی، نمی توان صرفا با در نظر داشتن ظرفیت برد واقعی و خدماتی، اجازه ورود گردشگران را داد. بنابراین، پیشنهاد می شود پیش از طراحی و اجرای زیرساخت ها و امکانات گردشگری موجود در مناطق تحت حفاظت، ابتدا اقدام به برآورد ظرفیت برد موثر منطقه شود و سپس طراحی امکانات متناسب با آن صورت گیرد.
    کلیدواژگان: مناطق تحت حفاظت، گردشگری، ظرفیت برد فیزیکی، ظرفیت برد واقعی، ظرفیت برد مؤثر
  • زهرا امینی *، الناز پیروزی، مریم رضایی صفحات 67-80
    خدمات بهداشتی- درمانی، یکی از فعالیت های بسیار مهم است، که عدم دسترسی به آن می تواند سلامت شهروندان را به خطر اندازد. از آنجا که بسیاری از تصمیم گیری ها در زمینه مراقبت و برنامه ریزی سلامت، با مسئله مکان در ارتباط است، تعیین مکان استقرار مراکز خدماتی از جمله مسایل مطرح در جوامع امروزی است که کاهش هزینه و کاهش زمان قابل توجهی را در پی داشته است. هدف تحقیق حاضر مکان یابی بهینه کاربری های بهداشتی- درمانی با استفاده از فنون MCDM در شهر اردبیل می باشد. روش تحقیق حاضر توصیفی- تحلیلی است که بعد از شناسایی عوامل تاثیر گذار در مکان یابی کاربری های بهداشتی و درمانی، اقدام به تهیه نقشه معیارهای موقعیتی و معیارهای همجواری شده است. سپس لایه های اطلاعاتی توسط سامانه اطلاعات جغرافیایی تهیه شد. همچنین پس از آن ارزش گذاری و استاندارد سازی در محیط Idrisi با استفاده از مجموعه های فازی انجام شد. برای وزن دهی عوامل از روش CRITIC استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که مکان یابی مراکز بهداشتی و درمانی موجود در شهر اردبیل از فرایندی منطقی و علمی تبعیت نکرده است، تجمع بسیار زیاد کاربری بهداشتی- درمانی در مرکز، جنوب غربی و تا حدودی شمال شهر اردبیل سبب شده تا عملا مناطق شمال غربی، جنوب شرقی و شمال شرقی از کمبود این دو کاربری رنج ببرند که نشان دهنده مکان یابی نادرست این کاربری در سطح شهر می باشد. با توجه به نقشه خروجی مدل ویکور و مقایسه آن با نقشه وضع موجود، مشخص شد که زمین های مناسب برای ایجاد فضای سبز تفاوت قابل ملاحظه ای با نقشه وضع موجود دارند. بنابراین، از بین معیارهای مورد بررسی، عامل فاصله از مراکز مذهبی، فاصله از مراکز بهداشتی و درمانی موجود، فاصله از مراکز آموزشی، فاصله از آرامستان و فاصله از مراکز صنعتی به ترتیب مهم ترین عوامل در تعیین مکان مناسب برای ایجاد مراکز بهداشتی و درمانی شهر اردبیل می باشند. که مناطق مناسب ارایه شده توسط مدل، برای احداث این مراکز، به طور عمده در قسمت های جنوب، شمال شرق و شمال غربی شهر اردبیل که فاقد مرکز بهداشتی و درمانی اند، قرار دارند. در پایان، می توان گفت که نتایج حاصل از پژوهش حاضر که به صورت نتایج حاصل از تحلیل چند معیاری، با استفاده محوری از روش (VIKOR) منعکس شده، نشان گر توان مندی های این فنون در نقش آفرینی به عنوان سیستم پشتیبان تصمیم گیری (DSS) ، برای انتخاب گزینه های مناسب برای مطالعه مکان یابی مراکز بهداشتی و درمانی در شهر اردبیل است.
    کلیدواژگان: مکان یابی، کاربری های بهداشتی و درمانی، VIKOR، شهر اردبیل، GIS
  • رحمت الله نیاکان لاهیجی *، هومان لیاقتی هومان لیاقتی، نغمه مبرقعی دینان، حمیدرضا غفارزاده، علیرضا وفایی نژاد صفحات 81-94
    یکی از ملزومات مدیریت منابع طبیعی، آمار به هنگام از تغییرات کاربری اراضی است که انسان از طریق آن، محیط زیست خود را تحت تاثیر قرار داده است. پژوهش ح‍اض‍ر ب‍ا اس‍ت‍ف‍اده از مدل LCM به آشکارسازی و پیش بینی ت‍غ‍ی‍ی‍رات ک‍ارب‍ری اراضی شهرستان لاهیجان در استان گیلان در بازه زمانی 1984 تا 2020 پرداخته است. ابتدا تصاویر ماهواره لندست سال های 1984، 2000 و 2016 در پنج کلاس جنگل، مرتع، کشاورزی، مناطق انسان ساخت و منابع آبی طبقه بندی شدند. سپس پیش بینی کاربری اراضی سال 2016 با نقشه های کاربری سال های 1984 و 2000 انجام شد. از متغیرهای ارتفاع، شیب، بارش، فاصله از مناطق مسکونی، فاصله از اراضی کشاورزی، فاصله از مراتع، فاصله از حاشیه جنگل و فاصله از جاده به عنوان عوامل موثر بر تغییرات استفاده شد. ارزیابی صحت پیش بینی براساس نقشه های کاربری اراضی 2016 واقعیت زمینی و 2016 پیش بینی انجام شد که مقادیر موفقیت خنثی، موفقیت، هشدار خطا و خطا به ترتیب 04/88 درصد، 65/2 درصد، 45/8 درصد و 28/4 درصد به دست آمد که نشان دهنده انطباق قابل قبول تصویر پیش بینی شده با تصویر واقعیت زمینی است. در ضمن در تحقیق حاضر مقدار خطای حاصل از پیش بینی مدل حدود 6/12 درصد بود که کارایی و توانایی مدل را تایید می کند. طبق نتایج طی سال های 1984 تا 2016 سطح چشمگیری از پوشش جنگلی کاسته شده که با ادامه روند کنونی تغییر کاربری در آینده شاهد ادامه جنگل زدایی خواهیم بود. با توجه به روند جنگل زدایی منطقه مورد مطالعه، اجرای مطالعات آمایش سرزمین به منظور کاهش آثار منفی تغییر کاربری اراضی پیشنهاد می شود.
    کلیدواژگان: استان گیلان، جنگل زدایی، مدل تغییر زمین، شبکه عصبی مصنوعی، زنجیره مارکوف
  • سید پرویز جلیلی کامجو * صفحات 95-110
    پایین رفتن سطح منابع آب زیرزمینی در ایران و بخصوص استان همدان سیستم کشاورزی را ناچار به استفاده از مکانیسم های نوین آبیاری می نماید. بخش کشاورزی با اختصاص سهم 7/6 درصدی از کل تولید ناخالص داخلی ظرفیت مناسبی به منظور افزایش بهره وری دارد. هدف این تحقیق تحلیل مولفه های موثر بر تخصیص بهینه آب کشاورزی در دشت همدان- بهار با تاکید بر ارزش طبیعی منابع آب زیرزمینی و استفاده از روش های نوین آبیاری است. سئوال اصلی تحقیق این است که ، آیا مبتنی بر تئوری ارزش لانکستر میزان تمایل به پرداخت کشاورزان برای ویژگی های مختلف کالای محیط زیستی دشت همدان- بهار به اندازه ای است که استخراج منابع آب زیر زمینی را قابل توجیه سازد؟ داده های مورد استفاده از طریق 230 پرسشنامه مخصوص آزمون انتخاب در قالب 936 مجموعه انتخاب و 2808 ردیف داده در سال 1394 گردآوری شد. نتایج حاصل از مدل لاجیت شرطی نشان داد که کشاورزان برای ویژگی های ترویج و گسترش استفاده از شیوه های نوین آبیاری، حفظ چشم انداز طبیعی و زیستی دشت و افزایش سطح منابع آب زیرزمینی در دشت تمایل به پرداخت مثبت و معنی داری دارند، به طوری که کشاورزان فعال برای حفظ خدمات محیط زیستی آن، سالیانه 94/854645 ریال تمایل به پرداخت نهایی دارند. همچنین نتایج لحاظ متغیرهای اقتصادی- اجتماعی مانند سن، جنسیت، تحصیلات، متاهل بودن، فرزند دار بودن، مخارج خانوار، مخارج کشاورزی، نوع محصول (سیب زمینی، سیر، گندم و جو، صیفی جات) ، تعداد قطعات زمین (یکپارچه بودن زمین تحت کشت) ، مالکیت زمین تحت کشت (اجاره بودن زمین) دارای تاثیر مثبت بر میزان تمایل به پرداخت بازدیدکنندگان دارد.
    کلیدواژگان: مدل لاجیت شرطی، الگوسازی انتخاب، آزمون انتخاب، دشت بهار، آب زیرزمینی
  • ضیاءالدین باده یان *، معصومه منصوری، محمدعلی فخاری صفحات 111-120
    با توجه به شرایط آب و هوایی و روند نابودی و تخریب جنگل ها، جنگل کاری برای حفاظت از خاک، آب و تامین نیازهای بشر، یک امر ضروری است. این تحقیق با هدف بررسی تاثیر جنگل کاری‏های طرح جنگلداری لاویج مازندران بر مقدار ترسیب‏کربن خاک و برآورد ارزش اقتصادی میزان کربن ترسیب شده در منطقه جنگل کاری شده لاویج مازندران انجام گرفته است. نمونه‏برداری خاک به‏صورت منظم‎ تصادفی و از عمق‏های 15–0، 30–15 و 45–30 سانتی‏متری انجام گرفت. در مجموع 20 نمونه خاک از توده‎های 21 ساله جنگل کاری‎شده افرا (Acer pseudoplatanu) ، کریپتومریا (Cryptomeria japonica) ، زربین (Cupressus sempervirens) ، تدا (Pinus Teada. L) و توده طبیعی برداشت و به آزمایشگاه منتقل شد. نتایج نشان داد که میزان کربن موجود در توده طبیعی (108 هکتار/تن) به طور معنی دار (P<0/01) بیشتر از افرا (89 تن/هکتار) ، کریپتومریا (5/78 تن/هکتار زربین (79 تن/هکتار) و تدا (78 تن/هکتار) است. برای ارزش گذاری این خدمت اکوسیستمی، از روش هزینه های خسارت اجتناب شده استفاده شد و ارزش اقتصادی آن برای گونه‎های مذکور به‎ترتیب معادل 01/3، 48/2، 19/2، 20/2 و 17/2 است. نتیجه رگرسیون گام به گام نیز نشان داد که درصد نیتروژن و نسبت کربن به نیتروژن (C/N) به ترتیب از مهم ترین اجزای تاثیرگذار بر مقدار کربن آلی خاک در توده‎های بررسی شده است.
    کلیدواژگان: ترسیب‎کربن، جنگل کاری، ارزشگذاری اقتصادی
  • جلال هناره خلیانی* ، مجید مخدوم، منوچهر نمیرانیان، نغمه مبرقعی صفحات 121-132
    رایگان پنداشتن خدمات اکوسیستم های جنگلی و نبود آگاهی علمی از ابعاد کمی و کیفی ارزش اقتصادی این خدمات یکی از مهمترین علل تخریب جنگل ها به شمار می رود. با توجه به تفاوت های بی شمار در خصوصیات اکولوژیک سرزمین در حوزه زاگرس، در این پژوهش با استفاده از الگوی ارزش گذاری مکانی، خدمات حفاظت خاک و آب به عنوان مهمترین کارکردهای حفاظتی جنگل های زاگرس، در حوزه سروآباد استان کردستان مورد ارزش گذاری اقتصادی واقع شدند. در این پژوهش برای برآورد ارزش حفاظت خاک مقدار فرسایش در واحد های مختلف با استفاده از روش پسیاک اصلاح شده برآورد و با به کارگیری رویکرد هزینه فرصت ارزش گذاری شد. برای برآورد ارزش اقتصادی کارکرد حفاظت و تنظیم آب نیز واحدهای همگن هیدرولوژیک تفکیک و نقشه سازی شدند و مقدار رواناب در هر واحد با استفاده از روش جاستین برآورد شد. با در نظر گرفتن سناریوهای کاهش یا حذف پوشش جنگلی، نفوذ آب ناشی از بارندگی های سالانه در حوزه جنگلی کمی سازی شد. کارکرد حفاظت آب با استفاده از رویکرد هزینه جایگزینی ارزش گذاری شد. نتایج حاکی از ارزش میانگین سالانه ای معادل 82/27002 ریال در هر هکتار از اراضی جنگلی منطقه برای خدمات جلوگیری از دست رفتن اراضی و کنترل رسوبات و ارزش میانگین معادل 790000 ریال در هر هکتار جنگل در سال برای کارکرد حفاظت آب در حوزه سروآباد است. تفاوت های اکولوژیکی و ساختاری در منطقه مطالعاتی سبب تفاوت ارزش از محلی به محل دیگر، در منطقه مطالعاتی شد. این تفاوت، لزوم عدم انجام برآوردهای میانگین و انجام ارزش گذاری مکانی در اکوسیستم های غیر همگن چون جنگل های زاگرس را نشان می دهد.
    کلیدواژگان: ارزش گذاری اقتصادی، جنگل های زاگرس، خدمات اکولوژیک، سروآباد
  • حسینعلی فاخر *، زهرا عابدی، مجید احمدیان، بیتا شایگانی صفحات 133-146
    هدف اصلی مطالعه حاضر بررسی مقایسه ای تاثیر توسعه مالی در شدت اثرگذاری رشد اقتصادی بر شاخص عملکرد محیط زیستی در دو حالت توسعه مالی بر مبنای بازار پول و توسعه مالی بر مبنای بازار سرمایه است و همچنین تاثیر متغیرهایی چون توریسم، توسعه مالی (بر اساس بازار پول و بازار سرمایه) و رشد اقتصادی بر عملکرد محیط زیستی کشورهای منتخب در حال توسعه مورد بررسی قرار می گیرد. در این مطالعه از شاخص عملکرد محیط زیستی به عنوان یکی از کامل ترین شاخص های محیط زیستی و همچنین از رویکرد پانل پویا (تخمین زن های اثرات ثابت و گشتاورهای تعمیم یافته سیستمی) استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که شاخص توسعه مالی مبتنی بر بازار پول منجر به بهبود عملکرد محیط زیستی می شود؛ این در حالی است که شاخص توسعه مالی مبتنی بر بازار سرمایه سبب کاهش کیفیت محیط زیست می شود. از طرفی دیگر، حضور شاخص توسعه مالی مبتنی بر بازار پول در کنار متغیر رشد اقتصادی، شدت اثرگذاری رشد اقتصادی بر کیفیت محیط زیست را افزایش داده است. در حالی که حضور شاخص توسعه مالی مبتنی بر بازار سرمایه در کنار متغیر رشد اقتصادی، شدت اثرگذاری رشد اقتصادی بر کیفیت محیط زیست را کاهش داده است. علامت هر یک از متغیرهای توریسم و شاخص توسعه انسانی به ترتیب منفی و مثبت است؛ بدان معنا که متغیر توریسم سبب کاهش کیفیت محیط زیست و شاخص توسعه انسانی منجر به بهبود عملکرد محیط زیستی می شود.
    کلیدواژگان: شاخص عملکرد محیط زیستی، شاخص کارایی توسعه مالی، شاخص حجم بازار سهام، رشد اقتصادی، توسعه انسانی
  • امید نوری *، رامین ابراهیم نژاد، رضا دیهیم فرد صفحات 147-154
    بام سبز در چند دهه اخیر به عنوان روشی برای مقابله با جزایر گرمایی شهری، آلودگی هوا، رواناب ناشی از بارش های جوی و آلودگی صوتی در بسیاری از شهر های مدرن در آمریکای شمالی، اروپا و آسیای جنوب شرقی به کار گرفته شده است. در این تحقیق با بهره گیری از روش شبیه سازی؛ برهم کنش بین هوا و بام سبز احداث شده بر روی سقف سازه پل طبیعت تهران، برای به دام انداختن آلاینده های تولید شده از خودرو های در حال تردد از زیر پل، با استفاده از نرم افزار ENVI-metبررسی شد. بام سبز احداث شده بر روی این پل شامل دو نوع گسترده و فشرده است. حداکثر نشست ذرات معلق، مونوکسید کربن و دی اکسید نیتروژن بر روی گیاهان بام سبز به ترتیب g/m2μ05/0، g/m2μ31/0 و g/m2μ 37/2 بود. در مجموع نتایج نشان داد که نشست آلاینده ها بر روی بام سبز گسترده قسمت شمالی پل در مقایسه با بام سبز گسترده قسمت جنوبی، بام سبز فشرده و قسمت های عاری از پوشش گیاهی بام پل، به مراتب بیشتر بود.
    کلیدواژگان: ذرات معلق، مونوکسید کربن، دی اکسید نیتروژن، مدل سازی محیطی، ENVI-met
  • میثم حق شناس دهکردی، جواد مظفری *، مهدی قبادی نیا، سید اسدالله محسنی موحد صفحات 155-162
    پساب مزارع پرورش ماهی شامل مواد معلق و محلولی است که بر کیفیت آب رودخانه ها اثر منفی می گذارند. هدف از این پژوهش ساخت فیلتری، برای کاهش آلاینده های طرح های پرورش ماهی است. بدین منظور، دستگاه فیلتراسیون متحرک تصفیه آب به صورت اتوماتیک و دستی طراحی و ساخته شد، بدین صورت که آب خروجی مزارع پرورش ماهی پس از عبور از صافی چرخان دستگاه (فیلتر اولیه) ، وارد فیلتر ثابت (ثانویه) شده و از موادی همچون ژئوتکستایل، ضایعات کشاورزی و زئولیت عبور کرده تا مواد محلول در آب جذب این عناصر شوند. سپس به منظور بررسی قابلیت دستگاه نسبت به جذب مواد معلق و مواد محلول در آب، دستگاه مربوطه روی خروجی یکی از مزارع پرورش ماهی نصب شده و نمونه گیری کیفی آب از ورودی و خروجی دستگاه صورت پذیرفت. در تمامی پارامترهای اندازه گیری شده از ورودی و خروجی آب دستگاه فیلتراسیون، غلظت پارامترها در سطح احتمال 1 و 5 درصد از اختلاف معنی داری برخوردار بودند که نشان دهنده اثر مطلوب فیلتراسیون در تصفیه آب است. بررسی های انجام گرفته به منظور کاهش مواد معلق جامد آب خروجی مزارع نشان داد که با عبور دبی مورد نیاز دهانه خروجی به میزان 30 لیتر بر ثانیه، کاهش مواد آلاینده به میزان 48/97 درصد می باشد. همچنین به منظور کاهش پارامترهایی مانند نیترات و فسفات، بخش ثابت دستگاه به همراه چند ماده ترکیبی از جمله ژئوتکستایل یک لایه، ضایعات کشاورزی و زئولیت به کار برده شد که نتایج جذب نیترات و فسفات پس از گذشت 24 ساعت به ترتیب برابر 38/30 و 86/37 درصد گزارش شد.
    کلیدواژگان: مزارع پرورش ماهی، دستگاه فیلتراسیون، مواد جامد معلق، نیترات، فسفات
  • شیوا غریبی، کامران شایسته * صفحات 163-174
    مدل های پیش بینی صدای ترافیک در وهله اول نیاز به ارزیابی صدا در محیط دارند تا وضعیت صدا در محیط تعیین شود. در این پژوهش برای پیش بینی تراز صدای ترافیک در جاده پارک ملی گلستان از مدل آماری CORTN استفاده شد. ایستگاه های نمونه برداری به روش سیستماتیک- تصادفی انتخاب و در هر ایستگاه پارامترهایی از جمله شیب جاده، تعداد و سرعت هر گروه از خودروها (خودروهای سنگین، نیمه سنگین و سبک) و نسبت خودروهای سنگین به کل بار ترافیکی به مدت 10 دقیقه اندازه گیری شد. داده ها پس از جمع آوری، مورد آزمون کیفی و کمی قرار گرفت و در نهایت مدل پیش بینی بر اساس تعدادی نقاط اندازه گیری و آزمون های آماری ارزیابی شد و با احتمال خطای 3/6 ± دسی بل و همبستگی 76 درصد برای تهیه نقشه تراز صوتی جاده به کار گرفته شد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که بر اساس مدل پیش بینی CORTN میزان صدا در محدوده جاده پارک ملی گلستان حدود 04/86-59/67 دسی بل بوده است. از این رو بر اساس نقشه پهنه بندی صدا، جاده گلستان در برخی محدوده ها با آلودگی صوتی مواجه است. بنابر این نتایج این پژوهش می تواند در شناسایی نقاط داغ آلودگی صوتی برای حفاظت از گونه ها که اثری قوی و انکارناپذیر بر کاهش تنوع گونه ای آن ها دارد مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: پارک ملی گلستان، تراز صوتی، ترافیک، جاده، مدل پیش بینی CORTN
  • سعید فرهادی، حسین محمدعسگری *، علی دادالهی سهراب، سید محمدجعفر ناظم سادات، حسین خزاعی صفحات 175-186
    پژوهش حاضر با هدف به کارگیری فناوری سنجش از دور و استفاده از تصاویر سنجنده مودیس برای محاسبه میزان ریزگردها در خلیج فارس و ارزیابی مدل همبستگی خطی ریزگردهای جوی با اندازه گیری های زمینی می باشد. روش کار به این صورت بود که ابتدا ماسک رسوبات و ماسک ابر و تصحیح اتمسفری بر روی تصاویر اعمال شد و در ادامه استخراج مقادیر غبار به صورت پارامتر AOD با استفاده از کد تهیه شده به زبان نرم افزار متلب صورت گرفت و در نهایت با استفاده از داده های آیستگاه های آئرونت و شاخص های آماری RMSE و RMSD ارزیابی نتایج صورت گرفت. نتایج اولیه حاصل از اجرای الگوریتم نشان دهنده توانایی مدل در شبیه سازی ذرات ریزگرد بود. بررسی نتایج نشان داد که الگوریتم موجود داده های انعکاس طیفی برای شعاع موثرهای مختلف در جداول LUT را برای غلظت ریزگردها شبیه سازی می کند. میزان همبستگی برای روز 22 شهریور 1383 برای باند 243/1 برابر با 94/0 و برای باند 643/1 برابر با 97/0 به دست آمد. که روند خوبی را بین داده های اندازه گیری نشان می دهد، شاخص های RMSE و RMSD در این روز برای باند 243/1 به ترتیب 02/0 و 02/0 و برای باند 643/1 برابر با 1/0 و 01/0 محاسبه شد. بنابراین، می توان بیان کرد دقت شبیه سازی ها در این باندها مناسب است. نتایج ارزیابی ها نشان داد مقادیر AOD به دست آمده از تصاویر ماهواره ای همبستگی معنی داری با AOD اندازه گیری شده در ایستگاه های آئرونت دارد.
    کلیدواژگان: عمق نوری، مناطق دریایی، AOD، آئرونت، داده های ماهواره ای
  • علی جعفری *، سید جلال شجاعی گوری، علی سلطانی سلطانی، اکبر قاسمی، مرتضی سیرقانی صفحات 187-196
    خشکیدگی تدریجی یا ناگهانی درختان حرا در خلیج نایبند مساله ای است که در سال های اخیر سبب کاهش سطح رویشگاه، تخریب زیستگاه و کم رنگ شدن دورنمای توسعه پایدار در منطقه ویژه انرژی عسلویه شده است. در این تحقیق دو خور بساتین و بیدخون به علت دارا بودن سطح بیشتری از درختان حرا و نیز مشاهده موارد خشکیدگی بالا در خور بساتین و موارد خشکیدگی محدود در خور بیدخون، مورد توجه قرار دارند. با نمونه برداری از تعداد 21 خط نمونه 100 متری در راستای طولی خور بساتین (به عنوان مورد) و 6 خط نمونه در طول خور بیدخون (به عنوان شاهد) به گونه ای که بیشترین تعداد درخت در مسیر آنها قرار گیرد، به روش تحلیل مولفه اصلی و آنالیز واریانس یک طرفه، ویژگی های درختان و تفاوت های محیطی این دو خور، مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان می دهد که تفاوت معنی داری در ویژگی های کمی و کیفی درختان باقی مانده در خور بساتین در مقایسه با خور بیدخون وجود ندارد که این می تواند نشان دهنده تاثیر عوامل محیطی در خشکیدگی درختان حرا باشد. اختلال در فرایند جذر و مد (میزان آب ورودی به خور بساتین و سرعت تخلیه آن) در نتیجه بسته شدن دهانه خور، نزدیکی به منبع مازوت و جاده های دسترسی، تسریع کننده خشکیدگی درختان در این خور بوده است.
    کلیدواژگان: حرا، خشکیدگی، خلیج نایبند، خور بساتین، خور بیدخون
  • علی محمد رجبی *، عادل یاوری، مجتبی مرادی صفحات 197-206
    امروزه ارزیابی میزان فرسایش و تولید رسوب در حوضه های آبخیز، یکی از مسایل اساسی در مدیریت منابع آب و ارزیابی های محیط زیستی است. در سال های اخیر استفاده از روش های تجربی با توجه به مشکلات دسترسی به آمار تولید رسوب اهمیت زیادی پیدا کرده است. در این مقاله با استفاده از مدل MPSIAC میزان فرسایش و تولید رسوب حوضه آبریز شازند در محدوده سد ساوه مورد ارزیابی قرار گرفت و نتایج با روش هیدرومتری مقایسه شد. به این منظور با استفاده از تصاویر ماهواره لندست، IRS هند و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) با دقت 10×10متر، شبیه سازی حوضه در محیط نرم افزار ArcGIS 10. 2 و ENVI5. 1 انجام و پارامترهای مختلف مورد نیاز مدل تعریف شد. سپس درجه رسوب دهی و پهنه بندی فرسایش حوضه شازند با استفاده از این مدل به صورت نقشه های پهنه بندی به دست آمد. در ادامه نتایج میزان رسوب سالیانه حاصل از مدل در ایستگاه های مورد مطالعه (ایستگاه های پل دوآب، توره، ازنا و بازنه) با نتایج حاصل از روش هیدرومتری مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان می دهد مدل MPSIAC با روش هیدرومتری در ایستگاه های پل دوآب، توره و ازنا به ترتیب 4/95%، 7/77% و 05/95% هم خوانی دارند. بر اساس این مطالعه مدلMPSIAC در برآورد حداکثر رسوب سالیانه و پهنه بندی فرسایش از دقت قابل قبولی برخوردار است.
    کلیدواژگان: فرسایش، سیستم اطلاعات جغرافیایی، MPSIAC، حوضه شازند، رسوب
  • داود مافی غلامی *، معصومه بهارلویی، بیت الله محمودی صفحات 207-220
    مانگروها و جوامع گیاهی شورپسند با قرار گرفتن در ناحیه انتقالی میان خشکی و دریا، در معرض پیامدهای نامطلوب ناشی از تغییر اقلیم قرار دارند که نتیجه آن افزایش آسیب پذیری و کاهش تاب آوری این اکوسیستم ها نسبت به وقوع تنش ها و آشفتگی های گوناگون محیطی است. از این رو تجزیه و تحلیل تغییرات رخ داده در این اکوسیستم ها نسبت به این پیامدهای مخرب یکی از پیش نیازهای اصلی برای کارایی و موفقیت برنامه های حفاظت و توسعه آن ها است. بنابراین، هدف این تحقیق نیز بررسی رابطه میان کاهش بارندگی و وقوع خشکسالی و تغییرات ایجاد شده در گستره مانگروها و جوامع گیاهی شورپسند ذخیره گاه زیست کره حرا با استفاده از تصاویر ماهواره ای و داده های بلند مدت بارندگی در طول یک دوره 30 ساله است. نتایج نشان داد که بر اساس سری زمانی 30 ساله مقادیر SPI و نیز مقادیر بارندگی سالانه، مقطع زمانی 1998 نقطه شکست در مقادیر بارندگی سالانه و تغییر الگوی بارندگی در سطح منطقه در گیرنده ذخیره گاه بود. چنانچه در دوره پس از 1998، کاهش مقادیر بارندگی و وقوع خشکسالی ها در سطح ذخیره گاه، از شدت بیشتری برخوردار بوده است. نتایج همچنین نشان داد که همبستگی بالایی میان تغییرات وسعت مانگروها و جوامع گیاهی شورپسند و تغییرات شدت خشکسالی در طول دوره 30 ساله وجود داشت به گونه ای که روند افزایش یا کاهش وسعت این اکوسیستم ها مطابق با تغییرات شدت وقوع خشکسالی ها طول دوره زمانی مورد بررسی بود؛ به گونه ای که با وقوع خشکسالی های پیوسته در دوره زمانی پس از سال 1998، تغییرات وسعت مانگروها و جوامع گیاهی شورپسند ذخیره گاه حرا دارای روند کاهشی بوده است.
    کلیدواژگان: تغییر اقلیم، مانگرو، جوامع گیاهی شورپسند، ذخیره گاه زیست کره حرا
  • علی عشقی چهاربرج *، سعیده علوی صفحات 221-236
    ارزیابی تاثیرات محیط زیستی یکی از روش های قابل قبول برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار است. نتایج ارزیابی می تواند به تصمیم سازان و سیاست گذاران کمک کند تا تصمیم بگیرند که چه اقدام هایی را باید- یا نباید- در تلاش برای ساختن جامعه ای پایدارتر انجام دهند. در این راستا پژوهش حاضر با هدف ارزیابی وضعیت ایران و 13 کشور همسایه از نظر شاخص های عملکرد محیط زیستی (1) انجام شده است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی با هدف کاربردی است. در این پژوهش برای ارزیابی شاخص های عملکرد محیط زیستی از داده های سال 2016 که توسط دانشگاه های ییل و کلمبیا ارایه شده، استفاده شده است. در پژوهش حاضر برای وزن دهی به داده ها از مدل تحلیل شبکه (ANP) و برای تجزیه وتحلیل داده ها از مدل PROMETHEE V و GAIA بهره گرفته شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که کشورهای کویت و امارات متحده عربی به ترتیب با Phi مثبت (270/0) و (210/0) بهترین عملکرد را به لحاظ شاخص های محیط زیستی در بین کشورهای مورد مطالعه دارند. در مقابل کشورهای عمان و افغانستان به ترتیب با Phi منفی (217/0-) و (535/0-) بدترین عملکرد محیط زیستی را داشته اند. Phi ایران برابر با (036/0) است و در میان 14 کشور مورد مطالعه در رتبه هشتم قرار دارد. با توجه به نامناسب بودن جایگاه ایران در بین کشورهای همسایه، پیشنهاد می شود متولیان امر برای کاهش این اختلاف در شاخص های دارای کمترین رتبه همت بیشتری به خرج دهند.
    کلیدواژگان: ارزیابی، EPI، پرومته، گایا
  • مهناز گودرزی، رمضان اسمعیل اسدی * صفحات 237-248
    توسعه در هر کشوری زمانی تحقق می یابد که برنامه ریزان، برنامه ای قوی و متناسب با شرایط و موقعیت محیطی تدوین نمایند. کشورهای توسعه یافته معتقدند مسئولیت اصلی تحقق حق بر توسعه بر عهده دولت بوده و مسئولیتی ملی است. از این رو، هدف پژوهش حاضر بررسی جایگاه چالش های محیط زیست در برنامه های پنج ساله توسعه جمهوری اسلامی ایران (1400- 1368) است. بنابراین، تلاش این پژوهش برای پاسخ به این سوال است که چالش های محیط زیست در برنامه های پنج ساله توسعه جمهوری اسلامی ایران (1400- 1368) دارای چه جایگاهی بوده و در این برنامه ها چگونه به موضوع حفاظت از محیط زیست پرداخته شده است؟ در پژوهش حاضر، از روش های «توصیفی– تحلیلی» استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که افزایش استراتژی ها و راهبردهای حفاظت از محیط زیست طی برنامه های پنج ساله توسعه کشور در سال های 1400- 1368 از مهم ترین تحولات در رویکرد برنامه های توسعه پنج ساله به چالش های محیط زیستی محسوب می شود.
    کلیدواژگان: توسعه، برنامه توسعه، برنامه پنج ساله توسعه ج. ا. ایران، محیط زیست
  • محمدحسن صادقی روش* ، حسن خسروی صفحات 249-262
    بیابان زایی معضلی جهانی بوده و بیشتر کشورهای خشک و نیمه خشک جهان از جمله ایران با این پدیده مواجه هستند. بیابان زایی محدودیت های بسیاری از لحاظ کشاورزی، تامین مواد غذایی، پرورش دام، توسعه صنعت و ارایه هزینه های خدماتی ایجاد می نماید. این پدیده فرایندی است که به تدریج توسعه و تشدید یافته و هزینه های اصلاح آن به شکل تصاعدی افزایش می یابد. بنابراین، توسعه همه جانبه و متعادل فعالیت های بیابان زدایی بین مناطق مختلف از ضروریت های امر و شرط لازم دستیابی به موفقیت در کنترل و کاهش آثار این پدیده است. از این رو شناخت و تجزیه و تحلیل وضع موجود نواحی مختلف از دیدگاه بیابان زدایی نخستین گام در فرایند توسعه پایدار منطقه ای و مبنای سیاست های بودجه بندی، نیروی انسانی و غیره را تشکیل می دهد. از طرفی ضعف روش های اندازه گیری سنتی عملکرد، نیاز به ارایه روش های نوین و کمی را ایجاب می کند. در این پژوهش به منظور تحلیل توسعه یافتگی مناطق از دیدگاه بیابان زدایی در ابتدا با استفاده از روش آنتروپی شانون اوزان شاخص ها برآورد و سپس با کاربرد مدل تاپسیس اقدام به تعیین میزان توسعه یافتگی واحدها شد. نتایج حاصله نشان داد که شهرستان های اردکان و بافق به ترتیب با نزدیکی نسبی 5250/0 و 5124/0 از راه حل ایده آل بیابان زدایی از نظر مجموع شاخص ها در وضعیت بسیار توسعه یافته و شهرستان های یزد، تفت و مهریز مشترکا با نزدیکی نسبی صفر از راه حل ایده آل در وضعیت بسیار محروم می باشند. در نهایت پیشنهاد شد که در فرایند بودجه بندی و برنامه ریزی توسعه آتی شهرستان ها از لحاظ بیابان زدایی، نتایج و رتبه بندی به دست آمده مورد توجه قرار گیرد.
    کلیدواژگان: بیابانزدایی، روش های تصمیم گیری چند معیاره، مدل آنتروپی شانون، مدل تاپسیس، مقایسه زوجی
  • زهرا هوشمندان مقدم فرد، علی شمس *، اسماعیل اخبار صفحات 263-273
    تغییر رفتار انسان ها و حمایت و حفاظت آن ها از محیط زیست یکی از راه های جلوگیری از خسارت بیشتر به محیط زیست است. رفتارهای محیط زیستی نیز خود تحت تاثیر عوامل متعددی بوده که تحقیق توصیفی همبستگی حاضر با هدف بررسی عوامل تبیین کننده رفتار محیط زیستی هنرجویان کشاورزی صورت گرفت. ابزار تحقیق مشتمل بر پرسشنامه ای 4 بخشی بود که روایی آن با نظرسنجی از متخصصان تایید و با انجام بررسی مقدماتی با 30 هنرجو و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ بالاتر از 8/0 برای بخش های مختلف حاصل شد. جامعه‏ آماری تحقیق را همه هنرجویان هنرستان های کشاورزی استان زنجان در سال 1394 تشکیل می دادند (187 نفر) که بر مبنای جدول نمونه گیری کرجسی و مورگان و با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی متناسب، 135 نفر گزینش و بررسی شدند. تحلیل داده ها با استفاده از آمارهای توصیفی و استنباطی به وسیله نرم افزار SPSS20 صورت گرفت. نتایج نشان داد که سطح رفتار حمایتی بیشتر هنرجویان (8/54 درصد) در خصوص حفاظت از محیط زیست در سطح متوسط ‏است. نتایج همبستگی نشان داد که رفتار حمایت از محیط زیست هنرجویان با دانش و نگرش محیط زیستی، سطح تحصیلات پدر، معدل، مطالعه کتاب و مجله درباره محیط زیست ارتباط مثبت و معنی داری دارد. نتایج تحلیل رگرسیونی نیز نشان داد که دو متغیر نگرش و دانش محیط زیستی هنرجویان در مجموع 2/54 درصد از واریانس رفتار هنرجویان را تبیین می کنند.
    کلیدواژگان: رفتار محیط زیستی، دانش، نگرش، هنرجویان هنرستان کشاورزی، استان زنجان
|
  • seyed ali taghizadeh diva *, Abdolrassoul Salmanmahiny Pages 3-16
    The purpose of this study is finding the suitable place for disposing construction and demolition wastes in Gorgan city, by Analytic Network Process (ANP) based on ecological, economic and social properties. Ecological criteria included distance from running waters, soil, slope, underground water level, elevation, vegetation density and bedrock. Other criteria included distance from airport, built-up areas, roads and protected areas. The Fuzzy-ANP approach was used in the process within the Idrisi GIS environment. Weighting of the criteria was completed using Super Decisions software and the weighted factors were combined in Idrisi software. The weighted linear combination was used to overlay factors and boolean layers that resulted in the land suitability for disposal of building debris. Using zonal land suitability, five top ranking areas for this purpose were selected that were located in the north east of the area with around 63, 60, 57, 57 and 56 hectares in size, respectively.
    Keywords: Construction, Demolition Debris, GIS, Fuzzy Logic, ANP, WLC
  • Roholah mirzaei * Pages 17-28
    Protecting a representative array of habitats is currently the most effective tool for biodiversity conservation. Hence, identifying the most important areas for conservation is a critical task and a priority. We selected reserves in the Golestan Province based on their importance for avifauna. To achieve this, the distributions of 129 bird species within the province were modeled through ecological niche modelling. Applying simulated annealing algorithm, conservation patches were then selected to cover 5%, 10%, 15%, and 20% of the distribution ranges of the studied species. Two scenarios were considered: 1- reserve selection without considering current protected areas network in Golestan Province to conserve 5, 10, 15 and 20% of the species geographic distributions in Golestan province, 2- supplementation of current protected areas network to conserve different percentages of species’ distributions. Results showed to achieve these conservation goals, 1066 km2 (5.23%), 2161 km2 (10.60%), 2308 km2 (16.23%) and 4562 km2 (22.40%) of the province surface area would be respectively required to be protected. The overlap between the existing protected areas network and the selected conservation patches in this study based on the above-mentioned conservation goals were 14.80%, 21.08%, 31/21% and 43.20% respectively. Among the current protected areas of the province Gomishan and Qazanqayeh protected areas had the most overlap with the proposed conservation networks, while Azizabad and Khosh-Yeylagh protected areas were not selected as conservation important areas. The overlap between the selected conservation netwoks and the existing protected areas of the province was less than 50 percent. Results of second scenario indicated that the expansion of the protected areas network by 5.6, 16.6, 40.1 and 72.7 percent are necessary to meet 5, 10, 15 and 20 percent conservation targets respectively.
    Keywords: Systematic conservation planning, Simulated annealing, Marxan, Bird species richness
  • Amir Ansari * Pages 29-42
    Meighan wetland of Arak is located in the central part of Iran country, in the vicinity of Arak metropolis and in an arid and semi-arid region. Meighan wetland with environmental Functions and values of useful is exposed to environmental threats and destructions of severe. To prevent from this threat and destruction of the Meighan wetland is need to a correct recognition and evaluation of this area, It's necessary to introduction of a logical plan for access to a sustainable development. This study will identify causal chains of land degradation of Meighan wetland and sustainable development with driving force-pressure-state-impact-response (DPSIR) model. This model defines the association between environmental processes and environmental impact with human activities. The results show, the most significant driving forces in Meighan wetland are includ: population increase, drought aggravation and increas demand for water, cause of pressures such as expansion of dams, well drilling, air pollution and mining, Meighan wetland environmental state has encountered with more drought and salty dust. Effects have on the increase of air pollution, disease and popular protests. Consequently, responses are the sustainable development program with priority of the driving force, pressure, status and effect at the basin and sub-basin levels. Important programs are includ: Access to integrated management with the participation of all stakeholders, area environmental capability, restore and protect wetland, and ecotourism.
    Keywords: Meighan Wetland, DPSIR, Sustainable Development Planning, Air Pollution, Environmental Assessment
  • bahman jabbarian amiri, Sahar Heydari mastali * Pages 43-54
    Growth and development of tourism, create economic, social, cultural and environmental impact in the host environment. Tourism in Torghabeh –Shandiz county due to the proximity to the metropolis in the city of Mashhad, benefiting from favorable weather and a beautiful landscape and pristine, in recent years has been growing strongly. So this study examines the consequences of tourism development has been done in this city that for this purpose degradation model was used. First the study area was partitioned into 94 cells, 1600 ha each and then Fourteen degradation factors were identified along with their intensity using land use map, field observations and expert views. So the determination of ecological susceptibility and Physiological density was determined and al cells were classified 3 categories: recommended for development, zones that require reconstruction, and cells hadn't development potential based on fuzzy theory.
    So that destructive activity such as change and shed waste and rivers pollution in the region, are the main causes of destruction. Of the 94 cell, 21 cell due to faults and 16 cell due to being in the Binalood protected area, have no development potential. 46 cell are recommended for development in first to third priorities, these cells are in low physiological density area and 11 cell due to high physiological density and severity destructive agents has a high degradation coefficient and need to be reconstructed, and therefore any future development in this area, should be excluded.
    Keywords: Ecological susceptibility, Degradation model, Tourism, Prioritize development, Torghabeh- Shandiz county
  • Ali Jahani * Pages 55-66
    Each region has limited potential for attracting visitors. This restriction is often determined by carrying capacity concept. To determine the carrying capacity of tourism in Ghamishloo national park and wildlife refuge, the required data were collected through field study, questionnaires, and statistics of climate recorded by weather station in Najafabad Isfahan and with the aid of expert opinions. After identifying recreational zones, carrying capacity indicators were used in the form of a questionnaire. Also, environmental and ecological information and the region current management method were discussed. Finally, physical, real and effective carrying capacity were estimated 292584, 90699 and 30835 people in a year respectively, which was corresponding to 802, 248 and 84 people in a day respectively. Due to the obtained services carrying capacity (49275 in a year and equivalent to 135 people in a day), one can conclude that service capacity of the study area is more than its management carrying capacity. It should be noted that due to the lack of management facilities, Management should not allow tourists to enter the region only by considering real and service carrying capacity. Therefore, before designing and implementing infrastructures and available tourism facilities in a protected area, first, the effective carrying capacity should be estimated and afterward, the appropriate facilities and design should be implemented.
    Keywords: Protected areas, Tourism, Physical carrying capacity, Real carrying capacity, Effective carrying capacity
  • zahra amini *, elnaz piroozi, maryam rezaee Pages 67-80
    The health services are one of the most important activities, that inaccessibility to them could jeopardize the health of citizens. Since a lot of decisions about the care and health planning, is associated with the place subject, determining the location of the establishment of service centers is one of the major issues in current societies, that has created significant cost and time. The aim of this study is an analysis of the optimum locating of the health usages by using MCDM techniques in Ardabil city. Methodology is analytic-descriptive, that after identifying effective factors in the locating of the health usages, the map of situational criteria and neighboring criteria has been created. Then the layers of informational were prepared by the GIS. Also after that valuation and standardization was performed using fuzzy sets CRITIC method has been used for the weighting of factors. The findings of the research show that the locating of existing health centers in Ardebil city has not followed a logical and scientific process. The immense accumulation of health use in the center, the southwest, and partly the north of Ardebil has caused that regions of the north-west, the south-east and the north-east, they suffer from the shortage of these two use. That represents the incorrect locating of this use in city. Due to the output map of the VIKOR model and its comparison with the existing status map; it was found that suitable lands for creating green space are significantly different with the existing map. Therefore, among the examined criteria, distance factor from the religious centers, distance from the existing health centers, distance from the educational centers, distance from the cemetery and distance from the industrial centers, respectively, are the most important factors in determining the appropriate location for the establishment of health centers in Ardabil city. The appropriate areas provided by the model, for the construction of these centers, mainly has located in the southern, the northeastern and the north-western parts of the city of Ardebil, which lack a health center.In the end, can say, the results of this study that reflected as the results of multi-criteria analysis, using VIKOR method, demonstrate the capability of this technique in the role as a decision-making support system (DSS),to select the appropriate options for studying the locating of health centers in Ardebil city.
    Keywords: Locating, Health usages, VIKOR, Ardabil city, GIS
  • Rahmatollah Niakan Lahiji*, Houman Liaghati, Naghme Mobarghaee Dinan, hamidreza Ghaffarzadeh, Alireza Vafaeenezhad Pages 81-94
    Updated land use change information is one of the necessary requirements for natural resource management. This research used LCM mol to tect and predict land use changes in Lahijan city in Guilan province during 1984-2020. Initially, Landsat satellite images of 1984, 2000, and 2016 were categorized into five classes of forest, rangeland, agriculture, human ma areas and water resources. Then elevation, slope, precipitation, distance from resintial areas, distance from agricultural lands, distance from rangeland, distance from forest margin and distance from roads were used as affecting factors on land use changes. Mol accuracy assessment was done by comparison of actual and predicted map of 2016. Accuracy assessment of prediction mol was done by comparison of actual and predicted maps of 2016. The values of Null success, Hits, Misses and False Alarms were 88.04, 2.65, 8.45 and 4.28%, respectively. Meanwhile, in the present study, the error of the prediction mol was about 12.6%, which confirmed the efficiency and ability of the mol. Results from 1984 to 2016 indicated that a significant area of forest cover was creased and the forestation will continue according to these observations. Regarding the process of forestation in the study area, the implementation of land use planning to reduce the negative effects of land use change is proposed.
    Keywords: Guilan province, Forestation, Land change moler, Artificial neural network, Markov Chain
  • seyedParviz Jalili * Pages 95-110
    The agricultural sector with 6/7 percent of the GDP has adequate capacity to increase productivity. The purpose of this study was to analyze factors affecting agricultural water management in the BAHAR, with an emphasis on the natural values of underground water and promote the use of modern methods of irrigation. The major question of this research is that based on Lncestor’s theory, Do the farmers willingness to pay for environmental commodity different features of Hamedan-Bahar plain is enough to justify the extraction of underground water resources? The data used in this study were selected from the 230 questionnaires at three different questionnaires, 936 choice set and 2808 rows of data at 2014-2015. The results of the Hausman- Mac Fadden test and conditional logit models show that BAHAR farmers have positive and significant willingness to pay to promote the development of new irrigation methods, preserving the natural landscape and biodiversity and increase groundwater levels in the area. Also result of socioeconomics variables show that Age, gender, education, being married, having children, household expenditure, agricultural expenditure, agricultural products (potatoes, garlic, wheat, barley, vegetables) the number of pieces of land (integration of land), ownership of land (lease of land) has had a positive impact on WTP.
    Keywords: Conditional logit model, Choice modeling, Choice experiment, BAHAR, Groundwater
  • ziaedin Badehian * Pages 111-120
    As for climate conditions and forests destruction processes, afforestation is necessary for soil and water conservations and supplyment of human requirements. The present research was carried out to determine the effect of 21 years old Common Acer (Acer pseudoplatanu), Cryptomeria (Cryptomeria japonica), Cupressus (Cupressussempervirens), Teada (PinusTeada. L) plantations andnatural stand on sequestration of carbon in the soil and estimation of economic value of Lavij plantation area. Systematic soil sampling was done randomly. Totally 20 soil samples were taken from the top soil layers (0–15, 15–30 and 30–45 cm depths) in four plantations and natural forest. The results indicated that soil carbon sequestration natural stand (108 ton/ha) was significantly) P<0/01 (more than Acer (89 ton/ha), Cryptomeria (78.5 ton/ha), Cupressus (79 ton/ha) and Teada (78 ton/ha). Their economic values for mentioned species were computed 3/01, 2/48, 2/19, 2/20and 2/17 million RLS respectively. The results of stepwise regression showed that nitrogen percentage and C/N ratio were the most important factors affecting soil organic carbon content.
    Keywords: Carbon sequestration, Plantations, Econmic valuatin
  • Jalal Henareh khalyani * Pages 121-132
    Assuming for free the forest ecosystem services and lack of knowledge of the quantitative and qualitative aspects of the economic value of these services is considered one of the main causes of forest destruction. Considering ecological differences in Zagros forests, in this study the economic valuation of soil and water conservation function was estimated in spatial pattern for the Sarvabad basin, Kurdistan province. Therefore, the amount of erosion and sedimentation in the study area was determined using MPSIAC models. And then was evaluated using the opportunity cost approach. For valuation of water conservation function, the hydrologic units’ separated and mapped, then amount of runoff was estimated using Justin method. Considering the scenario of eliminates the forest cover, water Influence in forest lands was determined. Water conservation function was evaluated using the replacement cost approach. According to the results obtained for total economic value of soil conservation functions, the value of Forest ecosystems in the study area was estimated to be 27002.82 Rials per year, per hectare and the economic value per hectare forest was determined to be 0.79 Rials for water conservation function in Sarvabad basin. The ecological and structural differences in study area caused different values which show that average estimations in Heterogeneous ecosystems such as Zagros forests are not suitable.
    Keywords: Economic valuation, Zagros forests, Ecological services, Sarvabad
  • Hossein, Ali Fakher *, Zahra Abedi, Majid Ahmadian, Bita Shaygani Pages 133-146
    The main objective of this study is to comparative investigating the effects of financial development in the intensity of economic growth effects on the environmental performance considering financial development based on the money market and financial development based on the capital market. Also, we examine the effects of variables such as tourism, financial development (based on money market and capital market) and economic growth on environmental performance of selected developing countries. In this direction, IPS unit root test, fixed effects estimators, approach of System Generalized Method of Moments (System- GMM), F-Limer and hausman test are used in this study. The results indicate that the financial development based on the money market contributes to improved environmental performance. While the financial development based on the capital market reduces the quality of the environment. On the other hand, the presence of financial development based on the money market along with the variable of economic growth has increased the intensity of economic growth effects on the quality of the environment. While the presence of financial development based on the capital market along with the variable of economic growth has reduced the intensity of economic growth effects on environmental quality. The mark of each variable of tourism and the human development index are negative and positive respectively; meaning that the tourism variable will reduce the quality of the environment and the human development index will lead to improved environmental performance.
    Keywords: Environmental performance index, Economic growth, Financial development, Intersection of economic- financial effects, Stock market volume index, Financial depth index, Human development
  • Omid Noori *, Ramin Ebrahimnejad, Reza Deihimfard Pages 147-154
    Green roof has been applied in modern cities around the world to mitigate urban heat island, air pollution, storm water and noise pollution. In current study was focused on the entrapment of pollutants by green roof, therefore ENVI-met software was used to simulate the interaction between atmosphere and green roof installed on Tehran Nature Bridge. This study was carried out on 28th march 2015 on the Nature Bridge, it is the largest pedestrian bridge in Iran, with intensive and extensive green roof are installed on top of the bridge. There are stationary sources of pollutants in this simulation representing cars under the bridge. Emission rate for each pollutant was determined in every hour of the day. In rush hour, 4 pm, the highest amount of deposed Particle matter (PM), Carbon monoxide (CO) and Nitrogen dioxide (NO2) on northern extensive green roof were recorded 0.05 µg/m2, 0.31 µg/m2 and 2.37 g/m2,respectively. The results showed, the deposed pollutants on the intensive and southern extensive green roof were much lower than the northern extensive green roof of the Nature Bridge.
    Keywords: Particle matter (PM), Carbon monoxide (CO), Nitrogen dioxide (NO2), Environmental modeling, ENVI-met
  • Meisam Haghshenas, Javad Mozaffari *, Mehdi Ghobadinia, seyed asadalah mohseni movahed Pages 155-162
    The waste water of fish farm contains suspended solids and soluble material that are discharged into the waters of downstream. This study evaluates the construction of a filter for reducing this pollutant. Therefore, the output water of farm after passing the rotatory filter (primary), enters to secondary filter (fixed); then passes from materials such as Geotextile, agricultural waste and zeolite. Soluble materials are also somewhat absorbed to these materials. In order to evaluate the capability of the device for absorbing suspended solids and soluble in water, the mentioned device has been installed on the output of the farms in the province and water quality sampling was conducted of input and output of devices. In all measured parameters from input and output of water in two stations of fish farm, concentration of parameters at 1 and 5 percent of probability level has significant difference, which is indicative of adverse effects of fish farms on the water quality. Moreover the results, in conducted investigation for reducing suspended solids (TSS) of output water of fish farms by filtration device, show that pollutants such as suspended solids are reduced by 97.48% with 30 L/S discharge which is desired amount and necessary for outlet of output .Also, filtration devices with several compounds, including monolayer Geotextile, agricultural waste and zeolite was used to reduce the parameters such as nitrate and phosphate from farms. The results were absorption of nitrate and phosphate after 24 hours that were reported, 38.3 and 37.86 respectively.
    Keywords: Fish farms, Filtration device, TSS, Nitrate, Phosphate
  • Kamran Shayesteh * Pages 163-174
    preserving the environment in the first place need to assess or predict noise to determine the status of acoustic emission in the environment. Traffic noise prediction models are very useful in this regard and could be decision system.In this study for prediction of road traffic noise level in the Golestan National Park CORTN statistical model was used. The sampling stations were selected using Systematic-Random method. In each of the sampling points, variables such as road gradient, number and speed of each category of vehicles (light, heavy and medium-weight vehicles) and the proportion of heavy vehicles to the total traffic load were measured for 10 minutes. The collected data were test using qualitative and quantitative analysis. Finally the prediction model was evaluated based on the number of point measured and statistical analysis. The model with an error probability (6 dB) and correlation (76 percent) was used to prepare the map of noise level in this road. The results show that based on CORTN prediction model, level of noise in the Golestan National Park road is about 67.59- 86.04 dB. Based on noise zoning map, the Golestan road in some zones is faced with noise pollution. The results of this research are used to identify hot spots of noise pollution for species conservation that have a strong impact on reducing species diversity.
    Keywords: CORTN prediction model, Golestan National Park, Road, Traffic, Noise level
  • Saeid Farhadi, Hossein Mohammad Asgari *, Ali Dadolahi Sohrab, Seyed Mohammad Jafar Nazemosadat, Hossein Khazaei Pages 175-186
    The ultimate goal of this study is using remote sensing technology and using MODIS data to calculate the amount of dust in the Persian Gulf and evaluation of linear correlation model with ground measurements of atmospheric dust. The method of this research was that initially deposition mask and clouds mask and atmospheric correction was applied to images. In the following, extract of dust values in the form of AOD parameter was performed by using cod of MATLAB software. Finally, evaluation of results was performed by using the AERONET station data and statistical indicators RMSE and RMSD. Initial results of algorithm was reflects the model ability to simulation of dust particles. The results showed that existing algorithms simulate the spectral reflectance data in the effective radius different for dust concentration in the LUT tables. Amount of correlation calculated form the 13 September 2009 in the band of 1.243 is 0.94 and for the band of 1.643 is 0.97 respectively. RMSE and RMSD indexes were calculated in these day for bands of 1.243 equal to 0.02 and 0.02, and day for bands of 1.643 equal to 0.1 and 0.01 respectively. The evaluation results showed that AOD values obtained from satellite images is significantly correlated with AOD measured in AERONET stations.
    Keywords: Optical Depth, Marine areas, AOD, AERONET, Satellite data
  • Ali Jafari * Pages 187-196
    Gradual or sudden drying out of gray mangrove (Avicennia marina) forests in Nayband gulf in northern coasts of Persian Gulf is becoming a pandemic problem in recent years, causing reduction in green spaces, habitat destruction and uncertainty in a sustainable outlook in the region. In comparison with Bidkhoon bay, due to man-made barriers installed on the mouth of Basatin bay, the sea flow and tide movement seized. Considering the difference, the current study tried to measure the mechanism and possible qualitative and quantitative weakness in reminded trees and soil/water across both bays. The results showed that there were no differences between the trees diameters and assets, which emphasize the possibility of sudden dieback in gray mangrove trees. In addition, two artificial factors: vicinity to heavy black oil tanks and vicinity to village roads showed significant positive impact on the tree dieback in the mangroves.
    Keywords: Mangrove, Avicennia marina, Nayband gulf, Tree dieback
  • AliMohamad Rajabi * Pages 197-206
    Nowadays, the assessment of erosion value and sedimentation yeild in the watersheds is one of the fundamental issues in water resources management and environmental assessment. In recent years, the use of experimental methods have been developed due to lack of the sediment data. In this paper, using MPSIAC model, erosion value and sediment yield of Shazand basin (one of the Sub-basin of Saveh Dam) assessed and compared with a hydrometery method. For this purpose, using Landsat and IRS satellite images and Geographic Information System (GIS) with an accuracy of 10 × 10 m, the various parameters required to simulate by MPSIAC model applied to ArcGIS 10.2 and ENVI 5.1 software. Then, using this model the sediment yield and erosion zoning of Shazand basin are obtained as zoning maps. Following, the results of the annual sediment from the studied stations (Poledoab, Toureh, Azna and Bazaneh) were compared with the results of hydrometric method. The results show MPSIAC model with hydrometry method have a good accordance with together in which Poledoab, Toureh and Shazand stations with 95.4%, 77.7%, 95.05% of accordance, respectively. According to the study, MPSIAC model to estimate maximum annual sediment and erosion zoning is acceptable accuracy.
    Keywords: Erosion, Geographic information system, MPSIAC, Shazand watershed, Sediment
  • Davood Mafi Gholami*, Masoumeh Baharlouii, Beytollah Mahmoudi Pages 207-220
    Mangroves and saltmarshes, by locating in the transitional zone between land and sea, are exposed to adverse consequences of climate change which leads to increase vulnerability and reduce resiliency of these ecosystems to the occurrence of various environmental stresses and disturbances. Hence, analysis of the changes occurred in these ecosystems is one of the main prerequisites for the efficiency and success of their conservation and development programs. Therefore, the aim of this study is to assess the relationship between reduced rainfall and drought occurrence and changes in the areas of mangroves and saltmarshes of Hara biosphere using satellite images and long-term rainfall data over a 30-year period. The results showed that based on the 30-year time series of SPI values and annual rainfall data, 1998 was the main change point in annual rainfall data trend and rainfall pattern changes in the study area. So that in the period after 1998, reduce the amount of rainfall and drought occurrence in the area had more intensity. Results also showed that there was a high correlation between mangroves and saltmarshes area changes and the changes of drought occurrence intensity during the 30-year period. Based on this, the trend of increasing or decreasing the extent of these ecosystems was accordance with the changes of drought occurrence intensity during the 30-year period and with the continuous drought in the period after 1998, changes in the extent of mangroves and saltmarshes has been a decreasing trend.
    Keywords: Climate change, Mangroves, Saltmarshes, Hara biosphere reserve
  • Ali eshghei *, saide alavi Pages 221-236
    Environmental impact assessment is a method acceptable to achieve the goals of sustainable development. The assessment results can be helped decision-makers and policy makers to decide what measures should or should not do in an effort to build a more sustainable society. This study aimed to assess the situation in Iran and 13 neighboring countries. In terms of environmental performance indicators (EPI) is conducted. Descriptive analytic research aimed at practical. In this study, to evaluate the environmental performance indicators Yale and Columbia Universities (2016) data provided by used. In this study, to weight the data network analysis (ANP) and to analyze the data and GAIA PROMETHEE V models have been used. The results showed that Kuwait and the United Arabic Emirates, respectively, with a positive Phi (0.270) and (0.210) the best performance in terms of environmental indices are among the countries studied. Against Oman and Afghanistan, respectively, with negative Phi (-0.217) and (-0.535) have the worst environmental performance. Iran Phi equal to (0.036) is Among the 14 countries studied and is in eighth place. According inappropriate Iran's position among its neighbors, it is suggested Custodians to reduce the difference in the indices with the lowest ratings by the extra day.
    Keywords: Assessment, EPI, PROMETHEE, GAIA
  • Ramezan Esmailasadi *, Mahnaz Goodarzi Pages 237-248
    Development is achieved in each country when planners develop a strong program according to the conditions and position of that country. Developed countries believe that the main responsibility of implementation of right for development lies with the government and it is a national duty. So, this study examines the position of environmental challenges in the 5-year development plan of the Islamic Republic of Iran. As a result, this study attempts to answer the question: What position do environmental challenges have in the 5-year development plan of the Islamic Republic of Iran (2021- 1989)? And in these programs how has the topic of environmental conservation been taken into account? In this study, the method of “descriptive - analytical” have been used. The findings of this study show that the increase in the strategies and the guidelines of environmental conservation in the 5-year developmental plan of the country in years between 1363-1400 have been considered the most significant changes in the approach of 5-year developmental plans for environmental challenges.
    Keywords: Development, Application development, United nations development Program (c). A. Iran, The environment
  • mohamadhassan sadeghiravesh * Pages 249-262
    Desertification is a global problem and most of the arid and semi-arid countries including Iran faced this problem. Desertification has many limitations in terms of agriculture, food security, livestock raising, industry development and service costs. This phenomenon is a process that gradually developed, intensified and the cost of its reclamation increased exponentially. There for, substantial and balanced development of desertification activities is necessary for achieving success in controlling and reducing the effects of this phenomenon in different regions. Hence, determining and analysing the present condition of desertification in different areas is the first step in the prosses of regional sustainable development and the basis of budgeting policy, human resources and so on. On the other hand, due to the weakness of traditional methods of measuring performance, it is necessary to provide new and quantitative methods. In this study, in order to analyze the development of the regions from desertification perspective, the weights of indices were estimated using Shannon entropy model. The development rate of the units was determined using TOPSIS model. The ontained results showed that Ardakan and Bafg cities are very developed with the relative closeness of 0.5250 and 0.5124 from the ideal desertification solution, respectively. But Yazd, Taft and Mehriz cities are very poor with the relative closeness of zero from the ideal solution. Based on our results we suggeste that the obtained results and ranking should be considered in the process of budgeting and planning for the future development of cities in terms of desertification.
    Keywords: Combat desertification, Multiple Attribute Decision- Making (MADM), Paired comparison, Shannon entropy models, TOPSIS model
  • Zahra Hooshmandan Moghaddam Fard, Ali Shams *, Esmael Akhbar Pages 263-273
    Changing human behavior and their protection of the environment is one way to prevent further damage to the environment. Environmental behavior is also influenced by several factors that the aim of this descriptive correlational research was to investigate agricultural high school students' awareness, attitude, and behavior toward the environment. The research tool had three sections which its validity was confirmed by a panel of related experts. A pilot study was conducted and calculated alpha Cronbach was higher than 0.8 for different sections. The statistical population consists all 187 agricultural high school students in Zanjan Province which 135 of them were selected based on Krejcie and Morgan sampling table and applying randomized stratified sampling method. Data were analyzed by SPSS20 and using descriptive and inferential statistics. The findings indicated that 54.8 percent of students had an ordinal (mediate) pro-environment behavior. The results of correlation analysis revealed that there was a significantly positive relationship between students’ behaviors with their awareness and attitude, fathers’ education, average grade point and their level of study of books and magazine. Multiple regression analysis indicated that attitude and knowledge predict 54.2% of variation in the agricultural high school students' behavior toward the environment.
    Keywords: Pro-Environmental Behavior, Knowledge, Attitude, Agricultural high school, Zanjan Province