فهرست مطالب

مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی - پیاپی 76 (پاییز 1397)
  • پیاپی 76 (پاییز 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/09/19
  • تعداد عناوین: 9
|
  • صفحات 318-324
  • مهوش کهریزی ، مریم جنت المکان، رستم جلالی صفحات 325-336
    هدف
    هدف از انجام این پژوهش، بررسی تحول در تدریس دروس معارف با استفاده از مقایسه دو روش استادمحور و نیازمحور بود.
    روش
    روش پژوهش حاضر، استفاده از گروه های دست‏نخورده نیمه‏تجربی و از نوع دو گروهی (آزمایشی و گواه) بود. جامعه آماری پژوهش، 270 نفر دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه است. ابزار پژوهش، پرسشنامه پژوهشگرساخته‏ای است که توسط اساتید صاحب‏نظر تایید شده است. برای تجزیه و تحلیل داده‏ها از نرم‏افزار اس. پی. اس. اس16 و آزمون تی، فریدمن، میانگین رتبه‏ای و همبستگی پیرسون و اسپیرمن استفاده شد.
    یافته ها
    در این مطالعه، میزان رضایتمندی و تاثیرگذاری در روش نیازمحور نسبت به استادمحور به طور معناداری بیشتر بود. نتایج نشان داد دانشجویانی که با رویکرد نیازمحور درس را فرا گرفته‏اند، میانگین نمره بالاتری دارند و اختلاف معنادار است.
    نتیجه گیری
    نتایج مطالعه، میزان بالای تاثیر و رضایت دانشجویان در فراگیری به روش نیازمحور را نشان می‏دهد. ایجاد نگرش مثبت در دانشجویان و افزایش روحیه تفکر نقادانه در آنان، بر لزوم توجه به این روش و به کارگیری آن در فرایند آموزشی تاکید می‏کند.
    کلیدواژگان: رویکرد، نیازمحور، استادمحور، معارف اسلامی، تغییر
  • اعظم عبادی صفحات 337-360
    هدف
    این تحقیق، با هدف نقد و بررسی کتاب درسی دانش خانواده و جمعیت (ویراست دوم) انجام شد و نتایج آن می تواند در بازنگری کتاب استفاده شود.
    روش
    تحقیق حاضر از نوع کاربردی- توسعه ای است و با روش توصیفی- تحلیلی (تحلیل اسنادی) انجام شده است.
    یافته ها
    بررسی امتیازها و کاستی های کتاب مذکور، با توجه به ابعاد شکلی و ساختاری و محتوایی، نشان داد کتاب از نظر ویژگی های ظاهری و ساختاری، نقاط قوت زیادی دارد. از نظر نگارشی، ساختار دستوری آن قابل قبول؛ اما از نظر روان و رسا بودن متن و طرز بیان، نیازمند تجدید نظر است. کتاب حاوی اطلاعات جامع، دقیق و جزیی در زمینه دانش خانواده و جمعیت بوده و با رویکرد سنتی به آموزش تالیف شده است. کتاب با استفاده از الگوهای آموزشی مشخص طراحی نشده است و امکان تدریس کامل آن در یک ترم وجود ندارد.
    نتیجه گیری
    ویژگی های کتاب درسی، از جمله: ارزشمندی، سازمان مطلوب داشتن، انسجام، فعال بودن، زیبایی، حجم مناسب محتوا، انعطاف و نگارش مناسب، ایجاب می کند برای تولید آن، متخصصان رشته های مختلف با یکدیگر همکاری کنند. در پایان پیشنهادهایی برای اصلاح کاستی های موجود ارائه شده است.
    کلیدواژگان: نقد، کتاب درسی، خانواده، جمعیت، کتاب دانش خانواده و جمعیت(ویراست دوم)
  • رضا لک زایی صفحات 361-380
    هدف
    مولف در این مقاله، به مبانی بینشی علوم انسانی متعالی، مبانی انگیزشی و آفرینشی از منظر قرآن کریم پرداخته است.
    روش
    روش این پژوهش، اکتشافی- استنباطی است. یافته‏ها: در بعد بینشی، در علوم انسانی متعالی، انسان جانشین خداست؛ در حالی که انسان در علوم انسانی متدانی، خود را جایگزین خدا می‏پندارد و با پرستش هوای نفس خود یا دیگرانی مثل خود، به دنبال رضایت خود یا دیگران است! حال آنکه انسان در علوم انسانی متعالی به دنبال رضایت خالق خویش است، حتی اگر با رضایت خودش تضاد داشته باشد. در بعد انگیزشی در علوم انسانی متعالی، گرایشهای عاقلانه اهمیت دارند و سایر قوای انسان (شهویه، غضبیه و وهمیه) باید تحت اشراف و فرمان عقل قرار بگیرند؛ حال آنکه در علوم انسانی متدانی، منشا گرایشهای انسان، شهوت و خشونت و سلطه یا ترکیبی از آنهاست. در بعد آفرینشی، در علوم انسانی متعالی، انسانیت انسان به روح اوست؛ لذا حی متاله معرفی می‏شود و در مقابل، علوم انسانی متدانی، معطوف به طبیعت انسان است و او را حیوان ناطق می‏داند.
    نتیجه گیری
    باید در علوم انسانی اسلامی (متعالی) ، قواعد و قوانین و نظریاتی که از قرآن کریم و سیره انبیا و اولیای الهی، به ویژه پیامبر اعظم (ص) استنباط می‏شود، توسط دانشگاهیان و به ویژه حوزویان، استخراج و تدوین و تدریس و در جامعه پیاده شود.
    کلیدواژگان: قرآن کریم، مبانی آفرینشی، قرآن کریم، علوم انسانی اسلامی، مبانی بینشی، مبانی انگیزشی، مبانی آفرینشی
  • سینا ترکاشوند ، سون کشاورز، اکبر صالحی، محمدحسن میرزا محمدی صفحات 381-404
    هدف
    نویسندگان این پژوهش درصدد تبیین و تحلیل ملزومات معرفت شناختی عدالت بر اساس اندیشه های ابونصر فارابی و استنتاج دلالت های آن در عرصه عدالت تربیتی برای نظام آموزش و پرورش کشور بودند.
    روش
    در این پژوهش از روش تحلیل مفهومی و استنتاج قیاسی استفاده شده است.
    یافته ها
    تحلیل معرفت شناسانه عدالت از منظر فارابی، دلالت های قابل توجهی مانند عدالت طلبی فطری انسان، توجه به شایستگی ها، حکمت، بالطبع نبودن عدالت و دگردوستی را برای تحقق عدالت تربیتی در نظام آموزش و پرورش فراهم آورد. برخی از اهداف و اصول استنتاج شده عبارتند از: رسیدن به جامعه عادله، رسیدن به کمال انسانی، دستیابی به فضایل اخلاقی و توجه به استعدادها و شایستگی های فردی، توزیع عادلانه و فرصت های برابر و نداشتن نگاه سلیقه ای.
    نتیجه گیری
    تحلیل معرفت شناختی عدالت از دیدگاه فارابی می تواند برای تحقق تعلیم و تربیت اسلامی و اجرای عدالت تربیتی یاری رسان باشد.
    کلیدواژگان: ملزومات معرفت شناختی، عدالت، دلالت، فارابی، عدالت تربیتی، آموزش و پرورش
  • علیرضا عالی پور صفحات 405-424
    هدف
    پ‍ژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل کارکردهای کنونی دانشگاه های ایران انجام شد که مانع پیاده سازی الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت می باشند.
    روش
    در این پ‍ژوهش از روش شناسی کیفی و رویکرد تحلیل محتوای کیفی جهت دار استفاده شده است. منابع پژوهش، مصاحبه با 13 نفر از اساتید خبره در حوزه الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت و همچنین تحلیل محتوای مصاحبه با 10 نفر از خبرگان درباره کارکردهای دانشگاه (ارائه شده در مجله برگ فرهنگ دانشگاه تهران در سال 1396) است.
    یافته ها
    با مرور چندباره و تحلیل مصاحبه های مکتوب شده، 60 واحد معنایی استخراج و در قالب 17 رمز دسته بندی شدند. 17 رمز نیز در قالب پنج طبقه قرار گرفتند و در نهایت، سه درون مایه از آنها استخراج شد.
    نتیجه گیری
    سه مفهوم کارکرد مادی گرایی، کارکرد ضد علوم انسانی اسلامی و کارکرد فرهنگ پذیری دانشگاه ها، موانع پیاده سازی الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت شناخته شدند.
    کلیدواژگان: کارکرد، دانشگاه، الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت، پژوهش کیفی
  • محسن دهقانی تفتی، غلامحسین معماریان ، فرهنگ مظفر، محمدرضا شمس اردکانی صفحات 425-446
    هدف
    نوشتار حاضر به دنبال تطبیق و تبیین مبانی مزاجی بر پایه نظریات نوین شخصیت شناسی، به منظور بازخوانی مفهوم مزاج روان بود.
    روش
    تحقیق حاضر به روش تطبیقی و استدلالی، مفهوم مزاجها را در حالت تطبیقی با علوم نوین در روان‏شناسی شخصیت، تبیین و بازخوانی کرده است.
    یافته ها
    در بازخوانی انجام شده، مزاج روان بر اساس قوای انگیزشی انسان در برابر محرکهای محیطی از دو جنبه باعثه (تحریک و برانگیختگی) و فاعله (حرکت یا پاسخ) ، در طیفی از ابرصفت اثرگذاری و ابرصفت اثرپذیری تعریف شد؛ گرمی- سردی مزاج بیشتر از جنبه فاعله، طیفی از تمایل به ترکیب اطلاعات نو در نظام روان‏شناسی و درگیرشدن با فرصتهایی جدید را نشان داد و خشکی- رطوبت مزاج بیشتر از جنبه باعثه، گنجایش متفاوت در پذیرش از محرکهای محیط را ایجاد می‏کند.
    نتیجه گیری
    مفهوم مزاج روان از جنبه بنیادی می تواند مقدمه شکل گیری فرضیات جدید در تبیین مزاجها و سازوکارهای ژنتیکی، مغزی، شناختی و اعصابی در انسان باشد و از جنبه کاربردی نیز در ارزیابی زیبایی و ترجیحات محیطی با مبنایی حکمی و بومی استفاده شود.
    کلیدواژگان: مزاج جسم، مزاج روان، شخصیت، اثرگذاری، اثرپذیری
  • محمود کریمی، علی عبدالله ‏زاده* صفحات 447-470
    امتیاز ادعیه نسبت به سایر سخنان اهل بیت (ع) را می‏توان در سه محور گستردگی مخاطبان، غنای محتوا و ظرفیت‏سازی در تفسیر قرآن کریم ملاحظه کرد.
    هدف
    در این پژوهش تلاش شد دلالتهای ادعیه اهل بیت (ع) در رابطه با تعریف انسان و کشف و تبیین مبانی انسان‏شناختی علوم انسانی استخراج و بررسی شود.
    روش
    این مقاله با اتخاذ روش توصیفی تحلیلی اثبات می‏کند که دسته‏ای از مبانی انسان‏شناختی علوم انسانی را می‏توان از نفس صدور فعل دعا از انسان و اینکه نوع انسانی با مقوله‏ای به نام دعا با خدا ارتباط برقرار می‏کند، استنباط کرد. دسته‏ای دیگر از مبانی نیز با اتخاذ همین روش، از محتوا و مضامین ادعیه قابل استخراج‏اند. یافته‏ها و نتیجه‏گیری: با تحلیل مضامین و محتوای ادعیه، مهم‏ترین مبانی انسان‏شناختی علوم انسانی؛ یعنی مبنای تاله، مبنای مسئولیت، مبنای امانتداری انسان در برابر خدا، مبنای تربیت‏پذیری انسان و مبنای کثرت و اختلاف انسانها و حالات آنان، استخراج شد.
    کلیدواژگان: ادعیه ماثوره، تفسیر، مبانی انسان‏شناختی، علوم انسانی اسلامی
  • عمران عباسپور صفحات 471-487
    هدف
    مطالعه حاضر با هدف بازخوانی سبک زندگی سیاسی امام سجاد (ع) و نقش آن در حفظ و رونق دادن به مذهب تشیع انجام شده است.
    روش
    این نوشتار به روش کتابخانه‏ای و تحلیلی- توصیفی و با استفاده از منابع معتبر اسلامی به شیوه داده‏بنیاد انجام شد؛ بدین صورت که پس از فیش‏برداری سبک زندگی سیاسی امام سجاد (ع) از منابع مزبور، نقش هر یک از ساحتهای زندگی ایشان، بررسی شده است. یافته‏ها: امام سجاد (ع) مرد میدان علم و عمل بودند و با استفاده از سبک زندگی ویژه خویش، تلاش کردند هم خون شیعه را حفظ کنند و هم معارف بلند دینی را به مردم انتقال دهند. ایشان با استفاده از ابزارهای مهمی همچون: قالب دعا، خطبه‏خوانی، بی‏توجهی نسبت به حاکمان جور، تلاش برای هدایت عالمان درباری و مبازره با جبرگرایی، توانستند سه کار مهم سیاسی و اجتماعی؛ یعنی تبیین خصوصیات امام عادل، حفظ خون شیعه و بیان خطوط کلی و اصلی دین را انجام دهند. نتیجه‏گیری: امام سجاد (ع) مرد میدان مبارزه برای تحقق هدف خداوند از خلقت و تشکیل حکومت بودند؛ ولی به علت عدم آمادگی جامعه، برای آماده کردن مردم از سبک زندگی سیاسی ویژه‏ای استفاده کردند.
    کلیدواژگان: سبک زندگي، سياست، خطبه‏خواني، حاکم عدل، حاکم جور
|
  • Mahvash Karizi Pages 325-336
    Objectives
    One of the important goals of teaching and learning is the effectiveness of the learning process that one of the ways to get students involved is to answer their questions. Due to the position of the lesson that deals with the thinking of the students, it is desirable to use the most appropriate approaches in the teaching. This research studies the evolution of teaching lessons by comparing the two methods of professor-based and based-required.
    Method
    The research method was using semi-experimental and two-group (experimental and Evidence groups). The statistical population includes 270 students of Kermanshah University of Medical Sciences. The tool is a researcher-made questionnaire that has been approved by professors. Data were analyzed using SPSS16 software, t-test, Friedman, mean rank and Pearson and Spearman correlation.
    Results
    Satisfaction and impact assessment in the based-required method versus professor-based is more appropriate. The results show that the students who have learned the lesson with the based-required approach have a higher mean score and the difference is significant.
    Conclusion
    The results of the study show a high degree of influence satisfaction and student satisfaction with the based-required method. Given the positive attitude of the students, increasing the spirit of critical thinking in them, it is necessary to pay attention to this method and its application in the educational process.
    Keywords: approach, professor-based, based-required, islamic education, change
  • Azam Ebadi* Pages 337-360
    Objectives
    This present research is conducted with the aim of reviewing the academic handbook: "family and population knowledge (Second Edition)" and the results could be used in book review.
    Method
    The research is an applied-developmental, using descriptive-analytical method (documentary analysis).
    Results
    The review of the points and shortcomings of the book, according to the dimensions of form, structure and content, the book has many strengths in terms of appearance and structural features. In terms of writing, its grammatical structure is acceptable, but in terms of the psychological and expressive nature of the text and the way of expression, it needs to be reconsidered. The book contains comprehensive, detailed, and detailed information on family and population knowledge and has been compiled with a traditional approach to education. The book is not designed with the help of specific educational patterns and its full teaching is not available in just one semester.
    Conclusion
    The characteristics of a textbook, such as valuability, desirable organization, coherence, activeness, beautifulness, proper volume of content, proper flexibility and writing, require the collaboration of specialists from different disciplines. At the end, suggestions were made to correct existing shortcomings.
    Keywords: critics, academic textbook, family, population, population knowledge hand book
  • Reza Lakzayi Pages 361-380
    Objectives
    The present study intends to elucidate the trancendental insight Principles of human sciences, motivation principals and creative principals from the Holy Quran, s point of view.
    Method
    The method of the research is exploratory- deductive.
    Results
    The results of the survey from insight aspect indicate that human being is an alternation of god in trancendental human sciences insight while man considers him as alternative of god in common humanity and follows his or others sensual passion.human being in trancendental humanity intends to seek the satisfaction of the creator; even if it is against his own desires. the results of the survey from motivation aspect indicate that rational tendencies are more highlighted in trancendental humanity and other forces such as desire, anger and estimative powers should be under the supervision of rationality ; while human,s tendencies are rooted in lust, harshness and sovereinty in common humanity. The results of the survey from creative aspect indicate that the humanhood of the man is rooted in his soul in trancendental humanity; therefore he is called alive theologian [hayye motaalleh]. In contrast the common humanity is rooted in the nature of the man and he is called rational animal.
    Conclusion
    The author of the article conclude that based on the Islamic human sciences (transcendental humanities) the rules and theories of the holly quran and biography of the holly prophets – mohammad [P.B.U.H.] in particular – have to be written and taught in universities and particulary seminaris [houzeh] and practiced in society.
    Keywords: holy quran, islamic human sciences, insight principals, motivation principals, creative principals
  • Sina Torkashvand Pages 381-404
    Objectives
    The authors of the present article intend to define Farabi's Justice epistemological necessities to denote the educational justice implications in educational system of Iran.
    Method
    The method of the research is conceptual analysis and inductive reasoning.
    Results
    The results of the survey indicate that epistemological analysis of Justice in Farabi, s view denotes innate justice seeking of human being, to care the competences and meritocracy, sagacity and friendship to actualize educational justice in educational system. There are also some obtained gouls as follow:to make a just society; to maintain the human perfection ; moral virtues; talents and individual competences ; fair distribution ; equal opportunities ,… .
    Conclusion
    The authors of the paper conclude that epistemological analysis of Justice in Farabi, s view is able to actualize the Islamic education and training and educational justice.
    Keywords: epistemological necessities, justice-denotation, farabi, educational justice, education
  • Alireza Awlipour Pages 405-424
    Objectives
    By presenting the Islamic-Iranian Progress Model redefining the functions and key missions of Iranian universities has been emphasized by academic experts and officials of the Islamic Republic of Iran. The purpose of this research is to identify and analyze the current functions of Iranian universities that prevent the implementation of the Islamic-Iranian Progress Model.
    Method
    In this research, qualitative methodology and qualitative content-oriented analysis approach have been used. The resources used, according to the Islamic-Iranian Progress Model, interviews with 13 professors in the field of Iranian Islamic model, as well as the analysis of the content of the interview with 10 experts on the functions of the university, which was published in the Journal of Literature at the University of Tehran in 2017 Were provided; by reviewing and analyzing written interviews, 60 semantic units were extracted that were categorized into 17 codes. These 17 passwords were classified in 5 classes and finally 3 were extracted from them.
    Results
    The results of the article indicate 60 meaningfull units which are categorized in 17 series and in 5 levels and finially 3 themes are extracted.
    Conclusion
    The three concepts were identified, the function of materialism, the function of anti- Islamic humanistic and the function of cultures of universities as an integral part of the research and as an obstacle to the implementation of the Islamic-Iranian Progress Model.
    Keywords: function, university, islamic-iranian progress model, qualitative research
  • Mohsen Dehghani Pages 425-446
    Objectives
    The present study seeks for comparision and explanation of the theory of temperament based on modern sciences in personality for readout of the psyche temperament concept.
    Method
    The present research method is comparative and argumentative and the concept of temperaments is redefined in a comparative state in relation to modern sciences in personality psychology.
    Results
    In this retrieval, psyche temperament is defined based on human motivating power in confrontation of environmental stimulus in the range of the meta-trait of plasticity (response) and the meta-trait of stability (stimulation). Regarding this, quality of plasticity (hot-cold range of temperament) from the aspect of response, represents the manifestation in personality of the need to incorporate novel information into the psychosocial organization, as the situation of the individual internally and externally changes, while, quality of stability (dry-wet range of temperament) represents the manifestation in personality of the need to maintain a stable psychosocial organization to achieve various goals.
    Conclusion
    The concept of psyche temperament can be fundamental to the formation of new hypotheses in the explanation of human's genetic, brain, and neuro-cognitive mechanisms, and is also applicable to the evaluation of environmental aesthetics and preferences, based on wisdom and indigenous background
    Keywords: body temperament, psyche temperament, personality, plasticity, stability
  • Ali AbdollahZadeh Pages 447-470
    The distinction of supplications in comparison with other remarks and words of Ahl al Bayt can be drawn in three aspects: largeness of audience, richness of contents, and creating new capacities towards interpretation of the Holy Quran.
    Objectives
    Researchers have sought in this article to survey and derive the significations existing in supplications of Ahl al Bayt in terms of definition of human being, as well as unveiling and explaining the anthropological foundations of humanities.
    Method
    Following the descriptive analytical method, the present article establishes the point that a category of anthropological foundations of humanities can be deduced by the very act of supplication of human being before Allah, and establishment of a special communication between human being and God. Another category of these foundations can be derived from the contents and teachings of supplications through the same method. Results and
    Conclusions
    Analyzing the contents and messages of supplications, the article came to the conclusion that the most significant anthropological foundations of humanities derived from supplications are the foundation of divine orientation of human being, responsibility, trustworthiness of human being before God, being influenced by the type of education and rearing he receives, and finally the foundation of multiplicity and distinctions of human beings and differences in their characters.
    Keywords: supplications quoted from ahl al bayt, interpretation, anthropological foundations, islamic humanities
  • Emran Abbaspour Pages 471-487
    Objectives
    This is a reprint of the political style of Imam Sajjad and its role in preserving and promoting the Shi'a religion.
    Method
    This is a library, analytical-descriptive study using authoritative Islamic sources in the basis of the data of the Foundation. These sources of political life of Imam Sajjad were identified and the role of each of their areas of life was investigated.
    Results
    Imam Sajjad was the man of the field of science and practice who, using his special life style, tried to preserve Shi'ite blood and transfer high religious education to the people. Using important means, such as using the prayer form, sermon, neglecting tyrant rulers, trying to guide the scholars of the court, and solving the determinism, he was able to perform three important political and social tasks: to explain the characteristics of the imams, to preserve Shi'i blood and to express the general lines of religion.
    Conclusion
    Imam Sajjad was the man of struggle for the purpose of God's creation and to establish the government, but because of the lack of readiness of society, he used the special political style of life to prepare people.
    Keywords: lifestyle, politics, sermon, ruler of justice, unjust ruler