فهرست مطالب

  • سال هفتم شماره 25 (پاییز 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/09/21
  • تعداد عناوین: 7
|
  • پیمان حداد*، منوچهر فروتن صفحات 5-18
    از اوایل دوره قاجار در پی تحولات سیاسی، اقتصادی و مذهبی، همچنین توجه به مدرنیسم پس از گسترش آن در غرب، به تدریج خصوصیات معماری ایرانی به تقلید از غرب تغییر کرد و رویکردهای مختلفی در معماری معاصر ایران ایجاد شد. بنای مساجد به عنوان یک عنصر شاخص در کالبد شهری در انعکاس رویکردها و روش های معماری نقش اساسی را ایفا می کند و همواره مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با بیان؛ توصیفی- تحلیلی، ضمن تببین مواردی چون؛ ویژگی ها و مولفه های معماری مسجد (معنا و مفهوم، خوانایی، نوآوری، سلسله مراتب و...) و رویکردهای معماری مساجد، به بررسی شکل گیری سه نمونه از مساجد معاصر ایران( مسجد الجواد، مسجد فولاد شهر، مسجد دانشگاه شهید چمران) در چارچوب موارد مذکور می پردازد. پس از تجزیه و تحلیل نمونه های موردی، در نهایت می توان گفت رویکردهایی در مسیر نوگرایی مساجد معاصر و در جهت انطباق با معماری سنتی موفق بوده اند، که به اصول و معیارهای سنتی مساجد مانند؛ ساختار کلی حجم، مولفه های معماری و ماهیت کلی مصالح سنتی پایبند بوده اند و با تغییرات در تزئینات و استفاده از مصالح جدید و نوآوری در عناصر کالبدی به ارتقای عوامل یاد شده نه جایگزینی آنها پرداخته اند به گونه ای که زبان معماری گذشته را برای پاسخ دادن به نیازهای معاصر سازگار کند.
    کلیدواژگان: سنتی، نوگرا، مولفه های معماری، رویکردهای معماری، مساجد معاصر ایران
  • هژیر رسول پور، ایرج اعتصام *، ارسلان طهماسبی صفحات 19-34
    از میان انواع فضاهای شهری در یک شهر، خیابان های اصلی از اهمیت ویژه ای برخوردارند. زیرا خیابان ها مکان هایی هستند که تعاملات اجتماعی در آن ها به بیشترین میزان خود رسیده و انواع رفتارهای متنوع مانند رفت وآمد عابران، گفتگو کردن، تماشا کردن، خوردن، خرید کردن و... در آن به چشم می خورد. در واقع رفتارهای متنوع عابرانی که در ساعات مختلف شبانه روز در فضا حضور می یابند، خیابان را به فضای شهری سرزنده بدل می کند. پژوهش حاضر تاثیر مولفه های کیفیت محیطی بر الگوهای رفتاری را در یک سکانس منتخب خیابان ولیعصر(عج) تهران (از میدان راه آهن تا چهارراه مولوی)، به عنوان محیطی از فضاهای فزیکی شهری مورد ارزیابی قرار داده است. هدف از این مطالعه، شناسایی و ارزیابی محرک ها و الگوهای رفتاری کاربران در قالب نیازها و کیفیت های محیطی در فضاهای فزیکی شهری است. پژوهش حاضر، یک تحقیق میدانی با رویکرد توصیفی - تحلیلی است و به دنبال پاسخ به این سئوال اساسی است که، الگوها و قلمروهای رفتاری چه تاثیری در ارتقای کیفیت محیطی در فضاهای فزیکی شهری دارند؟ در این پژوهش برای تدوین چارچوب نظری، ابتدا با استفاده از روش اسنادی، ادبیات و مبانی نظری موضوع به تفصیل بیان شده و سپس با تحلیل رویکردهای موجود با تاکید بر الگوهای رفتاری، سعی در استدلال منطقی مباحث و در نتیجه تدوین چارچوب مفهومی برای پژوهش شده است. بدین منظور، علاوه بر تحلیل کیفی فضای شهری مورد مطالعه و بررسی چگونگی رفتارهای شکل گرفته شده در فضا به سبب وجود ویژگی های فضایی موجود در آن، به تحلیل کمی شاخص ها با استفاده از طراحی پرسشنامه و نقشه های رفتاری بر اساس حجم نمونه و تبدیل یافته های کیفی به مولفه های کمی از طریق نرم افزارSSPS پرداخته شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد از سویی نیازهای انسانی نتیجه ی تاثیر رفتار بر فضا و محیط است و قابلیت محیط، زمینه ساز انجام رفتارهاست و از سویی دیگر، ارتقای کیفیت محیطی و تاثیر مولفه های آن بر قلمروها و الگوهای رفتاری در فضاهای فزیکی شهری صرفا مفهومی کمی و تکنیکی نبوده، بلکه با مفاهیم کیفی نیز در ارتباط است.
    کلیدواژگان: فضاهای فزیکی شهری، الگوهای رفتاری، کیفیت محیط، خیابان ولیعصر(عج)تهران
  • مهرناز رمضان پور، عبدالمجید نورتقانی، علی شرقی* صفحات 35-50
    مکان یابی، از مهم ترین چالش های مساکن حمایتی محسوب می شود. مسکن مهر از مساکن حمایتی در ایران است که مکان یابی نادرست آن مشکل ساز شده است. یکی از معیارهای مکان یابی بهینه مسکن حمایتی، معیارهای مقرون به صرفه گی است. هدف این پژوهش تدوین معیارهای مقرون به صرفه مکان یابی مسکن حمایتی در بابلسر است. روش مورداستفاده، پیمایشی با استفاده از مطالعه اسنادی و تحلیل AHP است. ابتدا به روش پیمایش اکتشافی پژوهش های موجود، معیارهای مقرون به صرفه ی مکان یابی مسکن حمایتی به دست آمد (جدول هدف- محتوا). با توجه به رویکرد عدالت فضایی، تعدد معیارها و زیر معیارها و محدودیت اطلاعات، همه ی آن ها در مکان یابی لحاظ نشدند. ابتدا معیار دسترسی به امکانات و زیرمعیارهای آن، با استفاده از مدل سلسله مراتبی AHP، رتبه بندی شد و محدوده های مناسب شهری به دست آمد. سپس زیرمعیار اقتصادی و زیرمعیار حقوقی، به محدوده های خروجی از فرآیند AHP اعمال شد. طبق این روش، برای میانگین وزن های داده شده ی هر معیار و زیرمعیار، از مقایسه دودویی ماتریس ال ساعتی، استفاده شد و لایه ها در GIS روی هم قرار گرفتند. درنهایت، محدوده های مقرون به صرفه برای احداث مسکن حمایتی در بافت های نابسامان درون شهری انتخاب شد.
    کلیدواژگان: مسکن حمایتی، مکان یابی، معیارهای مقرون به صرفه، عدالت فضایی، مدل AHP
  • بهمن احمدی*، محمد دادگر صفحات 51-62
    نظام شهری یا توزیع شهرها در فضای جغرافیایی منطقه، انعکاسی از برآیند نیروهای اقتصادی، اجتماعی و گروه های انسانی است که تحت سازمانی انتظام یافته اند. یکی از موضوعات مهم در برنامه ریزی منطقه ای، تحلیل نظام سلسله مراتب شهری و روند تحولات آن در سطح مناطق و نواحی یک کشور است. نظام شهری مطلوب و به تبع آن، توزیع اندازه شهری مناسب یکی از عوامل توسعه در یک منطقه و کشور به حساب می آید. با توجه به اهمیت مقوله نظام شهری، در این مقاله سعی شده به بررسی و تحلیل تحولات نظام شهری استان فارس در بازه زمانی 1355 تا 1390 پرداخته شود. روش مورد استفاده در این پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و از شاخص های سنجش نخست شهری، تمرکز و تعادل به منظور تحلیل تحولات نظام شهری در استان فارس استفاده شده است. بر اساس یافته های تحقیق از مشخصه های اصلی نظام شهری استان فارس می توان به وجود تمرکز بالای جمعیتی در کلانشهر شیراز، فقدان شهر بزرگ در نظام سلسله مراتبی شهری و شکلگیری شهرهای بسیار کوچک با جمعیت کمتر از دو هزار نفر اشاره کرد که تا حد زیادی بر تحولات نظام شهری استان تاثیرگذار بوده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که در استان مذکور شاهد وجود پدیده نخست شهری با شدت زیاد هستیم که در همه دوره ها وجود داشته و با گذشت زمان تشدید شده است. در سال های 1355 تا 1390، با توجه به شکلگیری شهرها از طریق تبدیل روستا به شهر، میزان تمرکز در نظام شهری تا حدودی کاسته شده و بر اساس شاخص آنتروپی، توزیع جمعیتی به سمت تعادل میل کرده است؛ اگرچه بر اساس منحنی لگاریتمی رتبه-اندازه، عدم تعادل بخصوص در سطح شهرهای بزرگ کاملا محسوس است.
    کلیدواژگان: نظام شهری، نخست شهری، تعادل، استان فارس
  • ساناز رحیم لو، فرزانه هدفی * صفحات 63-80
    کودکان معمولا از مکان هایی که قبلا آن را تجربه نکرده اند هراس دارند. این ترس ها در صورتی غیر طبیعی هستند که به صورت دائمی ذهن کودک را اشغال کنند. تکرار شدید چنین نگرانی هایی می تواند منجر به بروز اضطراب در کودکان شده و در شکل گیری شخصیت و روابط اجتماعی آن ها تاثیر به سزایی داشته باشد. هدف از این پژوهش، بررسی تاثیر معماری داخلی کلینیک های دندانپزشکی در میزان کاهش اضطراب، با به کارگیری مولفه های مورد علاقه کودکان است. با توجه به روش تحقیق، که به صورت کیفی بوده؛ ابتدا دیدگاه های مختلف نظریه پردازان را بررسی کرده و سپس به تحلیل ده مورد از کلینیک های دندانپزشکی در داخل و خارج از کشور پرداخته و نتایج به دست آمده به صورت جداول و نمودار ارائه می گردد. با توجه به نتایج به دست آمده، طراحی مناسب معماری داخلی فضا های درمانی، می تواند با تاثیر مثبت بر سلامت کودکان، به تقویت توانایی ها و کاهش استرس آن ها کمک نموده و حتی منجر به ایجاد خلاقیت و رشد کودکان گردد. و نهایتا می تواند آثار مطلوب آن به صورت آرامش کودکان درکلینیک های دندانپزشکی مشاهده گردد.
    کلیدواژگان: هراس در کودکان، اضطراب در کودکان، مولفه های مورد علاقه کودکان، طراحی مناسب معماری داخلی، کلینیک های دندانپزشکی
  • فاطمه کریمی*، علی اکبر حیدری، رسول بلاغی صفحات 81-92
    با توجه به وضعیت زیست محیطی کنونی شهرها و نیز عنایت به آینده شهر و شتاب روند شهرنشینی در ایران تجدید نظر در شیوه های طراحی مجتمع های مسکونی بسیار ضروری به نظر می رسد. در شهرهای مملو از جمعیت آینده زندگی آپارتمان نشینی رواج بیشتری خواهد یافت و تعداد کسانی که ساعات آزاد خود رادر حیاط، کنار حوض و باغچه مورد علاقه خود می گذارنند، به سرعت رو به کاهش خواهد نهاد. از طرفی رشد فزاینده بیماری های روانی در جوامع شهری و مدرن، لذا با استفاده از فضاهای سبز در طراحی مناطق و مجتمع های مسکونی، می توان افسردگی را کنترل نمود. تحقیق حاضر با هدف تاثیر فضای باز محیطی بر افسردگی ساکنان بر روی 669 نفر از ساکنان دو مجتمع مسکونی خاتون و چوگان شیراز صورت گرفته است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که وضعیت افسردگی در میان ساکنان دو مجتمع تفاوت معنی داری را نشان می دهد. یافته های نشان می دهد مجموع فضای باز محیطی بر نمره افسردگی ساکنان محلات مسکونی خاتون و چوگان اثرگذار بوده است. متغیرهای فضای باز محیطی شامل کیفیت فضای سبز، تنوع فضایی، وجود فضاهای اجتماعی، چشم انداز به محوطه، تنوع کفسازی، کیفیت رنگ و نور و تناسبات فضایی اثر مثبت معناداری بر کاهش نمره افسردگی در میان ساکنان محلات مسکونی خاتون و چوگان دارد.
    کلیدواژگان: افسردگی، فضای باز، فضای سبز، چشم انداز، مجتمع مسکونی
  • احسان اصلانی*، محمدحسین دهقان پور فراشاه، هما هدایت صفحات 93-105
    روابط اجتماعی در بافت تاریخی شهر یزد بر اساس هویت محله ای شکل گرفته اند. انباشت این روابط در طی سالیان، مجموعه گسترده ای از پیوندهای اجتماعی را در بین ساکنان سبب شده است. از آنجا که در چند دهه اخیر به دلایلی، مفهوم سرمایه اجتماعی در بافت تاریخی شهر یزد رو به نزول نهاده، ضروری است تا با تعیین سطح سرمایه اجتماعی در این محلات، نسبت به تقویت شاخص های آن اقدام گردد. هدف اصلی از این پژوهش، اندازه گیری سرمایه اجتماعی در محله تاریخی پشت باغ یزد است. روش تحقیق حاضر از نوع پیمایشی بوده و از ابزار پرسشنامه برای گردآوری داده ها استفاده شد. پس از بررسی منابع معتبر در این زمینه و با توجه به شرایط و مقتضیات جامعه موردمطالعه، تعداد 12 شاخص مشتمل بر ظرفیت پذیرش تفاوت ها، اطلاعات و آگاهی از محله، احساس امنیت، فعالیت گروهی و هدف مشترک، مشارکت در اجتماع محلی، توانمندسازی، حس اعتماد، شبکه های حمایتی، ارزش ها و هنجارهای جمعی، حس تعلق، پیوندهای همسایگی و بها دادن به زندگی تعیین گردید. در این پژوهش جهت نمونه گیری از روش تصادفی مرحله ای استفاده شد. بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه متشکل از 333 نفر از ساکنین محله پشت باغ است که هرکدام یک خانوار را نمایندگی می کند. نتایج نشان می دهند با توجه به سطح معنی داری شاخص ها تمامی آن ها بر روی سرمایه اجتماعی تاثیرگذارند و بین آن ها با سرمایه اجتماعی رابطه چندگانه وجود دارد. همچنین سرمایه اجتماعی در بافت تاریخی محله پشت باغ در سطح متوسط قرار دارد که عامل اصلی آن را می توان خالی از سکنه شدن محدوده مورد مطالعه در پی مهاجرت ساکنین اصلی به حومه شهر و جایگزینی آن ها با اتباع بیگانه و اقشار کم درآمد دانست.
    کلیدواژگان: سرمایه اجتماعی، محله، بافت تاریخی، شهر یزد
|
  • iraj etesam * Pages 19-34
    Security is one of the most basic human needs in social life .The significance of this issue is so important that in Maslow's hierarchy of needs, security is presented as the most important need after the physiological needs. One of the Strategies for Crime Prevention is "Crime Prevention Through Environmental Design" (CPTED) which was presented by the American Criminologist C. Ray Jeffery in 1971. This theory is based on the fact that human behavior is influenced by the design of the environment. The purpose of this study is to provide a localized checklist based on the CPTED principles in order to identify and assess deficiencies and weaknesses in urban areas and environments. The methodology of this study was based on library research, review of articles and a questionnaire. In order to achieve the aforementioned, a questionnaire was designed based on Likert 5-point scale and distributed among a target community of 44 people including park security staff and visitors. Completed questionnaires were then entered in software and for each rule the most replicated (Mode) was selected as the answer. Analysis showed that the park's status is not favorable in some environmental indicators. The medium option with 17 repeats was 37 %, options low and very high with 12 and 10 repeats had respectively 26% and 22% of the total answers. The results of the study show that the main design weaknesses are in sight lines, lighting, and hidden paths and spaces.
    Keywords: Crime prevention, environmental design, security, CPTED
  • Ali Sharghi * Pages 35-50
    Locating is one of the most important indicators is the creation of supportive housing. Including supportive housing residences that are in the wrong location, leading to problems such as lack of infrastructure and access to public services, economic and social problems. there are many criteria for locating the supportive housing, one of the main criteria is affordable indicators. So locating supportive housing according to the affordable indicators is essential. The aim of This paper is codification affordable measures to achieve the location of supportive housing with a systematic process in Babolsar. To this end, the first, with survey of existing research, the affordable indicators of supportive housing were achieved and analysis of its content was adjusted by Objective content. For locating of supportive housing in the Babolsar city, these criteria were conducted. Regarding the spatial justice approach, numerous criteria and sub-criteria and information constraints the present study did not take into account all of them. only access indicator and its sub-criteria by using AHP hierarchy analyzed and then some of the economic criteria (Renovation of worn regions) and legal (the area of the median income of the city) to the output of the AHP was applied. According to this method, the weight given to each criterion and sub-criteria, the binary comparison matrix Thomas L. hour, the ranking is used, in GIS layers were combined. Finally, the affordable area for supportive housing in urban areas was selected. these regions, in terms of the realization of spatial justice, have desirable access to urban facilities and, due to their inclusion in the middle income areas, leads to a reduction in concentration of poverty, and on the other hand, the price of land leakage in this context Due to the importance and limitations of land prices, is appropriate to build shelter housing.
    Keywords: supportive housing, locating, affordable indicators, spatial justice, AHP model
  • bahman ahadi * Pages 51-62
    Urban system or city distribution across regional geographical space is a reflection of the outcome of economic and social forces as well as human groups that are structured under an organization. A key stage of regional planning is urban hierarchy system analysis and its developments at the levels of districts and regions. The desirable urban system and consequently appropriate urban size distribution is one of the development factors in region or country. Considering the importance of urban system, this paper attempts to analyze the evolution of urban system in Fars province in the period 1976 to 2011. For this purpose, a descriptive-analytical method is adopted and measurement criteria of primate city, concentration and balance are employed to analyze development of urban system in Fars Province. Based on the findings, key features of urban system of Fars province are high concentration of population in Shiraz, absence of major cities in the urban hierarchy and expansion of small towns with population less than two thousand people, which have largely affected the developments of urban system in this province. The results suggest the strong presence of primate city phenomenon at this province, which has been at work at all time periods, but it has intensified over years. In the period of 1976 to 2011, development of cities through the transformation of rural to urban areas has mitigated the degree of concentration in urban system so that according to entropy criterion, population distribution shows a tendency towards balance. However, based on rank-size graph, imbalance especially in large cities is extremely tangible.
    Keywords: Urban System, Primate City, balance, Fars Province
  • farzane hadafi * Pages 63-80
    The growth process in childhood has a significant impact on human personality. Many human abilities, including the power of imagination and creativity, are formed during childhood. Therefore, it is necessary to consider the development of his creativity in the early stages of the child's development. The purpose of this study is to investigate the impact of interior architectures on creativity in children.Considering that the research method is generally qualitative, we first examine the views of different theorists, then analyze the ten foreign and domestic dental clinics and their results are presented in the form of tables and charts. According to the results, curiosity is one of the important factors in the process of creativity. So the environment should be in line with the child's passive behavior and stimulate his curiosity; this case requires the flexibility of the environment. Innovative and flexible design can play a key role in the creation of creative spaces, and incite the curiosity and creativity of children. In the present article, we try to consider the effective factors in children's creativity in the design of interior architectural dentistry spaces.
    Keywords: Child curiosity, child imagination, child creativity, creative spaces, interior architecture spaces of dentistry
  • fateme karimi * Pages 81-92
    Regarding the current environmental conditions of cities as well as attention to the future of the city and the acceleration of the urbanization process in Iran, revision of the design methods of residential complexes is very necessary. In cities filled with the future population, apartment life will be more prevalent, and the number of people who open their free time in the yard, next to their favorite pond and garden, will slowly decline. On the other hand, the increasing growth of mental illnesses in urban and modern societies, therefore, can be used to control depression using green spaces in the design of residential areas and complexes. The purpose of this study was to investigate the effect of environmental permeability on residents' depression on 669 inhabitants of Khatoon and Chogan residential complexes in Shiraz. The results of the research indicate that depression status among the residents of the two complexes is significantly different. Findings show that the total open space environment has been effective on the depression scores of residents of Khatun and Polo residential areas. Environmental environment variables including green space quality, spatial diversity, social spaces, landscapes, landscaping, color quality, light and spatial proportions have a significant positive effect on depression scores among residents of Khatun and Polo residential areas
    Keywords: Depression, Outdoor, Green space, Landscape, Residential Complex
  • ehsan aslani * Pages 93-105
    Social relations in the historic fabric of the city of Yazd have been formed according to the neighborhood identity. Accumulation of these relationships over the years led to the creation of a broad set of social ties among the residents. Whereas In recent decades, for some reasons the concept of social capital in historic fabric of the city of Yazd has declined; it is essential that by recognizing the level of social capital in the neighborhoods, strengthen its dimensions. The main purpose of this research is to measure the social capital in the historic Posht-e Bagh neighborhood of Yazd. The method of present research is of survey type and the questionnaire tool was used to collect data. After investigating the prestigious sources in this regard, and considering the conditions and requirements of the population under study, 12 indicators, including the capacity to accept differences, information and awareness of the neighborhood, the sense of safety, Associational activities and common purpose, participation in local community, empowerment, the sense of trust, supporting networks, Collective norms and values, the sense of belonging, neighborhood connections, and value of life were determined. In this research, stage random method was used for sampling. Based on the Cochran formula, the sample size is consisting of 333 residents of the Posht-e Bagh neighborhood that each one represents a household. The results show that regarding the significance level of indicators, all of them impact on the social capital and there are multiple relationships between them and the social capital. The social capital in the historic fabric of Posht-e Bagh neighborhood is in the midrange as well; the main factor can be considered depopulation study area caused by original residents moved to the suburbs and replacement with low-income people and foreigners.
    Keywords: Social Capital, Neighborhood, Historic Fabric, Yazd