فهرست مطالب

پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی - پیاپی 27 (پاییز 1397)
  • پیاپی 27 (پاییز 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/09/22
  • تعداد عناوین: 20
|
  • بهزاد بسحاق *، حسین آسترکی، پیام پزشکپور صفحات 1-9
    به منظور بررسی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ های باقلا و ارزیابی شاخص های تحمل به تنش خشکی، آزمایشی با 16 ژنوتیپ در قالب طرح کرت های خرد شده با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بروجرد انجام شد. آبیاری به عنوان عامل اصلی، شامل سطوح نرمال و تنش خشکی و ژنوتیپ به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج تجزیه واریانس ساده برای عملکرد در شرایط نرمال (N) ، عملکرد در شرایط تنش خشکی (S) ، شاخص های تحمل به تنش (TOL) ، میانگین بهره وری متوسط (MP) ، شاخص حساسیت (SSI) ، میانگین هندسی (GMP) ، شاخص تحمل تنش (STI) ، شاخص تحمل به تنش اصلاح شده (K1STI) و میانگین هارمونیک ((HM نشان داد که اثر ژنوتیپ برای این پارامترها در سطح یک درصد (P 0. 01) معنی دار بود. لذا، انتخاب براساس شاخص های MP، GMP، TOL و HMمنجر به انتخاب ژنوتیپ های برتر از لحاظ عملکرد در هر دو شرایط نرمال و تنش شد. در تجزیه خوشه ای، ژنوتیپ ها به سه گروه تقسیم شدند. نتایج تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد که حدود 2/73 درصد از تغییرات کل داده ها توسط مولفه اول توجیه و این مولفه همبستگی مثبت و بالایی با صفت عملکرد دانه در شرایط نرمال، عملکرد در شرایط تنش، شاخص های MP، GMP، STI، K1STI و HM نشان داد، در حالی که، همبستگی مثبت و پایینی با TOL و SSI داشت. عملکرد در شرایط نرمال دارای همبستگی مثبت و معنی داری با عملکرد در شرایط تنش و کلیه شاخص های تحمل به خشکی در سطح احتمال یک درصد بود. این صفت دارای بیشترین همبستگی مثبت با شاخص K1STI (r=0. 995) بود. به طور کلی، می توان بیان داشت که شاخص میانگین هندسی، بیشترین همبستگی مثبت و معنی دار را با صفات عملکرد دانه در شرایط نرمال و تنش دارا بود و براساس آن می توان گزینش ژنوتیپ های برتر را انجام داد.
    کلیدواژگان: تنش خشکی، باقلا، شاخص تحمل خشکی، تجزیه خوشه ای، تجزیه مولفه های اصلی
  • حمزه حمزه، علی اصغری* ، سید ابولقاسم محمدی، امید سفالیان، سلیمان محمدی صفحات 10-19
    به منظور برآورد وراثت پذیری و ارتباط بین صفات 148 لاین اینبرد نوترکیب گندم نان بهاره به همراه والدین (Yecora Rojo و No. 49) در قالب طرح آلفا لاتیس با دو تکرار و در شرایط آبیاری کامل و تنش کم آبی انتهای فصل در دو سال زراعی 93 و 94 در دو مکان مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر اساس نتایج تجزیه واریانس داده ها بین ژنوتیپ ها اختلاف معنی داری از لحاظ کلیه صفات وجود داشت. در شرایط نرمال رطوبتی مقدار وراثت پذیری خصوصی برآورد شده برای صفات سنبله در مترمربع، وزن ساقه، بیوماس، طول سنبله، طول و وزن پدانکل، طول ساقه، تعداد دانه و وزن سنبله در محدوده 04/15 تا 41/22 درصد و برای صفات عملکرد دانه، وزن هزار دانه و شاخص برداشت در محدوده 93/25 تا 92/26 قرار داشت. در شرایط تنش کم آبی مقدار وراثت پذیری خصوصی محاسبه شده برای طول سنبله، وزن سنبله، طول ساقه، سنبله در متر مربع، بیوماس، وزن پدانکل، طول پدانکل و وزن ساقه بین 64/13تا 35/19 درصد و برای صفات تعداد دانه، شاخص برداشت، وزن هزار دانه و عملکرد دانه در محدوده 22 تا 61/25 درصد قرار داشت. بالاترین بازده گزینشی در هر دو شرایط مربوط به صفات وزن پدانکل و شاخص برداشت بود. نهایتا براساس نتایج تجزیه رگرسیون و علیت در مجموع دو شرایط صفات تعداد دانه و وزن هزار دانه به عنوان موثرترین صفات بر عملکرد دانه شناسایی شدند. بنابرین استفاده از صفات عملکرد دانه، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه به عنوان شاخص گزینشی، احتمالا امکان دستیابی به لاین های پرمحصول گندم را فراهم می سازد.
    کلیدواژگان: لاین اینبرد نوترکیب، وراثت پذیری، همبستگی، گندم نان
  • سیده فاطمه محمدی، نادعلی باقری* ، غفار کیانی، نادعلی باباییان جلودار صفحات 20-30
    به منظور ارزیابی واکنش ژنوتیپ های برنج به تنش شوری در مرحله جوانه زنی آزمایشی به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملا تصادفی با سه تکرار در آزمایشگاه بیوتکنولوژی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری اجرا شد. تعداد 16 ژنوتیپ برنج در چهار سطح شوری (صفر، 40، 80 و 120 میلی مولار) مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس تاثیر معنی دار شوری روی صفات مورد مطالعه در بین ژنوتیپ های مختلف برنج را نشان داد. با توجه به نتایج مقایسه میانگین صفات مورد بررسی، با افزایش میزان شوری از سطح شاهد به 40، 80 و 120 میلی مولار، تمامی صفات کاهش معنی داری را نشان دادند. بررسی ضرایب همبستگی ساده بین صفات نشان داد که بیشترین همبستگی مثبت و معنی دار مربوط به صفت سرعت جوانه زنی با درصد جوانه زنی (89/0r =) می باشد. نتایج حاصل از تجزیه به مولفه های اصلی بر اساس هشت صفت در مرحله جوانه زنی نشان داد که دو مولفه توانستند 66/77 درصد از تغییرات کل را توجیه نمایند. تاکید مولفه اول روی طول ریشه چه، وزن تر ریشه چه، وزن خشک ریشه چه، درصد و سرعت جوانه زنی در جهت مثبت بود. تجزیه خوشه ایژنوتیپ های برنج تحت تنش سطوح متفاوت شوری بر اساس صفات مورد بررسی، نشان داد که ژنوتیپ های L113، L21، L59، L33 و شصتک محمدی در گروه سوم تحمل به شوری بیشتری نسبت به شاهد آزمایش (NONA BOKRA) داشتند. با توجه به تجزیه و تحلیل های انجام شده ژنوتیپ های شصتک محمدی و لاین 21 از لحاظ تحمل به تنش در سطوح مختلف شوری برتر از سایر ژنوتیپ ها در این آزمایش بودند و می توانند در برنامه های اصلاحی مورد استفاده قرار گیرند.
    کلیدواژگان: برنج، تنش شوری، جوانه زنی، تجزیه خوشه ای، تجزیه به مولفه های اصلی
  • الناز نوذری، رسول اصغری زکریا *، سدابه جهانبخش، ناصر زارع صفحات 31-38
    به منظور بررسی تاثیر هورمون استروئیدی تستوسترون بر رشد گیاهچه و میزان فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان آن در شرایط کشت درون شیشه ای و همچنین تاثیر آن بر کالوس زایی از ریزنمونه برگ در گیاه بابونه آلمانی. Matricaria chamomilla L، آزمایشی در قالب طرح کاملا تصادفی با استفاده از غلظت های مختلف هورمون تستوسترون (0، 01/0، 1/0، 1 و 10 میلی گرم در لیتر) به تنهایی و یا به همراه غلظت ثابتی از فیتوهورمون های NAAو BAP در محیط کشت MS در سه تکرار انجام گرفت. نتایج نشان داد که این هورمون در غلظت 10 میلی گرم در لیتر موجب افزایش طول گیاهچه، وزن تر ریشه و وزن تر گیاهچه و در غلظت های 1 و 10 میلی گرم در لیتر موجب افزایش فعالیت آنزیم های پراکسیداز و پلی فنل اکسیداز و در غلظت 1/0 و 1 میلی گرم در لیتر موجب افزایش فعالیت آنزیم کاتالاز می شود. علی رغم اینکه ریزنمونه های برگ کشت شده بعد از گذشت یک تا دو هفته در همه ی محیط ها به القای کالوس پاسخ دادند ولی رشد آن ها بسته به وجود فیتوهورمون ها و غلظت هورمون تستوسترون متفاوت بود. بیشترین وزن تر کالوس ریزنمونه ی برگ در غلظت 01/0 میلی گرم در لیتر هورمون استروئیدی تستوسترون به تنهایی و یا به همراه فیتوهورمون های NAAو BAP به دست آمد که اختلاف معنی داری با شاهد داشت. نتایج این تحقیق نشان می دهد که این هورمون می تواند در بهینه کردن شرایط رشد گیاه و بهبود رشد کالوس نقش مهمی داشته باشد که این امر نیازمند تحقیق و مطالعه بیشتری است.
    کلیدواژگان: پراکسیداز، پلی فنل اکسیداز، کاتالاز، کالوس زایی، هورمون استروئیدی تستوسترون
  • محبوبه تندرو، اسد معصومی اصل ، مسعود دهداری *، حمیدرضا خادم حمزه صفحات 39-48
    در میان گیاهان زراعی، غلات از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و تریتیکاله، موفق ترین غله ساخت بشر است. در این تحقیق، اثر تنش کم آبی در نوزده ژنوتیپ تریتیکاله (X Triticosecale wittmack) و دو رقم گندم ((Triticum aestivum به نام های شیراز (حساس به تنش کم آبی) و کویر (متحمل به تنش کم آبی) مورد آزمایش قرار گرفتند. در این راستا، دو آزمایش مزرعه ای مستقل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. برای آزمایش اول، آبیاری مطلوب و برای آزمایش دوم، آبیاری محدود با قطع آبیاری در مرحله گلدهی اعمال گردید. صفات رشدی و عملکردی شامل ارتفاع گیاه، طول سنبله، تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد دانه در سنبله، تعداد پنجه در بوته، وزن هزار دانه، عملکرد زیستی و عملکرد دانه اندازه گیری شدند. همچنین صفات محتوای آب نسبی برگ و میزان آب از دست رفته بافت و میزان کلروفیل کل نیز به عنوان صفات فیزیولوژیک ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که اگرچه تنش کم آبی باعث کاهش عملکرد دانه ژنوتیپ های مختلف نسبت به شرایط بدون تنش شد، ولی بعضی از ژنوتیپ ها تنش کم آبی را تحمل کرده و عملکرد بالایی داشتند. ژنوتیپ ELTCC1 در صفات وزن هزار دانه و تعداد سنبلچه در سنبله در شرایط آبیاری عادی و عملکرد زیستی، عملکرد دانه، تعداد دانه در سنبله و ارتفاع ساقه در شرایط تنش برتر بود. به طورکلی، می توان ELTCC1 و ELTCC15 را به عنوان ژنوتیپ های مطلوب معرفی کرد که بر اساس شاخص های تحمل و حساسیت به تنش و همچنین عملکرد در شرایط تنش و آبیاری عادی متحمل تر از بقیه ژنوتیپ ها بودند.
    کلیدواژگان: تنش غیرزیستی، محتوای آب نسبی، میزان کلروفیل، عملکرد دانه، ژنوتیپ
  • مریم سرایی، مرتضی سام دلیری، علی محدثی، مجید مرادخانی * صفحات 49-56
    این پژوهش با هدف تعیین روابط بین عملکرد دانه و خصوصیات مهم زراعی برای شش لاین اصلاحی و امیدبخش برنج و رقم شیرودی به عنوان شاهد در ایستگاه تحقیقات برنج چپرسر شهرستان تنکابن واقع در غرب استان مازندران در سال زراعی 94-1393 اجرا شد. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تجزیه واریانس داده ها نشان داد که اختلاف بسیار معنی داری بین ژنوتیپ ها برای تمامی صفات مورد بررسی به جز عرض برگ پرچم وجود داشت، که بیان گر تنوع مناسب بین ژنوتیپ های مورد مطالعه می باشد. نتایج مقایسه میانگین ها نشان داد که بیشترین و کمترین عملکرد دانه به ترتیب مربوط به لاین شماره پنج با 7/7831 کیلوگرم در هکتار و لاین شماره 204 با 3/6884 کیلوگرم در هکتار بود. نتایج همبستگی مثبت و معنی داری بین عملکرد دانه با صفات تعداد پنجه، وزن هزاردانه، تعداد دانه پر و تعداد کل دانه در خوشه مشاهده گردید. استفاده از تجزیه رگرسیون مدل گام به گام نشان داد که صفات وزن هزاردانه، تعداد دانهپر و تعداد پنجه بیشترین تاثیر را بر عملکرد دانه داشتند. نتایج تجزیه علیت معلوم کرد که وزن هزاردانه می تواند به عنوان یکی از صفات مهم و موثر برای انتخاب لاین های پرمحصول برنج مورد استفاده و توجه قرار گیرد که در برنامه های به نژادی در نظر گرفته شود.
    کلیدواژگان: ارقام برنج، تجزیه رگرسیون مدل گام به گام، تجزیه مسیر، تجزیه همبستگی صفات، مقایسه عملکرد
  • حسن مسلمی، محمود سلوکی* ، براتعلی فاخری صفحات 57-65
    در این مطالعه 72 لاین هاپلوئید مضاعف شده جو به همراه دو والد مورد مطالعه قرار گرفتند. این تحقیق در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با دو تکرار و در شرایط بدون تنش (شاهد) و تنش بور، در محیط کشت هیدروپونیک در سال 1392 به اجرا درآمد. صفات وزن تر و خشک ریشه و بخش هوایی و نسبت آنها، طول ریشه و ساقه، طول بلندترین برگ و طول کل گیاه اندازه گیری شدند. تجزیه های آماری برای بررسی های فنوتیپی شامل تجزیه واریانس، مقایسه میانگین و محاسبه همبستگی های فنوتیپی بین صفات انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تفاوت معنی داری بین لاین ها برای اغلب صفات مورد بررسی وجود داشت. در شرایط شاهد و تنش بور حداکثر همبستگی بین صفت طول ریشه با طول کل گیاه (925/0 و 934/0) مشاهده شد. تجزیه QTL با استفاده از نقشه پیوستگی ژنتیکی حاصل از نشانگرهای مولکولی به دست آمده از 327 مارکر AFLP و نرم افزار WinQTL cartographer 2. 5 به روش مکان یابی فاصله ای مرکب (CIM) انجام شد. در مجموع 29 عدد QTL برای صفات مورد بررسی (به ترتیب 17 تا برای شرایط شاهد و 12 تا برای شرایط تنش) بدست آمد که واریانس فنوتیپی توجیه شده به وسیله این QTLها از10 تا 56/27 درصد متغیر بود. بیشترین و کمترین واریانس فنوتیپی متعلق به صفت نسبت طول ریشه به ساقه در شرایط تنش بور بود. LOD در دامنه 32/4-50/2 قرار داشت. بیشترین و کمترین LOD به ترتیب مربوط به QTLهای صفات نسبت طول ریشه به ساقه و طول برگ بود. در این تحقیق فقط یک جایگاه واجد QTL در یک مکان مشابه قرار داشت که به صورت پایدار بود (طول برگ 3H) ، بنابراین می توان از آن برای گزینش به کمک نشانگر استفاده نمود.
    کلیدواژگان: تنش بور، جو، محیط کشت هیدروپونیک، مکان یابی صفات کمی، همبستگی صفات
  • آیدین حمیدی* ، کمال قاسمی بزدی، یاسر جعفری صفحات 66-74
    به منظور ارزیابی تمایز، یکنواختی و پایداری (DUS) خصوصیات ریخت شناختی سه ژنوتیپ جدید پنبه (GT40، TBL60 و SKT134) با استفاده از طرح بلوک‎های کامل تصادفی با چهار تکرار مورد آزمون قرار گرفتند. به طورکلی 39 خصوصیت کمی و کیفی ریخت شناختی اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد ژنوتیپ ها برای خصوصیات ریخت‎شناختی کمی شامل تعداد گره ها تا پایین ترین شاخه زایا، طول شاخه زایا، تعداد گره های شاخه زایا، درصد کیل الیاف، درجه کشش، ظرافت و طول الیاف، ارتفاع گیاه و طول دمگل قوزه به طور معنی داری متمایز بودند. همچنین ژنوتیپ ها از لحاظ خصوصیات ریخت‎شناختی کیفی: رنگ گرده، موقعیت کلاله نسبت به پرچم ها، اندازه براکته (در بلوغ سبز) ، تیپ گل دهی گیاه، اندازه برگ، کرک دار بودن برگ (سطح زیرین) ، قسمت بالایی ساقه زمان باز شدن قوزه (زمانی که 50 درصد گیاهان حداقل یک قوزه باز شده داشته باشد) و درجه شکفتگی قوزه (در مرحله بلوغ کامل) متمایز بودند. به‎طورکلی براساس نتایج این تحقیق ژنوتیپ GT40 براساس زرد بودن رنگ گرده، موقعیت بالاتر کلاله نسبت به پرچم ها، اندازه کوچک برگ، کرک دار بودن متوسط قسمت بالایی ساقه، ارتفاع کوتاه گیاه (در بلوغ سبز) و زمان زود باز شدن قوزه از ژنوتیپ های TBL60 و SKT134 متمایز بود. ژنوتیپ TBL60 نیز به واسطه تیپ گل دهی باز گیاه، شدت متوسط رنگ سبز برگ (در مرحله گل دهی) ، اندازه متوسط براکته در بلوغ سبز و طول متوسط دمگل قوزه از ژنوتیپ SKT134 قابل تمایز بود. بنابراین، نتایج این تحقیق خصوصیات ریخت شناختی متمایز برخوردار از یکنواختی و پایداری سه ژنوتیپ جدید پنبه در دست معرفی به عنوان رقم را برای ثبت ارقام برای برخورداری از حقوق به نژادگران مشخص ساخت. همچنین باتوجه به یکنواختی و پایداری تمایز هشت خصوصیت ریخت شناختی کیفی، از این خصوصیات می توان به‎عنوان شناسه ارقام در فرآیند کنترل و گواهی مزارع تولید بذر ارقامی که از این ژنوتیپ ها معرفی خواهند شد، برای ارزیابی خلوص و اصالت ژنتیکی، استفاده نمود.
    کلیدواژگان: خصوصیات ریخت شناختی، پنبه، ثبت رقم، تمایز، یکنواختی، پایداری
  • زینب پارسامنش، محمد هدایت* ، فرشته بیات صفحات 75-83
    گل راعی از گیاهان دارویی مهم بوده که از قدیم در درمان بیماری های عصبی و روانی مورد استفاده قرار می گرفت. این پژوهش جهت بهینه نمودن محیط کشت و انتخاب ریزنمونه مناسب جهت تسریع ریشه زایی و باززایی گیاه صورت گرفت. جهت باززایی و پرآوری از دو ریزنمونه شامل شاخساره با یک و دو گره در محیط کشت MS شامل سه سطح MSکامل و باغلظت های 30 و 45 گرم بر لیتر ساکاروز و تنظیم کننده رشدBA با غلظت های 05/0، 1/0، 2/0 میلی گرم بر لیتر استفاده شد. بهترین محیط کشت پرآوری گل راعی در ریزنمونه یک گره با محیط کشت حاوی 30 گرم در لیتر ساکاروز به همراه 1/0 میلی گرم بر لیتر BA به دست آمد. هم چنین کاهش غلظت محیط کشت MS و ساکاروز با میزان متوسط غلظت BA موجب افزایش تعداد شاخساره ها گردید. به منظور تولید ریشه از سطوح مختلف تنظیم کننده رشد IBA با غلظت های صفر، 2/0، 4/0، 6/0، 8/0 و 1 میلی گرم بر لیتر استفاده شد. نتایج نشان داد ریزنمونه ها در گیاه گل راعی برای تولید ریشه نیازی به تنظیم کننده های رشد بیرونی ندارند، اما افزودن IBA و افزایش غلظت آن موجب افزایش طول و تعداد ریشه ها شد.
    کلیدواژگان: بنزیل آدنین، پرآوری، ریزنمونه، ساکاروز، گل راعی
  • علی عمرانی، سعید اهری زاد *، رامین روح پرور، منوچهر خدارحمی، محمود تورچی صفحات 84-93
    بیماری زنگ ساقه گندم با عامل قارچی Puccinia graminis f. sp. tritici یکی از مهم ترین بیماری های این محصول در جهان می باشد. یافتن منابع مقاومت جدید نسبت به این بیماری در ژنوتیپ های سینتتیک گندم هگزاپلویید به دلیل داشتن تنوع ژنتیکی بالا محتمل می باشد. به منظور آگاهی از ساختار ژنتیکی جمعیت عامل بیماری زنگ ساقه، 12 جدایه تک جوش شده مربوط به مناطق گرگان و بروجرد در سال های 1393 و 1394 تعیین نژاد شدند، سپس مقاومت 348 ژنوتیپ سینتتیک گندم با استفاده از صفت تیپ آلودگی در مقیاس صفر تا 4 نسبت به چهار جدایه از 12 جدایه تعیین نژاد شده در مرحله گیاهچ های با استفاده از طرح بلوک های کامل تصادفی در دو تکرار مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس نتایج حاصل از واکنش ارقام استاندارد و افتراقی گندم ضمن شناسایی دو نژاد TKTTF و TTTTF در بین تمامی جدایه ها، بیماری زایی چهار جدایه ی منتخب بر روی ژنوتیپ های حامل ژن های Sr5، Sr6، Sr7a، Sr7b، Sr8a، Sr8b، Sr9a، Sr9b، Sr9d، Sr9e، Sr9g، Sr10، Sr12، Sr14، Sr15، Sr16، Sr17،Sr18 ، Sr19، Sr20، Sr21، Sr22، Sr23، Sr28، Sr30، Sr34، Sr36، Sr37، Sr38، SrTmp و SrMcN مشاهده گردید. تجزیه واریانس مرکب نشان داد که در مرحله ی گیاهچ های بین ژنوتیپ های گندم از نظر واکنش به جدایه های منتخب اختلاف معنی داری داشتند. همچنین معنی دار شدن اثر متقابل جدایه × ژنوتیپ حاکی از آن بود که در برخی از ژنوتیپ ها مقاومت اختصاص به جدایه داشتند. واکنش اختصاص به جدایه در 16 درصد از ژنوتیپ ها مشاهده گردید، بدین معنی که حداقل در برابر یکی از جدایه ها واکنش مقاومت و در برابر جدایه های دیگر حساسیت وجود دارد. 61 درصد ژنوتیپ ها نسبت به هر چهار جدایه حساس (تیپ آلودگی 3 تا 4) و 23 درصد ژنوتیپ ها (مثل لاین های 22842، 22857، 22862، 22863، 22864) نسبت به همه ی آن ها مقاوم بودند (تیپ آلودگی صفر تا 2) ، ژنوتیپ های مقاوم دارای ژن های مقاومت موثر گیاهچ های بوده و می توانند در برنامه های به نژادی مقاومت به زنگ ساقه مورد استفاده قرار گیرند. نتایج این تحقیق اولین گزارش از مقاومت ژنوتیپ های سینتتیک گندم نسبت به نژادهای غالب زنگ ساقه در ایران می باشد.
    کلیدواژگان: تعیین نژاد، تیپ آلودگی، جدایه، مقاومت اختصاص به جدایه، Puccinia graminis f.sp. tritici
  • اسمعیل نبی زاده *، کیوان فتوحی صفحات 94-103
    به منظور مقایسه و ارزیابی روابط بین صفات کمی و کیفی در ژنوتیپ های چغندرقند با استفاده از روش های آماری چند متغیره تحت شرایط بیماری رایزوکتونیا در منطقه میاندوآب، آزمایشی انجام شد. آزمایش مذکور در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی میاندوآب در سال 1393، اجرا گردید. مواد آزمایشی شامل 16 ژنوتیپ چغندر قند بود. تجزیه واریانس داده ها نشان داد که بین ژنوتیپ های مورد مطالعه از نظر کلیه صفات مورد مطالعه به غیر از صفت میزان سدیم ریشه اختلاف معنی دار وجود داشت. بر اساس نتایج تجزیه رگرسیون گام به گام صفات عملکرد قند ناخالص، درصد قند ملاس، درصد قند ناخالص، با توجیه 99/89 درصد از تغییرات عملکرد قند خالص به عنوان موثرترین صفات در توجیه عملکرد قند خالص مطرح شدند. همچنین بر اساس نتایج تجزیه علیت صفات عملکرد قند ناخالص و درصد قند ناخالص اثر مستقیم مثبت و معنی دار و درصد قند ملاس اثر مستقیم منفی و معنی دار بر عملکرد قند خالص داشتند. در تجزیه عاملی داده ها نیز پنج عامل شناسایی شدند که 62/81 درصد از کل واریانس دادها را توجیه نمودند و در نهایت در تجزیه کلاستر در فاصله تشابه 10، سه گروه ایجاد شد که کلاستر شماره 2 از نظر صفات نمره زردی، نمره یکنواختی، نمره رشد، تعداد بوته سالم، عملکرد ریشه، درصد قند ناخالص، درصد قند خالص، درصد استحصال و عملکرد قند خالص در گروه a (بالاترین مقدار) و از نظر صفات پتاسیم ریشه و آلکالیته در گروه b (کمترین مقدار) را به خود اختصاص دادند در نهایت بر اساس نتایج تجزیه رگرسیون و تجزیه علیت صفت درصد قند ناخالص به عنوان موثرترین صفت بر عملکرد قند خالص و ژنوتیپ های کلاستر 2 به عنوان ژنوتیپ های قابل کشت در شرایط وجود آلودگی رایزوکتونیا شناسایی شدند.
    کلیدواژگان: رایزوکتونیا، عملکرد ریشه، تجزیه به عامل ها، تجزیه کلاستر
  • ویدا قطبی* ، فرهاد عزیزی، محمد جواد زمانی، افشین روزبهانی صفحات 104-114
    تشخیص گروه های هتروتیک بین جمعیت های در حال اصلاح، اطلاعات بنیادی برای کنترل آگاهانه هتروزیس فراهم می کند. هیبریدهای آزاد در یونجه می توانند از طریق انتخاب والدین و تلاقی لاین های جزئی بدست آمده از دو تا سه نسل خودباروری آنها به منظور دستیابی به هتروزیس تولید شوند. به منظور مطالعه ترکیب پذیری و هتروزیس برای صفات عملکرد کل ماده خشک علوفه، ارتفاع و سرعت رشد مجدد، اینبرد های جزئی انتخاب شده از نسل دوم خودباروری هشت اکوتیپ یونجه در قالب یک طرح تلاقی نیمه دی آلل مورد ارزیابی قرار گرفتند. بذور 28 دورگ نسل F1 به همراه والدین در دو مکان کرج و اراک کشت و به مدت دو سال (1394-1393) ارزیابی شدند. از روش گرافیکی GGE biplot برای تجزیه و تحلیل داده های حاصل استفاده گردید. بر اساس نتایج تجزیه واریانس، میانگین مربعات ترکیب پذیری عمومی و خصوصی و برهم کنش آنها با محیط در سطح احتمال یک درصد معنی دار گردید. روش گرافیکی GGE biplot نشان داد که والد نیک شهری دارای بیشترین ترکیب پذیری عمومی مثبت و والد کوزره و رهنانی دارای بیشترین مقدار ترکیب پذیری عمومی منفی برای تمامی صفات بودند. ترکیب پذیری خصوصی ناشی از دو والد خاص، نیک شهری با قهاوند و نیک شهری با سیلوانا برای تمامی صفات بیشترین مقدار را داشت. بطور کلی نتایج این تحقیق نشان داد که در بین والدین مورد بررسی هتروزیس کافی برای تولید و معرفی ارقام دورگ وجود دارد، بنابراین امکان استفاده از خودباروری و تلاقی بین اینبرد های جزئی منتخب (S2) برای به‎دست آوردن هتروزیس بیشتر، از طریق تلاقی بهترین سینگل کراس ها و تولید هیبرید های دوبل با تولید هیبرید های آزاد وجود دارد.
    کلیدواژگان: بای پلات، ترکیب پذیری عمومی، ترکیب پذیری خصوصی، خودباروری، دی آلل، یونجه
  • مهدیه ارشدی بیدگلی، حسن امیری اوغان، محمدحسین فتوکیان* ، بهرام علیزاده صفحات 115-124
    به منظور مطالعه تنوع و ارتباط بین عملکرد و اجزای عملکرد دانه کلزا، آزمایشی براساس روش لاین×تستر، در 15 دورگ حاصل از تلاقی سه ژنوتیپ کلزای بهاره پرمحصول (SPN34، RGS003 و SPN1) به عنوان تستر، با پنج ژنوتیپ کلزای بهاره با عملکرد متوسط (SPN3، SPN9، SPN36، SPN30 و DH4) به عنوان لاین، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 2 تکرار اجرا شد و از نظر 21 صفت ارزیابی شد. میانگین مربعات دورگ ها برای همه 21 صفت بجز طول دوره گل دهی، در سطح احتمال 5 تا 1 درصد معنی دار شد. عملکرد دانه کلزا دارای همبستگی مثبتی با عملکرد روغن (**999/0) ، عملکرد بیولوژیک (**868/0) ، ارتفاع اولین خورجین از سطح زمین (**627/0) ، تعداد دانه در خورجین (**546/0) و طول خورجین (**523/0) بود. براساس نتایج تجزیه علیت عملکرد روغن بیشترین اثر مستقیم (016/1) و درصد روغن بیشترین اثر غیرمستقیم (379/0) را بر عملکرد دانه داشت. نتایج تجزیه خوشه ایبراساس مربع فاصله اقلیدوسی و روش وارد، دورگ ها را در سه خوشه قرار داد و صحت نتایج تجزیه خوشه ایبا استفاده از تجزیه تابع تشخیص به طور کامل تایید شد. در نتایج تجزیه به مولفه های اصلی شش مولفه مستقل از هم تشخیص داده شدند بطوری که این مولفه ها توانستند 20/89 درصد از تغییرات کل داده را تبیین کنند. به طورکلی، مهم ترین صفت تاثیرگذار بر عملکرد دانه کلزا، عملکرد روغن بود که می تواند برای انتخاب مستقیم عملکرد دانه در نسل های در حال تفرق مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: تجزیه به مولفه های اصلی، تجزیه خوشه ای، تجزیه علیت، تنوع ژنتیکی، کلزا
  • مهدی سلطانی حویزه* ، محمد مرادی، طیب ساکی نژاد، سعید زاکر نژاد، عادل اعطا صفحات 125-134
    کارایی هر برنامه اصلاحی عمدتا به همبستگی بین عملکرد و اجزای عملکرد و اهمیت نسبی اجزای شرکت کننده در افزایش عملکرد دانه بستگی دارد. جهت تعیین موثرترین صفات در عملکرد دانه ارقام کلزا، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 17 ژنوتیپ در 4 تکرار در سال زراعی 1395-1394 اجرا شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که ارقام کلزا از نظر تمامی صفات بررسی شده دارای اختلاف معنی داری بودند که می تواند بیانگر وجود تنوع ژنتیکی قابل استفاده در بین ارقام جهت داشتن یک انتخاب موثر برای بهبود عملکرد باشد. مقایسه میانگین ارقام بررسی شده نشان داد که ارقام RGS003 و هایولا401 بیشترین عملکرد دانه را به خود اختصاص دادند. نتایج ضرایب همبستگی نشان داد که عملکرد دانه با وزن هزار دانه و تعداد دانه در غلاف بیشترین همبستگی مثبت را داشت و در سطح احتمال 1 درصد معنی دار بود. رگرسیون گام به گام برای تمامی صفات نشان دهنده اهمیت و نقش تعیین کننده صفات وزن هزار دانه، تعداد دانه در غلاف و تعداد روز تا رسیدگی بر عملکرد ژنوتیپ ها بود. نتایج حاصل از تجزیه مسیر نشان داد که صفات تعداد دانه در غلاف و وزن هزار دانه بیشترین اثر مستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه دارا بودند. بنابراین امکان استفاده از این صفات برای بهبود عملکرد دانه در برنامه های اصلاحی ارقام بهاره کلزا به عنوان معیار انتخاب وجود دارد.
    کلیدواژگان: همبستگی، رگرسیون گام به گام، تجزیه علیت و کلزا
  • طاهره مومنی زاده *، حمید نجفی زرینی، محمد نوروزی، علیرضا نبی پور صفحات 135-142
    به منظور بررسی اثرمتقابل ژنوتیپ × محیط و تعیین پایداری عملکرد ارقام برنج، آزمایشی با ده لاین امیدبخش برنج همراه با دو شاهد از ارقام رایج منطقه (فجر و شیرودی) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در چهار منطقه از استان مازندران (آمل، بابل، ساری، تنکابن) به مدت دو سال (91-90) و (92-91) انجام شد. نتایج تجزیه واریانس ساده نشان داد که بین ژنوتیپ های مختلف از نظر عملکرد دانه اختلاف معنی دار وجود داشت. تجزیه واریانس مرکب با توجه به یکنواختی اشتباهات آزمایشی انجام شد. نتایج اثر معنی دار ژنوتیپ ها بیانگر وجود تفاوت ژنتیکی در بین ژنوتیپ های مختلف می باشد. اثر ساده مکان و سال و اثر متقابل مکان × ژنوتیپ و سال × ژنوتیپ معنی دار نشدند. لذا ژنوتیپ های متفاوت عکس العمل یکسانی را در مکان ها و سال های مختلف داشتند. پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ ها با استفاده از هفت روش مختلف شامل: واریانس و ضریب تغییرات محیطی، اکوالانس ریک، واریانس پایداری شوکلا، شیب خط رگرسیون، واریانس انحراف از خط رگرسیون، واریانس درون مکانی تعیین شد. نتایج حاصل از این هفت روش نشان داد که ژنوتیپ شماره 4 و رقم شاهد فجر به ترتیب با متوسط عملکرد 30/6 و 01/6 تن در هکتار به دلیل داشتن واریانس و ضریب تغییرات محیطی، اکووالانس، واریانس پایداری و واریانس درون مکانی کمتر، دارا بودن ضریب خط رگرسیون معادل یک و هم چنین واریانس انحراف از خط رگرسیون کم و غیرمعنی دار، به عنوان ژنوتیپ های پایدار شناخته شدند.
    کلیدواژگان: برنج، پایداری عملکرد، اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، لاین های امیدبخش
  • احمد مجیدی مهر * صفحات 143-151
    تسهیل در امر گزینش برای بهبود عملکرد در ژنوتیپ های برنج مهم و ضروری است. در این مطالعه، به منظور بررسی ارتباط بین عملکرد با صفات زراعی، آزمایشی در سال 95-1394 در مزرعه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد اجرا شد. در این مطالعه 10 ژنوتیپ برنج در طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. عملکرد دانه به همراه 10 صفت مختلف زراعی دیگر ارزیابی شدند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ های مورد بررسی از نظر کلیه صفات اختلاف معنی داری وجود داشت. نتایج حاصل از تجزیه به عامل ها نشان داد که چهار عامل اصلی و مستقل، 31/80 درصد از تغییرات کل داده ها را توجیه می نمایند، به طوری که چهار عامل تحت عنوان شکل و اندازه دانه (44/28 درصد) ، عملکرد و اجزای عملکرد (58/23 درصد) و خصوصیات مورفولوژیک گیاه (29/ 28 درصد) نام گذاری شدند. تجزیه رگرسیون گام به گام نشان داد که دو صفت تعداد دانه پر و پوک در خوشه روی عملکرد دانه در گیاه برنج اثر معنی دار دارند. نتایج تجزیه ضرایب علیت نشان داد که تعداد دانه پر در خوشه بیشترین اثر مستقیم (82/0) نسبت به سایر صفات بر روی عملکرد دانه داشت، و اثر غیرمستقیم این صفت از طریق تعداد دانه پوک در خوشه بر روی عملکرد دانه 10/0 بود. تعداد دانه پوک در خوشه نیز دارای اثر مستقیم و منفی 36/0 - بود. بنابراین مهم ترین صفات به عنوان شاخص مناسب برای بهبود عملکرد دانه در گیاه برنج به ترتیب تعداد دانه پر و پوک در خوشه مشخص شد.
    کلیدواژگان: برنج، تجزیه علیت، رگرسیون گام به گام و همبستگی
  • سمیه امینی زاده بزنجانی، قاسم محمدی نژاد *، روح الله عبدالشاهی صفحات 152-159
    برای بهبود صفت پیچیده ای مانند عملکرد که وراثت پذیری پایینی دارد، از انتخاب غیرمستقیم توسط صفات دیگر و نیز شاخص های مناسب براساس چند صفت موثر بر عملکرد استفاده می شود. بدین منظور96 خانواده F3 حاصل از تلاقی ارقام گندم روشن با کویر به همراه والدین و نسل های F1 و F2 در سال زراعی 92-1391 در قالب طرح لاتیس ساده با دو تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهید باهنر کرمان در شرایط تنش خشکی کشت شدند. در این مطالعه، شاخص انتخاب اسمیت- هیزل و پسک- بیکر براساس پنج صفت وزن سنبله اصلی، طول ریشک، عرض برگ پرچم، وزن هزار دانه و عملکرد و همچنین پاسخ های مستقیم و همبسته این صفات محاسبه شدند. در شاخص های اسمیت- هیزل طول ریشک و در شاخص پسک- بیکر وزن سنبله بیشترین پاسخ به انتخاب را داشتند. کارایی نسبی انتخاب برای بهبود عملکرد از طریق انتخاب برای صفات وزن سنبله اصلی و طول ریشک بیشترین مقدار بود. طول ریشک، وزن هزار دانه و وزن سنبله اصلی پاسخ به انتخاب مثبت و عرض برگ پرچم پاسخ منفی در همه شاخص ها نشان دادند. بنابراین، انتخاب براساس این شاخص ها باعث گزینش خانواده هایی با طول ریشک و وزن دانه بالاتر و عرض برگ پرچم کمتر می شود. نتایج نشان داد که شاخص پسک- بیکر بالاترین کارایی انتخاب را دارا بوده و می تواند برای انتخاب ژنوتیپ های مناسب در تلاقی مذکور و برنامه های اصلاحی گندم نان مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: انتخاب غیرمستقیم، شاخص اسمیت- هیزل، شاخص پسک- بیکر، گندم نان
  • فاطمه امینی، سارا دژستان* ، علی رسول زاده صفحات 160-170
    خشکی یکی از زیانبارترین تنش های غیرزیستی در سراسر جهان است که رشد، نمو و عملکرد نهایی گیاهان زراعی را تحت تاثیر قرار می دهد. واکنش 13 ژنوتیپ و رقم جو دو ردیفه بهاره دیم مناطق سرد ایران به تنش آبی بر اساس صفات فنولوژیکی، فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی ارزیابی شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار تحت سه تیمار آبیاری (آبیاری کامل و آبیاری بر اساس 60 و 80 درصد تخلیه آب قابل نگهداری) انجام گرفت. تنش آبی دو هفته قبل از گلدهی اعمال گردید. نتایج مقایسه میانگین ها نشان داد که کلیه صفات مطالعه شده، بجز انشعابات ریشه، طول ریشه و نسبت طول ریشه به ارتفاع بوته، با افزایش سطح تنش کاهش یافتند. با در نظر گرفتن تمامی صفات، شناسایی دو ژنوتیپ 71938 و 1-72566 و دو رقم آبیدر و Dayton / Ranney متحمل به خشکی ممکن شد که بیشترین عملکرد را در شرایط آبیاری کامل و هر دو تیمار تنش خشکی داشتند. همچنین، ژنوتیپ 71704 توانست اولین سطح تنش آبی را تحمل کند اما قادر به تحمل دومین سطح تنش نبود. با وجود این، رقم Denmark عملکرد مطلوبی در شرایط طبیعی تولید نکرد ولی به هر دو سطح تنش تحمل نسبی داشت. بنابراین، بعد از آزمایشات تکمیلی تحت تنش آبی در شرایط حقیقی دیم در مناطق خشک و نیمه خشک سرد، این ژنوتیپ ها برای کشت در این نواحی قابل توصیه هستند و همچنین می توان برای اصلاح ژنوتیپ های متحمل به خشکی در برنامه های اصلاحی از آنها استفاده نمود.
    کلیدواژگان: تحمل خشکی، تنش آبی، ژنوتیپ های جو، شرایط دیم، مناطق سرد
  • شریفه محمدالق، حسین صبوری* ، علی ستاریان، عباس بیابانی، عبدالطیف قلی زاده صفحات 171-179
    نیتروژن مهم ترین عنصر غذایی پرمصرف می باشد که در ساختمان مولکول های پروتئینی گوناگون، آنزیم ها، کوآنزیم ها، اسیدهای نوکلئیک و سیتوکروم ها نقش دارد. به منظور مکان یابی QTLهای مرتبط با تحمل به کمبود نیتروژن در مرحله گیاهچه ای 96 لاین که از نسل هشتم تلاقی ارقام اهلمی طارم و ندا به دست آمده بودند در آزمایشگاه های گیاه شناسی و ژنتیک دانشگاه گنبدکاووس در سال 1393 مورد مطالعه قرار گرفتند. برای تهیه نقشه ژنتیکی از 30 نشانگر SSR و 15 نشانگر ISSRاستفاده شد. نقشه پیوستگی 3/1411 سانتی مورگان ژنوم برنج را با متوسط فاصله بین دو نشانگر مجاور برابر با 34/15 سانتی مورگان پوشش داد. در مجموع 38 QTL برای صفات مورد مطالعه مکان یابی شد. در شرایط کمبود نیتروژن qRV-10 4/11 درصد از تغییرات فنوتیپی حجم ریشه را تبیین نمود. برای میزان ازت در شرایط کمبود نیتروژن یکQTL روی کروموزوم 2 شناسایی شد که 7/13 درصد از واریانس فنوتیپی این صفت راکنترل نمود. QTLهای کنترل کننده تعداد ریشه (qRN-3 و qRN-6b) ، و وزن ریشه (qRW-5b و qRW-5c) در شرایط نرمال بزرگ اثر تشخیص داده شدند که این QTLها توجیه بالای 20 درصد از تغییرات فنوتیپی را به خود اختصاص دادند. از نشانگرهای پیوسته به این QTLها پس از تعیین اعتبار به عنوان نشانگر پیوسته به صفات جهت انتخاب به کمک نشانگر در برنامه های به نژادی مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: برنج، مرحله گیاهچه ای، کمبود نیتروژن، مکان یابی صفات کمی
  • پیمان شریفی* ، علی اکبر عبادی، هاشم امین پناه صفحات 180-195
    به منظور مطالعه اثر خشکی و تعیین صفات موثر بر عملکرد دانه و برآورد پارامترهایی ژنتیکی در شرایط آبیاری نرمال و تنش خشکی، 18 لاین موتانت برنج به صورت دو آزمایش جداگانه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در سال زراعی 94-1393 در موسسه تحقیقات برنج کشور در رشت مورد بررسی قرار گرفتند. وراثت پذیری، پیشرفت ژنتیکی و واریانس ژنتیکی بالا برای صفات ارتفاع بوته، تعداد پنجه بارور، تعداد دانه پر و تعداد دانه پوک در هر دو شرایط و درصد باروری و عملکرد دانه در شرایط تنش خشکی مشاهده شد. این نشان می دهد که صفات فوق توسط ژن های افزایشی کنترل می شوند و می توان آنها را در برنامه های اصلاحی از طریق گزینش بهبود داد. عملکرد دانه در شرایط آبیاری نرمال با تعداد پنجه بارور، طول خروج خوشه، درصد باروری و طول و عرض دانه و در شرایط تنش خشکی با عرض برگ پرچم، طول خروج خوشه از غلاف، تعداد دانه پر، درصد باروری و طول و عرض دانه همبستگی مثبت داشت. نتایج تجزیه رگرسیون و تجزیه علیت تاثیر مثبت عرض دانه، درصد باروری دانه، عرض برگ پرچم، تعداد دانه پر در خوشه، تعداد پنجه و طول میانگره در شرایط آبیاری نرمال و درصد باروری دانه، عرض دانه و تعداد پنجه در شرایط تنش خشکی را بر روی عملکرد دانه نشان دادند. بنابراین امکان بهبود عملکرد دانه با استفاده از این متغیرها وجود دارد. در شرایط تنش خشکی، ژنوتیپ های شماره 1، 2، 3 و 4 دارای بیشترین میزان عملکرد دانه (به ترتیب با مقادیر برابر با 2788، 2163، 2178 و 2194 کیلوگرم در هکتار) و صفات تاثیرگذار بر آن بودند. با توجه به شاخص تنش، ژنوتیپ های فوق متحمل به خشکی بودند و می توانند برای معرفی ارقام متحمل به خشکی استفاده شوند.
    کلیدواژگان: برنج، همبستگی، رگرسیون، کم آبیاری، علیت، وراثت پذیری
|
  • Behzad Beshagh* , Kamal Sadat esilan , Payam Pezeshkpour Pages 1-9
    The present study was conducted to investigate the genetic diversity and evaluate the drought tolerance indices on 16 genotypes of faba been based on split plot design with three replications in Agricultural Research Center of Borujerd. Irrigation regimes as the including normal and drought stress levels and genotypes were considered as the main and sub plot,respectively. Analysis of variance for yield in normal conditions (N), yield under drought stress (S), and drought tolerance indices including tolerance index (TOL), mean productivity index (MP), harmonic mean index (HM), stress susceptibility index (SSI), geometric mean productivity index (GMP), mean productivity (MP) and modified stress tolerance index (K1STI) showed that the genotype effects for these parameters were significant (P≤0.01). Hence, genotype selection according to MP, GMP, TOL and HM indices led to selection of outstanding genotypes in two conditions (normal and stress). Cluster analysis of genotypes were divided into three groups. According to PCA analysis 73.2 % of data variations were justified by first component, and it had a high and positive correlation with grain yield in normal and stress conditions, MP, GMP, STT, K1STI, and HM, while there was a low and positive correlation with TOL and SSI. There is found that a positive and significant correlation for yield in normal condition with yield under drought stress and drought tolerance indices (p≤0.01). It had a maximum correlation with K1STI (r=0.995). GMP had a highest positive correlation with grain-yield in normal and stress conditions, therefore, it is considered as the more appropriate index. Results indicated that selection based on GMP, resulted in choosing the brilliant genotypes in normal and stress conditions.
    Keywords: Cluster Analysis, Drought Stress, Drought Tolerance Indices, Faba Been, Principal, Component Analysis
  • Hamze Hamze , Ali Asghari *, Seyed Abulghasem Mohammadi , Omid Sofalian , Soleyim An Mohammadi Pages 10-19
    To estimate heritability and association between traits traits, 148 recombinant inbred lines and their parents (Yecora Rojo and No. 49) were evaluated in Alfa lattice design with two replications under normal and water deficit conditions during two cropping season (2013-15). Results showed that there were significant differences between genotypes for all studied traits. The estimated heritabilities for spikes per square meter, stem weight, biomass, spike length, peduncle length, peduncle weight, shoot length, number of grains per spike and spike weight were in the range of 15.04 to 22.41 and for grain yield, 1000- kernel weight and harvest index were in the range of 25.93 to 26.92, respectively. Under water deficit conditions, estimated heritabilities for spike length, spike weight, shoot length, spike per square meter, biomass, peduncle weight, peduncle length and stem weight were between 13.64 to 19.35 percent and for number of grains per spike, harvest index, thousand kernel weight and grain yield were in the range of 22 to 25.61 percent. The highest genetic gain in both conditions belongs to peduncle weight and harvest index, respectively. Finally based on regression and path analysis traits of number of grains per spike and 1000- kernel weights were identified as the most effective traits on grain yield in both conditions. Therefore, use of harvest index, grain yield, number of grains per spike and grain weight as indicators of selection, probably can provides access to high-yielding lines.
    Keywords: Correlation, Heritability, Recombinant inbred lines, Wheat bread
  • Fateme Mohamadi Seyede, Nadali Bagheri *, Ghafar Kiani , Nadali Babaeian Jelodar Pages 20-30
    In order to evaluate the response of rice genotypes to salinity stress at germination stage an experiment was conducted as a factorial experiment in a completely randomized design with three replications in Biotechnology La of Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University (SANRU). Sixteen rice genotypes were evaluated at four salinity levels (0, 40, 80 and 120 mM). The results of variance analysis showed a significant effect of salinity on the traits in different rice genotypes. According to the results of the mean comparison of the studied traits, with increasing salinity from the control level to 40, 80 and 120 mM, all traits showed a significant decrease. A simple correlation coefficient between the studied traits showed that the highest positive and significant correlation was observed between germination rate with germination percentage (r = 0.89). The results of the principal component analysis based on the eight traits in the germination stage showed that the two components were able to justify 77.66% of total changes.The first component emphasized on root length, root fresh weight, root dry weight, percentage and germination rate in positive direction.The cluster analysis of rice genotypes under stress of different levels of salinity on the basis of studied traits showed that L113, L21, L59, L33 and Shasttak Mohammadi genotypes in the third group had more salt tolerance than control (NONA BOKRA). Regarding the analysis, Shultak Mohammadi and L21 genotypes in terms of tolerance to stress in different levels of salinity were superior to other genotypes in this experiment and could be used in breeding programs.
    Keywords: Cluster analysis, Germination, Principle component analysis, Rice, Salinity
  • Elnaz Nozari , Rasool Asghari, Zakaria* , Sodabeh Jahanbakhsh , Nasser Zare Pages 31-38
    In order to study the effects of steroidal testosterone hormone on seedling growth, antioxidant enzyme activity and also on callus induction from leaf explants of German Chamomile (Matricaria chamomilla L.) under in vitro culture, an experiment was conducted based on completely randomized design with three replications using MS medium containing different concentrations of testosterone (0, 0.01, 0.1, 1, and 10 mg l-1) alone or in combination with a steady concentration of 1-naphthalene acetic acid (NAA) and Benzylaminopurine (BAP). The results showed that this hormone at concentration of 10 mg l-1 increased seedling length, seedling fresh weight, and root fresh weight. Peroxidase and polyphenol oxidase activities were increased at concentrations of 1 and 10 mg l-1 of this hormone. Also, catalase activity was increased at concentrations of 0.1 and 1 mg l-1. Although the callus induction from leaf explants were observed after one to two weeks in all media, its growth depending on the presence of phytohormones and concentration of testosterone hormone were different. The most callus fresh weight of leaf explants alone and in combination with NAA and BAP was achieved at low concentration (0.01 mg l-1) of testosterone hormone that was significantly different from the control. Results of this study showed that this hormone can play an important role in optimizing the growth of plants and improvement of callus growth.
    Keywords: Callus induction, Catalase, Peroxidase, Polyphenol oxidase, Steroidal testosterone hormone
  • Mahboobeh Tondroo , Asad Masoumiasl , Masoud Dehdari *, Hamidreza Khadem hamzeh Pages 39-48
    Among the crops, cereals have been special important and triticale is the most successful man made cereal. In present research, water deficit stress effects on 19 triticale genotypes (X Triticosecale wittmack) and two wheat cultivars (Triticum aestivum), Shiraz (sensitive to water deficit stress) and Kavir (tolerant to water deficit stress) were tested. Therefore, two separate field experiments were performed based on Randomized Complete Block Design with 3 replications. In the first experiment, normal irrigation was used and in the second experiment irrigation has been eliminated at flowering step. Vegetative and yield component triats such as plant height, spike length, number of spikelets per spike, grains per spike, tiller number in plant, thousand grain weight, biological yield and grain yield were measured. Relative water content (RWC) and rate of leaf water loss (RWL) and total chlorophyll content as physiological traits were evaluated. Results showed that although water deficit stress decreased grain yield in different genotypes in comparison of normal irrigation, some genotypes tolerated water deficit stress and produced relatively high yield. Genotype ELTCC1 showed superior in thousand grain weight and number of spikelets per spike in normal irrigation condition and biological yield, grain yield, grains per spike and plant height in stress condition. Overall, we can introduce ELTCC1 and ELTCC15 genotypes as desired genotypes, because they showed more tolerance in comparison with other genotypes based on tolerance and susceptible indices and also yield in stress and normal irrigation conditions.
    Keywords: Chlorophyll content, Abiotic stress, Grain yield, Relative water content, Genotype
  • Maryam Saraei , Morteza Samdaliri , Ali Mohadesi , Majid Moradkhani * Pages 49-56
    The aim of present study was to determine the relationship between grain yield and important agricultural characteristics for six lines of rice and Shiroodi cultivar as control in rice research station (Tonekabon) in west of Mazandaran Province in 2015. The experiment was conducted in a randomized complete block design with three replicates. Analysis of variance showed that there was a significant difference between genotypes for all studied traits except flag leaf width, which indicates the appropriate variation among the studied genotypes. Results of mean comparison test showed that the highest and the lowest grain yield were belong to line No. 5 (7831.7 kg.ha-1) and No. 204 (6884.3 kg.ha-1) respectively. Results showed that there were positive and significant correlation between grain yield and number of tiller, 1000-grain weight, filled grain number and number of total grains per panicle. Using stepwise regression method showed that 1000-grain weight, filled grain number and number a tillers had the maximum effect on grain yield. Results of path analysis showed that 1000-grain weight an important and effective trait can be used for selection of high yielding rice lines in breeding programs.
    Keywords: Rice varieties, Stepwise regression method, Path analysis, Correlation analysis, Yield comparison
  • Hasan Moslemi , Mahmoud Solouki *, Barat Ali Fakheri Pages 57-65
    In present study, 72 barley double haploid lines with two parents were studied. The experiment was arranged in a completely randomized block design with two replicates under normal and boron stress in hydroponic condition in 2013.The traits Fresh and dry weight of root and shoot, length of root and shoot, length of the largest leaf and the height of whole plant were measured. Statistical analysis was done for phenotypic surveys such as analysis of variance, mean comparison and correlation between traits. These results showed meaningful difference among the lines in most traits. Maximum correlation was seen between length of root and the height of whole plant (0/934,0/925). QTL analysis was carried out using genetic linkage map derived 327 AFLP molecular marker and using QTL cartographer software with composite interval mapping method. In general, 29 QTL were found for the studied traits (17 QTL for normal condition and 12 QTL for born stress condition, respectively), in which, explained that the phonotypical variance has been vitiated for 10 to 27.56 percent. The highest and the lowest phonotypic variances were belonging to root and shoot length ratio in born stress condition, The LOD ranged between 2/50-4/32. The highest and lowest LOD were attained for the QTLs of root and shoot length ratio and leaf length, respectively. In percent study, only one QTL was placed at similar place and was stable (leaf length, 3H). Therefore, it can be used for marker assisted selection.
    Keywords: Boron Stress, Barley, Correlation, Hydroponic Condition, QTL height of whole plant
  • Aidin Hamidi *, . Kamal Ghasemi Bazdi , Yasser Jafari Pages 66-74
    In order to evaluate of distinctness, uniformity and stability (DUS) of morphological traits, three new genotypes of cotton (GT40, TBL60 and SKT134) were tested using a complete randomized blocks design with 4 replications. In general, 39 quantitative and qualitative morphological characteristics were measured. Results showed quantitative morphological characteristics including number of stem nodes to the lowest fruiting branch (at flowering stage), fruiting branch length, fruiting branch nodes number, ginning outturn, fiber length, elongation and fineness, plant height and boll petiole length of genotypes significantly were distinct. Also genotypes qualitative morphological characteristics: pollen color, position of stigma relative to anthers, bract size (at green maturity), type of flowering, intensity of leaf green color (at flowering stage), Leaf size and pubescence of lower side, stem pubescence in upper part, boll opening time (when 50% of the plants have at least one boll opened) and degree of opening (at full maturity) significantly were distinct. Generally, achieved results showed, GT40 genotype based on yellow pollen color, upper position of stigma relative to anthers, small leaf size, medium stem pubescence in upper part, short plant height (at green maturity) and early boll time of opening (when 50% of the plants have at least one boll opened) was distinct from TBL60 and SKT134 genotypes. Also TBL60 genotype due to non-clustered type of flowering, medium leaf intensity of green color (at flowering stage), medium bract size (at green maturity) and medium boll petiole length were distinct from SKT134 genotype. Therefore, this research results characterized distinct morphological characters having uniformity and stability of three cotton new genotypes in the course of introduction as cultivars which could be used for mentioned cultivars registration for having plants breeders' right. Also, with due attention to uniformity and stability of distinctness of eight qualitative morphological characteristics, can used these characteristics as descriptors of cultivars which would introduced for those genotypes seed production fields control and certification of genetical purity and genuineness
    Keywords: Cotton, Cultivar registration, Distinctness Uniformity, Stability, Morphological characteristic
  • Zinab Parsamanesh , Mohammad Hedayat *, Fereshte Bayat Pages 75-83
    St. John’s wort is a traditional medicinal plant that has been used from ancient time for the treatment of neurological and psychiatric diseases. A successful in vitro propagation system for the St. John’s wort was optimized. Different explant type (single node and stem cutting with two nodes) were used in Murashige and Skoog (MS) medium in different concentrations (MS full, 3/4 MS and 2/3 MS) supplemented with BA (0.05, 1.0, 2.0 mgl-1) and sucrose (30 and 45 gl-1). The optimum proliferation rate of St. John’s wort was obtained in 2/3 MS medium containing 30 gl-1 of sucrose and 0.1mgl-1 BA with single node explant. Also, evaluation of results revealed that the number of proliferated shoots will increased in MS media supplemented with BA along with reduced concentrations of sucrose. The in vitro generated shoots were cultured on half-strength MS medium containing 0, 0.2, 0.4, 0.6, 0.8 and 1 mgl-1 butyric acid (IBA). The results showed that all proliferated shoot were rooted in plant growth regulators free medium. But, using and increasing the concentration IBA in rooting media can increases the number of roots and average of root length per each explant.
    Keywords: BA, Hypericum perforatum, Explant, Proliferation, Sucrose, St. John’s wort
  • Ali Omrani , Saeid Aharizad *, Ramin Roohparvar , Manoochehr Khodarahmi , Mahmoud Toorchi Pages 84-93
    Wheat stem rust caused by Puccinia graminis f. sp. tritici (Pgt) is one of the most important diseases of wheat, worldwide. New sources of resistance to stem rust could be found in synthetic hexaploid wheat (SHW) genotypes due to their high genetic diversity. In order to recognize the genetic structure of the population of the stem rust, following race analysis of 12 Pgt isolates, resistance of 348 SHW genotypes were evaluated using the infection type on a scale of 0 to 4 ratio to the four selected isolates from Gorgan and Broujerd (in 2014 and 2015) at seedling stage using randomized complete block design with two replications. Based on the reactions of differential wheat genotypes, the Pgt races TKTTF and TTTTF were identified among all isolates displaying virulence on the stem rust resistance genes Sr5, Sr6, Sr7a, Sr7b, Sr8a, Sr8b, Sr9a, Sr9b, Sr9d, Sr9e, Sr9g, Sr10, Sr12, Sr14, Sr15, Sr16, Sr17, Sr18, Sr19, Sr20, Sr21, Sr22, Sr23, Sr28, Sr30, Sr34, Sr36, Sr37, Sr38, SrTmp and SrMcN. Combined analysis of variance showed statistical significance between SHW genotypes in seedling stage in terms of their reaction to Pgt isolates. Furthermore, the significant isolate × genotype interaction suggests isolate-specific resistance in some genotypes which displays resistance to at least one Pgt isolate. Isolate-specific resistance was observed in 16% of genotypes, whereas 61 and 23% of the SHWs (such as lines 22842, 22857, 22862, 22863, 22864) were susceptible (infection type of 3-4) and resistant (infection type of 0-2) to all four Pgt isolates, respectively. Results of this research as the first report of SHWs resistant to prevalent Iranian stem rust races could be exploited in breeding programs using identified resistant genotypes which carry seedling resistance genes.
    Keywords: Infection type, Isolate, Isolate-specific resistance, Puccinia graminis f. sp. Tritici, Race analysis
  • Esmail Nabizadeh*, Kaywan Fotohi Pages 94-103
    In order to study and compare the correlation between the quantitative and qualitative traits of sugar beet genotypes, using multivariate methods under Rhizoctonia disease a trial was carried out at Miandoab Agricultural and Natural Resources Station in 2014.The experimental design was randomized complete block design with four replications. The experimental materials were sixteen sugar beet genotypes. Analysis of variance showed significant differences among the genotypes for all traits, except root sodium content. Based on stepwise regression analysis, gross sugar yield, molasses sugar content and gross sugar content by justifying %89.99 of changes in white sugar yield were considered as the most effective traits in justification of white sugar yield. Factor analysis identified five factors by justifying 81.62% of total data variances. Finally, the three groups were set up in the cluster analysis at similarity distance of 10. The cluster 2 was subjected to groups a (the highest rate) for yellowing score, uniformity score, growth score, healthy plant number, root yield, gross sugar yield, white sugar content, white sugar yield and extract percentage, and was placed in group b (the lowest rate) for root potassium content and alkalinity. Eventually, based on path analysis and regression analysis, the gross sugar yield was determined as the most effective trait on the white sugar yield and the genotypes in cluster 2 were identified suitable for cultivation under the conditions of Rhizoctonia infestation.
    Keywords: Rhizoctonia, Root Yield, Factor Analysis, Cluster Analysis
  • Vida Ghotbi * , Farhad Azizi , Mohammad Javad Zamani , Afshin Rozbehani Researcher Pages 104-114
    Heterotic groups distinguished among breeding populations provide basic information to help plant breeders to control heterosis consciously. Development of alfalfa free hybrids can provide heterosis through parents' selection with crossing between partially inbred lines from two or three generations of selfing. In order to study of combining ability for forage dry matter, height and regrowth rate, selected partially inbred lines from the second generation of eight ecotypes of alfalfa were evaluated in a half-diallel cross design. Field experiments were performed in a randomized complete block design with three replications, including eight parents and 28 hybrids (F1) at Karaj and Arak during 2014-2015. Graphical GGE biplot method was applied to analyze the data. Based on the results of analysis of variance, mean square of GCA and SCA, and their interaction with environment were significant(p<0.01). GGE biplot graphical method showed the highest positive GCA for Nikshahri and the highest amount of negative GCA for Kowzareh and Rahnani as parents of crosses for all traits. SCA was maximum for two specific parents, Nikshahri × Ghahavand and Nikshahri × Silvana crosses. Results also indicated that crossing between the Iranian partially inbreds (S2) of alfalfa to produce free hybrids can provide opportunities to exploit heterosis potential and improve forage yields.
    Keywords: Alfalfa, Biplot, Half-Diallel, General combining ability, Specific combinig ability, Selfing
  • Mahdieh Arshadi Bidgoli , Hassan Amiri Oghan , Mohammad Hossein Fotokian *, Bahram Alizadeh Pages 115-124
    In order to study of variation and correlation between yields and yield components in oilseed rape, an experiment was designed using line×tester method. Fifteen hybrid derived from crosses of three spring type and high yielding testers (SPN34, RGS003, SPN1) with five spring lines with moderate yield (SPN3, SPN9, SPN36, SPN30, DH4) were tested using a randomized complete blocks design with two replications in Seed and Plant Improvement Institute during 2014-15. Totally 21 traits were studied. Mean squares for all 21 traits except flowering time were significant at 5% to 1% levels. Grain yield positively correlated with, oil yield (0.999), biological yield (0.868), first pod height from ground level (0.627), the number of seeds per pod (0.546) and the pod length (0.523). According to the results of path analysis, oil yield (1.016) and oil percent (0.379) had the most direct and indirect effects on grain yield, respectively. Cluster analysis based on the square Euclidean distance and Ward's method, classified crosses in three clusters and the accuracy of the results of clustering was confirmed by discriminant analysis. Six independently principal components were identified in the analysis of principal components, and this component could explain 89.20% of the total variation. In general, the most important affecting traits was grain yield, which can be used to for direct selection of grain yield in segregating generations.
    Keywords: Cluster analysis, Genetic diversity, Oilseed rape, Path analysis, Principal components analysis
  • Mahdi Soltani Howyzeh *, Mohammad Moradi , Tayeb Saki nezhad , Saeid Zaker nezhad , Adel Etaa Pages 125-134
    Performance of any breeding program is mainly due to the correlation among yield and relative importance of each component. This study was conducted to analysis the correlation among grain yield and some important traits in seventhin spring canola (Brassica napus L.) cultivars at the farm in safiabad, from 2014 to 2015. A randomized complete blocks design with four replications was used. The analysis of variance results indicated highly significant differences in canola genotypes for all studied traits, that it can indicate genetically variation be utilized for the effective selection for improving grain yield. Mean comparision showed that RGS003 and Hayola401 cultivars had higher grain yield than the other cultivars. The correlation coefficients among the grain yield and 1000-seed weight, number of seed per pod, HI and days to maturity were positive and significant. Results of stepwise regression analysis revealed that 1000-grain weight, number of pods per plant and days to maturity had significantly effects on grain yield. Path coefficient analysis revealed that the number of seed per pod and 1000-seed weight had the largest direct effects on grain yield, its seams possible to be use as selection criteria in breeding programs for improving grain yield of spring rapeseed cultivars.
    Keywords: Correlation, Stepwise regression, Path analysis, Grain yield, Canola
  • Tahereh Momenyzadeh* , HAMID NAJAFIZARRINI , MOHAMMAD NOROZI , ALIREZA NABIPOR Pages 135-142
    In order to determine the genotype × environment (GE) interactions and yield stability, an experiment was conducted with 10 promising genotypes of rice and two control varieties (Shiroudi and Fajr) in four regions of Mazandaran (Amol , Babol, Sari and Tonkabon) using randomized complete blocks design with four replications during two cropping seasons (2012-2013). Analysis of variance showed significant differences for grain yield among genotypes. Combined ANOVA was also performed following Bartlett uniformity test (for uniformity of error variances). Results showed significant differences among the genotypes. Non-significant effects observed for location. year and genotype × location and genotype × year interactions means that the genotypes had similar response over different locations and years. Stability of genotypes were evaluated using seven different methods including: the variance and coefficient of environmental variability, Wricke’s equivalence, Shukla’s stability variance, coefficient of regression, the variance of deviation from regression, within location variance. Results showed that genotype No.4 and control variety Fajr, were determined as stable genotypes, because of low S2i, CVi, MSy/p, Qi2 and Wi2 and bi equal to unity and non- significant S2di.
    Keywords: Rice_Grain yield stability_Genotype × Environment_Promisinglines
  • Ahmad Majidimehr * Pages 143-151
    Simplifying the selection procedure to improve yield of new genotypes of rice is necessary. in order to evaluate relationship among grain yield and other agronomic traits, an experiment was conducted in agricultural and natural resoures research center in 2015-2016 year. In present study, 10 rice genotypes were studied in randomized complete blocks design with three replications. Grain yield along with other 10 agronomic traits were evaluated. Results derived from analysis of variance showed that there were significant differences among the studied genotypes for all the traits. Results of factor analysis showed that four main and independent factors explained about 80.31 % the total variation of the measured traits. So that, four factors namely shape and size grain (28.44%), yield and it's component (23.58%) and morphological (28.29%) factor. Stepwise regression analysis showed that only two traits ( the numbers of filled and unfilled grain per panicle) were significantly positive and negative affected on grain yield respectively. Results derived from path analysis showed that numbers of filled grain per panicle maximum direct effect (0.82) was ratio other traits on grain yield, and indirect effect of this trait through to number of unfilled grains per panicle on grain yield was 0.1. The number of unfilled grains per panicle showed direct effect and positive 0.36. Therefore, the important traits as selection criteria for grain yiled improvement in rice plant are numbers of filled and unfilled grain per panicle respectively.
    Keywords: Correlation, Path Analysis, Rice, Stepwise regression
  • Somayeh Aminizadeh Bezenjani , Ghasem Mohamadinejad* , Rooholah Abdolshahi Pages 152-159
    To improve a complex characters such as grain yield with low heritability, indirect selection through other characters and selection index based on different effective traits were used. For this purpose, 96 F3 families derived from Roshan and Kavir crossing, together with parents, F1 and F2 progenies were cultivated. In lattice design with 2 replications under drought stress conditions in research field of Shahid Bahonar University of Kerman at growing season of 2012-2013. In present study, the Smith-Hazel and Pesek-Baker selection indices were computed based on five traits including main spike weight, awn length, flag leaf width, 1000-grain weight and yield. In addition, direct and correlated responses were calculated for the mentioned traits. In Smith-Hazel index awn length and in Pesek-Baker index main spike weight had the highest selection response. The highest estimated relative selection efficiency for improvement of grain yield was obtained via selection for main spike weight and awn length. Main spike weight, awn length and 1000-grain weight showed positive response in all indices, while, flag leaf width revealed negative responses. Thus, selection based on these indices will resulting selection of families with high awn length, grain weight and low flag leaf width. Results showed that Pesek-Baker index had the highest selection efficiency and can be used to select appropriate genotypes in the present cross and bread wheat breeding programs.
    Keywords: Bread Wheat, Pesek-Baker indice, Indirect selection, Smith-Hazel indice
  • Fatemeh Amini , Sara Dezhsetan *, Ali Rasoulzadeh Pages 160-170
    Drought is one of the most destructive abiotic stresses worldwide that affects growth, development and final yield of crops. Reactions of thirteen rainfed spring 2-row barley genotypes and cultivars of cold areas of Iran to water stress were evaluated based on phenological, physiological and morphological traits. The experiment was carried out as factorial experiment based on a randomized complete blocks design with three replications under three irrigation treatments (normal irrigation and irrigation based on the 60% and 80% of available soil water depletion). The water stress was exerted two weeks before flowering. Results of mean comparisons showed that all the studied traits were reduced with increasing the level of water stress except branching of roots, root length and root length to plant height ratio. Taking all traits together, it is possible to identify two drought tolerant 71938 and 72566-1 genotypes and two Abidar and Dayton/Ranney cultivars which produced the highest yield under normal irrigation and both water stress conditions. Also, 71704 genotype could tolerate the first water stress level but not the second stress level. However, Denmark cultivar didn’t produce favorable yield in normal condition but was comparatively tolerant to both water stress levels. So, after doing competition tests under water stress in actual rainfed conditions in cold-dry and semi-dry land, these genotypes can be recommended for cultivation in these areas, and also can be used for improvement of drought tolerant genotypes in breeding programs.
    Keywords: Barley genotypes, Cold areas, Drought tolerance, Rainfed condition, Water stress
  • Sharifeh Miohammad alegh , Hossein Sabouri Dr*, Ali Sattarian Dr, Abbas Biabani Dr, Abdollatif Gholizadeh Dr Pages 171-179
    In order to detect the QTL associated with nitrogen-deficiency tolerance at seedling stage, a population of 96 lines derived from Ahlami Tarom and Neda cross were studied at 2014. For genetic linkage map construction, 30 SSR and 15 ISSR makers were used. The resulted linkage map covered 1411.3 cM of rice genome with an average of 15.34 cM distance between two markers. A total of 37 QTLs were identified for the traits under study. qRV-10 under conditions of nitrogen deficiency explained 11.4% of the phenotypic variations of root volume. QTLs controlling root number (qRN-3 and qRN-6b) and root weight (qRW-5b and qRW-5c) under normal conditions were detected in the major stress that this is justified QTL accounted for over 20 percent of phenotypic changes. Markers linked to the QTL as markers linked to traits are likely to be used for marker-assisted selection in breeding programs.
    Keywords: Nitrogen deficiency, Quantitative Traits Loci, Rice, Seedling stage
  • Peyman Sharifi Dr.* , Ali Akbar Ebadi Dr., Hashem Aminpanah Dr. Pages 180-195
    In order to evaluate the effect of drought stress and determine of effective traits on grain yield and estimate of genetic parameters, 18 mutant rice lines were studied in normal and drought stress conditions. The experiments were carried out separately using randomized complete block design with three replications during cropping season 2014-2015 at Iranian Rice Research Centers in North of Iran, Rasht. High values of heritability, genetic advances and genetic variances were observed for plant height, tiller number, filled grain number and unfilled grain number in both conditions, but grain productivity and grain yield were appeared only under drought stress conditions. This indicated the additive effects of genes in controlling of these traits and, therefore, these traits can be improved by selection in breeding programes. There were positive correlations between grain yield and tiller number, panicle exsertion, grain productivity and width and length of flagh leaf in normal irrigation condition. Grain yield had also positive correlation with flagh leaf width, panicle exsertion, filled grain number, grain productivity and width and length of grain under drought stress conditions. Regression and path analyses indicated positive effects of grain width, grain productivity, flagh leaf width, filled grain number, tiller number and internode length in normal irrigation conditions and grain productivity, grain width and tiller number under drought stress conditions. Therefore, it is possible to improve grain yield using these variables. The genotypes including G1, G2, G3 and G4 had the highest values of grain yield (2788, 2163, 2178 and 2194 kg ha-1) under drought stress conditions, and influencing traits on grain yield. Due to the stress index (SI), these genotypes were also as drought tolerant and, thus, can be used for introducing the drought tolerance cultivar.
    Keywords: Correlation, Heritability, Limited irrigation, Path analysis, Regression, Rice