فهرست مطالب

  • پیاپی 22 (پاییز 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/09/28
  • تعداد عناوین: 10
|
  • صدیقه لکزایی صفحات 7-22
    "وحدت" یکی از مهم ترین اصول و ارزش های مورد تاکید قرآن کریم و ائمه ی معصومین (ع) و حضرت زهرا (س) است. مساله ی تحقیق حاضر، بررسی موانع وحدت در جامعه ی اسلامی از منظر حضرت زهرا (س) است؛ به این منظور، از روش "اکتشافی- تحلیلی" استفاده کرده و به این نتیجه دست یافته ایم که از منظر آن حضرت: عدم اعتقاد واقعی به توحید، انحراف از مسیر اسلام ناب و لغزش در انتخاب رهبر شایسته، مهم ترین موانع ایجاد وحدت در جامعه اسلامی محسوب می شوند و موجب هدم ظرفیت های مثبت جامعه ی اسلامی می گردند.
    کلیدواژگان: حضرت زهرا (س)، تفرقه، وحدت، موانع وحدت
  • یوسف خان محمدی ، سیدنادر جعفری صفحات 23-42
    سیدمحمود طالقانی و محمد رشیدرضا، نظریه های سنتی در مورد حکومت اسلامی در جامعه ی امروزین را ناکارآمد تلقی کردند و به دنبال ارائه ی نظریه ای کارآمد مبتنی بر قرآن و آموزه های دینی برآمدند. آنان به نظر ایشان، آموزه های شورایی قرآن در عصر جدید مناسب ترین محتوا برای حکومت اسلامی است که می تواند در قالب نظام پارلمانی تحقق پیدا کرده و به بحران های جامعه ی اسلامی خاتمه دهد. نگاه رشیدرضا در ترسیم مجلس شورا، نخبه گرایانه است؛ در حالی که طالقانی بیش تر بر توده های مردم تکیه دارد. اهمیت این پژوهش ضمن کاوش حول زوایای مختلف شورا از دیدگاه این دو اندیشمند، به تطبیق آن با دموکراسی پرداخته و پیامد های سیاسی آن را بررسی نموده است. مساله ی پژوهش حاضر، چگونگی تبیین شورا در حکومت اسلامی از منظر دو اندیشمند مسلمان (یادشده) است. مقایسه این دو دیدگاه - در تفکرات شیعه و سنی - موجب روشن شدن نقاط اشتراک، اختلاف و مواضع مورد تاکید در این نظریات خواهد شد. این مقاله از روش استیوارت هیوز بهره جسته است.
    کلیدواژگان: محمد رشید رضا، شورا، حکومت اسلامی، سیدمحمود طالقانی
  • نصراالله سخاوتی ، عباس علی سخاوتی صفحات 43-60
    نظریه ی "ولایت شورایی" در فقه سیاسی شیعه موافقان و مخالفانی دارد که هر دو طیف ادعای خود را بر دلایل عقلی، عقلایی و نقلی محکم کرده اند. در این میان، موافقان ولایت شورایی از رهگذر تحلیل اقوال برخی از علما در نیازمندی به شورا در افتا و قضاوت، بحث شورای رهبری را پیش می برند؛ در حالی که مخالفان، به این اقوال پاسخ داده و دلایلی نیز بر رد آن ها اقامه می کنند. دین مبین اسلام هرچند بر شورا و مشورت تاکید بلیغ دارد، لکن این تاکیدها را نمی توان دلیل بر شیوه ی ولایت شورایی دانست. پژوهش حاضر با تفکیک مفاهیم اصطلاحی: شوری، فتوی، قضاوت و حکم؛ و تبیین ترکیب آن ها در روایات و نظرات فقها، بستر ها و ریشه های ایده ی ولایت شورایی را طرح و بررسی کرده است. این بررسی نشان می دهد امکان شورا در افتا، قضاوت و رهبری برداشت هایی متفاوت از سنت و اندیشه ی علماست؛ لکن وجود قراین و نظراتی مشهور در مقابل، چنین فهمی را از سیره و نقل مردد و ملغی می سازد. این پژوهش با استفاده از روشی توصیفی- تحلیلی به این پرسش پاسخ می دهد که آیا می توان یک جامعه را با ولایت شورایی رهبری نمود؟ پاسخ این پژوهش به سوال فوق، منفی است.
    کلیدواژگان: ولایت، حکومت شورایی، قضاوت شورایی، اجتهاد شورایی، ولایت شورایی، شوری
  • محسن رضوانی ، مجتبی جاذبی صفحات 61-78
    "دانش سیاسی اسلامی" عنوان عامی برای انواع معرفت سیاسی است که در تمدن اسلامی تولید شده و در آثار مختلف انعکاس یافته است. امروزه فهم و بازتولید این میراث ارزشمند از طریق تحلیل اجزای آن برای اندیشمندان جامعه ی اسلامی ضروری است. این مقاله با روش تبیینی و با تکیه بر منابع معتبر، اجزای دانش سیاسی اسلامی را تحلیل می کند و می کوشد تا هدف، موضوع و روش دانش سیاسی اسلامی را به مثابه اجزای این دانش واکاوی نموده و به تعریفی جامع از ماهیت دانش سیاسی اسلامی دست یابد. بررسی موارد مزبور مبین آن است که سعادت انسان، هدف نهایی دانش سیاسی اسلامی بوده است و موضوع آن را امر سیاسی متعالی تشکیل می دهد. هم چنین، دانش سیاسی اسلامی در تحلیل مسائل خود از روش های مختلف شهودی، عقلی، نقلی و تجربی بهره می برده است.
    کلیدواژگان: دانش سیاسی اسلامی، نظریه سیاسی، کلام سیاسی، فقه سیاسی، فلسفه سیاسی، عرفان سیاسی، امر سیاسی متعالی
  • احمدرضا یزدانی مقدم صفحات 79-96
    هدف این پژوهش، بررسی نظریه های وحی در فلسفه ی سیاسی فارابی است و به این پرسش پاسخ می دهد که نظریه (یا نظریه های) فارابی درباره ی وحی چیست و چگونه این پدیده را تحلیل می کند؟ مدعای مقاله آن است که فارابی نظریه های متعدد و متفاوتی درباره ی وحی دارد. در این مقاله از روش های استقرایی، تحلیلی و مقایسه ای برای پژوهش در آثار فارابی استفاده شده و به این نتیجه رسیده است که وحی، موضوع اصلی فلسفه ی سیاسی فارابی است. فارابی در آثار خود، نقش و جایگاه وحی را در کلیت فلسفه ی سیاسی مطالعه می کند و ضمن برشمردن دو کارویژه ی: "فرمانروایی" و "قانون گذاری" برای حکومت؛ نسبت این دو کارویژه با وحی را به تفصیل توضیح می دهد. نظریه های وحی فارابی، گاه درصدد تبیین چگونگی وحی احکام الهی به پیامبر و گاه ناظر به وحی الهی به طور کلی است.
    کلیدواژگان: حکومت، فارابی، قانون گذاری، فرمانروایی، وحی، فلسفه ی سیاسی
  • محمد پزشگی صفحات 97-112
    هدف مقاله ی حاضر، یافتن ویژگی های زبان شناختی حکمت متعالیه است که آن را از دیگر اقسام حکمت اسلامی جدا می کند. مدعای نگارنده آن است که ویژگی های زبان شناختی، بهتر از دیگر معیارها - مانند نوع مسایل یا منابع - می تواند ویژگی های خاص حکمت متعالیه را نشان دهد. برای بررسی این ادعا از روش شناسی اسنادی استفاده شده است. حاصل این پژوهش، شناساندن ویژگی های زبان شناسی خاص حکمت متعالیه است. از نتایج این نوشته می توان در مطالعات تطبیقی فلسفی و بسط شاخه های دیگر فلسفه ی اسلامی، از جمله فلسفه ی سیاسی و فلسفه ی علوم انسانی بهره گرفت.
    کلیدواژگان: حکمت متعالیه، ویژگی های زبان شناختی حکمت متعالیه، زبانشناسی، مطالعات تطبیقی فلسفی
  • محمدتقی قزلسفلی صفحات 113-130
    مقوله ی عدالت و حکمرانی عادلانه از امهات فلسفه ی سیاسی است که می کوشد تکاپو برای استقرار جامعه ی عادلانه را در جوامع قدیمی تابه امروز بررسی کند. در اندیشه ی ایرانی- اسلامی نیز این مساله اهمیت اساسی دارد. مقاله ی حاضر با بهره گیری از نظریه ی هنجارگرایی و زیست جهان، این پرسش را مطرح کرده است که مولفه های شکل دهنده و مقوم حکمرانی عادلانه چیست؟ مدعای ما آن است که در صورت تلفیق و همروی ماخوذ از زیست جهان ایرانی- اسلامی، ضمن اصلاح اشکالات حکمرانی، می توان ایده ای کامل تر از حکمرانی را ارائه داد که بر سه محور زیر استوار است: 1. ماخذ ایرانشهری حکمرانی عادلانه؛ 2. مولفه های حکمرانی شیعی دادگرانه؛ 3. مولفه ی حکمرانی خدمت گزارانه ی انقلاب اسلامی. این مقاله در چارچوب نظریه ی "زیست جهان" و به روش "توصیفی- تحلیلی" به نگارش درآمده است.
    کلیدواژگان: ایرانشهر، اسلام، ایران، حکمرانی عادلانه، زیست جهان
  • سید حسن ابوصالح ، علیرضا ناییج صفحات 131-148
    هم زمان با انقراض پادشاهی صفویان، حکومت شیعی "اوده" به نحو رسمی در هند شکل گرفت. تعامل علما با حکومت در شرایطی صورت می پذیرفت که جامعه ی شیعی هند با سه چالش: استعمار خارجی، تنازعات درون دینی و مذهبی (در قالب نظریه ی امامت- خلافت) ، و نحوه ی تعامل علمای شیعه با حکومت شیعی اوده روبه رو بود. در مواجهه با استعمار، هر دو گرایش جهان اسلام با رویکرد انقلابی، اقدام به بازیابی هویت دینی کردند؛ در تقابل اندیشه ی امامت شیعی و خلافت سنی، تحلیل محتوایی و استدلال به منابع اهل سنت در راستای اثبات امامت شیعی را دنبال نمودند؛ و در زمینه ی مناسبات علمای شیعی و حکومت، الگوی سیاسی شیعه، نظام امامت و ولایت بود و مشی عملی علما با سلاطین شیعی نیز با تاکیدبر همگرایی و همکاری و با محوریت رویکرد سیاسی اصلاحی در مناسبات اجتماعی و سیاسی صورت پذیرفت.
    کلیدواژگان: حکومت شیعی اوده، استعمار، نظام امامت، نظام خلافت، سلطنت شیعی
  • محمدعلی میرعلی صفحات 149-168
    راشد الغنوشی - موسس و رهبر جنبش اسلامی تونس - با ابتنای بر تفکر اسلامی و اتخاذ راهبرد واقع گرایانه، این جنبش را از کوران بحران های سیاسی معاصر عبور داد و آن را در دستیابی به اهداف جنبش رهبری کرد. امری که رهبران اخوانی در مصر به دلیل اتخاذ رویکردهای افراطی از آن بی بهره بودند و انقلاب سیاسی نوظهور خود را با کودتای ارتش، نافرجام گذاشتند. این موفقیت مرهون مجموعه ای از عوامل، از جمله مواضع فکری صریح راشد الغنوشی در حوزه ی مسائلی هم چون: دموکراسی، انتخابات، فعالیت عمومی زن، حزب و خشونت بود و موجب شد این حزب راهبردهای عملی انعطاف پذیر، معقول و موثر در جامعه ی مدنی تونس اتخاذ نماید. این نوشتار به دنبال واکاوی و تبیین آن دسته از مواضع فکری راشد الغنوشی است که بر راهبرد این جنبش تاثیر گذاشت و موجب حفظ و تقویت موجودیت سیاسی آن در دو فضای متفاوت سکولاریسم و افراطی گرایی پرمخاطره کنونی جهان اسلام و تونس شد.
    کلیدواژگان: جنبش النهضه، راشد الغنوشی، تحولات سیاسی، دموکراسی، اندیشه ی سیاسی
  • سید میرصالح حسینی جبلی صفحات 169-188
    با توجه به تفاوت های مذهبی اندونزی با ایران، چه اقتضائاتی را از منظر اسلامی می توان در دیپلماسی عمومی با دیگر گروه های مسلمان در نظرگرفت؟ آیا اصول مشترکی برای ارتباط میان فرهنگی وجود دارد که بتوان به همکاری و دوستی با آنان پرداخت؟ با ترکیبی از روش جامعه شناسی سیاسی و تحلیل محتوا از گفتار رهبران و نخبگان مذهبی و با استفاده از آیات قرآن می توان به سوالات فوق پاسخ داد. فرضیه این است که دیپلماسی عمومی جمهوری اسلامی ایران باید برمبنای پیشرفت اسلامی، همکاری، میانه روی، حفظ استقلال دو ملت، عدالت برای همه، مسئولیت همگانی، همبستگی و مقاومت در برابر ظلم باشد. ایجاد گفتمان مشترک بین المذاهب، ایجاد سایت مشترک علمای ایران و اندونزی در حوزه ی عقل و عدالت، برگزاری سمینارهای بین المللی مشترک در ترویج رویکرد تقریبی، حمایت از اندیشه های آزادی خواهانه، صحت سنجی اخبار نسبت به فعالیت های اسلام خواهانه و… از راهکارهای عملیاتی در دیپلماسی با اندونزی است. منطق ارایه ی این پژوهش، از تحلیل محتوای به دست آمده از اندیشه ی هرگروه اسلامی اخذ گردیده است.
    کلیدواژگان: ایران، ارتباط میان فرهنگی، اندونزی، مسلمین اندونزی، دیپلماسی عمومی
|
  • sedigeh lakzaee * Pages 7-22
    “Unity” is one of the most important principles and values emphasized by the Holy Qur’an, the Infallible Imams (‘a) and Hazrat Zahra (‘a). What the present paper intends to research is to study the barriers of unity in the Islamic Community in the eyes of Hazrat Zahra (‘a); for so doing, analytic-discovery methodology is being applied and we have come to this conclusion that real disbelief in monotheism as Hazrat believes, deviation from the pure Islam course and mistake of choosing competent leader are considered as the most important barriers of creating unity in the Islamic community, making positive capacities of the Islamic community disappear.
    Keywords: Disunity, Unity, Barriers of Unity, Hazrat Zahra (‘a)
  • Yosuf Khan Mohammadi * Pages 23-42
    Seyyed Mahmoud Taleqani and Mohammad Rashid Reza said traditional theories of Islamic government are inefficient in modern society and intended to present efficient theories based on the holy Qur’an and religious doctrines. For them, consultative doctrines in modern era are the most suitable provision for the Islamic government that can come true within parliamentary system and put an end to crises of Islamic community. Rashid Reza has an elite look at illustration of the consultative assembly while Taleqani relies more upon masses. This paper exploring different angles of consultation from the perspective of these two thinkers adapts it to democracy and deals with its political consequences. The statement of problem of the present article is how consultation is being elucidated in the eyes of the above two Muslim thinkers. Comparison of these two viewpoints-of the Shiite and Sunni thoughts-triggers clarification of agreements, disagreements and stands shared as emphasized in these theories. This article has applied methodology of Stewart Hughes.
    Keywords: Mohammad Rashid Reza, Shura (Consultation), Seyyed Mahmoud Taleqani, Islamic Government
  • nasrollah sekhavati Ladani, Abbas Ali Sekhavati Pages 43-60
    Theory of “Consultative Guardianship” in Shiite political jurisprudence has been agreed and disagreed by two groups who have solidified their traditional, rational and intellectual reasons. Among the other things, those who agree to consultative guardianship proceed on issue of council of leadership as to analysis of what some ulema have said about a need to arbitration and giving decree while those who disagree have responded to what they have said and raised reasons to reject them. Although the conspicuous religion of Islam eloquently underlines Shura and consultation, such emphases cannot be regarded as reason behind manner of consultative guardianship. The present article by separating terminological concepts: Shura, verdict, judgment and ruling and elucidation of their combination in narrations and ideas has dealt with grounds and roots of idea of consultative guardianship. This study shows that the possibility of Shura in giving verdict, judgment and leadership is different interpretations of Sunna and thinking of ulemas, but in return, evidence and ideas make such understanding doubtful and revoked. This research using analytic-descriptive methodology responds to this question that “can a community be led through consultative guardianship?” The response of this paper to this question is negative.
    Keywords: Shura, Guardianship, Consultative Guardianship, Consultative Ijtihad, Consultative Judgment, Consultative Government
  • Mohsen Rezvani, Mojtaba Jazebi Pages 61-78
    “Islamic political knowledge” is a general title for all types of political knowledge that has been produced in Islamic civilization and reflected in various works. Nowadays, understanding and reproduction of this invaluable legacy seems necessary for thinkers of the Islamic community through analysis of its ingredients. This article by method of elucidation and relying on authentic sources analyzes ingredients of Islamic political knowledge and attempts to explore the aim, subject and method of Islamic political knowledge as ingredients of this knowledge and achieve an exhaustive definition of the nature of Islamic political knowledge. Studying the aforementioned cases suggest that human prosperity has been the ultimate aim of Islamic political knowledge and its subject-matter is organized by a transcendentally political matter. Besides, the Islamic political knowledge has used different empirical, traditional, rational and intuitive methods in making analysis of its affairs.
    Keywords: Islamic-Political Knowledge, Transcendental political Affair, Political Mysticism, Political Philosophy, Political Jurisprudence, Political Discourse, Political Theory
  • ahmadreza yazdanimoghaddam * Pages 79-96
    This paper aims to deal with theories of revelation in Farabi’s political philosophy and responds to this question that what is/are theory or theories of Farabi about revelation and how he analyzes this phenomenon? This article claims that Farabi has various ideas about revelation. In this article, contrastive, analytic and inductive methods have been applied for doing research on works of Farabi and conclusion has been drawn that revelation is the main issue of Farabi’s political philosophy. Farabi, in his writings, studies the role and status of revelation in generality of political philosophy and explains the relation between two specific issues of “governorship” and “legislation” for governance while taking them into detailed account with revelation. Theories of revelation of Farabi at times elucidate how divine rules were revealed to the Prophet (s) and at other times, how they observe divine revelation in general.
    Keywords: Farabi, Political Philosophy, Revelation, Government, Governorship, Legislation
  • Mohammad Pezeshgi Pages 97-112
    The present article aims to find linguistic characteristics of transcendental theosophy which separate it from other types of Islamic theosophy. The article author claims that linguistic characteristics, better than other criteria such as type of problems or sources can show specific characteristics of transcendental theosophy. For looking into such claim, documentary methodology has been applied. The results of the research are to make specific linguistic characteristics of transcendental theosophy known. Also, the results can used in philosophical and comparative studies and developing other branches of Islamic philosophy including political philosophy and philosophy of humanities.
    Keywords: Transcendental Theosophy, Philosophical Comparative Studies, Linguistics, Linguistic Characteristics of Transcendental Theosophy
  • Mohammad Taqi Qezelsofla Pages 113-130
    The category of justice and just governance is one of the important matters of political philosophy that tries to establish just community from the old communities to this day. This basically matters in the Islamic-Iranian thought. The present article by taking advantage of life world and normative theory raised this question that what are the organizing and strong components of just governance? We claim that we can present a more complete idea of governance in the case of incorporation and concurrency taken from the Islamic-Iranian life world and at the same time, improving difficulties of governance; this idea is based on three topics: 1. Iranshahr origin of just governance; 2. Components of fair-minded Shiite governance; 3. Component of service governance of the Islamic revolution. This paper has been written based on the conceptual framework of “life world” descriptively and analytically.
    Keywords: Just Governance, Life World, Iranshahr, Islam, Iran
  • Sayyed Hasan Aboosaleh, Alireza Naeij Pages 131-148
    Concurrent with collapse of the Safavid monarchy, the Shiite government of Awadh formally came into existence in India. Ulema and government interacted with each other under circumstances where the India’s Shiite community was faced with three challenges of foreign colonialism, inter-religious disputes (in the shape of theory of Imamate-caliphate) and the way the Shiite ulemas interacted with the Shiite government of Awadh. In confrontation with colonialism, both Sunni and Shiite tendencies of Muslim World holding a revolutionary approach took actions to regenerate religious identity; in contrast of the Shiite Imamate thinking with Sunni caliphate, they followed analysis of content and argument of Sunni sources in line with stability of the Shiite Imamate. The Shiite political model was Imamate and Velayat in the field of government and Shiite ulemas relations and practical policy of ulema with the Shiite sultans happened with an emphasis on convergence and cooperation and with a focus of reformist political approach in politico-social relations.
    Keywords: Awadh Shiite Government, Colonialism, System of Imamate, System of Caliphate, Shiite Royalty
  • Mohammad Ali MirAli Pages 149-168
    Rashid Al-Ghannushi, founder and leader of Tunes Islamic movement, let the movement pass through contemporary political crises by basing it on Islamic thought and adopting realistic strategy and led it towards accessing the objectives of movement, which was a matter that Muslim Brotherhood leaders in Egypt failed to enjoy it because of adopting extremist approaches and made their newly emerging political revolution be aborted by military coup. This success was indebted to a series of catalysts like explicit mental stands of Rashid Al-Ghannushi in the field of issues like democracy, elections, public activity of women, party and violence, leading the movement to choose effective, reasonable and flexibly practical strategies in the civil society of Tunes. This paper seeks to explore, analyze and elucidate the combinations of mental positions of Rashid Al-Ghannushi which influenced strategy of the movement and triggered maintenance and consolidation of its political existence in two different atmospheres of present secularism and perilous extremism of Muslim World and Tunes.
    Keywords: Political Thought, Al-Nehzah Movement, Democracy, Political Developments, Rashid Al-Ghannushi
  • sayd mir saleh hosseini gebeli Pages 169-188
    Considering Irano-Indonesian religious differences, what exigencies can be considered in public diplomacy with other Muslim groups from the perspective of Islam? Are there common principles for intercultural communication that can build up cooperation and friendship? These questions can be answered by combining methodology of political sociology and analysis of content from statements of religious leaders and elites and by using the Quranic verses. It hypothesized that public diplomacy of the Islamic republic of Iran must be based on the Islamic progress, cooperation, moderation, maintaining independence of two nations, justice for everyone, general responsibility, solidarity and anti-cruelty resistance. Establishing shared discourse among religions, creating joint website of Iran-Indonesia ulemas in the field of wisdom and justice, organizing joint international seminars on promulgating approximation approach, supporting liberalistic thoughts, measuring accuracy of news about Islamist activities and… are included among operational strategies of diplomacy with Indonesia. Logic of presentation of this research has been gained from analysis of contents taken from ideas of each Islamic group.
    Keywords: Public Diplomacy, Iran, Indonesia, Muslims of Indonesia, Intercultural Communication