فهرست مطالب

کاوشهای جغرافیایی مناطق بیابانی - سال سوم شماره 2 (پاییز و زمستان 1394)
  • سال سوم شماره 2 (پاییز و زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/10/20
  • تعداد عناوین: 10
|
  • حسین عساکره *، رضا خوشرفتار، سیده کبری موسوی صفحات 1-23
    در بسیاری از نقاط سطح زمین، باد به عنوان عامل اصلی و نیرویی قدرتمند در جابجایی مواد سطحی و فرسایش عمل می کرده است. یکی از مناطق توام با توان فرسایش بادی بالا در ایران، استان خوزستان است. در پژوهش حاضر تلاش شد تا توان باد در ایجاد فرسایش و حمل ذرات در نواحی مختلف استان خوزستان مورد بررسی قرار گیرد. برای رسیدن به این هدف از داده های 58 ایستگاه همدید و تبخیرسنجی استان خوزستان از سال 1987 تا 2010 میلادی استفاده شد. از آن جا که میزان رطوبت در رخداد فرسایش بادی بسیار موثر است، ویژگی های عمومی باد توام با خشکی استان مورد توجه قرار گرفت. بدین ترتیب آستانه فرسایش بادی انواع ذرات خاک، شامل لای، رس، ماسه ریز و ماسه درشت، به طور جداگانه محاسبه و احتمال رخداد فرسایش در شرایط خشک و مرطوب مورد بررسی قرار گرفت. بررسی های انجام شده نشان داد که بیشترین سرعت باد و کمترین میزان ضریب تغییرپذیری باد و همچنین کمترین میزان بارش و ضریب تغییرات آن در قسمت های جنوب، جنوب غرب و غرب استان رخ می دهد. از این رو در این قسمت ها توان فرسایش و احتمال رخداد آن برای هر چهار ذره به ترتیب در قسمت های جنوب، جنوب غرب و غرب استان بیشتر از نواحی دیگر است.
    کلیدواژگان: فرسایش بادی، توان باد، خوزستان، احتمال شرطی
  • محمدعلی حکیم زاده اردکانی*، سید رضامهدوی اردکانی، عاطفه جبالی، مطهره اسفندیاری صفحات 25-46
    شور شدن خاک از جمله معضلات اراضی واقع در مناطق خشک و نیمه خشک است که مهار آن نیازمند اتخاذ تدابیر مدیریتی صحیح است. بهره گیری از اطلاعات به هنگام خاک و فن آوری های دورسنجی راهکار ی مناسب در ارزیابی شوری خاک مناطق مختلف است. در این پژوهش با هدف ارزیابی میزان شوری خاک منطقه چاه افضل یزد، تلاش گردید تا با تلفیق روش های دورسنجی و آماری، نقشه ای کلی از طبقات مختلف شوری منطقه ارائه شود. بدین منظور، در ابتدا 50 نمونه خاک از منطقه مورد مطالعه به روش تصادفی برداشت و میزان هدایت الکتریکی آن اندازه گیری شد. سپس، تصویر ماهواره ای لندست 7 همزمان با تاریخ برداشت صحرایی در مرداد 1386 تهیه و با انجام مراحل پیش پردازش، مورد عملیات بارزسازی با استفاده از شاخص های شوری قرار گرفت. از 14 متغیر شامل 6 شاخص مختلف شوری خاک و 8 باند تصویر ماهواره ای جهت تهیه بهترین معادله بیان کننده شوری خاک بهره گیری شد. به منظور کاهش تعداد متغیرها در ارائه بهترین معادله برآورد شوری، از روش تحلیل عاملی و روش رگرسیون پس رو بهره گیری و سه معادله ی نشان دهنده شوری خاک منطقه معرفی گردید. نتایج نقشه های شوری خاک و صحت یابی نقشه های تولیدی شاخص شوری NDSI با بیشترین ضریب همبستگی تعدیل شده به میزان 6/0 را، بهترین مدل ارائه کننده شوری خاک نشان داد. منطقه مطالعاتی به 5 کلاس شوری خاک طبقه بندی شد که نقشه ها نشان داد حدود 90 درصد از منطقه دارای شوری بیش از 50 دسی زیمنس بر متر است. برطبق نتایج، تهیه نقشه شوری خاک با تلفیق تکنیک های دورسنجی و روش های آماری، ضمن افزایش دقت و سرعت انجام مطالعات، صرفه جویی در زمان و هزینه را نیز به همراه خواهد داشت.
    کلیدواژگان: چاه افضل، سنجش از دور، شاخص شوری، شوری خاک
  • رستم صابری فر *، آمنه خزاعی صفحات 47-72
    این بررسی با هدف ارزیابی نتایج حاصل از طرح های شهرک سازی در مناطق خشک و نیمه خشک در شهر فردوس به انجام رسیده است. فرض اصلی این بررسی آن است که محلات مسکونی جدید، رضایتمندی بیشتری را برای ساکنین به همراه آورده و شرایط بهتری نسبت به محلات قدیمی دارند. این بررسی به شیوه توصیفی و تحلیلی به انجام رسید. داده های مورد نیاز با استفاده از مدارک کتابخانه ای و میدانی با بهره گیری از پرسشنامه گردآوری شد. ابزار گردآوری اطلاعات قبل از کاربرد، بر اساس نظر متخصصان و آزمون های مربوطه از جنبه روایی و پایایی مورد تایید قرار گرفتند. داده های گردآوری شده با این ابزار، با استفاده از نرم افزار SPSSتجزیه و تحلیل شد. یافته های تحقیق نشان داد که محلات مسکونی جدید، نتوانسته اند رضایتمندی بیشتری از زندگی در محلات قدیمی را فراهم آورند. با این وجود، به طور کلی سطح رضایتمندی از محلات مسکونی در حد زیادی قرار نداشته است، به طوری که تنها 48 درصد پاسخگویان از زندگی در محله خود رضایت داشته و این شرایط برای کیفیت ساختمان مورد استفاده 49 درصد بوده است. به نظر می رسد در میان عوامل موثر، بی توجهی به شرایط اقلیمی و محیطی در این ناکامی نقش مهمتری بر عهده داشته است. به همین دلیل توصیه می شود که در اجرای طرح های بعدی این عوامل با تاکید بیشتری مورد توجه قرار گیرد.
    کلیدواژگان: کیفیت مسکن، سنجش رضایتمندی، نظر ساکنین، محله، شهر فردوس
  • کمال امیدوار *، مریم علی زاده بنوتی، راضیه مهرآفرین صفحات 73-96
    توفان های گرد و غبار، یکی از پدیده های چیره در مناطق خشک و نیمه خشک جهان به شمار می رود و با توجه به اثرات شگرف در مسائل اقتصادی- اجتماعی، سلامتی انسان و محیط زیست، به یک نگرانی جهانی تبدیل شده است. این توفان ها در بیشتر موارد از بادهای آشفته (جبهه ها و همرفت ها) و نیرومند و سایش سطوح بیابانی حاصل می شوند و مقادیر زیادی گرد و غبار را از سطوح نرم و ریز بیابان بلند می کنند و توانایی دید را به کمتر از 1000 متر می رسانند. به علت گستردگی و فراوانی رخداد گرد و غبار در استان خوزستان و مناطق غربی ایران در پژوهش حاضر به تحلیل سینوپتیک شرایط و الگوهای رطوبتی و فشاری، روزهای گرد و غبار (با دید افقی کمتر از 1 کیلومتر) در سطح استان خوزستان در دوره آماری 11 ساله (2000-2010) و دوره مطالعاتی فصلی (گرم و سرد) پرداخته شده است. جهت تحلیل و مطالعه داده ها در بازه زمانیˏ ساعتی (میزان دید افقی، رطوبت نسبی، بارندگی، سرعت و جهت وزش باد) از اداره کل هواشناسی استان خوزستان اخذ شده است. همچنین جهت منشایابی و جهت حرکت پدیده، تصاویر ماهواره ای در روز اوج رخداد مورد تحلیل قرارگرفته است. برای شناسایی دقیق الگوهای پایدار و ناپایدار جو، مقادیر شاخص های ناپایداری بر اساس نمودارهای اسکیوتی تعیین و تحلیل قرار گرفته است. واکاوی نقشه ها حاکی از حاکمیت الگوهای پرارتفاع سطوح میانی جو، پشته مدیترانه ای و گسترش مداری آن در جهت شرق و افزایش شیب فشاری پرفشار عربی همراه با کاهش رطوبت و افزایش گرادیان هسته های پرسرعت است که در تشدید کاهش دید افقی در دوره اول تاثیرگذار بوده است. در دوره دوم (الگوهای فشاری پدیده گرد و غبار، پشته شرق آفریقا همراه با گردش واچرخندی، جوی پایدار را حاکم ساخته است. در بازه سوم مورد مطالعه، با کاهش فشار در ساعاتی از شبانه روز، در برخی از ایستگاه ها بارندگی به ثبت رسیده که علت آن تمرکز هسته ی بیشینه تاوایی نسبی بر جو جنوب غرب ایران می باشد. تصاویر ماهواره ای نیز جهت حرکت و گسترش ریزگردها از مناطق جنوبی عراق و شمال و مرکز عربستان را نشان داده است.
    کلیدواژگان: گردوغبار، الگوهای فشاری، تحلیل همدید، استان خوزستان
  • علیرضا عرب عامری *، مهران مقصودی، خلیل رضایی صفحات 97-119
    فرسایش بادی و به تبع آن تخریب اراضی و هجوم ماسه های روان به زیرساخت ها، مناطق مسکونی، راه های ارتباطی و تاسیسات کشاورزی و صنعتی به عنوان یکی از مهم ترین مسائل محیطی در بعضی از بخش های ایران و بخصوص در شمال شرق روستای طرود است، از این رو ارائه راهکارهای مدیریتی برای تثبیت ماسه های روان ضروری می باشد. در این پژوهش به ارائه مدل ترکیبی نوین AHP-TOPSIS برای انتخاب بهترین گونه گیاهی پیکان ماسه ای در ریگ نجار آباد پرداخته شده است. حقیق حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی مبتنی بر روش های میدانی و کتابخانه ای است. بدین صورت که پس از مشخص کردن منطقه مورد مطالعه با استفاده از تصاویر ماهواره ای و عکس های هوایی، به بازدید از منطقه پرداخته شد و با استفاده از ترانسکت، پیکان های ماسه ای مشخص و پارامترهای مورد نیاز در آنها اندازه گیری شد، درگام بعد اقدام به انتخاب بهترین گونه با روش ترکیبی گردید که شامل طراحی ساختارسلسله مراتبی از موضوع، تهیه پرسشنامه و قرار دادن آنها در اختیار خبرگان برای بدست آوردن ارزش معیارها و نهایتا رتبه بندی گونه ها با استفاده از روش TOPSIS است. نتایج بیانگر این است که روش ترکیبی کارایی بالاتری از روش TOPSIS دارد. نتایج نشان می دهد که پیکان ماسه ای گونه قیچ با کسب بالاترین امتیاز (1) بیشترین کارایی و بهره وری را در تثبیت ماسه های روان دارد و گونه های اشنان، گل گزی و خارشتر به ترتیب با (187/0، 080/0، 028/0) در رتبه های بعدی قرار دارند. نتایج حاصل از این پژوهش در رویکرد مدیریت مناطق بیابانی و همچنین در پروژه های تثبیت ماسه های روان مفید خواهد بود.
    کلیدواژگان: تثبیت ماسه های روان، AHP، TOPSIS، ریگ نجارآباد
  • مصطفی کریمی *، مهناز جعفری صفحات 121-143
    آب، با توجه به شرایط اقلیمی خشک و نیمه‏خشک، در اکثر مناطق سرزمین ما، حیاتی‏ترین ماده است. رطوبت عاملی مهم در ایجاد بارش بوده، بنابراین شناسایی و آگاهی از چگونگی انتقال رطوبت، نوسان و تاثیرگذاری آن بر بارش در یک منطقه، ضروری می‏باشد. به همین منظور در این پژوهش، داده‏های دوباره واکاوی شده‏ی ERA interim بارش، ارتفاع ژئوپتانسیل، نم‏ویژه و مولفه‏های (مداری و نصف النهاری) باد در دوره آماری 1981-2011 با قدرت تفکیک مکانی 1 در 1 درجه قوسی از مرکز پیش‏بینی‏های میان مدت اروپا (ECMWF) اخذ گردید. با بهره‏گیری از شاخص استاندارد شده z (ZSI) سال‏های خشک و مرطوب استخراج، و شار رطوبت ورودی به منطقه در این سال‏ها محاسبه گردید. برای مقایسه، الگوهای گردشی و تغییرات شار رطوبت در سال‏های خشک و مرطوب نمونه بررسی شد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد تفاوت معناداری به لحاظ الگوی جریان حاکم در این سال‏ها وجود دارد، به طوری که با تغییر در جهت جریان‏ها در سطوح زیرین جو (1000 تا 700 هکتوپاسکال) ، مقادیر رطوبت ورودی به منطقه تغییر نموده است. در سال‏های مرطوب در مقایسه با سال‏های خشک، جابجایی مرکز پرارتفاع عربستان به سمت شرق و قرارگیری بیشتر برروی دریا، کشیدگی مداری و افزایش گستره بازوی شرقی آن باعث تقویت جریا‏ن‏های شرقی-شمال‏شرقی بر روی دریای عرب و ایجاد و گسترش جریان‏های جنوب‏غربی بر روی شبه جزیره عربستان و ایجاد ناوه عمیق‏تر با محوری شرق سو مابین آن با پرارتفاع شمال آفریقا شده است. این شرایط با افزایش رطوبت برداشتی از پهنه‏های آبی جنوبی و انتقال به منطقه مورد بررسی در ایجاد بارش و شکل‏گیری سال‏های مرطوب آن تاثیرگذار بوده است.
    کلیدواژگان: خشکسالی، ترسالی، مناطق خشک و نیمه خشک، رطوبت، ایران
  • مهشید محمدابراهیمی*، مصطفی ایستگلدی، مهدی یعقوبی درمیان، سید مصطفی هدایت نژاد صفحات 145-164
    پارک ملت زاهدان یک پارک جنگلی مصنوعی است. این پارک به لحاظ عملکردی، دارای عملکردی در سطح منطقه می باشد و محیطی برای تفریح شهروندان و مسافران در ایام تعطیلات سال و پایان هفته را فراهم می آورد. هدف مقاله حاضر، برآورد ارزش تفریحی پارک ملت زاهدان از دیدگاه بازدیدکنندگان و عوامل موثر بر تمایل به پرداخت افراد با استفاده از روش ارزش گذاری مشروط و پرسشنامه انتخاب دوگانه است. برای این منظور، با استفاده از 300 پرسشنامه تکمیل شده توسط بازدیدکنندگان، میزان تمایل به پرداخت افراد با به کارگیری الگوی لاجیت اندازه گیری شد. نتایج نشان می دهد که 3/60 درصد درصد بازدیدکنندگان، حاضر به پرداخت مبلغی جهت استفاده از پارک هستند. همچنین، متغیرهای درآمد خانوار، اندازه ی خانوار، میزان رضایت از امکانات پارک و قیمت پیشنهادی اثر معنی داری روی احتمال تمایل به پرداخت افراد دارند، ولی متغیرهای سن و جنس و تحصیلات بر روی ارزش تفریحی بی تاثیر بوده است. میزان میانگین تمایل به پرداخت بازدیدکنندگان و گردشگران8570 ریال است. بنابراین، ارزش تفریحی پارک ملت زاهدان سالانه معادل 599900000 تومان می باشد. توسعه شبکه حمل و نقل جهت رفت و آمد سریع و راحت به پارک، تبلیغات و اطلاع رسانی به مردم نسبت به اهمیت و ارزش تفریحی پارک و… از مواردی هستند که در جهت افزایش کارایی و حفظ و نگهداری پارک مزبور موثر خواهد شد.
    کلیدواژگان: تمایل به پرداخت، روش ارزش گذاری مشروط و مدل لاجیت، پارک ملت، شهر زاهدان
  • خداکرم حاتمی بهمن بیگلو، مهدی نارنگی فرد * صفحات 165-188
    رخداد پدیده ی یخبندان می تواند آثار و خسارات قابل توجهی در بخش های، اقتصادی اجتماعی و سیاسی بر جای گذارد، بدین منظور برای جلوگیری از خسارات مالی، شناخت ویژگی های این پدیده امری بدیهی به شمار می رود. بنابراین هدف از این نوشتار، شناسایی الگوهای همدید تراز میانی جو و تراز دریا در رخداد پدیده یخبندان در بازه زمانی 30 ساله است. جهت تعیین الگوهای گردشی روزهای یخبندان، روزهایی که حداقل در 5 ایستگاه دمای زیر صفر درجه گزارش شده بود و گستره مکانی مورد نظر را تبیین می نمود، به عنوان روزهای فراگیر رخداد یخبندان انتخاب گردید. سپس داده های ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکال و فشار تراز دریا در قلمرو 10 تا 100 درجه طول خاوری و 20 تا 80 درجه عرض شمالی در ماتریسی به ابعاد 312 در 925 استخراج گرید. در ادامه، با استفاده از تحلیل مولفه های اصلی و تحلیل خوشه ایبه روش ادغام وارد به واکاوی الگوهای گردشی تراز میانی جو و سطح دریا در روزهای رخداد یخبندان در استان یزد پرداخته شد. یافته های پژوهش نشان داد استقرار پرارتفاع در شمال دریای مازندران و شمال خاوری اروپا (تاوه قطبی) در الگوی اصلی تراز 500 هکتوپاسکال مسبب ریزش هوای سرد با گردش واچرخندی از سمت شرقی منطقه و به وجود آمدن پدیده یخبندان شده است، همچنین نفوذ زبانه ی کم ارتفاع از سمت دریای مازندران با کانون شمال سیبری به درون ایران منجر به ریزش هوای سرد با گردش چرخندی از سمت باختری منطقه می شود.
    کلیدواژگان: واکاوی همدید، تحلیل مولفه های مبنا، تحلیل خوشه ای، یخبندان، استان یزد
  • قاسم کیخسروی * صفحات 189-213
    در این مطالعه به منظور بررسی اثر خشکسالی بر روی پوشش گیاهی از داده های هواشناسی و سنجش از دور استفاده شده است. در ابتدا شاخص بارندگی استاندارد (SPI) برای ایستگاه سمنان طی سال های 2006 تا 2015 محاسبه گردید. در مرحله بعد بر اساس 30 تصویر برگرفته از سکوی Aqua سنجنده مودیس، در ماه های فصل بهار، شاخص نرمال شده اختلاف پوشش گیاهی (NDVI) محاسبه شد. با در نظر گرفتن این شاخص، پوشش گیاهی منطقه به 4 گروه طبقه بندی شد. در نهایت دو شاخص NDVI و SPI مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان می دهد. رابطه بین NDVI و مقدار SPI و بارش اتفاق افتاده بین طبقات پوشش گیاهی تنگ و نیمه متراکم از یک رابطه مستقیم معکوس برخوردار است. بدین صورت که در تمامی ماه های فصل بهار در طبقه پوشش گیاهی تنگ با افزایش مقدار بارش و مقدار SPI از وسعت طبقه پوشش گیاهی تنگ کاسته می شود و در عوض بر وسعت پوشش گیاهی طبقه نیمه متراکم افزوده می شود و بر عکس با کاهش بارش و مقدار SPI از وسعت طبقه پوشش گیاهی نیمه متراکم کاسته شده و در عوض بر وسعت طبقه پوشش گیاهی تنگ افزوده می شود. بنابراین در زمان های وقوع خشکسالی از وسعت طبقه نیمه متراکم کاسته شده و بر وسعت طبقه پوشش گیاهی تنگ افزوده می شود. از این رو با توجه به وسعت زیاد این دو طبقه پوشش گیاهی که 93 درصد وسعت استان را بخود اختصاص داده اند، خشکسالی می تواند در منطقه باعث ایجاد صدمات جبران ناپذیری گردد. بنابراین روند خشکی زائی (بیابان زائی) در منطقه به گونه ای است که از وسعت طبقه پوشش گیاهی نیمه متراکم کاسته شده و بر وسعت طبقه پوشش گیاهی ضعیف افزوده می شود و در نهایت تکرار این عمل به گسترش بیابان ها در منطقه کمک می کند.
    کلیدواژگان: سمنان، شاخص SPI، شاخص NDVI، خشکسالی، سنجنده مودیس
  • مسعود تقوایی، حسین کیومرثی * صفحات 215-241
    گردشگری ساحلی یک نوع گردشگری است که به دلیل رشد سریع آن در دهه های اخیر به عنوان سریع ترین بخش گردشگری شناخته شده است. مناطق ساحلی، به عنوان یکی از جنبه های اکوتوریسم، در سال های اخیر در زمینه جذب گردشگری به دست آورده اند و مناطق ساحلی به عنوان یکی از جنبه های مهم گردشگری طبیعی شناخته شده اند. دریاچه کافتر شهرستان اقلید یکی از جاذبه های زیبای گردشگری ساحلی است که در طول ایام سال و بخصوص در ایام تعطیلات، گردشگران بسیاری را به خود جذب می کند و یکی از مناطق مستعد گسترش گردشگری ساحلی محسوب می گردد، اما متاسفانه این منطقه ساحلی، فاقد هرگونه امکانات و خدمات رفاهی مورد نیاز گردشگران است. لزوما تاسیسات و تجهیزات مورد نیاز گردشگران در قالب شهرک گردشگری باید در مکان بخصوصی مستقر گردد که بیشترین کارایی را داشته باشد. از آنجا که انتخاب بهترین مکان ایجاد شهرک گردشگری نیازمند شناسایی و تجزیه و تحلیل معیارها و شاخص های متعددی است، بنابراین در این پژوهش سعی گردیده است تا با بهره گیری از مدل منطقی بولین در محیط GIS و نیز تکنیک سلسله مراتبی (AHP) بهترین مکان برای ایجاد شهرک گردشگری انتخاب گردد. از این رو نتایج حاصل از تلفیق لایه های اطلاعاتی حاوی کاربری اراضی و عارضه های موجود در ساحل دریاچه به صورت سه محدوده مستعد ایجاد شهرک گردشگری از نظر معیارهایی مانند تسلط، ساحل قابل دسترسی، هموار بودن زمین، هزینه ساخت و ساز، قابلیت آفتاب گیری، مقبولیت و نیز بکر بودن زمین مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت بهترین مکان ایجاد شهرک گردشگری در ضلع شمالی ساحل دریاچه انتخاب شد.
    کلیدواژگان: گردشگری ساحلی، مکان یابی، مدل تحلیل سلسله مراتبی، دریاچه کافتر
|
  • hosein asakereh * Pages 1-23
    In many parts of the world, wind has a main and powerful role in displacing soil particles and eroding the earth surface. Khuzestan province is among the regions in Iran where the wind is a powerful factor of soil erosion and transportation. In the current study, in order to evaluate the erodibility and transportation of soil by wind in Khoozestan province under dry conditions, the data were obtained from 58 stations during the period 1987-2010. Due to the effects of humidity and precipitation on soil erosion, wind thresholds were used for erosion of different particles, e.g. silt, clay, and sand, during non-rainy days. The findings, illustrated in maps, indicate that most of the wind erodibility has happened in the southern, southwestern, and western parts of the province where the wind speed is high, its variability is low, and precipitation is low.
    Keywords: Wind erosion, Wind power, Khuzestan, Conditional probability
  • Mohamadali Hakimzadeh ardakani * Pages 25-46
    Soil salinization is one of the problems in arid and semi-arid areas, and its control requires the adoption of proper management. Using up-to-date soil data and remote sensing technologies is a good way to evaluate soil salinity in different regions. In this research, with the aim of evaluating soil salinity in Chah-Afzal area of Yazd, a comprehensive map of different salinity levels was proposed by combining remote sensing and statistical methods. For this purpose, at first, 50 soil samples from the study area were taken randomly, and their electrical conductivity was measured. Then, Landsat 7 satellite images were prepared at the same time as the field harvest date in August 2007. The pre-processing steps were performed for visualization using salinity indicators. From the 14 variables, six different soil salinity indices and eight satellite image bands were used to obtain the best equation for soil salinity. In order to reduce the number of variables in providing the best salinity estimation equation, factor analysis and backward regression analysis were done, and three equations were introduced to indicate soil salinity. On the basis of the results obtained from the soil salinity maps and the verification of the maps, NDSI salinity indices with the highest correlation coefficient of 0.6 could serve as the best soil salinity model. The study area was classified into five soil salinity classes, which showed that about 90% of the area had a salinity of more than 50 dSm-1. According to the results, preparation of soil salinity maps by combining remote sensing techniques and statistical methods save time and costs and increases the accuracy and speed of studies.
    Keywords: Chah-Afzal, Remote sensing, Salinity index, Soil salinity
  • Rostam Saberi far * Pages 47-72
    This study aims to assess the results of settlement projects in arid and semi-arid areas of Ferdows city. The main hypothesis of the study was that new residential districts would bring more satisfaction to residents and have better conditions as compared to old neighborhoods. The study was conducted with a descriptive-analytical methods. The required data were collected using library research, field surveys, and a questionnaire. The data collection tool was confirmed before use, based on experts’ opinions and tests of validity and reliability. The data were then analyzed using the SPSS software. The findings show that new residential areas have not been able to provide higher life satisfaction than in older neighborhoods. Indeed, the overall satisfaction with residential neighborhoods was not at a high level; only 48 percent of the respondents were satisfied with life in their neighborhood. In the case of the quality of buildings, there was a satisfaction of 49 percent. It seems that, among the affecting factors, disregarding the climatic and environmental conditions plays an important role in creating dissatisfaction. For this reason, it is recommended that, in future projects, these factors be taken into account more emphatically.
    Keywords: Housing quality, Satisfaction evaluation, Residents’ opinion, Neighborhood, Ferdows city
  • Kamal Omidvar * Pages 73-96
    Dust storms are one of the common phenomena in arid and semi-arid areas of the world. With regard to the heavy impacts of these storms on socio-economic issues, human health and environment preservation have turned into universal concerns. Dust storms mainly stem from powerful turbulent winds and air fronts or desert surface erosion. Through a storm, huge amounts of dust rise from the soft and fine surface of deserts, and visibility falls below 1000 meters. Due to the prevalence and the high frequency of dust storms in Khuzestan province and other eastern areas of Iran, the present study aims at the synoptic analysis of the pressure and humidity patterns in those places during dusty days with a visibility of less than a kilometer in an 11-year statistical period from 2000 to 2010 as well as an experimental seasonal (hot and cold) period. The corresponding data were provided from the meteorological office of Khuzestan. They included information about horizontal visibility, relative humidity, precipitation, and wind speed and direction. Also, satellite images were used to determine the source and the direction of dust on the day when the phenomenon culminated. To identify the sustainable and non-sustainable atmospheric patterns, unsustainability indices were analyzed according to skew T graphs. Analysis of the maps indicated high-altitude patterns of the mid layers of the atmosphere, a Mediterranean ridge stretching to the east, an increase in the western high-pressure gradient along with a reduction in humidity, and an increase in the high-speed nuclei. This played a role to intensify the reduction of horizontal visibility in the first period. In the second period, dust pressure patterns, eastern African ridge, and anti-cyclonic circulatio led to a stable atmosphere. In the third step of the study, the pressure declined at certain times during the day, and some stations recorded precipitation. It was attributed to a relative in the southwest of Iran. Satellite images showed the direction of the dust moving from the southern Iraq and northern and central Arabia.
    Keywords: Dust, Pressure patterns, Synoptic analysis, Khuzestan province
  • Alireza ArabAmeri * Pages 97-119
    Wind erosion and influx of quicksand into infrastructures, settlements, communication ways and industrial and agricultural installations is considered as one of the most important environmental issues in some parts of Iran, especially in the northeastern part of Toroud. Therefore, proposing a management approach for quicksand stabilization is necessary. In this research, a composite method of AHP-TOPSIS is proposed to select the best sand arrow species for quicksand stabilization. The research is of a descriptive-analytical type. The studied area was investigated by the satellite images of Google Earth, and its limitations were determined. Then, descriptive and analytical methods were used to study sand arrows. In addition, the morphometrical characteristics of the selected sand arrows were measured during the fieldwork. In the next step, the best species was detected using the AHP-TOPSIS method, a hierarchical structure was designed, a questionnaire was prepared, and finally the species were ranked. The results indicated that a composite method is more effective that the TOPSIS method. The results also showed that Zygophyllum eurypterum with the weight of 1 has the best effect on the stabilization of quicksand. Seidlitzia florida, Reaumuria turkestanica and Alhagi ManniferaNebkas with weights of 0/187, 0/080, and 0/028 were less important. The findings of this research will be fruitful in the systemic management of deserts as well as quicksand stabilization projects.
    Keywords: Quicksand stabilization, AHP, TOPSIS, Njar Abad Erg
  • Mostafa Karimi * Pages 121-143
    Water, according to the climatic conditions in arid and semi-arid, in most areas of our country, the most vital matter. Humidity is an important factor in a rain Therefore, identification and knowledge of how to transfer moisture, vibration and affecting rainfall is in a critical area. Therefore, in this study re-analyzed data of precipitation ERA interim, geopotantial, not special and components (u,v) the wind in the period 1981-2011 with a spatial resolution of 1 arc in the first grade level climate prediction center of the mid-term Europe (ECMWF) were obtained. Using the Standardized Precipitation Index (ZSI) periods of drought and wet extraction, and moisture flux entering the area during this period were calculated. For comparison, circulation patterns and changes in the flux of moisture in dry and wet samples were taken. This variability makes changes in a rain storm and the subsequent occurrence of drought and wet years in the region. The amount of moisture flux and the total thickness of all layers of the atmosphere in the wet than dry years, respectively.
    Keywords: Drought, Wet, Dry Areas, Moisture, Iran
  • Mahshid MohamadEbrahimi * Pages 145-164
    In many parts of the world, wind has a main and powerful role in displacing soil particles and eroding the earth surface. Khuzestan province is among the regions in Iran where the wind is a powerful factor of soil erosion and transportation. In the current study, in order to evaluate the erodibility and transportation of soil by wind in Khoozestan province under dry conditions, the data were obtained from 58 stations during the period 1987-2010. Due to the effects of humidity and precipitation on soil erosion, wind thresholds were used for erosion of different particles, e.g. silt, clay, and sand, during non-rainy days. The findings, illustrated in maps, indicate that most of the wind erodibility has happened in the southern, southwestern, and western parts of the province where the wind speed is high, its variability is low, and precipitation is low.
    Keywords: Wind erosion, Wind power, Khuzestan, Conditional probability
  • Mehdi Narangifard * Pages 165-188
    Occurrence of frosts can cause a lot of damages to economic, cultural, and political sectors. In order to avoid financial losses, it is necessary to identify the characteristics of this phenomenon. This research aims at the synoptic patterns at the level of 500 hPa and the sea level in a freezing period of 30 years. To determine the synoptic patterns of the frosts days, the days with a temperature of 0 degrees centigrade or below zero reported from at least five stations were selected. Then, the geopotential data of the 500hpa level and the data of the sea level pressure were extracted at 10°-100°E and 20°-80°N in a matrix of 312 by 925 based on the widespread frost days from NCEP/NCAR daily data. In the following, the frost phenomenon was analyzed by the synoptic method. In this regard, Principle Components Analysis (PCA) and Clustering analysis (CA) with Euclidian distance and Ward linkage were used too. The results showed that a high-level system building up in the north of the Caspian sea and the east north of Europe (polar vortex) in the original pattern of 500hpa causes cold air with anticyclonic circulation from the east and brings about frosts. Also, the influence of a low-height front from the Caspian Sea with a northern Siberian focus leads to cold air with cyclonic circulation from the west of the region.
    Keywords: Analysis synoptic, Principle components analysis, Cluster analysis, Frosts, Yazd province
  • Ghasem Kaikhosravi * Pages 189-213
    In this study, meteorological data and remote sensing were used to investigate the effect of drought on vegetation in Semnan province. At first, the Standard Precipitation Index (SPI) for the years 2006-2015 was calculated at Semnan station. In the next step, based on 30 Aqua MODIS images from the platform in April, May and June, the normalized difference vegetation index (NDVI) was calculated. Considering this index, the vegetation was classified into four groups including lack of vegetation, thin vegetation, semi-dense vegetation, and dense vegetation. Then, the area of each class was calculated. Finally, the NDVI and SPI indices were compared. The results of the study showed a reverse relationship between NDVI and SPI on one hand and the rainfall in the thin and semi-dense vegetation on the other hand. During all the three spring months, with an increase in the amount of rainfall and the SPI value, the vegetation on the thin floor grew to be semi-dense. Conversely, as SPI and precipitation reduced, the area of semi-dense vegetation reduced and turned into thin vegetation. This is what usually occurs in the case of droughts. With regard to the considerable size of these two vegetation areas, which account for 93 percent of the whole province area, droughts can cause irreparable damages. As it was found, the desertification process invariably turns semi-dense vegetation into poor vegetation. If this process is not stopped, desertification will go on in the region.
    Keywords: Semnan, SPI index, NDVI index, Drought, MODIS
  • Hossein Kiumarsi * Pages 215-241
    Coastal tourism has been rapidly growing in recent decades and is, thus, known as the fastest part of the tourism industry. Beach areas, as one of the aspects of ecotourism, have gained great achievements in attracting tourists and are now popular natural tourist resorts. Kaftar lake in Eghlid is one of the beautiful beach tourist attractions that attracts many tourists annually, especially on holidays. It is considered as a potential region for developing beach tourism, but, unfortunately, there are no facilities and services required by tourists. Buildings and other requirements should be placed at a special spot in a tourist complex with maximum efficiency. Since a lot of standards and indexes need to be analyzed to set up a tourist complex, this research aims at choosing the best location for this purpose by using Boolean logic and AHP technique. After using Boolean logic in a GIS environment, three places of Kaftar lake were examined as potential regions where to establish a tourist complex with such standards as domination of the ground, availability of the beach, flatness of the ground, reasonable construction costs, enough sunshine for sunbathing, and acceptability and originality of the ground. Finally, the best place was decided to be on the northern side of the lake.
    Keywords: Coastal tourism, Site selection, Analytical hierarchy process, Kaftar lake