فهرست مطالب

  • سال هفتم شماره 1 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/10/13
  • تعداد عناوین: 8
|
  • محمدرضا حاجی اسماعیلی، فایضه علی عسگری * صفحات 11-28
    در اسلوب زبانی قرآن هر یک از واژگان در جای خود مفهومی خاص را افاده می کنند. واژه «إذن» را می توان از این نوع دانست که در بحث معجزات پیامبران و به ویژه درباره حضرت عیسی علیه السلام کاربرد آن بارزتر است. پژوهش حاضر واژه «إذن» را در لغت و سپس گستره استعمال آن را در ساختار زبانی قرآن واکاویده و دریافته این واژه را نباید براساس محاورات عرف عام معنا کرد بلکه باید معنای آن را در نظام معنایی قرآن جستجو نمود. سپس با تامل بر این نکته که «إذن» از صفات فعلی خداوندی است و پیامبران دارای ولایت تکوینی هستند لذا معجزات براساس قانون علیت تحقق می یابند، تبیین کرده که معجزه، گرچه امری خارق العاده و پرتویی از نمود هستی بخش الهی است که در ظرف دنیا جلوه گر می شود اما نیازمند به موثری است که آن با تهذیب نفس به علم شهودی دست یافته و اعمال خارق العاده به دست او ظهور می یابد؛ لذا اسناد اعجاز به او اسناد حقیقی است و او نه تنها در انجام فعل معجزه ابزار و واسطه نیست که خود تاثیر گذار و نقش آفرین است ولی نه به گونه ای مستقل بلکه براساس نظام علیت فاعلیت قریب او در طول فاعلیت حقیقی خداوند تبیین می شود.
    کلیدواژگان: إذن، معجزه، انبیاء، ولایت، عیسی، قرآن
  • ابراهیم فلاح *، سجاد شفیع پور صفحات 29-42
    اگر تحلیل گفتمان به مثابه یک روش کیفی در تحقیق در نظر گرفته شود آنگاه با بررسی دیدگاه یا نگرش غالب بر متون در گردش در جامعه و اینکه چه دیدگاهی با کدام زیربنای فکری، یک متن مشخص را تولید کرده می‏توان از این طریق حوزه‏های معنایی در گردش در جامعه که به دنبال تغییر یا سلطه شکل‏گیری ذهنیت اجتماعی است را آشکار نمود. در این زمینه مدل تحلیل سه سطحی فرکلاف براساس توصیف، تفسیر و تبیین می‏تواند موثر باشد. از سویی قرآن کریم نیز با به کارگیری نشانه‏های مفهومی در قالب کل معناداری همچون سوره شمس سعی در تغییر یا اصلاح کنش‏های اجتماعی داشته‏ است. بر همین اساس می‏توان با الهام گیری از روش فرکلاف در سوره‏های قرآن، با تحلیل ساختار متنی همچون واژگان و جملات در سطح توصیف و تطبیق آن با بافت موقعیت در سطح تفسیر گفتمان حاکم، نقش و رابطه آن با گفتمآنهای موجود در سطح جامعه را تبیین نمود. این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی سعی بر آن دارد تا با الهام‏گیری از روش انتقادی فرکلاف زمینه تحلیل سوره شمس را به مثابه یک گفتمان فراهم نموده و کارکرد اجتماعی آن را تبیین نماید. نتایج حاصله نشان خواهد داد که گفتمآنهای سوره شمس در محوری مقاومتی با گفتمآنهای موجود سطح جامعه سعی در تبیین نظام ارزشی اسلام دارد.
    کلیدواژگان: قرآن، سوره شمس، گفتمان، فرکلاف، تحلیل انتقادی
  • محمد سلطانی رنانی * صفحات 43-58
    خداوند در قرآن کریم سخنان یا کرداری را از دیگران نقل می کند. برخی از این حکایت ها با تایید یا رد همراه است، ولی برخی دیگر ازاین دست آیات تایید یا رد صریحی در برندارد. مفسران با این گونه آیات برخوردی دوگانه داشته اند؛ برخی مفسران، به ویژه جبرگرایان، ازآن جهت که این قول و فعل از خداوند حکایت نشده است و به معصوم نسبت ندارد، آن را نامعتبر و غیرقابل استدلال می شمرند و برخی دیگر این دست آیات را مجرای قاعده «تقریر» دانسته اند و بر این اساس آیات حکایت را معتبر و قابل استدلال دانسته اند. قاعده تقریر از این قرار است: هر سخن یا کرداری را که سخنگوی حکیم حکایت کند و آن را رد و انکار ننماید، مورد تایید و پذیرش وی است. ادله قرآنی، سنت معصومان، اتفاق مفسران و دیگر عالمان دینی و دلیل عقلی، همه بر اعتبار قاعده تقریر در آیات حکایت دلالت دارد. بی گمان جریان قاعده تقریر و استناد به آیات حکایت بر نیافتن رد از سوی گوینده (رد صریح یا ضمنی، متصل یا منفصل) و وجود شرایط منطقی استدلال مبتنی است.
    کلیدواژگان: تفسیر قرآن، قول و فعل محکی، آیات حکایت، اعتبارسنجی محکی، قاعده تقریر
  • جلیل پروین، محمدعلی مهدوی راد، فریبا شجاعی * صفحات 59-74
    یکی از قصه های مشترک در تورات و قرآن کریم، قصه طوفان نوح علیه السلام است. بااین حال، در آن دو، گستره این عذاب از حیث جهانی یا منطقه ای بودن طوفان، دامنه هلاک شوندگان و نجات یافتگان به شکل متفاوتی انعکاس یافته است. همچنین، مبانی الهیاتی، اخلاقی و عقلی این داستان در تورات متفاوت از قرآن است. تورات گستره عذاب را به صراحت شامل کل کره زمین و شامل همه موجودات روی زمین معرفی می کند درحالی که مفسران قرآن در این مورد اختلاف دیدگاه دارند. برخی مفسران از عالم گیر بودن طوفان و برخی دیگر از محلی بودن آن دفاع کرده اند. در پژوهش حاضر که به روش توصیفی تحلیلی تدوین شده است، پس از نقل و نقد دیدگاه تورات و نیز تحلیل اهم آراء مفسران و بیان دلایل قرآنی، روایی و عقلی هر دیدگاه، به نقد نگره جهانی بودن طوفان پرداخته شده است و نهایتا از محلی بودن طوفان، دفاع شده است.
    کلیدواژگان: قرآن، تورات، گستره عذاب، قوم نوح، طوفان نوح
  • فرهاد احمدی آشتیانی *، نهله غروی نائینی، محمدمهدی ذوالفقارزاده صفحات 75-90
    در دست داشتن تصویری روشن و صحیح از آینده بسیار حائز اهمیت است. با آنکه آیات پرشماری از قرآن کریم نیز به توصیف مقاطع زمانی آینده و رویدادهای عظیم پیش رو پرداخته اند، هنوز ترسیمی دقیق، روشن و یکتا بر پایه قرآن و روایات صحیح از حوادث آینده و آن چه بشریت به استقبال آن می رود، در دست نیست. در این میان پرداختن به موضوع «نفخ صور» نقش محوری در ترسیم مقاطع زمانی در پیش رو، از جمله ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه و قیامت دارد. چرا که براساس آیات قرآن کریم، به دنبال هر نفخ صور تحولاتی عظیم در پهنه ای گسترده که تمام آسمان ها و زمین را در برمی گیرد، رخ می دهد. تا جایی که شرایط قبل و بعد هر نفخ صور به عنوان یک نقطه عطف در سیر مقاطع زمانی پیش روی بشریت، بسیار با هم متفاوت است. بررسی آیات مربوط به نفخ صور در قرآن کریم نشان می دهد که در قرآن از سه نفخ صور متفاوت با پیامدهای گوناگون در مقاطع زمانی آینده صحبت شده است. با تمرکز بر جایگاه زمانی سه نفخ صور یادشده که همگی در آینده به وقوع خواهند پیوست و تاکید بر ترتیب به وقوع پیوستن این نفخه ها بر روی خط سیر زمان، این سه نفخ صور به ترتیب زمانی عبارت اند از: نفخ صور فزع (بعد از ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه) ، نفخ صور اماته (قبل از قیامت) و نفخ صور احیاء (در آستانه برپایی قیامت).
    کلیدواژگان: نفخ صور، نفخه فزع، نفخه اماته، نفخه احیاء، آینده پژوهی قرآنی
  • احمد پاکتچی، محمدحسین شیرزاد *، محمدحسن شیرزاد صفحات 91-106
    «ن‏ذر» ازجمله ماده‏هایی در قرآن کریم است که نقشی موثر در ساخت برخی مفاهیم کلیدی ایفا کرده است. از یک ‏سو باید از «نذر» یاد کرد که ازجمله انگاره‏های دینی محسوب می‏شود که ناظر به منسکی خاص در رابطه انسان با خداوند متعال است. از دیگر سو، با طیفی از واژگان چون «إنذار» ، «منذر» و «نذیر» مواجهیم که با معنای «ترس» و «هراس» در ارتباطند. قاطبه لغویان و مفسران قرآن کریم، در بحث از ماده «ن‏ذر» به ذکر این معانی به ظاهر نامرتبط بسنده کرده، نسبت به وقوع اشتراک لفظی (همنامی) یا معنوی (چندمعنایی) سکوت اختیار کرده‏اند. پژوهش حاضر بر پایه این دیدگاه که مطالعه پیشینه تاریخی واژگان مشترک از طریق ریشه‏شناسی، ابزار کارآمدی برای تمییز اشتراک لفظی از معنوی است، به ریشه‏یابی «ن‏ذر» پرداخته، می‏کوشد همگرایی ریشه‏ای میان «نذر» و «إنذار» را به اثبات رساند. این مطالعه نشان می‏دهد، «نذر» در بافت نزول قرآن کریم بر منسکی خاص اطلاق می‏گردد که طی آن، نذرکننده به منظور ایمنی ازآنچه می‏هراسد، با خداوند متعال پیمان می‏بندد که در صورت برخورداری از حمایت‏های الهی، عملی را انجام دهد یا ترک نماید.
    کلیدواژگان: اشتراک معنوی، اشتراک لفظی، ریشه‏شناسی، معناشناسی تاریخی، ترس، امنیت
  • محمد حسین اخوان طبسی *، روح الله داوری صفحات 107-128
    «قسط» یکی از مفاهیم کلیدی در قرآن کریم و ناظر به انگاره عدالت است. این انگاره در حوزه های مختلف علوم انسانی نظیر علوم سیاسی، اقتصاد، حقوق و مطالعات اجتماعی مورد توجه است. گرچه عالمان مسلمان - و از جمله لغت شناسان- درباره مفهوم قسط مطالعه کرده و درنهایت مولفه های معنایی «عدالت» و «سهم و نصیب» را برای آن برشمرده اند، اما ازآنجاکه مفهوم عدالت، خود تیرگی معنایی دارد و مولفه هایش روشن نیستند، همچنان جای یک مطالعه معناشناختی درباره این مفهوم کلیدی قرآنی حس می شود. نگارنده در این مقاله قصد دارد با بهره گیری از نظریات مختلف در حوزه معناشناسی، نظیر روابط هم نشینی، حوزه های معنایی و مولفه های معنایی و نیز استفاده از روش‎های متنوع زبان شناسی تاریخی مانند ریشه شناسی، گونه شناسی و مطالعات زبان های سامی، تحلیلی معناشناختی از واژه قرآنی «قسط» ارائه دهد. در قدم اول مولفه های معنایی واژه قسط براساس ریشه شناسی این واژه کشف می شوند. در قدم بعد نیز با استخراج حوزه های معنایی کاربرد قسط در قرآن کریم، حضور این مولفه های معنایی در بافت کاربرد آیات سنجیده خواهد شد. نتیجه آنکه قسط دارای مولفه های معنایی «قانون» ، «حق و نصیب» و «حق و راستی» است و در قرآن کریم، در حوزه های احکام حقوقی، احکام قضایی، احکام معاملات اقتصادی و عدالت در کنش های اجتماعی به کار رفته است.
    کلیدواژگان: قسط، عدالت، ریشه شناسی، معناشناسی، مولفه های معنایی
  • محمدرضا شاهرودی* ، حمید حسن زاده صفحات 129-146
    تفسیر قرآن کریم پس از آنکه دوره های نخستین خود را پشت سر گذاشت و حدیث (به عنوان تنها منبع شناخت) در تفسیر قرآن نقش ایفا نکرد، صبغه اجتهادی به خود گرفت و نیازمند منابع بیشتر برای فهمی دقیق تر شد. به ویژه اینکه آن منبع، جنبه شرعی داشته و دارای سنخیت کاملی با خود قرآن از جهت انتساب به معصوم باشد. در جستجوی این مهم با منبع یا اصلی دیگر برای تفسیر قرآن یعنی ادعیه رسیده از معصومان مواجه می گردیم؛ چه حجیت این ادعیه به مثابه خبر صحیح برای تفسیر قرآن است. ادعیه دارای ظرفیت گسترده ای برای تفسیر است؛ لذا می توان به آن به عنوان یکی از منابع تفسیری نگریست؛ چه، این معارف دینی علاوه بر فلسفه اصلی خود، یعنی عرض نیاز انسان در پیشگاه خالق متعالی و درخواست بخشش، دربردارنده وجوه مشترکی از معارف الهی با قرآن است. البته در ادعیه به طور صریح به تفسیر آیات قرآن پرداخته نشده اما مضامین برخی از این دعاها بدون تردید، تفسیر آیاتی از قرآن محسوب می شود. تفسیر قرآن براساس ادعیه شامل گونه های مختلفی از این قرار است: تبیین اجمال مفردات، رفع ابهام آیات، تفصیل امور کلی، بیان مصداق مفاهیم، تعلیل مضامین آیات، کشف وجوه اعرابی و پاسخ به پرسش هایی که ممکن است درباره یک آیه مطرح شود. همچنین در این گفتار، به رجحان تفسیر مطرح شده در دعا بر سایر آرای تفسیری توجه داده شده و به ادعیه و تفسیر بیان شده در آن، به عنوان یکی از مرجحات در تعارض آرای تفسیری نگریسته شده است.
    کلیدواژگان: تفسیر، ادعیه، منابع تفسیر، تبیین آیات، تعلیل آیات
|
  • Mohammad reza Haji Esmaeili, Fayezeh Ali Asgari * Pages 11-28
    In the language of the Qur'an, each of the words has its own specific meaning. "Permission" is a word that has a special meaning, too. Particularly, it is more pronounced in Jesus miracles. This paper is analyzed this word syntactically and Quran text. It is found that this word must not be defined commonly but it must be defined based on Quran semantics. Considering that "permission" is of participial traits of God and prophets have inceptive guardianship (welayate takvini), Therefore miracles taken place based on casual argument. It is explained that though miracle is an extraordinary action and is a light of divine that the creator shines on the world, it needs an operative one who can achieves intuition by self-purification. Therefore ascription of miracles to him is a true ascription. He not only is a mediator to miracles but also is himself influential and role-playing. Of course not independently but based on casual argument his agency is explains at the event of God activities.
    Keywords: permission, miracle, prophets, Jesus, Quran
  • Ebrahim Fallah*, Sajjad Shafi' Pour Pages 29-42
    If discourse analysis is considered as a qualitative approach to research, then it is possible to do this by examining the dominant outlook or outlook on circulating texts in the community, and what viewpoint on which intellectual basis a particular text is produced. The circles of semantic circles in society that seek to change or dominate the formation of social mentality have been revealed. In this regard, a three-level analysis of the threefold model based on description, interpretation and explanation can be effective. On the other hand, the Holy Qur'an has tried to modify or modify social actions through the use of conceptual signs in the whole meaningful sense of Sura Shams. Based on this, it is possible to inspiration from the Farhlak method in the Quran's sura by analyzing the textual structure of words and sentences at the level of its description and adapting it to the context of the position at the level of the interpretation of the ruling discourse, its role and its relation to the discourses contained in The level of society is explained. This research, using a descriptive-analytical approach, attempts to inspire the critical method of Farshlough to provide an analysis of Sura Shams as a discourse and explain its social function. The results will show that the discourses of Sura Shams, in a resistance axis with existing discourses on the level of society, try to explain the value system of Islam.
    Keywords: Quran, Surah Shams, Discourse, Frekball, Critical Analysis
  • Mohammad Sultani Renani * Pages 43-58
    Confirmation abuot quotation in the holy Qoran verses. The Holy Quran is quoted those words, or something. Sometimes accepts what has been quoted And then rejects it. The question is, If the Quran is quoted Speech or deed an didnt reject it, Do not deny it meant to accept it? The Confirmation means that Whatever has been quoted in Qoran and Not rejected So it has been accepted. This rule is based on four reasons; Quran verses, Practices religious leaders, Vote religious scholars, and Rational arguments.Confirmation abuot quotation in the holy Qoran verses. The Holy Quran is quoted those words, or something. Sometimes accepts what has been quoted And then rejects it. The question is, If the Quran is quoted Speech or deed an didnt reject it, Do not deny it meant to accept it? The Confirmation means that Whatever has been quoted in Qoran and Not rejected So it has been accepted. This rule is based on four reasons; Quran verses, Practices religious leaders, Vote religious scholars, and Rational arguments.
    Keywords: Interpretation of the Qur'an, Quoted in the Quoran, Validation, Confirmation
  • Jalil Parvin, Mohammad Mahdavi Rad, fariba shojaee * Pages 59-74
    compartion of aspect of Qoran and Bible about amplitude of torment Noah ’s people with cash on the important commentators’s outlooks Noah ’s storm is one of the common stories in Qoran and Bible. However the quantity of Noah’s misery_ from global or local storm aspect_ and the number of victims survivers are reflected in two different ways. Also the basis of theology  ethical rational in Qoran is different with Bible. The numbers of misery in Bible are indicated for all creatures in the world. Although the analysts have different outlooks about it. Some analysts believe in global storm and the others emphasize on local aspect. The reaserch here in delineation and agument way became codification.Today global aspect is considered according to the criticism of Bible vision and the majority of analysist ’s point of view. Finally after defencing of local side Qoran and Bible’s vision are compared with each other.
    Keywords: Qoran, Bible, Noah ’s people, Noah ’s storm
  • Farhad Ahmadi Ashtiani *, Nahleh Gharavi Naeeni, Mohammad Mehdi Dhulfeqar zadeh Pages 75-90
    Having a clear and correct description of the future is very important. In the meantime, addressing the issue of "Nafkh-e Sour" central role in drawing the periods ahead, including the emergence of Imam Mahdi and the Resurrection. As with any major changes to the blowing of the Sour so that before and after the "Nafkh-e Sour" as a milestone in the history of mankind, is very different. The present study sought to evaluate the effects of interpretation and narrative and interpretive approach, show that in the Quran, at least, talk bloating three different forms with different impacts in different sections future. With a focus on Positioning when Tuesday blowing of the Sour above all in the future would take place the emphasis on the occurrence of this breath over the course of time, these blowing of the trumpet in chronological order are: bloating forms “Fazaa (after Imam Zman ), "Nafkh-e Sour" Amath (before judgment) and the "Nafkh-e Sour" resuscitation (on the eve of the establishment of Resurrection).
    Keywords: Nafkh-e Sour, Fazaa, resuscitation, quranic Futurology
  • Ahmad Pakatchi, Muhammad Hussain Shirzad*, mohammad hassan shirzad Pages 91-106
    The root "N D R" has played an effective role in the construction of some key concepts in the Holy Qur'an . For example , "Nadr" , a derivative of the root "N D R" , is considered as a religious concept which refers to a special ritual practice . On the other hand , there is a range of Arabic words such as "Indār" , "Mundir" and "Nadīr" which convey the meaning of fear and horror . The most lexicographers and exegetes of the Holy Qur'an have merely mentioned these seemingly irrelevant meanings of the root "N D R" and have remained silent about the occurrence of polysemy and homonymy . Based on the view that the study of the historical background of vocabularies through etymology is an effective method for distinguishing polysemy from homonymy , this essay etymologizes the root "N D R" and proves the root convergence between "Nadr" and "Indār" . This study illustrates that "Nadr" in the context of the Holy Qur'an refers to a special ritual which is performed in order to protect a person from fears and threats.
    Keywords: Polysemy, Etymology, Historical Linguistics, Fear, Security
  • Mohammad Hosein Akhavan Tabasi*, Rohollah Davari Pages 107-128
    "Qist" is one of the key concepts in the holy Quran and it means the idea of "Justice". This idea is considerable in various fields of Humanities such as Politics, Economics, Laws and Social Sciences. Although Muslim scholars – such as philologists- have studied on the concept Qist and finally marked the semantic components "justice" and "right" for it, but since the concept justice have itself an opacity and its components is not clear, still a semantic study on this Quranic key concept is needed. The auther in this article intends that presents a semantic analysis of the Qurainc word "Qist", by using various theories in Semantics, like Syntagmantic Relations, Semantic Fields and Semantic Components, and also by using various methods in Historical Linguistics, like Etymology, Typology and Semitic Studies. In the first step, the semantic components of Qist discovers by using Etymology. in the next, by discovering the semantic fields of Qist in the holy Quran, Existing of this semantic components in the conext of verses will been measured. As a result, the word Qist have semantic components "law", "right" and "truth", and in the holy Quran used at the fields of laws, judgeship, transactios and justice in social acts.
    Keywords: Qist, justice, Etymology, Semantics, Semantic Components
  • MohammadReaza Shahroodi*, Hamid Hasan zadeh Pages 129-146
    Interpretation of the Qur'an after having passed its first periods and Hadith - as the only source of knowledge - did not play a role in the interpretation of the Quran, needed more resources for a more accurate understanding. In particular, the source has a religious aspect and has a perfect fit with the Qur'an itself for communicating with the infallibles. In search of this matter, we encounter another source or other source for the interpretation of the Qur'an, the prayers of the infallibles. Prayers have a large capacity for interpretation. What is this religious education in addition to its main philosophy, that is, the breadth of the need of man in front of the Creator, contains the common aspects of divine teachings with the Qur'an. The themes of some of these prayers are without doubt the interpretation of verses from the Qur'an. The interpretation of the Qur'an based on prayers involves various forms of this: a brief description of the words, the elimination of the ambiguity of verses, the description of general affairs, the expression of the meaning of concepts, the statement of the cause of the content of the verses, and the answer to the questions that may be posed about a verse . Also, in this speech, the commentary points to prayer on the other interpretative voices are considered, and the prayers and interpretations expressed therein are considered as one of the preferences in the contradiction of the interpretive vote.
    Keywords: Interpretation, Prayers, References, Reasons for References