فهرست مطالب

  • پیاپی 2 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/10/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محی الدین آورجه صفحات 9-24
    وحدت امت اسلامی در پناه حق و عدالت همواره یکی از آرمان های دینی پیامبران توحیدی قلمداد می شده و بر این اساس یکی از محورهای مهم دعوت پیامبر اسلام (ص) نیز در پی ریزی شاکله های پیدایش آن بوده است در سیره پیامبر مکرم اسلام وحدت امت اسلامی از اصول و ارزش های مورد تاکید بوده است؛ از منظر آن حضرت، عزت و اقتدار و پیشرفت همه جانبه مسلمانان در پرتو وحدت و هم بستگی، در برابر دشمنان مشترک است. پیامبراکر (ص)، وحدت امت اسلامی را از راهبردهای بنیادین اقتدار امت اسلامی در تمام زمان ها و مکان ها دانسته است. پیامبر با ورودش به مدینه با ایجاد پیمان میان اوس و خزرج وحدت اسلامی را تحقق بخشید و با تحریک احساسات ملی و دینی وحدت جامعه آن زمان را بیمه کرد، با ایجاد قراردادهای اخوت و برادری در میان مهاجر و انصار، اخوت و برادری را از راهبردهای اساسی در راستای تحقق وحدت اسلامی، مطرح ساخته است، به گونه ای که اقتدار و عزت جامعه نوپای اسلامی در عصر رسالت، به خاطر وحدت و راه کارهای ارائه شده از سوی پیامبر خاتم (ص) بوده است. این مقاله که به روش کتابخانه ای است، مهم ترین راه کارهای پیامبر اکرم7 در تحقق وحدت را مورد بررسی قرار خواهد داد .
    کلیدواژگان: پیامبر اکرم (ص) ، وحدت اسلامی، راه کارهای قرآنی تقریب
  • روح الله بهادری جهرمی صفحات 25-47
    به دلیل شرایط فعلی مسلمانان، تقریب بین آن ها یکی از مهم ترین اولویت های فکری بسیاری از اندیشمندان مسلمان شده است. یکی از راه کارهای عملی برای تقریب، شکل گیری پایه های علمی تقریب در علوم اسلامی و رعایت آن در تالیفات است.
    مهم ترین مولفه مشترک همه مذاهب اسلامی، قرآن کریم است. تفسیر قرآن هم یکی از علوم در بین شیعیان و اهل تسنن است. برای استفاده عملی از معارف قرآنی در جهت تقریب، لازم است تفاسیر تقریبی تالیف شود.
    برای نگاشته شدن چنین تفسیری، لازم است مبانی تفسیر تقریبی، روشن و در دسترس مفسران باشد. این مبانی شامل مبانی عام تفسیر، از جمله امکان تفسیر قرآن، حجیت ظواهر قرآن و…؛ مبانی عام تقریب، از جمله توجه به اهداف بزرگ امت اسلام، داشتن دید تاریخی، دقت به اوضاع زمانه و…؛ و نیز مبانی خاص تفسیر تقریبی است که در این مقاله مورد بررسی و دسته بندی قرار گرفته است. از جمله مبانی خاص تفسیر تقریبی می توان به لزوم رعایت ادب و انصاف نسبت به مخالفان، دقت در روایات تفسیری، به کار بستن ادبیات ملایم، استفاده از روایات مورد قبول فریقین، عدم لزوم بیان تمام حق و… اشاره کرد. در صورت عدم رعایت این مبانی، ممکن است آسیب هایی در تفسیر به وجود آید که در این مقاله بعد از توضیح مبانی تفسیر تقریبی به این آسیب ها نیز اشاره شده است.
    کلیدواژگان: تفسیر، مبانی تفسیر، تقریب، وحدت
  • کمال بهرامی ، محمدحسین کریمی صفحات 49-68
    پاره ای از بحث های اصولی که بین مذاهب دیگر مطرح و رایج است، از نظر ما جایگاه و اعتباری ندارد و شاید در اثر وضوح بطلان و سستی آن است که حتی از طرح و اشاره به آن در کتب اصولی پرهیز شده است؛ یکی از این مباحث «سد و فتح ذرایع» است که اهمال اصولیون شیعه و اصرار بسیاری از عالمان اهل سنت، ما را بر آن داشت، تا به تحقیق درباره ی جوانب و محورهای آن بپردازیم. ریشه ی تاریخی، جایگاه این قاعده و اصل نزد مذاهب، معنای سد و فتح ذرایع، ادله اعتبار آن از کتاب و سنت و اجماع و اتفاق صحابه و در نهایت نقد سد و فتح ذرایع از جمله مباحثی است که سعی شده است تا با بهره گیری از منابع فقهی و اصولی شیعه و اهل سنت مورد بررسی قرار گیرد.
    بین علمای اصولی اهل سنت، اختلاف نظر وجود دارد؛ عده ای آن را حجت دانسته و عده ای منکر حجیت آن هستند و از دیدگاه فقهای شیعه نیز، ادله و منابع احکام شرعی منحصر در چهار منبع قرآن، سنت، عقل و اجماع است و دلیلی به نام «سد و فتح ذرایع» وجود ندارد.
    کلیدواژگان: سد و فتح، سد ذرایع، اهل سنت، شیعه
  • علیجان حسنی صفحات 69-94
    یکی از مباحث مطرح در قرون اولیه اسلامی، بحث رجعت بوده است، گروهی در آثار مکتوب خود آن را إبداع صرفا شیعی دانسته، با آن مخالفت ورزیده اند و جمعی با ارائه مستندات متقن، در صدد اثبات شرعی آن بوده اند. جاحظ بصری و خیاط معتزلی، ازجمله مخالفینی هستند که در قرن سوم، با نوشتن کتاب های «فضیله المعتزله» و «الانتصار» ، رجعت را با حکمت قیامت و ثواب و عقاب در تضاد دانسته اند. در مقابل، ابن راوندی نیز در همان عصر، با تالیف کتاب «فضیحه المعتزله» ، چهار امر: سازگاری اعتقاد به رجعت با عقل و اصول دین، عدم مخالفت قرآن با رجعت، تحقق اجماع در مورد صحت اعتقاد به رجعت و روایت های صحیح در تایید اعتقاد به رجعت را پشتوانه شرعی این باور توصیف کرده است. مخالفین رجعت در کتاب «الانتصار» به جای ارائه مستندات علمی، از حربه «تکفیر» استفاده کرده و پیروان اهل البیت را به دلیل این اعتقاد، «کافر» خوانده اند، در حالی که تکفیر مسلمانان در منابع فریقین، نکوهش شده است. علاوه بر آن، اولین بنیان گذاران عقیده رجعت، صحابه و تابعین هستند و همه کسانی‎که رجعت را باور دارند، یقینا اهل قبله و اهل توحید هستند.
    کلیدواژگان: رجعت، ابن راوندی، خیاط معتزلی، جاحظ، الانتصار
  • محمد معینی فر ، فاطمه السادات مشیریان صفحات 95-114
    فقه مقارن یکی از علوم اسلامی است، که اگر کسی بخواهد به ساحت آن قدم گذارد، باید اشراف کاملی بر مبانی فقاهتی و اجتهادی مذاهب مختلف داشته باشد. از این حیث، دایره اطلاعات فقیه مقارن، نسبت به فقیه غیر مقارن بسیار وسیع تر است، مضاف بر این مطلب، اهمیت فقه مقارن در جهان امروز بیش از پیش رخ می نمایاند، چرا که دنیای امروز خواهان بهترین ها است. یعنی در قوانین بین الملل، مبانی احکام مذاهبی پیش رو است، که بتواند برای مشکلات فراروی، راه مناسبی را پیش رو گذارد. ولی متاسفانه با توجه به اهمیت این علم، هنوز در زمینه تاریخ شکل گیری فقه مقارن، دوره های مختلف، کتب مهم هر دوره و… تحقیق ها و پژوهش های قابل قبولی صورت نگرفته است.
    پژوهش حاضر در تلاش است تا بتواند جریان هایی که منجر به پیدایش فقه مقارن در شیعه شده است را واکاوی کند و تاریخ این علم را از ابتدا جویا شود؛ نتیجه ای که در این تحقیق حاصل شد، یافتن اجتهادهایی در عصر رسول اکرم، اجتهادهای عصر صحابه و تابعین در اثر تلاقی افکار بود که بستر را برای به وجود آمدن فقه مقارن مهیا ساخت.
    کلیدواژگان: تاریخچه فقه مقارن شیعه، فقه الخلاف، فقه مقایسه ای، فقه تطبیقی، تقریب مذاهب اسلامی
  • غلام نبی فاضل صفحات 115-136
    یکی از موضوعات اعتقادی، مخصوص شیعیان امامیه، رجعت است، به این معنی که هنگام ظهور حضرت حجت، مهدی موعود، قبل از برپایی روز قیامت، به فرمان خدا، مومنین محض و کافرین محض زنده گردیده و به دنیا بر می گردند. یگانه خواستگاه این باور و اعتقاد، آیات و روایاتی است که در قرآن کریم و کتب روایی معتبر مطرح شده است. با تامل در براهین یاد شده، علاوه بر اثبات رجعت، روشن می‎گردد که سنت بودن آن نیز قابل استفاده است؛ زیرا عمده ویژگی هایی که برای سنت الهی در قرآن کریم آمده است، در مورد رجعت نیز صادق است؛ از این روی برای اثبات چنین ادعایی، آیات مربوطه را بر اساس روش تفسیر تحلیلی به خوانش گرفته، ضمن رد دلایل منکرین، مدعای فوق را با استناد به آیات کریم، و روایات معصومین، و هم سویی رسول باطنی (عقل) اثبات می کنیم.
    کلیدواژگان: رجعت، سنت، سنت الهی، شیعه، دوازده امامی