فهرست مطالب

قرآن پژوهی خاورشناسان (قرآن و مستشرقان) - سال سیزدهم شماره 1 (پیاپی 24، بهار و تابستان 1397)
  • سال سیزدهم شماره 1 (پیاپی 24، بهار و تابستان 1397)
  • بهای روی جلد: 100,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1397/10/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • حسین علوی مهر صفحه 7
  • جمال فرزندوحی ، مریم محمدیاری ، سمیه کلهری صفحه 9
    قرآن کتاب الهی و مقدس مسلمانان است که از حیث جاودانگی با دیگر کتاب های مقدس متمایز است. با گذشت قرن ها نیز این کتاب آسمانی، ماندگاری و قابلیت خود را برای هدایت همه بشر اثبات کرده است. در پژوهش حاضر، دیدگاه دانشمندان غربی در خصوص جاودانگی قرآن بررسی شده است و هدف تحقیق نیز اثبات همین جاودانگی است. ابتدا سخن برخی از دانشمندان غربی که به صراحت جاودانه بودن این کتاب را تایید کرده اند، آورده شده، سپس ویژگی های قرآن که لازمه جاودانه بودن آن است، بیان شده است. ذیل هر عنوان دیدگاه های برخی مخالفان آورده شده که با توجه به دلایل موجود، نقد نیز شده اند.
    کلیدواژگان: قرآن، جاودانگی قرآن، مستشرقان، اسلام و مستشرقان
  • محمدعلی رضایی اصفهانی ، حسین علوی صفحه 29
    دانشنامه نویسی پیرامون علوم و معارف قرآنی یکی از رویکردهای مستشرقان یا همان قرآن پژوهان غیرمسلمان در دوران معاصر است. دانشنامه قرآن (The Qur'an: An Encyclopedia) ویراسته «الیور لیمن» استاد مطالعات فلسفی در دانشگاه کنتاکی (آمریکا) و متخصص در فلسفه ی اسلامی و فلسفه ی یهودی قرون میانه، یکی از همین موارد است. یکی از مباحث مهم این دانشنامه، بحث «اعجاز یا تقلیدناپذیری» قرآن است. بحث اعجاز قرآن در این دانشنامه در چند مدخل از جمله: مدخل های اعجاز قرآن، مطالعات قرآنی، معجزه بودن قرآن، زبان و قرآن مطرح شده است. اما پیکره اصلی بحث در همان مقاله یا مدخل «اعجاز قرآن» اثر «اشتفان ویلد» ارایه شده است؛ بیان این دانشنامه درباره «اعجاز قرآن» ، به رغم داشتن نقاط قوتی مانند، بیان ساده و روان، طرح اکثر جوانب بحث، و…، حاوی ادعاهایی است که نیازمند تامل و بررسی هستند. از جمله می توان به این موارد اشاره نمود: پیشینه و سابقه وجودی شفاهی و مکتوب بحث اعجاز؛ تحدی قرآن و ادعای تحدی به آوردن یک آیه مثل قرآن؛ اعتقاد به اعجاز قرآن و مقایسه آن با اعتقاد اهل کتاب به اعجاز عهدین؛ هجمه ها و شبهات و نیز دفاعیات برخی مستشرقان از اعجاز قرآن و وضعیت مباحث اعجاز در سده اخیر.
    کلیدواژگان: قرآن، اعجاز، الیور لیمن، اشتفان ویلد، مستشرقان، تقلید ناپذیری قرآن
  • مسعود حکیمیان ، محمدمهدی حکیمیان صفحه 49
    مستشرقان از ابتدا بیشتر همت خود را برای تخریب چهره اسلام و قرآن گذاشتند که در لابلای آن، انگیزه های متفاوتی از جمله انگیزه تبلیغی، استعماری، علمی و اقتصادی را دنبال می کردند. بعد از قیام مهدی سودانی ضد ارتش مصر و انگلستان، جریانی شکل گرفت که مستشرقانی از جمله دارمستتر را با عقیده اسطوره انگاری مهدویت به حیطه موعودگرایی اسلامی و افرادی چون هانری کربن و فان فلوتن را به تقویت مهدویت از دیدگاه اسلام شیعی گرایش داد. این مقاله به نقد و بررسی این دیدگاه ها می پردازد.
    کلیدواژگان: مهدویت، مستشرقان، اسطوره انگاری مهدویت، جیمز دارمستتر، فان فلوتن، هانری کربن
  • حسین علوی مهر ، طاهره عبداللهی صفحه 61
    شناخت زبان هر متن از راه های فهم و تفسیر متن می باشد که ایزوتسو به عنوان یکی از زبان شناسان مشهور به این روش پرداخته است. ایشان با روش زبان شناسی و انجام تحلیل های نشانه شناسی به مطالعات قرآنی پرداخته است، اما تحلیل و بررسی رویکرد معناشناسی وی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این نوشتار با روش تحلیلی و با هدف بررسی معنا شناسی ایزوتسو، در کنار نقاط قوت این روش و تاثیراتی که در روشمندسازی مطالعات قرآنی دارد، نبود ضابطه و معیار خاص در انتخاب کلمات کلیدی، ریشه شناسی کلمات، رسیدن به میدان های معنایی و کاربرد شناسی را از نقاط ضعف این رویکرد می داند.
    کلیدواژگان: قرآن، معنا شناسی، نشانه شناسی، زبان شناسی، ایزوتسو، مستشرقان
  • علیرضا زکی زاده رنانی ، بتول سادات اعتصامی صفحه 77
    قرآن پژوهان و مفسران از جهات مختلف از جمله رویکرد ادبی به قرآن توجه نموده اند. این رویکرد در قرون اولیه همان علوم ادبی صرف، نحو و علوم بلاغی بود، ولی در دوره معاصر تلفیقی از این علوم و علوم جدید است که با نگاهی متفاوت به متن قرآن توجه دارد. برخی دانشمندان نواندیش مسلمان نظیر امین الخولی و همسرش بنت الشاطی، نصر حامد ابوزید و محمد آرکون با هدف به روز رسانی پیام قرآن و پاسخ گویی به چالش ها از شیوه های ادبی غرب همچون زبان شناسی و نشانه شناختی پیروی کرده و با بهره گیری از مطالعات پیرامونی و درونی به تحلیل تاریخی و روان شناختی و جامعه شناختی متن دینی پرداخته اند. آنان به قرآن به مثابه یک اثر هنری ادبی نگریستند که باید با بهره گیری از پژوهش های نوین ادبی در سیاق تاریخی اش تفسیر گردد. و البته در این زمینه نیز دچار انحرافاتی شدند. در این مقاله همراه با توصیف کلی دیدگاه پایه گذاران این شیوه ادبی، ضمن اشاره به دیدگاه محمد آرکون و نظر او در موردتبدیل به کتاب شدن قرآن همچون عهدین وتحت تاثیر قرار گرفتن نوشتار قرآن از بستر تاریخی و فضای جامعه سیاسی، مورد نقد و ارزیابی قرار گرفته است.    
    کلیدواژگان: قرآن، تفسیر قرآن، محمد آرکون، تفسیر ادبی، زبان شناسی، تفسیر تاریخی، تحلیل متن دینی
  • محمدرضا آرام ، محمد صادق بیاتی صداقت صفحه 93
    نوشتار حاضر در سه بخش کتاب واژگان دخیل در قرآن آرتور جفری را با محوریت واژگان عبری نقد و بررسی کرده است. ابتدا خلاصه ای در احوال و آثار علمی آرتور جفری و شخصیت اجتماعی وی ارائه شده و سپس چند ملاحظه کوتاه درباره کتاب او را یادآور گردیده و با سیری کوتاه در آیات مربوط، به بررسی واژه های دخیل در قرآن از دیدگاه مفسران و علمای علم لغت پرداخته است. پدیده توارد لغات و اخذ و عاریه زبانی از زبان دیگر به عنوان مقدمه ای لازم برای پیگیری موضوع واژگان دخیل است که به همراه ذکر اقوال و دلائل عمده قائلان به وقوع الفاظ اعجمی در قرآن، بخش دیگری از این پژوهش است. در ادامه ضمن بررسی پیشگفتار آرتور جفری که درکتاب خود آورده است، تقسیم بندی واژه ها توسط آرتور جفری و اعتقاد جفری مبنی بر اخذ بیشتر واژگان از منبع یهودی عبری مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: قرآن، واژگان دخیل، آرتور جفری، منابع یهودی عبری
|
  • Jamal Farzandwahy , Maryam Mohammadyari , Somayye Kalhori Page 9
    The Holy Qurʾān is the divinely revealed scripture of the Muslims which is distinct from other holy books due to its eternal nature. Even now, with the passage of centuries, this heavenly scripture continues to prove its eternal nature and ability to be a guidance for all mankind. In the present study, we examine the views of Western scholars (Orientalists) on the eternal nature of the Qurʾān and critique them with the aim of attesting this very issue. Initially, the statements of some Western scholars who explicitly endorse the eternal nature of this holy book are presented. Then, the features of the Qurʾān which necessitate its eternal nature are stated and following each attribute, the opinions of some opponents are mentioned before being critiqued using established evidence. The methodology employed in this research is descriptive-analytical.
    Keywords: Eternal nature of the Qur??n, Orientalists, Islam, Orientalists, the Eternal Qur??n
  • Mohammad Ali Rezaei Isfahani , Hossein Alavi Page 29
    The compilation of encyclopedias about Qurʾānic sciences and subjects related to it has been one of the approaches undertaken by Orientalists and non-Muslim scholars [of Islam] in contemporary times. The Qurʾān: An Encyclopedia, edited by Oliver Leaman, a professor of philosophy at the University of Kentucky (USA) who specializes in Islamic and medieval Jewish philosophy, is one such example. One of the important subjects addressed by this scholar is that of the inimitability or matchlessness of the Qurʾān. The subject of the miraculous nature of the Qurʾān has been raised in several entries in this encyclopedia, including the entry on the inimitability of the Qurʾān, Qurʾānic studies, the miraculous nature of the Qurʾān, and the Qurʾān and language. However, the main discussion on this subject is presented in the entry on ‘inimitability’ [of the Qurʾān] by Stefan Wild (pp. 295-6). Despite a number of praiseworthy points such as fluency and simplicity etc., the discourse on the Qurʾān’s inimitability in this encyclopedia contains some claims and issues that need further review and study. Some of these include: the history of the oral and written discussions on the inimitability [of the Qurʾān]; the challenge of the Qurʾān and [specifically] the claim that it challenges anyone to bring a single verse like the Qurʾān; belief in the inimitability of the Qurʾān and its comparison to the belief of the People of the Book in the inimitability of the Bible; the attacks and doubts raised by some Orientalists and the answers to these in defense of the inimitability of the Qurʾān, and the discussions on this issue in the last century.
    Keywords: Qur??n, inimitability, Oliver Leaman, Stefan Wild, Orientalists, matchlessness of the Qur??n
  • Masoud Hakimian , Mohammad Mehdi Hakimian Page 49
    From the outset, Orientalists expended great efforts to destroy the image of Islam and the Qurʾān, which was motivated by a number of goals including propaganda, colonial designs, scientific and economic subjugation etc. However, it was only after the uprising of the Sudanese Mahdi against the Egyptian and British armies that a movement was formed wherein certain orientalists, such as Darmstetter, portrayed the concept of Mahdiism as mere mythology and part of Islamic Messianism, while individuals such as Henry Corbin and Van Fluaton propounded the concept of Mahdism from the standpoint of Shīʿī Islam. This article critically reviews these different perspectives. In this paper, an analytical-descriptive method is employed and resources are collected and studied from available written sources.
    Keywords: Mahdism, Orientalists, mythology of Messianism, James Darmstetter, Van Fluaton, Henry Corbin
  • Hossein Alawimehr , Tahereh Abdollahi Page 61
    Understanding the language of any text is one of the ways in which the text is appreciated and interpreted, and as one of the well-known linguists, Izutsu propounds the intricacies of this method. He attempts the application of various methods of linguistics and semiotic analysis to Qurʾānic studies, but his semantic approach has not been studied and has mostly been neglected. This article adopts an analytical approach with the aim of examining Izutsu’s semantics along with the strengths of this method and the potential influences it may have in the methodology of Qurʾānic studies. However, we note that lack of specific criteria and standards in the selection of keywords, identifying the etymology of words, arriving at the semantics of meaning and understanding their applications are the weak points of his approach.
    Keywords: Izutsu, semantics, semiotics, linguistics, Orientalists
  • Alireza Zakizadeh Renani , Batul Sadat Etesami Page 77
    Scholars and exegetes of the Qurʾān have focused on the Qurʾān from various perspectives, including its literary dimension. In the early centuries, this approach was limited to the literary sciences of morphology, syntax and elocution, but in the contemporary era, it is a combination of these sciences and new sciences that look at the text of the Qurʾān differently. Some of the modern Muslim scholars such as Amin al-Khuli and his wife Bint al-Shati, Nasr Hamed Abu Zayd and Mohammed Arkoun have, with the aim of updating the message of the Qurʾān and answering contemporary challenges, adopted the literary methodology of the West, such as linguistics and semiotics, and by employing peripheral and internal analysis, they have sought to address the historical, psychological and sociological connotations of the religious text. They treat the Qurʾān as a work of literary art which must be interpreted using the latest literary research methods in the context of its historical exegesis. Of course, they went astray and fell into deviations in this regard. In this article, while describing the general views of the founders of this [modern] literary method, we focus on the views of Arkoun and his opinion about how the Qurʾān was eventually transformed into a book like the Bible, and how the Qurʾān’s composition was influenced by its historical context and the prevailing social and political atmosphere of the community at that time. We subsequently proceed to critique his views and arrive at the conclusion that the text of the Qurʾān is not of human provenance written under the influence of the thoughts of its authors and the prevailing culture of the time; rather, its words are direct divine revelation, written at the time of the Prophet (s) without any change in content or meaning.
    Keywords: Qur??nic exegesis, Arkoun, literary interpretation, linguistics, historical interpretation, analysis of religious texts
  • Mohammad Reza Aram , Mohammad Sadegh Bayati Sedaghat Page 93
    The present paper examines and critiques Arthur Jeffery’s book The Foreign Vocabulary of the Qurʾān with a focus on Hebrew vocabulary in three parts. First, we give a brief overview of Arthur Jeffrey’s scholarly contributions and summarize his standing in society. Then we recount several short observations about his work and, with a brief look at the relevant verses, examine the foreign terms used in the Qurʾān from the viewpoint of exegetes and the lexicographers. Subsequently, after having identified the points of divergence, we discuss the phenomenon of foreign vocabulary and its importation and borrowing from other languages as an introduction to the subject of our study. The main reasons and factors for the presence of foreign vocabulary the Qurʾān makes up another part of this study. In the final section, while reviewing the 40-page preface by Arthur Jeffrey in his book, we critically review the classification of words by Arthur Jeffrey in this chapter, and then look at some of the words that the author did not address. In the end, we present a critical appraisal of the words that Arthur Jeffrey claims were taken from Jewish, Hebrew sources.
    Keywords: Qur??n, foreign vocabulary, Arthur Jeffrey, Hebrew