فهرست مطالب

اخلاق - سال هشتم شماره 2 (تابستان 1397)
  • سال هشتم شماره 2 (تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/10/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • صفحه 9
  • مهدی رجایی صفحه 11
    در روایات معصومان (ع) ، بر ازدواج با زن عاقل تاکید و از ازدواج با زن کم خرد نهی شده؛ اما معیار و ملاکی برای تشخیص زن خردمند بیان نشده است. در این نوشتار با هدف پی بردن به شاخصه های خردورزی زن، سیره رفتاری و گفتاری ملکه سبا (که داستان وی در سوره نمل آمده) بازخوانی شده است. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات کیفی است که با روش توصیفی - تحلیلی به نگارش درآمده است.
    نویسنده به نه معیار خردگرایی زن از دیدگاه قرآن کریم دست یافته که عبارتند از: ادب و احترام به مقدسات، دوری از استبداد و مشورت با دیگران، دوری از فساد و نزاع و پایمال کردن عزت نفس دیگران، هدیه دادن، بازخوردگیری و تحلیل رفتار دیگران، رعایت تدبیر در پاسخگویی، توبه به درگاه خدا و جبران خطاهای گذشته، توسل به اولیای الهی در راه تقرب به خدا و ایمان قلبی از روی بصیرت. ویژگی های یادشده می تواند به منزله معیارهایی مهم در همسرگزینی در نظر گرفته شود.
    کلیدواژگان: همسرگزینی، شاخصه های خردورزی، بلقیس (ملکه سبا)، زن عاقل، سبک زندگی
  • علی احمد پناهی صفحه 31
    یکی از اصول مهم در پرورش فرزند، التزام به بایسته های اخلاقی کاربرد تشویق و تنبیه در این ساحت تربیتی است. سوال اساسی این است که بایدها و نبایدهای اخلاقی در بهره گیری از تنبیه و تشویق در امر فرزندپروری از دیدگاه اسلام چیست. هدف پژوهش حاضر، بررسی و تبیین بایسته های اخلاقی کاربرد تشویق و تنبیه در فرزندپروری است. در این پژوهش از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده و منابع پژوهش، مجموعه ای از گزاره های اسلامی و تربیتی- روان شناختی است.
    با توجه به منابع دینی (قرآن و روایات) ، آموزه های روان شناختی (کتاب ها و مقالات) و نتایج پژوهش های دیگر، می توان گفت بهره گیری از تشویق و تنبیه، نقشی سازنده و موثر در تربیت فرزند دارد. نتایج مطالعات و بررسی های کتابخانه ای و میدانی نشان می دهد بهره گیری از تشویق و تنبیه در امر تربیت فرزند، اقتضائات و ضرورت هایی را ایجاب می کند. شماری از این ضرورت ها عبارتند از: 1) توجه جدی به تفاوت های فردی فرزندان و متربیان؛ 2) تعلق تشویق و تنبیه به رفتار فرزندان، نه به شخصیت آنان؛ 3) رعایت هم ترازی تشویق و تنبیه با نوع رفتار؛ 4) لزوم قاطعیت در اجرای تنبیه؛ 4) ملاحظه اوضاع و نوع خطا؛ 5) آگاهی دادن به فرزندان درباره علل تنبیه و تشویق؛ 6) فوریت در تشویق و تنبیه؛ 7) تبیین توقعات خود از فرزندان و آموزش رفتار مطلوب.
    کلیدواژگان: تشویق، تنبیه، فرزندپروری، الزامات اخلاقی، هم ترازی، تفاوت های فردی، توقعات
  • محمد قدرتی صفحه 55
    لازم است زن و شوهر برای سعادت خود و فرزندانشان، سلسلهای از مسائل اخلاقی را که قرآن مجید و روایات بر آن تاکید فراوان دارند، رعایت کنند. در تعلیمات اسلام این مسئله مهم با دقت و موشکافی عجیبی بررسی شده است. جستار حاضر با استفاده از روش کتابخانهای و اسنادی در گردآوری اطلاعات، میکوشد با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی، عناوین اصلی و کلیات این مبحث را توصیف کند و سپس با رویکرد اخلاقی - فقهی به تبیین وظایف زوجین قبل و بعد از ازدواج بپردازد.
    نتایج بیانگر این نکات است: اگر محیط خانواده آکنده از محبت باشد، موجب تلطیف عواطف و رشد فضایل در افراد می شود؛ بخش عمده ای از مشکلات روانی و فشارهای روحی و اقتصادی بر خانواده های امروزی حاصل اسراف و تبذیر در خانواده است؛ از دیدگاه اخلاق اسلامی بر مرد و زن لازم است از خطای همسر خود بگذرند؛ با تطبیق قواعد فقهی بر اخلاق، زوجین باید از ضررزدن جسمی یا معنوی به یکدیگر پرهیز کنند و کرامت انسانی همسر و فرزندان را رعایت کنند. از موارد کرامت بخشی می توان به حفظ حجاب و مصون ماندن از چشم افراد هوسران اشاره کرد.
    کلیدواژگان: اخلاق، سیره اسلامی، سبک زندگی، زوجین
  • محمدحسین خواجه بمی صفحه 77
    رعایت عدالت در چندهمسری، یکی از گزاره های اخلاقی مهم در حیطه خانواده است. از نظر قرآن کریم چندهمسری جایز است؛ هرچند با اصلاح و تعدیل، به حداکثر چهار زن دائم محدود است. همچنین قرآن کریم، حصول اطمینان از برقراری عدالت میان همسران را شرط اساسی تعدد زوجات قرار داده است. هدف از این مقاله تبیین عدالت مداری در تعدد زوجات است. روش پژوهش، تحلیلی- توصیفی و اسنادی است. در این مقاله براساس آیات مربوط به چندهمسری، مفهوم عدالت در خانواده ازنظر قرآن و روایات بررسی شده است.
    یافته های پژوهش گویای آن است که قسم و نفقه، مهم ترین موارد عدالت ظاهری در روایات معصوماناست و عدالت باطنی - که عدالت در محبت قلبی و امری غیراختیاری و بیرون از اراده انسان است - جزو شروط عدالت در چندهمسری شمرده نشده است. بنابراین، اسلام تعدد زوجات را بر هرکسی واجب نکرده است، بلکه با توجه به طبیعت افراد و از روی مصلحت اجتماع انسانی، تعدد را جایز دانسته و آن را به عدالت مقید کرده است تا تمام مفاسد را در این امر بردارد.
    کلیدواژگان: عدالت، تعدد زوجات، قسم، نفقه، محبت قلبی
  • مسعود کیانی، حمید رحیمی، آزاده مللی صفحه 97
    شبکه های اجتماعی مجازی (مانند فیس بوک، اینستاگرام و تلگرام) همواره در حال رشد هستند و ماهیت روابط اجتماعی را دستخوش تغییر و تحول کرده اند. مقاله حاضر به بررسی نتایج منفی استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی (حسادت و نظارت بر همسر) در روابط عاطفی زناشویی پرداخته است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی نقش حسادت زناشویی ناشی از شبکه های اجتماعی مجازی در تجربه نظارت بر همسر است. این پژوهش از نوع همبستگی است و در آن 223نفر از میان مردان و زنان متاهلی که روزانه از شبکه های اجتماعی مجازی استفاده می کردند، به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. شرکت کنندگان در پژوهش، مقیاس حسادت زناشویی در شبکه های اجتماعی مجازی و نظارت بر همسر را تکمیل کردند.
    نتایج نشان داد که میان حسادت زناشویی (و زیرمقیاس های آن) و تجربه نظارت بر همسر در شبکه های اجتماعی مجازی رابطه معنا داری وجود دارد. همچنین، حسادت زناشویی در شبکه های اجتماعی مجازی، نقش معنا داری در پیش بینی نظارت بر همسر دارد.
    کلیدواژگان: روابط زناشویی، مقیاس حسادت، مقیاس نظارت بر همسر، شبکه های اجتماعی مجازی
  • اصغر هادی صفحه 123
    کتمان ممدوح و مذموم در اخلاق اسلامی جایگاهی ویژه دارد. در سبک زندگی اسلامی، کتمان کردن از گنج های ایمان و نیکی و از گنجینه های بهشت معرفی شده است. البته گاهی کتمان، ناپسند و موجب عذاب است. امروز با توجه به گستردگی و تنوع روابط و پردازش اطلاعات، این مسئله جایگاه ویژهای یافته است. کتمان، فی نفسه، حکم اخلاقی ندارد و به اعتبار مکتوم، ممدوح و مذموم (خوب و بد) است و کاتم (کتمان کننده) به اعتبار آن، ازنظر اخلاقی، ارزش گذاری می شود. پژوهش حاضر کوشش دارد مصداقهای هریک (کتمان ممدوح و مذموم) را واکاوی و با دستهبندی منظم ارائه کند. کتمان ممدوح و مذموم یا درباره خود است یا درباره دیگران که هریک اقسامی دارد. کتمان اسرار درباره عموم مسلمانان و اسرار گروه و سازمان، در گونه کتمان ممدوح قرار می گیرد. روش تحقیق، استنباطی تحلیلی و حاصل جمع آوری دادهها، آیات، روایات و آثار اخلاقی است.
    پژوهش حاضر خواننده را با شماری از معیارها، مسائل، موارد مستثنی و دلیل آن، در کتمان ممدوح و مذموم، آشنا و او را بر شناخت حکم اخلاقی در مصادیق موضوع پژوهش توانمند می سازد.
    کلیدواژگان: اخلاق اسلامی، کتمان ممدوح، کتمان مذموم، رازداری
  • محمدحسین شیرافکن، فاطمه صاحبیان صفحه 149
    خدای متعال برای دستگیری از انسان و کمک به رشد او، راهی را برای رسیدن به عرش و تقرب خود قرار داد و راهنمایانی نیز برای طی این مسیر تعیین کرد. انبیای الهی همان مرشدان طریق حقیقت هستند که مسیر نیل به حضرت حق را نمایان می کنند و راه را از بی راه تمییز می دهند. البته انسان ها روحیات و خلقیات متفاوتی دارند؛ به همین دلیل، روش های گوناگونی برای تربیت و راهنمایی آنان لازم است.
    در این نگاشته، روش تبلیغی حضرت ابراهیمبا تکیه بر آیه 125 سوره نحل بررسی و آیات طبق روش های موعظه، برهان و جدال احسن تحلیل شده اند؛ زیرا به بیان آیه یادشده، انسان ها به سه دسته حق پذیر، حق گریز و حق ستیز تقسیم می شوند که هردسته روش تبلیغی مناسب خود را می طلبد.
    نتایج نشان می دهد مهم‎ترین روش تبلیغی که حضرت ابراهیمبه کار گرفت، روش برهان است.
    کلیدواژگان: روش تبلیغی، ابراهیم?، قرآن، تبلیغ، روش شناسی، سوره نحل
|
  • Mahdi Rajaee Page 11
    In the narratives of the infallibles (AS), it has been emphasized to marry a wise woman and not to be married to an insane woman, but there is no criterion for determining the wise woman. In this article, with the aim of identifying the characteristics of women's wisdom, Maleke Sabah's behavioral and verbal way of life (whose story came in the Quran) has been investigated. The present study is a qualitative research that is of descriptive-analytic type. The writer has achieved the nine criteria for women's rationalism from the point of view of the Holy Quran, namely: respect and sanctity, avoidance of tyranny and consultation with others, avoidance of corruption and disturbing others' self-esteem, giving gifts, feedback and analyzing the behavior of others, observing the tactic In responding, repenting to God and compensating for past mistakes, appealing to God's Almighty to approach God and believe in the heart through insight. These characteristics can be considered as important criteria in choosing a wife.
    Keywords: Choosing a wife, Criteria of wisdom, Belgis (queen of saba), wise woman, lifestyle
  • Ali Ahmad Panahi Page 31
    One of the important principles in nurturing a child is the obligation to encourage and punish moral education in this area of education. The basic question is, what are the moral implications of taking punishment and encouraging parenting from the point of view of Islam? The purpose of this study was to investigate and explain the ethical implications of the use of encouragement and punishment in parenting. In this research, descriptive-analytic method has been used and the sources of research are a set of Islamic propositions and educational-psychological. Regarding religious sources (Quran and narrations), psychological teachings (books and articles) and other research results, it can be said that the use of encouragement and punishment has a constructive and effective role in the upbringing of the child. The results of library and field studies and studies show that the use of encouragement and punishment in the development of the child requires necessities and necessities. Some of these necessities include: 1) serious attention to the individual differences between children and accomplices; 2) the attachment of encouragement and punishment to the behavior of children, not their personality; 3) respect for encouragement and punishment with the type of behavior; 4) the necessity of decisiveness in the implementation Punishment; 5) consideration of the situation and kind of error; 6) informing the children about the causes of punishment and encouragement; 7) urgency in encouraging and punishing; 8) explaining their expectations of the children and teaching the desired behavior.
    Keywords: encouragement, punishment, parenting, moral requirements, alignment, individual differences, expectations
  • Mohammad Qudrati Page 55
    It is necessary for a husband and wife to live up to their happiness and their children with a series of ethical issues that the Holy Qur'an and narratives emphasize. In the teachings of Islam, this important issue has been studied with strange accuracy and scrutiny. Therefore, the present paper uses the library and documentation method to collect information, describes the main titles and topics of the topic, based on the descriptive-analytical method, and then explains The duties of couples before and after marriage with moral-jurisprudential approach. The results show that if the family environment is full of affection, it can spice up the emotions and grow virtues in individuals. Much of the psychological and psychological stresses on the families of today is a waste of livelihood in the family. From the point of view of Islamic ethics, it is necessary for men and women to go through the mistake of their spouse. By adapting jurisprudential rules on morality, couples should avoid physical or spiritual harm, and respect the dignity of their spouses and children. Among the cases of dignity, we can keep the veil safe from the eyes of the swearer.
    Keywords: Ethics, Islamic traditions, lifestyle, couples
  • Mohammad Hussein Khajeh Bami Page 77
    Observance of justice in polygamy is one of the most important moral propositions in the family. In the Holy Qur'an, polygamy is permissible; however, with modification, it is limited to a maximum of four permanent women. Also, the Qur'an has ensured that equality between wives is a prerequisite for polygamy. The purpose of this article is to explain justice in polygamy. The research method is analytical-descriptive and documentary. In this article, based on verses relating to polygamy, the concept of family justice in terms of the Qur'an and traditions has been studied. The findings of this research indicate that swearing and alimony are the most important aspects of justice in the traditions of the infallibles (pbuh), and that inner justice, in which justice is in the love of the heart, and is unnecessary and beyond the will of man, is not included in the terms of justice in polygamy. Therefore, Islam did not oblige polygamy to anyone, but, given the nature of individuals, and on the expediency of the human community, allowed polygamy to be limited to righteousness in order to eliminate all wrongdoings in this regard.
    Keywords: justice, polygamy, alimony, justice in treating wives, heartfelt affection.
  • Masoud Kiani, Hamid Rahimi, Azadeh Melali Page 97
    Virtual social networks (such as Facebook, Instagram and Telegram) are constantly growing and the nature of social relationships has undergone change. The present article examines the negative results of the use of social networks (jealousy and monitoring of spouses) in marital emotional relationships. The main objective of this research is to investigate the role of marital jealousy caused by social networks in the wife's monitoring experience. This is a correlation study, in which 223 men and women who used daily social networks were selected by simple random sampling method. Participants in the study completed the marital jealousy scale in virtual social networks and monitored the spouse. The results showed that there is a significant relationship between marital envy (and its subscales) and the experience of monitoring the spouse in virtual social networks. Also, marital envy in virtual social networks has a significant role in predicting husband's supervision.
    Keywords: marital relationship, jealousy scale, spouse monitoring scale, social networks
  • Asghar Hadi Page 123
    The praised and condemned reservation in Islamic ethics have a special place. In the style of Islamic life, reservation has been introduced as one of the treasures of faith and goodness and and is considered as one of the blessings of heaven. Of course, sometimes it is hideous, insulting and tormenting. Today, this issue has special position in the variety of relationships and information processing ahich we face. The guilty person does not have a moral decree, and it is based on the validity of the accusation, the mumble, and the disobedient (good and evil), and the cathom (concealer) is valued ethically. The present research seeks to analyze each case (malicious and obscene cover) and provide a regular categorization. The cover is mumbled and disdainful either about himself or about others who have each type. The secret of the secrets of the Muslim community and the secrets of the group and organization is in the form of a concealed mantle. The research method is analytical inference and the result of collecting data, verses, narrations and ethical works. The present study is familiar with a number of criteria, issues, exceptions, and reasons, and in the context of a mundane and discursive concealment, and enables him to recognize the ethical code in the subjects of the research.
    Keywords: Islamic ethics, Praised reservation, condemned reservation, secrecy
  • Mohammad Hussein Shirafakan, Fatemeh Sahebian Page 149
    The Almighty God for the purpose of blessing mankind and helping his growth has set a path to reach the throne and approach Him, and has set guides for this path. Divine prophets are the very same masters who show the truth, which reveal the path to the seekers of the truth and distinguish the path from the evil. Of course, humans have different morals and tempers; for this reason, various methods are needed for their education and guidance. In this paper, the prophetic method of Prophet Ibrahim (AS) based on the 125th verse of Nahl, has been investigated and the verses have been analyzed according to the methods of preaching, argument and controversy because, according to the above verse, humans are divided into three types of the followers of the truth, the evaders of the truth and the opponents of the truth. So, the preacher needs an appropriate promotional method to apply for each group. The results show that the most important method of preaching used by Abraham (AS) is the method of presenting demonstration.
    Keywords: Preaching Method, Abraham (AS), Quran, propagation, methodology, Nahl Surah