فهرست مطالب

پژوهش های منطقه ای - سال پنجم شماره 18 (زمستان 1396)
  • سال پنجم شماره 18 (زمستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1397/11/20
  • تعداد عناوین: 5
|
  • محمد حقی صفحه 7
    شکل گیری و گسترش جریان های تکفیری، با توجه به داشتن ویژگی هایی مانند نقل گرایی، عقل ستیزی، وحدت گریزی، خشونت گرایی و بی توجهی به استکبار، چالش های متعددی ضد گفتمان انقلاب اسلامی (با مولفه هایی مانند وحدت گرایی اسلامی، استکبارستیزی، عقل گرایی و…) به وجود آورده است. (ضرورت) مقاله ی حاضر به دنبال پاسخ گویی به این پرسش است که چالش های سیاسی- فرهنگی جریان های تکفیری ضد گفتمان انقلاب اسلامی و راهکارهای مقابله با آن چیست؟ (پرسش اصلی) چالش های سیاسی- فرهنگی جریان های تکفیری ضدگفتمان انقلاب اسلامی، شامل مواردی همچون تضعیف راهبرد وحدت اسلامی، حاشیه رانی مبارزه با اسرائیل، خشونت گرایی، تضعیف بسترهای گفت‏وگو‏ و تضعیف جایگاه فکری و ایدئولوژیکی انقلاب اسلامی می شود. متقابلا راهکارهای مقابله با این جریان ها نیز شامل مواردی همچون دیپلماسی و همگرایی اسلامی، روشنگری درباره ی نقش سیاست های استکباری، تلاش برای تقویت جریان های فکری سیاسی معتدل در جهان اسلام، آگاهی بخشی درباره ی جریان های تکفیری و… می شود. (یافته) در این مقاله، برای تبیین بحث، از «نظریه ی بحران» «توماس اسپریگنز» ، با روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. (چارچوب نظری و روش)
    کلیدواژگان: جریان های تکفیری، گفتمان انقلاب اسلامی، چالش، راهکار
  • سیدسعید هاشمی نسب صفحه 33
    در دل تحولات جهان عرب موسوم به «بیداری اسلامی» ، انقلاب مصر و فراز و فرود اخوان المسلمین در تشکیل دولت و سرانجام، بازگشت نظامیان به قدرت، از موضوعات بسیار جالب توجهی است که جا دارد مورد بررسی قرار گیرد. مقاله ی حاضر در صدد است با محوریت این ادعا، که بحران در انسجام سیاسی دو نهاد اسلامی الازهر و اخوان المسلمین مصر، مهم ترین مولفه ی موثر در تحولات مصر پسامبارک بوده است، به بررسی دلایل این بحران و پی آمدهای آن بپردازد. از مهم ترین دلایل این بحران می توان به شکاف اندیشه ای و به تبع آن، شکاف سازمانی این دو اشاره کرد و پی آمد آن نیز شکست اخوان در دولت سازی و ناکامی الازهر در استقلال از دولت بوده است.
    کلیدواژگان: مصر، الازهر، اخوان المسلمین، انسجام سیاسی و بیداری اسلامی
  • سید محمد علی نوری صفحه 59
    «محمد عابد الجابری» یکی از اندیشمندان معاصر عرب است که سهمی ویژه در تحول فهم و برداشت از تاریخ اسلام در مطالعات معاصر دارد. وی با ارائه ی پروژه ی نقد عقل عربی، به نقد فرهنگ و تمدن اسلامی پرداخت و در جریان های فکری مغرب و جهان اسلام جایگاه ویژه ای یافت. این نوشتار درصدد پاسخ به این پرسش است که جایگاه محمد عابد الجابری در جریان های فکری مغرب چیست؟ جریان های مهم در جهان اسلام عبارت است از: ناسیونالیسم، کمونیسم، سلفی گری، لیبرالیسم، تشیع، بنیادگرایی اسلامی، صوفیه. در مغرب، سه جریان عمده ی لیبرالیسم، سلفی گری و صوفیه وجود دارد. جابری در جریان های فکری مغرب، در جریان مختلطی از این سه ارزیابی می شود. هدف ما در این پژوهش، تحلیل جایگاه جابری در جریان های فکری مذکور در مغرب است. روش در این پژوهش، تحلیلی- توصیفی خواهد بود.
    کلیدواژگان: محمد عابد الجابری، جریان های فکری، جهان اسلام، کشور مغرب
  • عبدالحسین عموری، علی شیرخانی صفحه 85
    جریان های سلفی تکفیری، نه در قالب جریان فکری و اعتقادی، که در قالب جریان تروریستی بین المللی مورد توجه افکار عمومی جهانی قرار گرفته است. این جریان ها، که ریشه های انحرافی خود را در تاریخ اسلام جست وجو می کند، با تکفیر ادیان الهی و مذاهب اسلامی، اصل ترور و هراس را جایگزین اصل جهاد کرده و نوعی ایدئولوژی تروریستی از اسلام به افکار عمومی بین المللی عرضه نموده است. این جریان ها به دلیل ارائه ی تصویری غیرواقعی، وهم آلود و کاریکاتوری از اسلام اصیل، زمینه های تقویت اسلام هراسی را در غرب به وجود آورده است. شکل گیری و گسترش جریان های تکفیری به عواملی چندسویه وابسته است که شناسایی و بررسی آن ها نقش موثری در جلوگیری از فعالیت های این جریان ها داشته است. براساس یافته های این پژوهش، فقدان حاکمیت نظام های مردم سالار، تعارض های قومی- مذهبی، دخالت عوامل خارجی و حمایت قدرت های بزرگ از جریان های سلفی تکفیری، از عوامل اصلی شکل گیری این جریان ها به شمار می رود.
    کلیدواژگان: سلفی گری، اسلام هراسی ، تکفیر، جریان های تکفیری
  • رفعت سید ا حمد، جمال اشرفی، محمد شیرین کار موحد صفحه 105
    نقشه ی جریان های سلفی در مصر، به ویژه پس از افزایش و توسعه ی چشمگیر آنان بعد از انقلاب 25 ژانویه، بسیار متنوع و پیچیده و نیازمند بررسی عمیق و دقیق است. پیش از آن که به تفصیل وارد جزئیات نقشه و طرح فکری و سیاسی جریان های سلفی شویم، در ابتدا تلاش می کنیم به تعریف «سلفیت» به عنوان یک جریانی اسلامی که دارای ریشه ها و شاخه های مهمی است، بپردازیم.
|
  • Mohammad Haghi Page 7
    The formation and expansion of Takfiri currents, due to features such as narrativity, racism, Unity of escape, violence and disregard of arrogance, has created numerous challenges against the discourse of the Islamic Revolution (with elements such as Islamic unity, Anti-theocracy, Rationalism, etc.). (Necessity) The present article seeks to answer the question what is the political-cultural challenges of takfiri currents against the discourse of the Islamic Revolution and solutions of confronting with it? (The main question) Political-cultural challenges of takfiri currents against the discourse of the Islamic Revolution include the weakening of the Islamic unity strategy, the marginalization of the fight against Israel, violence, undermining the platforms of dialogue, and undermining the intellectual and ideological positions of the Islamic Revolution. On the other hand, solutions of confronting with these currents include issues such as diplomacy and Islamic convergence, enlightenment about the role of arrogant politics, efforts to strengthen moderate political currents in the Muslim world, awareness Takfiri Currents, and so on. (Found) In this paper has been used "crisis theory" by Thomas Sprigens based on descriptive-analytic method to explain the discussion. (Theoretical framework and methodology)
    Keywords: Takfiri currents, the Discourse of the Islamic Revolution, Challenge, Solution
  • Saeed Hasheminasab Sayyed Page 33
    At the center of developments in the Arab world, called "Islamic Awakening" or "Arab Spring," the Egyptian revolution and the rise and fall of the Muslim Brotherhood in the formation of the state, and finally the return of the military in power is very interesting that needs to be explored. The present article seeks to examine the causes of this crisis and its consequences, centered on the claim that the crisis in the political cohesion of the two Islamic institutions of Al-Azhar and the Egyptian Muslim Brotherhood has been the most important effective component of Egypt's developments in post-Mubarak era. One of the most important reasons for this crisis, can be mentioned the intellectual gap and consequently, organizational split of these two, and the result was the Brotherhood's defeat in state-building and Al-Azhar in the independence of the state.
    Keywords: Egypt, Al-Azhar, the Muslim Brotherhood, Political cohesion, IslamicAwakening
  • Mohammad Ali Nouri Page 59
    Muhammad Abed al-Jaberi is one of the contemporary Arab thinkers who has a special contribution in the transformation of understanding and perception of Islamic history in contemporary studies. He criticized Islamic culture and civilization by offering the Critique of Arabic Wisdom and found a special position in the intellectual movements of Morocco and the Islamic world. This paper seeks to answer this question that what is Mohammad Abed al-Jabari's position in the intellectual movements of Morocco? Important currents in the Islamic world include nationalism, communism, Salafism, liberalism, Shiism, Islamic fundamentalism, Sufism, and in the west, are liberalism, Salafism and Sufism. Jabari is evaluated in the intellectual movements of Morocco in a mixed flow of these three streams. Our purpose in this research is to analyze the position of Jaberi among the mentioned intellectual flows in Morocco. The methodology in this research will be descriptive analytically.
    Keywords: Muhammad Abed al-Jaberi, intellectual movements, Islamic world, Morocco
  • Abdolhosein Amori Page 85
    The Takfiri Salafist currents have been considered by the world's public opinions, not in the context of thought and belief, but as an international terrorist current. These currents that search for their diversion roots in the history of Islam, with the excommunication of all divine debts and Islamic religions, the principle of assassination and fear has replaced the principle of Jihad and the terrorist ideology of Islam has been offered to international public opinion. This currents has created the fields of strengthening Islamophobia in the West due to the presentation of an
    unrealistic, controversial, caricature form of genuine Islam. The formation and expansion of the activity of Takfiri currents are dependent on multifaceted factors that their identification and investigation has had an effective role in preventing the  activities of these currents. According to the findings of this study, the lack of governance of democratic systems, ethnic-religious conflicts, the interference of external factors and the support of great powers from takfiri celestial events are among the main factors behind the formation of these currents.
    Keywords: Salafism, Islamophobia, takfir, takfiri currents