فهرست مطالب

مطالعات تطبیقی قرآن پژوهی - سال دوم شماره 4 (پاییز و زمستان 1396)
  • سال دوم شماره 4 (پاییز و زمستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/12/20
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حامد صدقی، زهرا مرادی صفحات 5-38
    دانشمندان علم بلاغت و شیفتگان اعجاز بیانی قرآن، با بهره گیری از دستاوردهای علوم جدید زبان شناسی همواره به دنبال دریافت ظرافتهای معنایی قرآن هستند. آیات متشابه قرآن که از نظر علمای بیان حاوی توسعه معنایی است، از جمله ادله مخالفین اعجاز ادبی است. این مقاله به بررسی دیدگاه و روش فاضل صالح السامرایی در رد شبهه مخالفین اعجاز با تکیه بر قصص قرآن که جلوه گاه زیبایی های ادبی آن است پرداخته و به گستره ظرافتهای معنایی آن اشاره داشته است. وی در تبیین آراء خود از دو نحو و بلاغت به صورت کاربردی استفاده نموده و به توجیه آیات متشابه پرداخته است. با بررسی داستان موسی (ع) در دو کتاب «التعبیر القرآنی» و «لمسات بیانیه» روشن می گردد که دیدگاه وی بر اساس همان تقسیمات و ساختاری است که قدما در آیات متشابه مطرح کرده بودند به خصوص در کتاب های ملاک التاویل غرناطی و البرهان کرمانی. سامرایی پس از گزینش نظرات پیشینیان، نکاتی را اضافه نموده که بیشتر به فضای حاکم بر سوره یا سیاق آیات مرتبط است و بر این اساس معتقد به تکرار لفظی در قرآن نمی باشد.
    کلیدواژگان: قرآن، تشابه لفظی، فاضل السامرایی، قصه موسی (ع)
  • علی اصغر باستانی، سهیلا محمدی صفحات 39-68
    عصمت یا همان مصونیت مطلق از ارتکاب معاصی و تعلق اراده ی خداوند بر این امر، شاخصه برگزیدگان الهی است که بی آن، هدف بعثت و غایت خلقت تحقق نمی پذیرد، زیرا آدمی را یارای آن نیست که بدون بهره گیری از وحی و تبیین معصوم، ره به سر منزل مقصود برد و طریق هدایت پیماید. این موضوع که از ضروری ترین شروط نبوت و امامت و یکی از مسائل مهم کلامی است به صاحب منصبان الهی که زبان های گویای پروردگار در میان خلق و حکمایی مودب به حکمت اویند، چنان حجیتی اعطاء می کند که علاوه بر قطع عذر مردم، اطاعت مطلق از قول و فعل و تقریر معصوم را ایجاب می نماید، زیرا خمیر مایه چنین موهبتی، ماخوذ از علم حق است، از این رو کسی نمی تواند از راه اکتساب به عصمت دست یابد و بدین دلیل، منتخبین به بهره مندی از چنین علمی از جانب پروردگار دارای بینش و بصیرتی الهی هستند، چنان که گویی بر هدایت و بینه سوارند و در کنف چنین بصیرتی است که ایشان دارای شرح صدر و مقام اهتداء و امنیت هستند. بنا براین نایل شدن به مقامات الهی، مرهون عصمت و نفی آن به منزله انتفاء این مناصب خواهد بود. از این رو تبیین این موضوع و بررسی موضوعی آن بر اساس تطبیق با واژه حکمت، بابی به سوی حقایق و رفع شبهات درباره ی انبیای مکرم الهی می گشاید و نشان می دهد با وجود اختلاف آرا حول عصمت اصفیای الهی، کلام وحی و روایات معصومان (ع) و براهین دیگر، عصمت مطلق ایشان را چون آفتاب، نمایان می کند؛ زیرا اعطای حکم و علم از جانب خدا به ایشان، نه آمیخته به تردید است و نه آمیخته به جهل، و حکمت مقابل هوی دو لشکر از لشکریان عقل و جهل محسوب می شوند، و اتصاف راهبران الهی به حکمت، حاکی از آن است که ایشان به طور مطلق از هواهای نفسانی به دورند.
    کلیدواژگان: پیامبران، عصمت، حکمت، هوی، علم، جهل
  • زاهد هاشمیان فرد ، مجید ابراهیمی صفحات 69-93
    مدیریت فرهنگی، علمی است که دانش مدیریت را به مولفه های فرهنگی می آراید، وفرهنگ وهنر را با علوم اجتماعی، ارتباطات، سیاست، فرهنگ، اقتصاد و دیگر دانش ها مرتبط می سازد و کاربرد فلسفی و زیبایی شناسانه آن را از حیطه نظری، احساس و ادراک فردی به حیطه عملی، اداره امور جامعه و تولیدات فرهنگی-هنری سوق می دهد. برای توسعه فرهنگ نظم وانضباط باید همه ی نهادهای فرهنگی نقش خود را به طور کامل ایفاء کنند. لازمه هر گونه تلاش برای تقویت فرهنگ، نظم وانضباط، شناخت اهداف وبرنامه ها، سازمان دهی مدیریت منابع وامکانات و نظارت مستمر بر آنهاست. در قرآن کریم نیز، نه تنها مدیریت اجتماعی ومادی مد نظر است، بلکه مدیریت معنوی و راهنمایی به سوی اهداف والا نیز مطرح است. بخش عظیمی از دستورها و سفارش های آن برای منظم کردن افکار، گفتار و کردار پیروان آن آمده است. مفسران قرآن کریم معتقدند همه ی آیاتی که درباره ی قوانین و مقررات الهی نازل شده است، مانند تاکید بر اشتراکات فرهنگی، و عدالت اجتماعی که نظم و برنامه را در زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان برقرار می کند موجب توسعه نظم و انضباط می شود.
    کلیدواژگان: آموزه های قرآن، مدیریت فرهنگی، نظم وانضباط، عدالت اجتماعی، فرهنگ
  • رضا امانی، محدثه اشراقی نومندانی صفحات 95-121
    یکی از اسلوب های ادبی به کار رفته در قرآن کریم، اسلوب مجاز است. مجاز یکی از مهم ترین و موثرترین ساختارها و صنایع بیانی در بلاغت به شمار می رود،. لذا با توجه به اهمیت این عنصر بیانی در قرآن کریم و دلالت های ظریف آن وجایگاه این عنصر در شیوه ی ارائه ی مقصود، ترجمه مجازهای قرآنی بررسی های دقیق، مستقل و کاملی را می طلبد. در این پژوهش از میان انواع مجاز به مجاز مفرد مرسل و از جمع ترجمه های بسیار معاصر قرآن، به ترجمه ی آقایان «آیتی، انصاریان، الهی قمشه ای، خرمشاهی، فولادوند، مشکینی و مکارم شیرازی» که از اشتهار بیشتری برخوردارند، با روش توصیفی_تحلیلی پرداخته شده است. بررسی های انجام شده نشان می دهد که مترجمان محترم از روش های مختلفی برای ترجمه ی مجاز استفاده کرده اند و هر یک از ایشان سبک خاصی را دنبال نکرده اند؛ حتی گاهی دیده می شود که ترجمه ها مفهوم مورد نظر تعبیر مجازی را نمی رساند و تنها به معنای تحت اللفظی بسنده شده است. همین امر موجب بروز نوسانات زیادی در ترجمه ی آنان می گردد. نتیجه اینکه، بهترین ترجمه برای تعابیر مجازی ترجمه ای است که ضمن انتقال مفهوم مورد نظر به زبان مقصد، دارای جنبه ها و جاذبه های بلاغی نیز باشد. از آن جایی که در ترجمه ی آقایان مشکینی و مکارم شیرازی، ترجمه ی بسیاری از تعابیر مجازی، براساس علاقه ی مجازها صورت گرفته است لذا ترجمه های آنها به معنای مراد مجازهای مرسل نزدیک تر است.
    کلیدواژگان: ترجمه قرآن، مجازهای قرآنی، مجاز مفرد مرسل، بلاغت قرآنی، مترجمان قرآن
  • مریم جعفری ، زهرا قطبی صفحات 123-148
    از جمله علوم مهمی که در تفسیر صحیح قرآن جایگاه تعیین کننده ای دارد، علوم قرآن است که مقاله حاضر با هدف تاثیر گذاری این علوم به عنوان مقدمه فهم و تفسیر قرآن شکل گرفته است. این پژوهش بر آن است تا با نگاه تطبیقی به بررسی تاثیرات علوم قرآن به ویژه شاخه های مهم آن در تفسیر صحیح بپردازد و با بررسی حدود و میزان تاثیر دانش های قرآنی، زمینه آشنایی دانش هایی که نقش اساسی در تفسیر و فهم قرآن دارند را فراهم نماید. حاصل این مطالعه با توجه به بکارگیری فراوان شاخه های تاثیر گذار علوم قرآن در تفاسیر مفسران، به ضرورت توجه به این فروع در تفاسیر رهنمون گردید، به طوری که بدون در نظر گرفتن این علوم، فهم و تفسیر صحیح قرآن امکان پذیر نیست. علت چنین اهمیتی، آن است که این علوم تا حدود زیادی ابهامات موجود در آیات را بر طرف می کنند و در حقیقت مقدمه اصلی و ضروری برای فهم معانی اولیه الفاظ قرآن می باشند. بایستی این مهم را در نظر داشته باشیم که علوم قرآن نه تنها در شناخت بهتر و کامل تر از جایگاه و چیستی قرآن کریم بسیار موثر است، بلکه آشنایی مفسر با این علوم به منظور فهم صحیح مفاهیم آیات قرآن کریم ضروری است.
    کلیدواژگان: علوم قرآن، تفسیر، محکم و متشابه، اسباب نزول، مکی و مدنی، قرائت
  • حمید باقری ، نرگس مرادپور صفحات 149-163
    یکی از مباحث حائز اهمیت قرآن کریم خبرهای غیبی و به طور خاص پیش گویی های آن است. اشتمال قرآن بر این گونه اخبار غیبی و پیش گویی ها از سوی عالمان از جمله وجوه اعجاز این کتاب آسمانی قلمداد شده است. آیه 54 سوره مبارکه مائده از جمله آیاتی است که نوعی پیش گویی در آن اظهار شده است. خداوند متعال در این آیه فرموده اند: گروهی را به جای مرتدان می‏آورد که آنها را دوست دارد و آنان (نیز) او را دوست دارند. تعیین مصداق گروه جدید جایگزین مرتدان که خداوند از آنها به عنوان محبوبان خود یاد کرده مساله ای اختلافی میان مفسران شیعه و اهل تسنن از گذشته تا به امروز بوده است. بنا بر نظر مفسران شیعه، امام علی (ع) مصداق این آیه است، اما در مقابل، مفسران اهل تسنن بر این نظرند که منظور خلیفه نخست یعنی ابوبکر است که با از دین بیرون شدگان (اصحاب رده) جنگید. حال مساله اساسی در این باره، مطالعه و بررسی آرای مفسران قدیم و جدید اسلامی و تحلیل انتقادی و داوری درباره آنهاست. حاصل این مطالعه انتقادی آنکه اوصافی که در آیه برای افراد مومن مورد بحث آمده یعنی تواضع و نرمی درباره اهل ایمان و شدت و سخت گیری بر کفار و جهاد در راه خدا با نداشتن پروا از ملامت سرزنش کنندگان موضوعاتی است که هیچ یک از عالمان و مفسران و مورخان اسلامی خواه از اهل سنت خواه شیعی نمی‏تواند آنها را در مورد علی (ع) انکار کند پس مصداق واقعی این آیه، امام علی (ع) می باشد و در آینده
    می تواند مصداق امام زمان (عج) باشد که در آینده ظهور می کند و جهان را پر از عدل و داد می کند.
    کلیدواژگان: پیشگویی های قرآن، سوره مائده، مفسران اسلامی، مرتدان، امام علی (ع)
|
  • Hamed Sedqi Pages 5-38
    The rhetoric scholars of Quran and Fans miracle of expression, using the achievements of the new sciences of linguistics, always seek to receive the semantic delusions of the Qur'an. Similar verses of the Qur'an, which, in the opinion of the scholars of expression, contain semantic development, is One of the arguments opponents literary miracle of the Qur'an. This article examines the views and methods of Fadhil Saleh al-Samarra'i in rejecting the doubts of the miraculous opponents, relying on the stories of the Qur'an, which is a comprehensive showcase of its literary aesthetics, and refers to a range of semantic delicacies. he used 2 syntax and rhetorical sciences to explain his vision specially to explain the similar verses. By examining the story of Moses (a) in the two books of Al-Taabir al-Qora'ani and lamasato bayanehi, it is clear that his view is based on the same divisions and structure as had been posited in similar verses in the past. Samarraee, after selecting the previous views, has added some points that are more relevant to the atmosphere governing the surah or the context of the verses and, accordingly, does not believe in the repetition of the verbal in the Qur'an.
    Keywords: Quran, verbal similarity, Fadhil al-Samarra'i, story of Moses (AS)
  • Ali Asghar Bastani, oheila Mohammadi Pages 39-68
    Innocent, or the absolute immunity of the sins committing and assignment of the will of God to this work, is an indicator of God's chosen ones, without that, the purpose of the prophets coming and creation will not be realized, because man cannot walk in the direct way and reaches the destination without the use of revelation and innocent words. This is one of the most essential requirements of prophethood and Imamate and one of the important issues of theology, which is strong proof for scholars and intellectuals and it is obligatory for all people to obey the innocent words, conduct and confirmation, and there is no excuse for anyone, because the innocent knowledge is from divine revelation, hence, no one can achieve infallibility through acquisition, for this reason, those who have such a science have divine insights, and they are guided in the way and have the proof, and with such an insight they have the capacity and guidance and security. Therefore, it is possible to reach these officials with infidelity and cancel these officials without an infidelity. So, the explanation of this issue and its examination based on the application of the word of wisdom, opens the door to the facts and removes the doubts about the divine prophets, and shows that despite the differences in views about the infallibility of the divine electors, from the Quran, narratives and many other reasons, their absolute infallibility is proven and appears like the sun, because the granting of the commandment and knowledge from God to them is not mixed up with doubt, nor mixed with ignorance, and wisdom is against the evil desires and the ignorance, because the divine leaders have wisdom, then they are generally out of evil desires.
    Keywords: Infallibility, Wisdom, Evil Desires, Oneself, Unconscious
  • Zaheed Hashemian Fard, Majid Ebrahimi Pages 69-93
    Cultural management is a science that links management knowledge to cultural components and links culture and art with social sciences, communications, politics, culture, economics and other sciences, and its philosophical and aesthetic uses from theoretical, The feeling and perception of the individual leads to the practice of administration of society and cultural-artistic productions.
    To develop the culture of discipline and discipline, all cultural institutions must play their full role, any effort to strengthen culture, discipline, need the knowledge of goals and programs, the organization of resource management, and continuous monitoring of them.
    In the Holy Qur'an, not only social and material management is considered, but also considered spiritual management and guidance to the supreme goals. A large part of its orders and advices have been made to streamline the thoughts, speeches, and deeds of its followers. Qur'an commentators believe that all the verses are about divine laws and regulations, such as the emphasis on cultural commonality, social justice, which establishes the order and plan in the individual and social life of Muslims, leads to the development of discipline.
    Keywords: culture, order, arrangment, management, commentators
  • Dr. Reza Amani, Mohaddeh Eshraghi Nomandani Pages 95-121
    One of the literary forms used in the Holy Quran is the allegorical fashions. Allegorical is one of the most important and most effective structures for expressive the obvious words. Therefore, considering the importance of this narrative element in the Holy Qur'an and its delicate implications and the place of this element in the way of the presentation of the purpose, for translation the Qur'anic allegorical, careful, independent and complete analysis is needed. In this research, among the different allegorical, we mention to the Singular morsal allegorical and in the collection of contemporary translations of the Qur'an, the translations we hint to the translated of 'Ayati, Ansarian, Elahi Qamshahi, Khoramshahi, Fooladvand, Meshkini and Makarem Shirazi' The most distinguished the translated of the Holy Quran and they are more numerous than other translations, by descriptive-analytical method. The studies show that the translators have used different methods for the allegorical translation, and each of them has not followed a particular style, it is even sometimes seen that the translations of the concept It does not allegorical for virtual interpretation, and only literally means that it has caused many fluctuations in its translation. The result is that the best translation for allegorical interpretation is that, while transferring the concept to the target language, there are also aspects of the eloquence aspects.
    Keywords: Quranic translation, allegorical translation, Singular morsal allegorical, quranic eloquence, Quranic translators
  • Dr. Maryam Jafari, Zahra Ghotbi Pages 123-148
    One of the important sciences that plays a decisive role in the correct interpretation of the Qur'an is the Qur'anic science. This article would like to state the influence the Qur'anic sciences in the interpretation and by the analytical-librarian and comparative approach we study the effects of the Qur'anic sciences, especially its important branches in the correct interpretation. The result of such a study was the need to pay attention to the influential branches of the Qur'anic sciences in the interpretations, so that without considering these sciences, the understanding and the correct interpretation of the Qur'an is not possible because these sciences largely overcome the ambiguities in the verses and, in fact, it is the original and necessary introduction to understand the basic concepts of the Quran.

    Keywords: Quranic science, Quranic commentary, Quranic verses
  • Hamid Bagheri, Narges Moradpour Pages 149-163
    One of the important issues of The Holy Qur'an is the unseen news and in particular its predictions.
    Including The Quran on such unseen news and predictions among the scholars is the miraculous aspect of this book. The verse 54 of the Ma'idah Surah is one of the verses in which a kind of predictions is stated. Allah Almighty states in this verse that he will bring a group instead of the apostates who loves them and they love him too. The appointment of a new group of alternate apostates, which God has referred to as their beloved, has been a controversial issue between Shiite and Sunni commentators from the past to the present. According to the Shia commentators, Imam Ali (as) is an example of this verse, but in contrast to the Sunni commentators, it is considered by the first caliph, Abu Bakr, to fight against Those who have left the religion (companions of the Raddeh). The basic issue in this regard is to study the opinions of the old and new Islamic commentators and to analyze and judge them critically. The result of this critical study is that the qualities mentioned in the verse for believers, namely, humility and softness about those who are believers and severely disciplined by infidelity and jihad for God, are not having fear of blaming others the subjects that none of the scholars and commentators and Islamic historians from the Sunni or Shiite can't deny that they are about Ali (AS). Therefore, the true exemplified of this verse is Imam Ali (AS).
    Keywords: predictions of the Quran, Ma'ida Surah, Islamic commentators, apostates, Imam Ali (as)