فهرست مطالب

فرهنگی - تربیتی زنان و خانواده - پیاپی 44 (پاییز 1397)
  • پیاپی 44 (پاییز 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/09/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • منصوره سادات چاوشی، سیده منور یزدی *، سیمین حسینیان صفحات 7-26
    این پژوهش با هدف تدوین الگوی بومی خانواده شادی محور انجام پذیرفت. پژوهش از نوع مطالعات کیفی بود که با استفاده از نظریه داده ها صورت گرفت. جامعه پژوهش شامل تمام متخصصان شاغل حوزه خانواده در سال 1396 و هم چنین تمام فرهنگیان شاغل استان قم که خانواده خود را شاد می دانستند و در پرسشنامه شادی آکسفورد حد نصاب نمره شادی را کسب کرده بودند. روش نمونه گیری در بخش انتخاب متخصصان هدفمند از نوع متوالی گلوله برفی و در بخش انتخاب خانواده ها هدفمند متوالی همگون بود. این پژوهش با 16 نفر از متخصصان حوزه خانواده و 21 خانواده شاد به حد اشباع رسید. جمع آوری داده ها با استفاده از مصاحبه عمیق نیمه ساختار یافته و با روش مثلث سازی انجام شد. از تجزیه و تحلیل مصاحبه با خانواده های شاد 98 مقوله در شناسه گذاری باز و 13 مقوله در شناسه گذاری محوری، و از تجزیه و تحلیل مصاحبه با متخصصان خانواده 87 مقوله در شناسه گذاری باز و 11 مقوله در شناسه گذاری محوری و از تجزیه وتحلیل کیفی متون و پژوهشهای مرتبط با عوامل موثر در شادی خانواده، 23 مقوله به دست آمد که در شناسه گذاری محوری در ده مقوله بر اساس شباهت موضوعی قرار داده شد. در نهایت با استفاده از مثلث سازی و بر اساس مقوله های متون و پژوهشهای مرتبط، مصاحبه با متخصصان و خانواده های شاد، الگوی بومی خانواده شادی محور در ده بعد تدوین شد.
    کلیدواژگان: الگوی بومی، پژوهش کیفی، خانواده شادی محور
  • رحیم ملایی *، معصومه اسمعیلی، محمدحسن ملایی صفحات 27-65
    این پژوهش با هدف بررسی مطالعه کیفی نقش زبان در روابط زوجهای متعارض انجام شد. این مطالعه از نوع پژوهشهای کیفی است که با استفاده از روش نظریه داده بنیاد انجام شده است. بدین منظور با روش نمونه گیری هدفمند و با استفاده از روش مصاحبه نیمه ساختار یافته، داده ها جمع آوری شد و تا رسیدن به اشباع نظری، هفت زوج از واجدان شرایط مورد بررسی قرار گرفتند. برای دستیابی به عوامل، تحلیل داده ها با استفاده از فنون استراوس و کوربین انجام شد که شامل شناسه گذاری مفاهیم و شکل دادن به نظریه است. تجزیه و تحلیل داده ها در شناسه گذاری باز، به شناسه گذاری عوامل اصلی، مولفه ها و زیر مولفه ها منجر شد. پس از تجزیه و تحلیل اطلاعات مصاحبه ها، تعارض زبانی زوجین به عنوان مقوله هسته ای، عوامل زبانی بسترساز تعارض زناشویی و پیامدهای زبانی تعارض زناشویی به عنوان مقولات عمده و چهار مفهوم شناسه گذاری سطح دوم که از مفاهیم سطح اول به دست آمد عوامل زبانی تضعیف کننده رابطه زناشویی، عوامل زبانی تشدیدکننده تعارض زناشویی، عوامل زبانی تخریب کننده رابطه زناشویی و عوامل زبانی تهدیدکننده رابطه زناشویی شناسایی شد. نتایج نشان داد که زبان در کاهش یا افزایش تعارض زناشویی نقش مهمی را ایفا می کند به طوری که کنترل نکردن آن، باعث درگیری های فراوان و هم چنین، خشونتهای کلامی میان زوجین می شود و در نتیجه، راه جدایی عاطفی و در نهایت طلاق زوجین را هموار می سازد.
    کلیدواژگان: تعارضات زناشویی، زبان، قدرت، جنسیت، نظریه مبنایی
  • رحمان مهدی نژاد قوشچی، اسماعیل اسدپور * صفحات 67-88
    گفتگوی موثر پایه ای است که سایر جنبه های روابط زن و شوهر بر آن بنا نهاده شده است و نبود گفتگوی موثر بین زوجین می تواند به سطح بالاتری از تعارضات زناشویی منجر شده و خطر پیشروی مشکلات زناشویی را افزایش دهد. استفاده از تجربه های زوجهای موفق در مورد گفتگوی موثر می تواند الهامبخش و الگوی کارامدی برای افزایش صمیمیت و رضایت مندی زناشویی دیگر زوجها شود. این مطالعه با هدف بررسی شاخصهای گفتگوی موثر زوجین با کارکرد سالم انجام شده است. این مطالعه با استفاده از یکی از روش های تحقیق کیفی تحت عنوان پدیدارشناسی توصیفی انجام شده است. روش جمع آوری اطلاعات، مصاحبه نیمه ساختار یافته با ده شرکت کننده از زوجین با کارکرد سالم بود. تجزیه و تحلیل اطلاعات با روش کلایزی بود. از تحلیل یافته های این پژوهش، پنج مضمون اصلی و 20 مضمون فرعی از تجربه و ادراکات زوجهای با عملکرد سالم ازدواج شهرستان ارومیه در زمینه گفتگوی موثر پدیدار شد که عبارت است از: 1) عوامل موثر بر ایجاد و تداوم گفتگو 2) مراحل و فرایند گفتگوی موثر 3) برنامه ریزی برای گفتگو 4) محتوای گفتگو 5) مهارتهای ارتباطی. نتایج پژوهش نشان داد کیفیت و کمیت گفتگوی موثر در کارامدی زندگی همسران خیلی مهم است. تجربه همسران موفق می تواند به مشاوران و زوج درمانگران در کاهش موانع گفتگوی موثر و افزایش صمیمیت زناشویی کمک مهمی کند.
    کلیدواژگان: مطالعه کیفی، پدیدار شناختی، گفتگوی موثر زوج
  • نفیسه دورودیان، محمد ابراهیم مداحی *، جواد خلعتبری صفحات 89-108
    هدف این پژوهش مقایسه اثر بخشی درمان شناختی رفتاری و درمان پذیرش و تعهد بر تنظیم هیجانی و خودکارامدی زنان مبتلا به اضطراب اجتماعی شهر تهران بود. این پژوهش از نوع آزمایشی و طرح پیش آزمون پس آزمون با دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل همراه با پیگیری 3 ماهه بود. جامعه آماری حدود 1000 زن 35 25 ساله دارای اضطراب اجتماعی است که در سال 96 1395 به خانه های سلامت شهر تهران مراجعه کرده بودند. از طریق نمونه گیری خوشه ایو با توجه به نمره برش پرسشنامه ها، ملاکهای ورود و خروج و مصاحبه ساختاریافته به منظور تشخیص قطعی اضطراب اجتماعی، تعداد 45 زن انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه (درمان شناختی رفتاری، درمان پذیرش و تعهد و کنترل) جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش عبارت است از مصاحبه ساختار یافته، سیاهه اضطراب اجتماعی کانور (2000) ، پرسشنامه تنظیم هیجانی (2001) و پرسشنامه خودکارامدی شرر (1982). هر یک از گروه های آزمایش دوازده جلسه تحت درمان شناختی رفتاری و درمان پذیرش و تعهد قرار گرفتند. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد هر دو درمان در بهبود تنظیم هیجانی و خودکارامدی موثر بوده است (p<0/01) ؛ ولی درمان پذیرش و تعهد در مقایسه با درمان شناختی رفتاری در افزایش تنظیم هیجانی و خودکارامدی در پس آزمون و پیگیری برتری داشته است (p<0/01) ؛ بنابراین درمان پذیرش و تعهد در بهبود مشکلات روانشناختی زنان و هم چنین ارتقای سلامت روان آنان کمک بسزایی کرده است.
    کلیدواژگان: درمان شناختی رفتاری، درمان پذیرش و تعهد، تنظیم هیجانی، خودکارامدی، اضطراب اجتماعی، زنان
  • محبوبه مرادی، رضا کرمی نیا *، حمیدرضا حاتمی، خدیجه ابوالمعالی الحسینی صفحات 109-130
    پژوهش با هدف بررسی رابطه سبک زندگی و ویژگی های شخصیتی با رضایت زناشویی در زنان شهر تهران انجام شده است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی، و از لحاظ ماهیت توصیفی همبستگی است که جامعه آماری آن شامل تمام زنان متاهل شهر تهران است که تعداد آنها 2210287 نفر برآورد شده و از این تعداد، 384 مورد بر اساس فرمول کوکران به عنوان نمونه انتخاب شده اند. گردآوری داده ها با استفاده از سه پرسشنامه سبک زندگی والکر، رضایت زناشویی انریچ و آزمون شخصیتی نئو و روش مورد مطالعه ضریب همبستگی بوده است. تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS21 انجام شده است. یافته ها نشاندهنده این است که با توجه به سطح معناداری، که از 5 درصد کمتر است، بین سبک زندگی و رضایت زناشویی زنان شهر تهران رابطه معناداری وجود دارد؛ هم چنین بین ویژگی های شخصیتی و رضایت زناشویی زنان شهر تهران رابطه معناداری وجود دارد.
    کلیدواژگان: رضایت زناشویی، ویژگیهای شخصیتی، سبک زندگی
  • سیده زهرا میر محمد رضایی *، باقر ساروخانی صفحات 131-164
    این پژوهش با هدف تبیین رابطه جهانی شدن و تحولات خانواده در شهر زنجان و شناخت ابعاد و الگوهای تحولات در رویارویی با جهانی شدن با استفاده از روش پیمایش و آزمون فرضیات انجام شد. جمعیت آماری این پژوهش را خانواده های (زوجهای بیش از 20 سال) ساکن شهر زنجان به تعداد 199771 تشکیل می دهند که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 384 نفر به دست آمد. به منظور افزایش روایی و پایایی، حجم نمونه به 400 نفر افزایش یافت. با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ایچند مرحله ای متناسب با حجم (PPS) ، داده ها جمع آوری و از طریق نرم افزار spss تحلیل شد. یافته ها نشان داد خانواده های شهر زنجان تحت تاثیر جهانی شدن، پیامدهای مثبت و منفی را تجربه کرده اند؛ اما جهانی شدن فقط نیروی خارجی نیست که بر ما اثر می گذارد، بلکه ما نیز در آن سهیم هستیم. در این میان عوامل محلی را نیز نباید از نظر دور داشت و در سیاستگذاری ها به فرصتها و تهدیدهای ناشی از جهانی شدن توجه کرد.
    کلیدواژگان: جهانی شدن، خانواده، تحولات، تغییرات فرهنگی، شهر زنجان
  • همایون هارون رشیدی، کبری کاظمیان مقدم * صفحات 165-183
    هدف این پژوهش بررسی رابطه الگوهای ارتباطی، انعطاف پذیری و انسجام خانواده با جرات ورزی دانش آموزان دختر مقطع دوم متوسطه شهر اندیمشک بود. روش پژوهش همبستگی است. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهر اندیمشک و نمونه پژوهش شامل 313 نفر از این دانش آموزان بودند که با روش نمونه گیری خوشه ایچندمرحله ای به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای اندازه گیری متغیرها از پرسشنامه های الگوهای ارتباطی خانواده (ریچی و فیتزپاتریک، 1998) ، انعطاف پذیری خانواده (شاکری، 1382) ، انسجام خانواده (سامانی، 1381) و جرات ورزی (ریچی و گمبریل، 1966) استفاده شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه استفاده شد. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد بین الگوهای ارتباطی، انعطاف پذیری و انسجام خانواده با جرات ورزی دانش آموزان دختر رابطه معناداری وجود دارد (001/0>P). هم چنین نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد الگوهای ارتباطی، انعطاف پذیری و انسجام خانواده 62 درصد از واریانس جرات ورزی را تبیین می کند. یافته های این پژوهش اهمیت الگوهای ارتباطی، انعطاف پذیری و انسجام خانواده را در میان دانش آموزان نشان می دهد. بنابراین طرحریزی مطالعات بیشتر به منظور شناخت بهتر چنین عواملی در جهت ارتقای فرایند آموزش و تربیت دانش آموزان توصیه می شود.
    کلیدواژگان: الگوهای ارتباطی، انعطاف پذیری، انسجام خانواده، جرات ورزی
|
  • mansoureh sadat chavoshi, syedeh monavar yazdi*, simin hosseinian Pages 7-26
    This research was conducted with the aim of developing a local model of happiness-oriented family. This is a qualitative study carried out on the basis of grounded theory. The research population consisted of all the specialists involved in the field of family in 2017, as well as all the teachers in Qom province who considered their family happy and had got the cut-off score in the Oxford Happiness Questionnaire. The sampling method used to select the specialists was the purposive method (the sequential snowball type) and the method used to select the families was also purposive (the homogeneous sequential type). This research reached the saturation level with 16 specialists involved in the field of family and 21 happy families. The data were collected using an in-depth semi-structured interview and triangulation. From the analysis of the interviews with happy families 98 categories in open coding and 13 categories in axial coding, from the analysis of interviews with family specialists 87 categories in open coding and 11 categories in axial coding, and from the qualitative analysis of the literature and the research studies related to the factors affecting family happiness 23 categories were obtained, which were classified into 10 categories in axial coding based on thematic similarity. Finally, using triangulation and based on the categories of the related literature and studies and interviews with the specialists and happy families, the local model of happiness-oriented family with ten dimensions was developed.
    Keywords: local model, qualitative research, happiness-oriented family
  • rahim mollai*, Ma‘sumeh esmaeili, mohammad hasan mollai Pages 27-65
    This study was conducted to qualitatively study the role of language in the relations between conflicting couples using grounded theory. To this end, the sample was selected using the purposive sampling method, and the data were collected through a semi-structured interview. To achieve theoretical saturation, seven couples from among the qualifying ones were studied. To obtain the factors, the data were analyzed using Strauss and Corbin techniques, which included coding concepts and shaping the theory. The analysis of data in open coding led to coding the main factors, components, and sub-components. After analyzing the interview data, the following items were identified: the linguistic conflicts of couples as the nuclear category, the linguistic factors paving the way for marital conflicts and the linguistic consequences of marital conflicts as main categories, and the four concepts of second level coding derived from the first level concepts, i.e. the linguistic factors weakening marital relationship, the linguistic factors aggravating marital conflicts, the linguistic factors destroying marital relationship, and the linguistic factors threatening marital relationship. The results revealed that language plays an important role in reducing or increasing marital conflicts, and failure to control it causes a lot of conflicts and verbal violence among couples, and, consequently, it paves the way for emotional separation and eventually divorce.
    Keywords: marital conflicts, language, power, gender, grounded theory
  • rahman mahdinejad ghoushchi, esmaeil asadpour * Pages 67-88
    Effective communication is the foundation upon which other aspects of marital relations are based, and the lack of effective communication between couples can lead to a higher level of marital conflicts and increase the risk of marital problems. Using successful couples’ experiences about effective communication can be inspirational and an efficient model to increase other couples' marital intimacy and satisfaction. The aim of this study was to investigate the indicators of effective communication between couples having healthy marital functioning. The study was conducted using a qualitative research method called descriptive phenomenology. The data collection instrument was a semi-structured interview taken by ten couples having healthy marital functioning. The analysis of the data was carried out using Colaizzi’s method. Based on the analysis of the findings of this study, five main themes and 20 sub-themes of the experience and perceptions of couples having healthy marital functioning in Urmia in the field of effective communication emerged. The main themes are: 1) factors affecting the establishment and continuity of communication, 2) stages and process of effective communication, 3) planning for communication, 4) content of communication, and 5) communication skills. The results of the study revealed that the quality and quantity of effective communication play an important role in the efficiency of couples’ lives. The experience of successful spouses can help counselors and couple therapists reduce the barriers to effective communication and increase marital intimacy.
    Keywords: qualitative study, phenomenological, effective communication between couples
  • nafise doroudian, mohammad ebrahim maddahi *, javad khal'atbary Pages 89-108
    The purpose of this study was to compare the effectiveness of cognitive-behavioral therapy and acceptance and commitment therapy on emotional regulation and self-efficacy of women with social anxiety in Tehran, Iran. This is an experimental research work with a posttest-pretest design, two experimental groups and a control group, and 3-month follow-up. The statistical population included about 1000 women aged 25-25 with social anxiety who had referred to health houses in Tehran in 2016-2017. Using cluster sampling and considering the cut-off score of the questionnaires, entry and exit criteria, and the structured interviews for the definitive diagnosis of social anxiety, 45 women were selected and randomly assigned to three groups (cognitive-behavioral therapy, acceptance therapy, and commitment and control). The data collection instruments were a structured interview, the Connor Social Anxiety Inventory (2000), the Emotional Regulation Questionnaire (2001), and the Scherer Self-Efficacy Questionnaire (1982). Each experimental group received twelve sessions of cognitive-behavioral therapy and acceptance and commitment therapy treatment. The data were analyzed by repeated measures ANOVA. The results showed that both therapies were effective in improving emotional regulation and self-efficacy (p<0.01); however, acceptance and commitment therapy was more effective than cognitive-behavioral therapy in enhancing emotional regulation and self-efficacy in posttest and follow-up stages (p<0.01). Therefore, acceptance and commitment therapy highly helped to improve the psychological problems and mental health of women.
    Keywords: cognitive-behavioral therapy, acceptance, commitment therapy, emotional regulation, self-efficacy, social anxiety, women
  • Mahboobeh Moradi, Hamid, Reza Hatami *, Khadijeh Abulma'ali Alhusseini Abulma'ali Alhusseini Pages 109-130
    This study was aimed at investigating the relationship between lifestyle, personality traits, and marital satisfaction in women in Tehran. This is applied research conducted through the descriptive-correlation method. The statistical population included all the married women in Tehran, whose number was estimated to be 2210287. A sample of 384 women was selected on the basis of the Cochran formula. The required data were collected using three instruments: the Volker Lifestyle Questionnaire, the Enrich Marital Satisfaction Scale, and the Neo Personality Inventory. Data analysis was carried out using SPSS21 software. The findings reveal a significant relationship between lifestyle and marital satisfaction among women in Tehran (p<0.05). A significant relationship was also observed between personality traits and marital satisfaction among women in Tehran.
    Keywords: marital satisfaction, personal traits, life style
  • seyedZahra Mir Mohammad rezaei * Pages 131-164
    This research was carried out to explicate the relationship between globalization and family changes in Zanjan, Iran and to identify the dimensions and patterns of changes in the face of globalization using the survey method and hypothesis testing. The statistical population consisted of 199771 families (couples over 20 years old) living in Zanjan, Iran. Using the Cochran formula, a sample of 386 individuals was selected. To increase the validity and reliability, the sample size was raised to 400 people. The data were analyzed by SPSS software. The findings indicated that under the influence of globalization, the families living in Zanjan experienced both positive and negative effects, but globalization is not just an external force that affects us, but rather we play a role in it, too. Meanwhile, the local factors should not be neglected, and the opportunities and threats posed by globalization need to be considering in developing policies.
    Keywords: globalization, family, changes, cultural change, Zanjan city
  • Kobra Kazemian moghaddam * Pages 165-183
    The purpose of this study was to examine the relationship between family communication patterns, flexibility, cohesion, and assertiveness among secondary school female students in Andimeshk, Iran. The research method is correlation. The statistical population consisted of all the secondary school female students in Andimeshk, and a sample of 313 students was selected using the multistage cluster sampling method. To measure the variables, the Family Communication Patterns Questionnaire (Ritchie and Fitzpatrick, 1998), the Family Flexibility Questionnaire (Shakeri, 2003), the Family Cohesion Scale (Samani, 2002), and the Assertiveness Scale (Ritchie and Gambrill, 1966) were employed. Pearson correlation and multiple regression were used to analyze the data. The results of Pearson correlation coefficient indicated that there is a significant relationship between communication patterns, flexibility, family cohesion, and female students' assertiveness (P<0.001). Also, the results of multiple regression revealed that communication patterns, flexibility, and family cohesion explain 62 percent of assertiveness variance. The findings of this study show the importance of communication patterns, flexibility, and family cohesion among students. Therefore, planning of further studies is recommended in order to better understand such factors and promote the process of education and training among students.
    Keywords: communication patterns, flexibility, family cohesion, assertiveness