فهرست مطالب

  • سال نهم شماره 34 (زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/11/16
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سید عزیز آرمن*، بتول آذری بنی صفحات 7-30
    نوسانات قیمت مسکن در سال های اخیر در ایران همواره یکی از موضوعات مهم اقتصادی بوده است که تغییرات آن بر روی رفاه اقتصادی خانوارها طی دوران زندگی اثر می گذارد. در این مطالعه اثرات شوک مسکن بر روی پویایی های درآمدی نسل های سنی مختلف مورد بررسی قرار می گیرد. جهت بررسی این پدیده نوعی الگوی داده سازی نسلی طراحی شده است. در الگوی طراحی شده، با ترکیب داده های مقطعی بودجه خانوار نسل هایی از خانوارها طی سال های 1386 تا 1394 مورد ردیابی قرار می گیرند. در این پژوهش سعی شده، تا جهت روشن شدن مطالب مورد بررسی نتایج در چهار مرحله بدون شوک و شوک 5، 10 و 15 درصد گزارش شود. نتایج پژوهش نشان می دهد وقوع شوک کوچک در سال 1386 باعث شده است تا درآمد متوسط خانوارها در آن سال و سال های بعدی نسبت به حالت قبل از رخ دادن شوک کاهش یابد. در حالیکه وقوع یک شوک بزرگ (15٪) باعث کاهش درآمد متوسط خانوارها به میزان زیادی شده است. این حالت می تواند به این معنا باشد که در صورت وقوع شوک بزرگ خانوارهای آسیب پذیر به سختی قادر به ترمیم درآمد کاهش یافته هستند در حالیکه در یک شوک کوچک امکان ترمیم بیشتر است.
    کلیدواژگان: شوک مسکن، پویایی درآمد، رویکرد شبه پانل
  • سیاب ممی پور*، حدیث عبدی صفحات 31-70
    ادوار تجاری یکی از مهم ترین شاخص های اقتصادی محسوب می شود که تغییر در فعالیت های اقتصادی در طول زمان را نشان می دهد. بررسی ادوار تجاری از آن جهت اهمیت دارد که درک و توجه به چگونگی نوسانات تولید ناخالص داخلی و عوامل موثر بر این نوسانات همچون شوک های قیمت نفت به سیاست گذاران اقتصادی در برنامه ریزی بهتر و موثرتر کمک می کند. این مطالعه با استفاده از مدل غیرخطی مارکوف سوئیچینگ با احتمال انتقال متغیر (MS-TVTP )، اثرات شوک های قیمت نفت بر پویایی های انتقال چرخه های تجاری ایران به صورت فصلی بین سال های 1384 تا 1395 را مورد بررسی قرار داده است. بدین منظور ابتدا شوک های قیمت نفت با چهار روش مختلف استخراج شده و سپس تاثیرآنها بر دوره های رکود و رونق بررسی شده است. نتایج حاصل از مدل مارکوف سویچینگ با احتمال انتقال متغیر نشان می دهد چرخه های تجاری در اقتصاد ایران تحت تاثیر نوسانات و شوک های قیمت نفت است؛ به طوری که در همه چهار حالتی که شوک قیمت نفت محاسبه شده است، شوک های مثبت قیمت نفت، نه تنها احتمال ماندن در رژیم رونق در اقتصاد ایران را افزایش می دهد بلکه احتمال خروج از وضعیت رکود و انتقال به رژیم رونق را نیز افزایش می دهد. همچنین از مقایسه نسبی ضرایب شوک های قیمت نفت در احتمال ماندن در رژیم رونق و انتقال از رژیم رکود به رونق می توان استدلال کرد، بروز شوک های مثبت در دوره رکود، احتمال گذار یا خروج از رکود را به مقدار بیشتری نسبت به رژیم رونق افزایش می دهد. به عبارت دیگر، در اقتصاد ایران شوک های قیمت نفت در دوره رکود اثر بیشتری در چرخش وضعیت اقتصادی دارد و احتمال خروج اقتصاد از دوره رکود را به مقدار بیشتری افزایش می دهد اما در دوره رونق اقتصادی، بروز یک شوک مثبت، احتمال ماندن در دوره رونق را به مقدار کمتری، افزایش می دهد.
    کلیدواژگان: چرخه های تجاری، شوک های قیمت نفت، مدل مارکف سوئیچینگ، احتمال انتقال متغیر، ایران
  • حسن حیدری* صفحات 71-105
    اخیرا توجه زیادی به مدل هایی معطوف شده است که در آنها از مجموعه گسترده تری از اطلاعات اقتصادی استفاده می شود. این امر با ابداع مدل های FAVAR از طریق تلفیق مدل های سنتی VAR با یک یا چند عامل غیرقابل مشاهده امکان پذیر شده است. بر خلاف این سیر گسترده از مطالعات در زمینه به کارگیری مدل های تکامل یافته FAVAR، مطالعات داخلی در این زمینه بسیار محدود است و هنوز این روش ها به صورت گسترده ای درباره اقتصاد ایران به کار گرفته نشده اند. از این رو در این مقاله تلاش شده است تا یک مدل FAVAR برای اقتصاد ایران برآورد شود تا در آن با تاکید بر شوک های نفتی و شوک های پولی بتوان واکنش دسته گسترده ای از متغیرهای اسمی و حقیقی را برآورد کرد. بدین منظور مجموعه ای از 35 متغیر مهم اقتصاد ایران در دامنه زمانی سالهای 1353 تا 1393 برای برآورد الگو انتخاب شد. نتایج حاصل از برآورد توابع واکنش الگوی FAVAR نشان داد که واکنش «بخش حقیقی» اقتصاد ایران به شوک مثبت درآمدهای نفتی مثبت و معنادار است و مدت زمان تقریبا 5 سال طول می کشد که اثر آن به طور کلی تخلیه شود. همچنین واکنش «بخش اسمی» اقتصاد ایران به یک شوک مثبت در درآمدهای نفتی نیز در ابتدا مثبت اما بی معنا بوده و نسبت به واکنش بخش حقیقی سریع تر و کوتاه تر و نوسانی-تر است. همچنین نتایج نشان می دهد که متغیرهای اسمی به شوک پایه پولی واکنشی مشابه و مثبت نشان می دهند اما اثر این شوک موقتی و در حد 2 تا 4 سال است.
    کلیدواژگان: درآمد نفتی، مدل های FAVAR، شوک پولی
  • منیره رفعت* صفحات 107-137
    در الگوها و مدل های تجاری سنتی معمولا، برای کالاهای قابل تجارت، شرکای بالقوه زیادی می تواند وجود داشته باشد، اما در نهایت تنها یک شریک تجاری (که ارائه دهنده بهترین قیمت است) باید انتخاب شود، بنابراین این الگوها روابط تجاری اندکی را بین کشورها (و به صورت یک طرفه) در نظر می گیرند، در حالیکه اگر ساختار تجارت بین المللی به عنوان یک شبکه توصیف شود، روابط گسترده تری که بین کشورهاست، مورد بررسی قرار می گیرد. هدف این مقاله آشنایی بیشتر با تکنیک تحلیل شبکه و محاسبه شاخص های تحلیل شبکه نظیر گره درجه، گره شدت و گره تفاوت در بررسی روابط تجاری ایران با شرکای اصلی آن در آسیا است. همچنین در این مقاله شاخص های روابط تجاری مرتبه بالاتر در تعاملات بین المللی نظیر شاخص خوشه بندی و مرکزیت، برای بررسی الگوی تجاری ایران و شرکای عمده آن در آسیا معرفی و محاسبه می شود. نتایج این مطالعه بر حسب مقادیر شاخص های گره درجه، گره شدت و گره تفاوت نشان داد کشورهای منتخب شرق آسیا، افزایش بیشتری در تعداد شرکای تجاری داشته اند یعنی در طی زمان به تعداد شریک های آنها اضافه شده است. ایران و شرکای تجاری اش در آسیا، در حال افزایش ارتباطات تجاری با کشورهایی هستند که تعداد شرکای تجاری بیشتری دارند. همچنین شاخص همجواری نشان داد که ایران و کشورهای آسیایی به دنبال ارتقا ارتباطات تجاری با کشورهایی هستند که ساختار تجاری مشابهی با آنها دارد. بر اساس شاخص مرکزیت مشخص شد که در بین کشورهای مورد مطالعه تنها کشور چین با شاخص 97/0 در هسته شبکه تجارت جهانی قرار گرفته است. کشورهای امارات، تایوان، کره و تایلند به ترتیب با مقادیر 94/0، 92/0، 94/0 و 91/0 در حاشبه مرتبه اول و کشور ترکیه با مقدار 87/0 در حاشیه مرتبه دوم تجارت جهانی قرار داشته اند اما ایران با مقدار 72/0 بیرون از حاشیه شبکه تجارت جهانی جای گرفته است.
    کلیدواژگان: تحلیل شبکه، شبکه تجارت جهانی، ساختار تجاری
  • محمد امین کوهبر، مجید آقایی*، مهدیه رضاقلی زاده صفحات 139-170
    با توجه به اهمیت سلامت و بهداشت در توسعه جوامع، در این تحقیق به بررسی عوامل موثر بر انتخاب خدمات مختلف دندانپزشکی و مخارج مربوط به آن به عنوان یکی از مهم ترین ابعاد بهداشت و درمان پرداخته شد. به همین منظور تقریبا 40000 خانوار ایرانی در سال 1394 به عنوان نمونه مورد بررسی انتخاب شدند و با استفاده از الگوی دو مرحله ای هکمن عوامل موثر بر انتخاب مصرف کننده در استفاده از خدمات مختلف دندانپزشکی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج این تحقیق بیانگر این است که درآمد خانوارها، برخورداری از خدمات بیمه درمانی و سطح تحصیلات از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر انتخاب خدمات دندانپزشکی و مخصوصا خدمات لوکس دندانپزشکی مانند ارتودنسی و ترمیم لثه و مخارج مربوط به آنها در خانوارهای مورد بررسی می باشد. کشش درآمدی خدمات عصب کشی واحد و کشش درآمدی معاینه برابر 4/0 بوده ولی کشش درآمدی خدمات کشیدن دندان منفی به دست آمده اند. همچنین نسبت به برخورداری از بیمه، کشش استفاده از خدمات معاینه حدود 1/0، کشش استفاده از خدمات عصب کشی و پر کردن حدود 6/0 و کشش کشیدن دندان 1- محاسبه شده است.
    کلیدواژگان: خدمات دندانپزشکی، الگوی دومرحله ای هکمن، هزینه و درآمد خانوار
  • موسی خوشکلام خسروشاهی* صفحات 171-199
    با توجه به اینکه بهبود کارائی مصرف انرژی و اثر بازگشتی ناشی از آن در ادبیات اقتصاد انرژی بسیار مورد توجه است ازاینرو مقاله حاضر با بکارگیری رویکرد ARDL به تخمین اندازه اثر بازگشتی مستقیم مربوط به مصرف گاز طبیعی در بخش خانگی ایران پرداخته و برای این منظور از داده های دوره زمانی 1395-1365 و روش شناسی مبتنی بر تخمین کشش تقاضای گاز طبیعی با توجه به قیمت های شکسته شده بهره گرفته شده است. یافته های تحقیق نشان می دهند که اولا اثر بازگشتی مستقیم مربوط به مصرف گاز طبیعی در بخش خانگی کشور وجود داشته و در نتیجه صرفه جویی انرژی ناشی از بهبود کارائی انرژی کمتر از انتظار خواهد بود ثانیا اندازه اثر بازگشتی مستقیم مربوط به تقاضای خانگی گاز طبیعی در کوتاه مدت برابر با 69 درصد و در بلندمدت برابر با 78 درصد است. همچنین یافته ها حاکی از عدم وجود اثر معکوس ناشی از مصرف گاز طبیعی خانگی بوده و لذا بکارگیری سیاست هایی در زمینه بهبود کارائی مصرف گاز طبیعی در بخش خانگی ایران قابل توصیه است.
    کلیدواژگان: گاز طبیعی، اثر بازگشتی، تجزیه قیمت، بخش خانگی
  • مهدی پورمهر، حمید سپهر دوست*، محمدکاظم نظیری، نادر مهرگان صفحات 201-254
    با توجه به اهمیت نظام بانکی در اقتصاد ایران و اهداف مرتبط با تنوع فعالیتی بانک ها جهت بهبود شاخص های عملکردی، هدف از این پژوهش بررسی عوامل بیرونی و درونی موثر بر سه مولفه سودآوری بانک ها شامل بازدهی دارایی و بازدهی حقوق صاحبان سهام و حاشیه بهره ای خالص به عنوان مولفه های سنجش عملکرد بانک ها به کمک الگوی خودرگرسیون برداری ساختاری در داده های تابلویی مشتمل بر 13 بانک خصوصی ایران و بر اساس داده های فصلی سال های 1385 تا 1395 است. برای این منظور، مولفه های اثرگذار به مولفه های بیرونی و درونی تقسیم شده‏اند؛ به‏طوریکه شاخص های مربوط به کیفیت مدیریت، کیفیت دارایی ها، کفایت سرمایه و نقدینگی از جمله مولفه های درونی و شاخص‏های نرخ تورم، نرخ سود سپرده، رشد تولید ناخالص داخلی حقیقی و توسعه بازار سرمایه از جمله مولفه های بیرونی اثرگذار بر سودآوری بانک ها موردبررسی قرارگرفتند. نتایج برآورد مدل تحقیق حاکی از آن است که درصد پوشش نقدینگی و نسبت مطالبات غیرجاری به کل تسهیلات به عنوان متغیرهای درون بانکی تاثیر منفی و رشد تولید ناخالص داخلی حقیقی به عنوان متغیر بیرونی تاثیر مثبت بر مولفه های سودآوری دارند.
    کلیدواژگان: بازدهی دارایی، بازدهی حقوق صاحبان سهام، حاشیه بهره ای خالص
|
  • Aziz Arman*, Batool Azari Beni Mis Pages 7-30
    Fluctuations in housing prices in recent years in Iran has always been one of the most important economic issues on the economic welfare changes affect lifetime. In this paper, the effects of housing on the dynamics of income generations age is examined. This phenomenon type of model is designed to assess the generation of data building. The model is designed household budget generations by combining cross-sectional data from households in the years 2007 to 2015 are tracking. In this research, in order to clarify the contents of the review results in four steps without shock and shock 5, 10 and 15 percent reported. The results show that the average income of households without shock reduced from 86 years to 89 and then 89 years with little speed has increased, although the increase in revenue in less than 86 years is 90 years. As well as small shock in 2007 has led to middle income households in that year and the following years than before the occurrence of shocks is reduced. While the occurrence of a great shock (15%) reduces the average household income has been greatly. This could mean that in the event of a large shock of vulnerable households are barely able to restore income dropped while repairing a small shock is possible.
    Keywords: Housing Shock, Dynamic Pseudo Panel Data, Income Dynamic
  • Siab Mamipour*, Hadis Abdi Pages 31-70
    The business cycles are one of the most important economic indicators that they show the changes in economic activities during time. The study of business cycles is important because the understanding fluctuations in GDP and effective factors on these fluctuations help policy makers to plan better and more efficient. The main purpose of this paper is to investigate the effects of oil price shocks on business cycles dynamics in Iranian economy during period of 2005 to 2017 by using non-linear Markov switching model with the time varying transitional probabilities (MS-TVTP). So, first, the oil price shocks were extracted in four different modes, and then the effect of them on recession and boom regimes are investigated. The results of MS-TVTP model show that business cycles are affected by oil price fluctuations and shocks in Iran’s economy. The results indicate that, in all four modes which oil price shocks were calculated, the positive shocks in oil price increase the probability of staying in boom regime. Also positive oil price shocks increase the probability of transition from the recession regime in Iran’s economy. Also, with relative comparison of the coefficients of oil price shocks in the probability of staying in boom regime and transition from recession to boom regime, it can be argued that positive oil price shocks in recession period increases the probability of transition from recession more than the boom regime. In other words, oil price shocks in recession periods have a greater effect on rotation of economic situation and increase the probability of transition from recession regime, but in the boom regime, the positive oil price shock lead to increases the probability of staying in boom regime a little.
    Keywords: Business Cycles, Oil Price Shocks, Markov Switching Model, Time Varying Transition Probabilities, Iran.
  • Hassan Heydari* Pages 71-105
    There is a growing attention to models which contain a broader set of economic data. In recent decade, introduction of Factor Augmented VAR models through augmentation of traditional VAR models with unobservable “factors” has made a new route to econometric modeling. In spite of the growing number of international papers and researches which have used FAVAR approach to modeling policy shocks to various economies, there is little about Iranian economy. So the paper is an attempt to fill the gap in the literature using an FAVAR model to analyze transmission of oil and monetary shocks to Iranian economy. The model contains 35 major macroeconomic annual variables spanning from 1974 to 2014. The results show that “real sector” of Iranian economy responds positively to oil shocks up to 5 years. Also “nominal sector” of the economy responds positively to oil shocks but the responses are shorter, smaller and more volatile than “real sector” responses. Finally the model results show responses of “nominal sector” of Iranian economy to monetary shocks are positive which its duration varies between 2 and 4 years.
    Keywords: Oil Incomes, FAVAR Models, Monetary Shocks
  • Monireh Rafat* Pages 107-137
    The existing trade models suggest that for tradable goods potential partners can be many, but eventually only one (the one offering the best price) should be selected, therefore relatively few (unidirectional) trade links will appear between countries. If the structure of international trade flows describes as a network, trade link would give rise between countries. This paper exploit recently-developed indicators based on network analysis such as node-degree, node-strength and node-disparity, and second-degree characteristics such as node-clustering and centrality indicators to investigate the pattern of international trade pattern followed by Iran and its Asian partner. The results of this study show that East Asian countries, have had a greater increase in the number of trade partners. Iran and its trading partners in Asia, is growing trade links with countries that have more trading partners. Nearest neighbor degree index show that selected countries are looking to improve relations with countries that have more similarities with his own country. Based on the centrality, it was found that only China with the centrality index of .97 is in the core of global trade network. Emirates, Taiwan, Korea and Thailand respectively with values of .94, .92, .94 and .91 are in the inner-periphery and Turkey with a value of 0.87 is in secondary-periphery. Iran with a value of 0.72 is in outside of the global trade network
    Keywords: Networking Analysis, Global Trade Network, Trade Structure
  • Mohammad Amin Kouhbor, Majid Aghaei*, Mahdieh Rezagholizadeh Pages 139-170
    Considering the health importance in development process of countries, this study investigates factors affecting various types of dental care services participation and related expenditures as one of the most important aspects of oral health. For this reason, a sample of almost 40000 Iranian households in 2016 is selected and the impact of the mentioned factors analyzed using Heckman’s two-stage model. Results indicate that household’s income and education are two importance factors that affect the choice of dentist services and their related expenditure especially in Luxury dental services such as orthodontics and Gum regenerations. Income elasticity of root canal, Inspection and dental extraction are computed 1.04 and 0.0004 respectively. Finally, insurance coverage elasticity of root canal is 0.6, while the same elasticity for inspection is computed about 0.1 and -1 for dental extraction.
    Keywords: Dentist Services, Two-Stage Hekman Model, Household Income, Expenditure
  • Musa Khoshkalam Khosroshahi* Pages 171-199
    Considering that the improvement of energy efficiency and the resulting rebound effect in the literature of energy economics is very important, hence the present paper uses the ARDL approach to estimate the direct rebound effect of the natural gas consumption in the residential sector in Iran. For this purpose, data from the period of 1986-2016 and the methodology based on the estimation of natural gas demand elasticity according to decomposed prices have been used. The results show that, firstly, the direct rebound effect of the natural gas consumption in the residential sector exists and, as a result, energy savings due to improved energy efficiency will be less than expected. Secondly, the direct rebound effect of natural gas demand in the short run is 69% and in the long run is 78%. Also, the findings indicate that there is no backfire effect of residential consumption of natural gas. Therefore, it is recommended to apply policies to improve the efficiency of natural gas consumption in Iran's domestic sector.
    Keywords: Natural Gas, Rebound Effect, Price Decomposition, Residential Sector
  • Mehdi Pourmehr, Hamid Sepehrdoust*, Mohammad Kazem Naziri, nader mehrgan Pages 201-254
    Considering the importance of the Banking system in Iran economy and taking into account the strategic objectives of bank’s activities to improve their performance indicators, the main objective of the present study was to investigate the impact of internal and external factors affecting the three profitability components; including the return on assets (ROA), return on equity (ROE) and the net income margin (NIM) indicators of 13 private banks' in Iran for the period 2006 to 2016; using structural autoregressive vector panel model. For this purpose, the macro level factors responsible for profitability of banks are divided into internal components; including the quality of management, asset quality, capital adequacy and liquidity and external components such as inflation rate, interest rates, the growth of GDP, and the development of the stock market. The results indicate that the percentage of coverage of liquidity and the ratio of Non-performing loans to total loan as internal bank variables have a negative effects and the growth of GDP as the external variable has positive effect on the profitability components.
    Keywords: Return on Assets, Return on Equity, Net Interest Margin