فهرست مطالب

فلسفه علم - سال هشتم شماره 2 (پاییز و زمستان 1397)
  • سال هشتم شماره 2 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1398/01/10
  • تعداد عناوین: 9
|
  • محسن عباس زاده مرزبالی * صفحات 1-22
    یکی از عمده ترین پیامدهای چالش پسااثبات گرایی در معرفت شناسی، حاکم شدن دوگانه های تقلیل گرایانه حول تقابل های مفهومی ای چون واقع گرایی و سازه انگاری یا عقل گرایی و نسبی گرایی بوده است. پرسش اصلی شکل دهنده به مقاله حاضر این بوده است که در مواجهه با چالش ضدمبناگرایی، چگونه می توان همچنان تبیینی از «عقلانیت» به مثابه «امکان ارزشیابی عینی معقولیت یک گزاره یا موضع» ارائه داد؟ در پاسخ، فرضیه ی این مقاله بر این است که این تبیین را می توان برمبنای روایت خاصی از پراگماتیسم ارائه کرد که بر دریافتی عرفی (عقل سلیمی) از واقعیت و درکی عملی از امر معقول پایه ریزی می شود. محور این تبیین، تاکید بر «کیفیتی» در «فرایند عقلانی ارزیابی گزاره های علمی یا مواضع هنجاری» است که اصل صدق/ اعتبار را می توان بر آن استوار کرد: «رایزنانه بودن» یا گشودگی به روی سنجش؛ در این راستا، مقاله ی پیش رو به برجسته ساختن این مشخصه ی مشترک در میان طیفی از نظریه پردازان فلسفه ی علم و معرفت شناسی علوم اجتماعی می پردازد. از آنجا که روایت مورد نظر حول مباحثی چون ماهیت واقعیت و شرایط شناخت امر معقول سامان می یابد، این مقاله بر چارچوبی فرا-نظریه ای بنا می شود، چارچوبی که مفهوم «فرونسیس» ارسطو انسجام بخش آن است.
    کلیدواژگان: عقلانیت، واقعیت، نسبی گرایی، عقل عملی، عقل سلیم، استدلال، رایزنی
  • سید مهدی بیابانکی * صفحات 23-40
    طبیعت گرایی علمی آموزه ای مشتمل بر دو جزء هستی شناختی و روش شناختی است. بر اساس جزء روش شناختی، روش علمی تنها منبع برای کسب شناخت معتبر (راجع به طبیعت) است و بر اساس جزء هستی شناختی، همه آنچه وجود دارد (علی الاصول) می تواند بوسیله علم مورد پژوهش قرار گیرد. برخی از فلاسفه طبیعت گرا معتقدند که جزء هستی شناختی، یعنی طبیعت گرایی هستی شناختی (یا متافیزیکی)، یک اصل فلسفی ضروری یا ساختاری برای علم است، به این معنا که اگر از متافیزیک علم زدود شود، آنچه حاصل می گردد دیگر علم نخواهد بود. در مقابل، بسیاری از منتقدین طبیعت گرایی معتقدند که طبییعت گرایی هستی شناختی، آموزه ای خارج از متافیزیک علم است و تنها طبیعت گرایی روش شناختی است که (نه یک اصل متافیزیکی بلکه) یک اصل نظم دهنده یا روش شناختی برای علم به شمار می رود. در این تلقی، طبیعت گرایی تنها به عنوان یک پیشفرض پراگماتیک برای عمل علمی دانشمندان به کار می رود. در این مقاله نشان خواهیم داد هیچ یک از دو رویکرد فوق در خصوص نسبت طبیعت گرایی و علم صحیح نیست؛ و ما مجاز نیستیم بر اساس یک پیشفرض متافزیکی یا پراگماتیک، راه ورود هویات و علل فراطبیعی را به قلمرو علم سد نماییم، و متافزیکی از عالم طبیعت را برای علم پیشفرض بگیریم که از آغاز خالی از چنین هویات و عللی است
    کلیدواژگان: طبیعت گرایی، طبیعت گرایی هستی شناختی (متافیزیکی)، متافیزیک علم، روش علمی
  • حامد بیکران بهشت *، امیر احسان کرباسی زاده صفحات 41-64
    مساله ی شاهد قدیمی یکی از چالش های اصلی پیش روی بیزگرایان است. می توان راه حل های پیشنهاد شده برای این مساله را به دو دسته ی راه حل های کلاسیک (با پذیرش مشکل و تلاش برای ارائه ی راه حل مناسب) و راه حل های غیرکلاسیک (با انکار مشکل و تلاش برای منحل کردن آن)تقسیم کرد. راه حل های کلاسیک توسط افرادی چون گاربر، جفری، نینیلوتو و ایلز پیشنهاد شده اند. این راه حل ها با انتقادات مهمی از سوی افرادی چون ایلز و ایرمن روبه رو شده اند. یکی از راه حل های غیرکلاسیک، رها کردن تعبیر ذهنی احتمال و برگزیدن تعبیر عینی احتمال است که توسط روزنکرانتز پیشنهاد شده است. در این مقاله، راه حل های کلاسیک مساله ی شاهد قدیمی و نقدهای وارد شده بر آن ها مورد بررسی قرار گرفته، و تلاش شده است تا نشان داده شود که این راه حل ها کفایت لازم برای حل این مساله را ندارند. در انتها نیز از پیشنهاد روزنکرانتز به عنوان تنها پیشنهادی که ریشه ی مساله ی شاهد قدیمی را به درستی تشخیص داده است، دفاع کرده ایم.
    کلیدواژگان: بیزگرایی، مساله ی شاهد قدیمی، جابجایی حضیض عطارد، تعبیر ذهنی احتمال، تعبیر عینی احتمال
  • مهدی همازاده ابیانه * صفحات 65-80
    این مقاله به بررسی کارآمدی تئوری بازنمودگرایانه مایکل تای در پاسخ به یکی از مهم‏ترین اشکالات می‏‏پردازد: آزمون فکری زمین معکوس که نظریه تای در باب تجربه پدیداری را به چالش می‏کشد. او اما دو پاسخ در برابر این اشکال مطرح کرده که مقاله پیش رو، هر دو پاسخ را به تفصیل مورد بحث و بررسی قرار داده است.بنا به استدلالات نویسنده مقاله، پاسخ اولیه تای به آزمون زمین معکوس– با وجود توانمندی در برابر برخی اعتراضات و صرفنظر از برخی لازمه‏های عجیبی که دارد – اما با اشکالی مهم مواجه است که در نهایت، خود تای نیز آن را می‏پذیرد. همچنین پاسخ دوم و نهایی تای با یک مثال خلاف واقع در باب طیف معکوس (که نویسنده مقاله مطرح می‏‏کند)، به چالش کشیده و نقد می‏شود.در نهایت مقاله به این جمع‏بندی می‏رسد که تلاش مایکل تای برای نجات تئوری بازنمودگرایانه برون‏گرا در برابر اشکال زمین معکوس، نتیجه نداده و به نظر می‏رسد این نظریه همچنان باید در پی پاسخی برای رهایی از اشکال مذکور باشد.
    کلیدواژگان: بازنمودگرایی، حالات پدیداری، مایکل تای، زمین معکوس، طیف معکوس
  • سیدعلی کلانتری * صفحات 81-103
    چنانکه اصول اخلاقی افعال ما را هنجارگذاری نموده، آنها را به درست(correct)و نادرست(incorrect)تقسیم می نمایند، اصول و قوانین منطق نیز بر اساس نظریه هنجارمندی منطق (normativity of logic)تفکر و استدلالات معمول در زبان روزمره را هنجارگذاری می نمایند. صورتبندی های گوناگونی از این نظریه در متون فلسفی وجود دارد که محل بحث و منازعات گسترده ای در متون فلسفی از چند دهه گذشته تا حال حاظر بوده اند. در مقاله پیش رو صورتبندی های مذکور را با تکیه بر انتقادات مشهور گیلبرت هارمنعلیه تز هنجارمندی منطق، به بحث و بررسی خواهیم گذاشت. راهبرد کلی هارمن برای نقد هنجارمندی منطق، تلاش برای توجیه این مدعاست که هیچ صورتبندی معقولی از هنجارمندی منطق نمی توان ارائه نمود. ما نیز پس از بررسی استدلالات هارمن، استدلال خواهیم نمود که می توان صورتبندی قابل قبولی از این تز ارائه داد به طوری که نقدهای هارمن بر آن کارگر نیفتد. در گام آخر نیز تبیینی از چرایی هنجارمندی منطق بر اساس معنا و مفهوم باور ارائه خواهیم نمود. بدین منظور ابتدا نظریه مهمی در مورد مفهوم باور که در متون فلسفی به نظریه هنجارمندی باور (normativity of belief) مشهور است را تشریح و سپس استدلال می کنیم که نظریه مذکور مستلزم هنجارمندی منطق است.
    کلیدواژگان: هنجارمندی منطق، استدلال، باید، توانستن، هارمن، باور
  • علی پایا، علیرضا منصوری * صفحات 105-134
    بین علم و تکنولوژی تمایز مفهومی مهمی وجود دارد، همچنین آنچهاز آن با عنوان ’علم کاربردی‘یاد می شود، از نظر معرفت شناختی مفهومی زائد است؛ این مقوله در ذیل مقوله تکنولوژی می گنجد. در مقاله حاضر درباره زمینه های فلسفی خلط علم و تکنولوژی بحث می کنیم و توضیح می دهیم که یکی دانستن آن دو، نه تنها یک خطای معرفت شناسانه محسوب می شود، بلکه نتایج و تبعات نامطلوب نظری و عملیعدیده ای نیز به بار می آورد که تاثیر خود را در کاوش های معرفتی و نیز سیاست گذاری ها در حوزه علم و تکنولوژی آشکار می سازد.
    کلیدواژگان: علم، تکنولوژی، فلسفه تکنولوژی، علم کاربردی، سیاست گذاری علم، عقلانیت نقاد
  • رضا مثمر * صفحات 135-157
    پل هریچ (Paul Horwich) در کتابها و مقالاتی مختلف به نقد برهان ویتگنشتاین کریپکی (1982) پرداخته است. در این مقاله به یکی از پاسخ های وی به یکی از برهان های ویتگنشتاین کریپکی پرداخته، استدلال می کنم که دلایل او برای رد برهان ویتگنشتاین کریپکی کفایت نمی کنند. در بخش 2 به توضیح آرای ویتگنشتاین کریپکی و شکاکیت معنایی (Meaning Scepticism) خواهم پرداخت. در بخش 3 به توضیح صورتبندی هریچ از استدلال هنجارمندی ویتگنشتاین کریپکی، که خود آن را «استدلال راهنمایی عقلانی» (The Rational Guidance Argument) نام می دهد، خواهم پرداخت. در بخش 4 نقد هریچ بر این استدلال را بررسی خواهم کرد. چنان که خواهد آمد هریچ با پیشنهاد نسخه ای از نظریه آمایشی (Dispositional)که بر معرفی «آمایش برای تصحیح خویش» (Self-correction disposition) مبتنی است می کوشد به استدلال راهنمایی عقلانی ویتگنشتاین کریپکی پاسخ دهد. با بخش 5و استدلال علیه کارآمد بودن این پیشنهاد در پاسخ به ایراد هنجارمندی، مقاله را به پایان خواهم برد.
    کلیدواژگان: هريچ، کريپکي، ويتگنشتاين، آمايش، پيروي از قاعده
  • محمدرضا اسمخانی* صفحات 159-162
    هلن لونجینو، یکی از فلاسفه علم فمینیستی معاصر، در این کتاب می کوشد به روی شکافی پل بزند که معتقدست فلسفه علم معاصر را به دو حوزه ظاهرا آشتی ناپذیر تبدیل کرده است: از یک سو، شرحهای تجربه گرایانه و انضمامی از معرفت علمیکه عمدتا سرشت «جامعه شناختی» دارند، و از سوی دیگر، شرحهای هنجاری از آن که صبغه «فلسفی» دارند
    کلیدواژگان: فلسفه علم فمنیستی، جامعه شناسی معرفت علمی- اجتماع سازی شناخت- اجتماع سازی معرفت- هنجارهای اجتماعی
  • محمدمهدی هاتف * صفحات 163-167
    کتاب شواهد و تکامل را می توان تلاشی دانست در تطهیر نظریه تکامل، از گناه آغازینی که از بدو تولد بدان متهم شده است؛ گناه آزمون ناپذیر بودن، که حیاتی دوگانه را برای این نظریه رقم زده است: تکامل در قرن بیستم از سویی به نماد جهت گیری علمی نسبت به طبیعت تبدیل شده بود و از سوی دیگر به نظر نمی رسید ملاکهای علمی بودن یک نظریه (مثلا ملاک تمیز پوپر[1]) را برآورده کند.
    کلیدواژگان: تکامل، رانش تصادفی، درست نمایی گرایی، آزمون معنی دار بودن، انتخاب طبیعی
|
  • Mohsen Abbaszadeh Marzbali * Pages 1-22
    The prevalence of reductionist dualisms, driven from some conceptual opposites such as realism vs. constructivism or rationalism vs. relativism, has been one of the most significant impacts of post-positivist challenge in epistemology. How one can explain ‘rationality’, as objective examination of reasonability of a sentence or standpoint, despite the challenges driven from anti-foundationalism? To respond the question, the present paper hypothesizes that such possibility can be found in a particular narrative of Pragmatism which is founded on a commonsensical perception of reality and practical definition of the reasonable. A feature in rationalistic process of examining the scientific sentences or normative standpoints on which the principle of the truth / rational validity might be founded is the axis to the above-mentioned explanation. The feature is “deliberation” and openness to verification. Accordingly, the present paper seeks to highlight a central common feature by which a wide range of theorists in fields of philosophy of science and social science epistemology could be interrelated. Inasmuch as the narrative deals with issues like the nature of reality and the conditions required for acquiring rational understanding of the reasonability, the paper would be organized based on a meta-theoretical framework driven from Aristotle`s notion of Pharonisis.
    Keywords: Lecturer in Political Science, Imam Khomeini International University, Qazvin
  • sayyed mahdi biabanaki * Pages 23-40
    Scientific naturalism is a doctrine that consists of two ontological and methodological components. On the basis of the methodological component, the scientific method is the only source for validation (about nature), and based on the ontological component, all that exists (causation) can be investigated by science. Some naturalist philosophers believe that the ontological component, that is, ontological (or metaphysical) natureism, is an essential or structural philosophy for science, in the sense that if science is eliminated from metaphysics, then what is obtained will no longer be science.
    In contrast, many naturalist critics believe that ontological naturalism is a lesson outside metaphysics of science, and only methodological naturalism (not a metaphysical principle) is a disciplining or methodological principle for science. In this sense, naturalism is used only as a pragmatic predicate for scientific action of scientists. In this paper, we will show that none of the two approaches are correct in relation to the relation between naturalism and science; and we are not allowed to block the flow of Hwites and supernatural causes into the realm of science, based on a metaphysical or pragmatic default, and the metaphysics of the universe We presuppose nature to science, which is free from such an echo and causation from the beginning.
    Keywords: naturalism, ontological naturalism (metaphysical), metaphysics of science, scientific method
  • Hamed Bikaraan, Behesht *, amir ehsan karbasizade Pages 41-64
    The problem of old evidence allegedly poses the most serious challenge to the Bayesian confirmation theory. All proposed solutions to this problem can be divided into two types: classical (treating the challenge as serious and trying to meet it) and non-classical (with denying that there is a real problem and trying to dissolve it in one way or another). Classical solutions have been proposed by Garber, Jeffery, and Niiniluoto, and have been criticized by many, among them, Eells and Earman. One of the non-classical solutions is to choose an objective (rather than Bayesian’s subjective) interpretation of probability; this view has been proposed by Rosenkrantz. In this paper, we thoroughly examine the classical solutions and objections that have been raised against them, trying to show that the classical approach is deficient. In the end, we try to make a case for Rosenkrantz’s proposal as the only solution which, we believe, gets to the root of the problem correctly
    Keywords: Bayesianism, the problem of old evidence, precession of Mercury’s perihelion, subjective interpretation of probability, objective interpretation of probability
  • mahdi homazade abyane * Pages 65-80
    The paper address one of the most important objections against representational theory of Michael Tye: The inverted earth exam, which is a counterfactual example has proposed by Ned Block to challenge Tye ,s theory on phenomenal mental states. Tye, in contrast, has illustrated two response which are the main topic of this paper. The first response – according to author ,s arguments – faces with a significant problem; regardless of some peculiar requisites of the theory. The second – final – response, also, can be hit by a counterexample about inverted spectrum proposed by the author. He, finally, concludes that Tye ,s attempts to rescue wide representational theory from the hardship was not successful, and it seems that the above theory should try to find some paths to solve the problem
    Keywords: Representationalism, Phenomenal States, Michael Tye, Inverted Earth, Inverted Spectrum
  • seyedali kalantari * Pages 81-103
    As moral principles constrain our actions normatively, distinguish them into correct and incorrect categories; according to normativity of logic thesis, logical principles constrain normatively our thinking and reasoning (e.g. see MacFarlane 2004; Steinberger 2017a, 2017b, 2017c). There are various formulations for the normativity in the literature which have been subject to sever debates in the last decades. In this paper I will consider such formulations on the basis of Harman's (1984, 1986) famous objections. Harman's strategy to criticize the normativity is try to justify the claim that there is no rational way to formulate the thesis. I will argue, however, that there is a plausible formulation for the normativity of logic thesis such that survives Harman's attacks. In the last step, I will explain the normativity of logic thesis, on the basis of the concept of belief. In order to do so, I will elucidate the normativity of belief thesis, and then argue that the thesis entails the normativity of logic thesis.
    Keywords: Normativity of logic, Reasoning, Ought, Can, Harman, Belief
  • Ali Paya, alireza mansouri * Pages 105-134
    There is a significant conceptual difference between science and technology. Epistemologically, the so-called 'applied science' is a redundant concept; it can be included under the category of technology. In this paper we discuss, from a philosophical point of view, some of the reasons for the conflation of science and technology. We shall further argue that such a conflation is not only an epistemological mistake, it also has many undesirable conceptual and practical consequences which impact on epistemological investigations as well as policy making in the fields of science and technology.
    Keywords: science, technology, philosophy of technology, applied science, science policy, critical rationalism
  • reza mosmer * Pages 135-157
    Paul Horwich has criticized Kripke’s Wittgenstein’s (KW) rule-following argument. In this paper, I shall explore one of Horwich’s multiple objections to KW and argue that it is not effective. In section 2 I will discuss KW’s meaning skepticism. Of various candidates that KW explores for the facts that meaning-ascription sentences are meant to correspond, I will explain exclusively dispositional facts. In section 3 Horwich’s explanation of KW’s “rational guidance argument” against dispositionalism about meaning-ascription sentences. This will be followed by a discussion of Horwich’s objection to the argument in section 4. By introducing the idea of “self-correction disposition,” as it will be explained, Horwich tries to save the dispositionalism. In the final section of the paper I shall try to show that Horwich’s appeal to the disposition to self-correct faces the problem of “rational guidance argument” again
    Keywords: Horwich, Kripke, Wittgenstein, Disposition, Rule-following
  • Mohammadreza Esmkhani * Pages 159-162
    Helen Loonjino, a contemporary feminist philosopher, attempts to bridge the gap that believes that philosophy of contemporary science has turned into two apparently incompatible areas: on the one hand, experimentalist and, in particular, demographic, knowledge They have a largely "sociological" character, and, on the other hand, are normative descriptions of "philosophical"
    Keywords: Philosophy of Feminist Science, Sociology of Scientific Knowledge-Socialization of Cognition-Socialization of Knowledge-Social norms
  • Mohammadmahdi Hatef * Pages 163-167
    The book of Evidence and Evolution can be seen as an attempt to purge the theory of evolution from the original sin that has been accused of its birth; the guilty untypicalness that has dictated the duality of this theory: evolution in the twentieth century, on the other hand, is a symbol of the scientific orientation of the relation It has turned into nature, and on the other hand, it does not seem to meet the criteria for the science of a theory (for example, Popper's precise criterion).
    Keywords: Evolution, Random Drift, Extremity, Test, Significance, Natural Choice