فهرست مطالب

پژوهش های منطقه ای - سال ششم شماره 21 (پاییز 1397)
  • سال ششم شماره 21 (پاییز 1397)
  • بهای روی جلد: 100,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1398/01/10
  • تعداد عناوین: 5
|
  • سید میرصالح حسینی صفحات 7-29
    جریان‎های دینی اسلامی اندونزی در تعامل با جریان‎های فکری مرکز جهان اسلام از تنوع و تکثر بالایی برخوردار است. گروه‎های مسلمان به قطب‎بندی‎های دینی معرفتی دچار شده، در یک نظام کثرت‏گرای دینی فرهنگی زندگی می‏کنند. در این نوشتار به این پرسش می‏پردازیم که جریان‎های دینی اندونزی کدام‎اند و تاثیرپذیری آنان را از جریان‏های دینی اسلامی خاورمیانه، به‏طورمختصر با رویکرد جامعه‎شناسی تاریخی و روش تحلیلی- توصیفی بیان خواهیم کرد. مهم ترین جریان های اسلامی اندونزی، عبارتند از: تجدخواهی اسلامی، اصلاح طلبی اسلامی، سنت گرایی دینی، بنیادگرایی دینی، روشنفکری سکولار، روشنفکری لیبرال و جریان شیعی که همگی به نوعی متاثر از جریان های اسلامی در مرکز جهان اسلام و منطقه غرب آسیا بوده و در تعامل با آن شکل گرفته است.
    کلیدواژگان: جریان‏ های اسلامی، اندونزی، تعاملات فکری، کثرت گرایی دینی
  • غلامحسن مقیمی صفحات 31-60
    به همان نسبت که بیداری اسلامی- تمدنی، نویدبخش بازگشت به ارزش های عدالت‎خواهانه و کنش ارتباطی فرهنگی و مسالمت آمیز تمدن اسلامی است، به همان اندازه چالش ها و هراس هایی را نیز برای نظام سلطه ایجاد کرده است. بدین لحاظ طی سال های گذشته، بیداری تمدن اسلامی در درون خود، دو پتانسیل فرصت و تهدید را جای داده است. این تحقیق می کوشد توهم شیعه هراسی را به عنوان یکی از مهم ترین تهدیدات بیداری اسلامی- تمدنی کالبدشکافی کند. از این منظر، علل بروز و راهکارهای مقابله با آن مهم ترین دغدغه این نوشتار است. به نظر نگارنده، استراتژیست های هژمونی بین المللی بعد از ظهور بیداری تمدنی در ایران و صدور آن، متوجه پتانسیل بالای قدرت نرم شیعه در جهت جریان سازی عدالت طلبی، ظلم ستیزی و استقلال طلبی شدند که اگر کنترل نشود، به‎زودی مرز های ایران را در می نوردد و زمینه گسترش اسلام سیاسی و دولت های اسلامی مشابه ایران را در منطقه خاورمیانه فراهم می آورد؛ ازاین‎رو پروژه شیعه هراسی به منظور مصادره مفاهیم اصیل اسلام ناب طراحی شده است که راهکار مقابله با آن، بصیرت سیاسی و واکاوی آموزه های صلح جویانه، وحدت‏طلبانه و کنش ارتباطی خردمندانه و معنویت خواهانه اسلام است.
    کلیدواژگان: بیداری اسلامی - تمدنی، شیعه هراسی، قدرت نرم اسلام، راهکارها
  • محمدطاهر رفیعی صفحات 61-88
    جهان اسلام به‏خصوص افغانستان و پاکستان در چند دهه اخیر شاهد شکل گیری و رشد جریان های گوناگون با افکار متفاوت بوده است که بیشتر آنها با عناوینی همانند «افراطی گری مذهبی»، «اسلام گرایی»، «رادیکالیسم» و چه بسا «تروریسم» شهرت یافته اند. از اهداف و انگیزه های برخی اشخاص، مراکز و نهادهای مذهبی و همین طور سیاست های پلید استعمار و استکبار می توان به عنوان مهم ترین عوامل تاثیرگذار در این زمینه نام برد. در این میان چه بسا میان اصطلاح «افراطی گری» با عناوین مشابه آن، خواسته یا ناخواسته خلط می گردد؛ درحالی‏که بسیاری از جریان های مذهبی خواسته های حق طلبانه و مطابق با موازین شرعی دارند و خط‏مشی آنان از کسانی که به خشونت های نامتعارف مذهبی و قومی دامن می زنند، جداست؛ بنابراین در نوشتار حاضر، ضمن بررسی ماهیت افراطی گری و شاخصه های اصلی آن، به‏ویژه در افغانستان و پاکستان، نقش دو عامل دخالت های خارجی و شیوه آموزش حاکم بر مدارس مذهبی، به عنوان بسترها و محرک های اصلی در این زمینه، مورد توجه قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: افراطی گری، تروریسم، رادیکالیسم، افغانستان، پاکستان
  • محمدتقی روستایی صفحات 89-112
    اخوان المسلمین به عنوان یک جنبش سیاسی و اجتماعی، در تاریخ صدساله اخیر مصر تحولات زیادی را تجربه کرده است. به موازات این تحولات، کاوش در مورد رویکردها و سیاست های این جنبش به‎ویژه در دهه اخیر و پس از انقلاب 2011 مصر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. یکی از مسائل مهمی که توجه بسیاری از تحلیل گران را به خود جلب کرده است، قدرت یابی و زوال سریع این جنبش در عرصه سیاسی مصر می باشد؛ لذا این سوال ایجاد می شود که دلایل ظهور اخوان‏المسلمین در راس قدرت سیاسی مصر چیست و چرا به‏سرعت رو به زوال نهاد؟ این پژوهش در نظر دارد با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به این پرسش پاسخ دهد. بررسی های پژوهش نشان می دهد عواملی مانند ایدئولوژی مذهبی، سازمان دهی قوی، برخورداری از حمایت های مردمی و تاکید بر مشارکت سیاسی، در قدرت گیری اخوان المسلمین نقش داشتند و در مقابل، مولفه هایی مانند فقدان رهبری قوی و منسجم پس از کسب قدرت، تناقض در عقیده و عمل، عدم اجماع و تعامل با دیگرگروه های سیاسی و وابستگی به غرب منجر به سقوط اخوان از اریکه قدرت شدند.
    کلیدواژگان: مصر، بیداری اسلامی، اخوان المسلمین، قدرت سیاسی، زوال قدرت
  • محمد حقی صفحات 113-139
    شکل‏گیری و گسترش جریان‏های تکفیری با توجه به داشتن ویژگی‏هایی نظیر نقل‏گرایی، عقل‏ستیزی، وحدت‏گریزی و خشونت‏گرایی چالش‏های زیادی علیه گفتمان انقلاب اسلامی به وجود آورده است. بر این اساس جهت مقابله با خطرات این جریان‏ها باید آینده‏نگری و آینده‎پژوهی مورد توجه و اهتمام قرار گیرد و سناریوهای مختلف طراحی گردد (بحث ضرورت). مقاله حاضر به دنبال پاسخ‏گویی به این پرسش است که آینده جریان‏های تکفیری در مواجهه با انقلاب اسلامی چگونه خواهد بود (سوال اصلی). با توجه به مولفه‏های اساسی سناریوپردازی و سناریونویسی سه‏گانه خوش‏بینانه، بدبینانه و استمرار وضع موجود، سناریوهای آینده فعالیت جریان‏های تکفیری در مواجهه با انقلاب اسلامی شامل سناریوی قدرت‏یابی مجدد جریان‏های تکفیری، سناریوی شکست کامل جریان‏های تکفیری و سناریوی حفظ حاشیه‏ای جریان‏های تکفیری و بهره‏برداری قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای از آنها می‏شود (یافته پژوهش). در این مقاله جهت تبیین بحث از آینده‎پژوهی و سناریوپردازی با روش سناریونویسی سه‏گانه استفاده شده است (مبانی نظری و روش).
    کلیدواژگان: جریان‏های تکفیری، انقلاب اسلامی، آینده، سناریوپردازی
|
  • Seyyed Mirsaleh Hoseini Pages 7-29
    The Islamic religious movements of Indonesia's Muslims are diversified in their interaction with the Middle East's intellectual currents. Muslim groups have experienced epistemological religious polarization and live in a culturally religious pluralist system. The country has the largest Muslim population among Islamic countries and is considered one of the largest archipelago of East Asia. Most Muslims in the country have Shafi'i religion in jurisprudence, and in theology are Matoridye. They turned to the formation of a new political system to emancipate colonial oppression. This Muslim country came to independence in 1945, and the revolutionary leaders of these islands experienced many epistemological religious movements. In this paper, we are going to take this question, what are Indonesian religious movements and will express their influence on the Islamic religious movements of the Middle East, in a similar way with the approach of historical sociology and analytical-descriptive methods.  
    Keywords: Islamic movements, Indonesia, radicalism, Afghanistan, Pakistan
  • Gholamhasan Moghimi Pages 31-60

    The same proportion Islamic awakening - civilization promise to return to the values of justice and the cultural and peaceful communicative action of Islamic civilization, it has equally created challenges and fears for the domination system. In this regard, during the past years, the awakening of Islamic civilization within itself has placed two potential opportunity and threat. The research seeks to dissection the Panic Shiite Illusion as one of the most important threats of Islamic-civilization awakening. From this aspect, the causes of the occurrence and strategies to deal with it is the main concern of this paper. According to the author’s view, international hegemonic strategists, after the advent of civilization awakening in Iran and its issuance, have noticed the high potential of the Shiite’s soft power to streamline justice, confronting oppression and independence, which if not controlled, soon will bring the borders of Iran and will provide the context for the spread of political Islam and Islamic governments similar to Iran in the Middle East; therefore, the panic shiite project is designed to confiscate the noble concepts of pure Islam, whose strategy for confronting it is political insight and exploration of peaceful and unilateral teachings and wisely and spiritual communicative action of Islam.
    Keywords: Islamic awakening - civilization, Panic Shiite, Islam’s soft power, United States, strategis
  • Mohammad Taher Rafiei Pages 61-88
    The Islamic world, especially Afghanistan and Pakistan, has seen the formation and growth of various currents with different thoughts in the last few decades, most of which have come to be known as "religious extremism", "Islamism", "radicalism", and perhaps "terrorism". The benevolent goals of some individuals, centers and religious institutions as well as malicious policies of colonialism and arrogance can be mentioned as the most important factors in this field. Meanwhile, perhaps between the terms "extremism" with its similar titles may be confused, desired or undesirable; whereas many religious currents have the demands of the rightful and legal standards, and their policy is different from those who promote religious and ethnic unconventional violence. Therefore, in the present article, while studying the character of extremism and its main features, especially in Afghanistan and Pakistan, the role of two factors of foreign interposition and the method of teaching governing religious schools, as the main platforms and stimuli in this field, Attention has been paid.
    Keywords: extremism, terrorism, radicalism, Afghanistan, Pakistan
  • Mohammad Taghi Roostaei Pages 89-112
    The Muslim Brotherhood, as a political and social movement, has undergone many changes in Egypt's recent 100 years history. Along with these developments, research into the approaches and policies of this movement, especially in the recent decade and after Egypt's 2011 revolution, has attracted researchers. One of the important issues that attracted the attention of many analysts is the rapid power and decline of this movement in the Egyptian political arena. So creates this question, what are reasons of appearance of the Muslim Brotherhood at the head of Egyptian political power and why it quickly decayed? This research intends to answer this question using an analytical descriptive - analytical method. Studies of research shows that factors such as religious ideology, strong organization, popular support and emphasis on political participation have contributed to the strengthening of the Muslim Brotherhood and on the other hand, components such as the lack of strong and coherent leadership after power, inconsistency in opinion and practice, lack of consensus and engagement with other political groups and dependence on the West led to the Brotherhood collapse of power.
    Keywords: Egypt, Islamic Awakening, Muslim Brotherhood, political power, Power decline
  • Mohammad Haghi Pages 113-139
    The formation and expansion of Takfiri movements, with regard to characteristics such as narrativity, anti-rationalism, anti-unity and violence, have created many challenges against the discourse of the Islamic Revolution. Accordingly, in order to confronting with the dangers of these currents, prospects and futures studies should be considered and addressed, and designed various scenarios (necessity discussion). The present article seeks to answer the question of how the future of takfiri movements will be in the face of the Islamic Revolution (the main question). Regarding the three essential components of scenario planning and scenario writing, the optimistic, pessimistic and continuation of the current situation, the future scenarios of the activities of takfiri movements in the face of the Islamic Revolution include the regeneration scenario of takfiri currents, the complete failure scenario Takfiri and the scenario of marginal maintenance of takfiri currents and the exploitation of regional and trans-regional powers them (Findings of the research). In this paper, a three-dimensional scenario method has been used to explain the discussion of futures studies and scenario planning (theoretical foundations and methodology).
    Keywords: Takfiri movements, Islamic Revolutionary, future, scenario planning