فهرست مطالب

  • سال هشتم شماره 2 (پیاپی 16، پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1398/01/21
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سید مهدی سجادی* صفحات 5-25

    هدف اصلی این مطالعه، تبیین و تحلیل انتقادی رویکردهای مربوط به مناسبات فناوری و تربیت و نیز نقد گفتمان حاکم بر سیاستگذاری در نظام تربیتی ایران از منظر این رویکردها می باشد. با این توضیح که یکی از رسالت های مهم فلاسفه تعلیم و تربیت، تبیین چند و چون مناسبات بین فناوری و نظام تعلیم و تربیت است. در این میان، برخی بر این باورند که باید فناوری را تنها به مثابه ابزاری در خدمت نظام تربیتی در نظر گرفت (رویکرد فلسفه «تربیت فناورانه»). در مقابل، برخی دیگر اذعان دارند که فناوری های نوین لاجرم نظام تربیتی متناسب با اقتضائات خود را پدید می آورد (رویکرد «فلسفه فناورانه» تربیت). امروزه تاکید بر نقش فقط ابزاری فناوری به گفتمان حاکم بر رویکرد فلاسفه تربیتی به ویژه در ایران تبدیل شده است که نماد حاکمیت این گفتمان را می توان در تلاش های مربوط به تدوین اسناد بالادستی برای نظام تعلیم و تربیت ایران ملاحظه نمود. گرچه این اسناد به ویژه سند تحول بنیادین به طور اساسی وارد مسئله مناسبات دانش و فناوری نشده اند، اما از محتوای آن چنین استنباط می شود که سند بیشتر با ابتناء بر رویکرد فلسفه «تربیت فناورانه» تدوین شده است و از رویکرد دوم یعنی رویکرد «فلسفه فناورانه» تربیت غفلت کرده است.

    کلیدواژگان: فلسفه تربیت فناورانه، فلسفه فناورانه تربیت، فناوری، نظام تربیتی، سیاستگذاری، نقد، اسناد بالادستی
  • ابوالفضل غفاری*، سمانه امینی مشهدی، بختیار شعبانی ورکی، رضا اکبریان صفحات 26-48

    هدف اصلی این مقاله، واکاوی نقش فرونسیس (عقل عملی) و نیز اراده ایمانی در موقعیت ها و دوراهه های اخلاقی تدریس است که معلمان با آن‎ها مواجه می شوند. برای دستیابی به این هدف از روش پژوهش استنتاجی بهره گرفته شد. بنابراین، نخست با تکیه بر دیدگاه های دیوید کار، ظرفیت فرونسیس (عقل عملی) در اخلاق تدریس مورد بحث قرار گرفت. سپس در چارچوب دیدگاه های کار و بر اساس مواضع علامه طباطبایی نسبت به اراده ایمانی، دلالت هایی برای قضاوت های اخلاقی اثربخش در فرایند تدریس استنتاج شد. بنابر یافته های این پژوهش، به زعم کار، فرونسیس ارسطویی، نظم دهنده و کنترل کننده احساسات، تمایلات و خواسته ها در شرایط و موقعیت های تدریس می باشد که با پیشرفت منش معلمان سروکار دارد. از مواضع علامه طباطبایی نیز می توان استنباط نمود که در قضاوت های حرفه ای تدریس، علاوه بر عقل عملی به عنوان بعدی ادراکی، ایمان، اراده وعمل نیز حائز اهمیت اند؛ هرقدر ایمان در مراحل قلب، لسان، فکر و عمل، با وساطت اراده تقویت شود، تعالی اخلاق حرفه ای معلمان در مواجهه با موقعیت ها و دوراهه های اخلاقی تدریس نیز تقویت می شود.

    کلیدواژگان: فرونسیس، عقل عملی، اراده ایمان، اخلاق تدریس، دیوید کار، علامه طباطبایی
  • آرش رسته مقدم* صفحات 49-65

    هدف اصلی این پژوهش، فهم تطور مفهومی مدیریت آموزشی از مجرای کنکاش در مقاله های این حوزه بوده است. برای دستیابی به هدف مذکور از روش تحلیل استنادی[1] بهره گرفته شده است. در این راستا، تعداد 9385 مدرک نمایه شده در «وب او ساینس» طی سال های 2015-1900 میلادی با استفاده از نرم افزار «هیست سایت» مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته های به دست آمده حاکی از شناسایی چهار اقلیم دانش با عنوان های «رهبری آموزشی و عملکرد مدرسه»، «سنتزپژوهی مطالعات اثربخشی مدارس»، «رهبری توزیعی» و «مفاهیم مرتبط با سازمان آموزشی» می باشد. در پایان، ضمن بحث در مورد علل شکل گیری اقلیم های مذکور، پیشنهادهایی برای بهبود وضعیت مدیریت آموزشی در داخل کشور ارائه شده است.

    کلیدواژگان: رهبری و مدیریت آموزشی، هویت علمی، تولید دانش، تحلیل استنادی، علم سنجی
  • یدالله مهرعلی زاده، پروانه ولوی، شبنم سالار*، مسعود صفایی مقدم صفحات 66-86

    هدف اصلی این پژوهش، تبیین مفهوم دانش در دوره های مختلف با تاکید بر جوهر اخلاقی دانش می باشد. برای دستیابی به این هدف از روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بهره گرفته شد. یافته های به دست آمده حاکی از آن است که دیدگاه متفکران غربی درباره ماهیت دانش لااقل پنج موج دوره فلسفه، دوره میانه اروپا، دوره روشنگری، دوره انقلاب صنعتی، دوره پس از جنگ دوم جهانی و دوره پساساختارگرایی را پشت سر نهاده است. در طول این دوره ها به ترتیب، سلطه رویکردهای اخلاقی، دینی، علمی، اقتصادی، و اخلاقی به دانش مشاهده می شود. تحولاتی که مفهوم دانش به خود دیده است ناظر به فروکاستن وجه اخلاقی و معنوی دانش و افزایش وجه مادی برای آن مفهوم بوده است. درحال حاضر، یک توجه تجدیدنظرگرایانه نسبت به دانش با تاکید بر ماهیت اخلاقی آن به تدریج در حال شکل گیری است. بر مبنای این رویکرد جدید که با عنوان رویکرد دانش فضیلت بنیان از آن یاد می شود، جوهر اصلی دانش فضیلت است. به دنبال آن تعلیم و تربیت نیز سرشتی بالذات ارزشی به خود می گیرد و هدف، یادگیری و آموزش، ارزشیابی، محیط یادگیری، نقش معلم و دانش آموز نیاز به بازنگری پیدا می کنند .بدین ترتیب این ایده منجر به تربیت افرادی می شود که انسانیت را در خود پرورش داده و به فرهیختگی و خردمندی رسیده اند.

    کلیدواژگان: دانش، نگرش تاریخی، فضیلت، ایده دانش فضیلت بنیان
  • افضل السادات حسینی، نرگس سجادیه، علی وحدتی دانشمند* صفحات 87-102

    هدف اصلی این پژوهش، صورت بندی مواضع آسیب پذیر رویکرد سازه گرایانه در آموزش تاریخ و ارائه مفهوم بدیلی برای مشارکت دانش آموز در این رویکرد براساس هرمنوتیک پل ریکور می باشد. برای دستیابی به این هدف از روش مفهوم پردازی و استنتاج فلسفی بهره گرفته شد. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که سازه گرایی در آموزش تاریخ در مواضعی مانند گسستن از عینیت واقعه تاریخی و نسبیت در ترجیح تفاسیر از سوی دانش آموز آسیب پذیر است. در مقابل، نگرش استعاره ای به متون تاریخی و الگوی اعتباریابی حدس ها در هرمنوتیک ریکور، راه حل هایی هستند که این نوشتار به ترتیب برای رفع آسیب های فوق پیشنهاد داده است. همچنین، تصاحب دنیای متن تاریخی از سوی شاگردان، مفهوم بدیلی است که برای مشارکت فعال آنها در نظر گرفته شده است.

    کلیدواژگان: سازه گرایی، آموزش تاریخ، سبیت گرایی، هرمنوتیک، پل ریکور
  • مرضیه کهن دل*، مرتضی کرمی، محمدرضا آهن چیان، محمود مهرمحمدی صفحات 103-122

    هدف اصلی این پژوهش، بازنمایی مناقشات ناظر بر دو گفتمان توسعه حرفه ای و هویت حرفه ای معلم از منظر مناسبات قدرت می باشد. برای دستیابی به این هدف، از روش پژوهش اسنادی- تحلیلی بهره گرفته شد. یافته های به دست آمده حاکی از آن است که چهار مناقشه عمده حرفه و پیشه، ساختار و عاملیت، مناقشه حرفه ای گری و حرفه ای گرایی، و بوروکراسی و دموکراسی که در بستر مناسبات قدرت توانسته اند رشد و نمو بیشتری پیدا کنند، محل های تامل مهم تری در ارتباط با دو گفتمان توسعه حرفه ای معلم و هویت حرفه ای معلم می باشند. نظر به اینکه که موضوع هر دو گفتمان، معلم است و بسته به نظام های آموزشی مختلف و توسعه مدنی جوامع در برخی مختصات از جمله مفروضه ها و انگاره ها نسبت به معلم تفاوت هایی وجود دارد، در این نوشتار سعی شد ضمن شرح و بسط مناقشه های میان هر دو گفتمان که اموری بافت محور و وابسته به مناسبات قدرت هستند، با ارائه تصویر متفاوتی از توزیع قدرت به ترویج و توسعه ادراکات جدید و بسترسازی گفتمان های تازه در نظام آموزش وپرورش ایران پرداخته شود.

    کلیدواژگان: معلم، گفتمان، توسعه حرفه ای، هویت حرفه ای، مناسبات قدرت
  • خسرو باقری، محمود تلخابی، محمد حسن میرزامحمدی، حمداله محمدی* صفحات 123-142

    هدف اصلی این پژوهش بررسی تحول در مفهوم «انسان اقتصادی» از مکتب تربیتی لیبرالیسم کلاسیک تا نولیبرالیسم است. برای دستیابی به این هدف از روش تحلیل مفهومی (ارزیابی ساختار مفهوم) بهره گرفته شد. بررسی مفهوم انسان اقتصادی از لیبرالیسم تا نولیبرالیسم نشان داد گرچه لیبرال های کلاسیک مانند آدام اسمیت و جان استوارت میل، ایده انسان اقتصادی را طرح کردند، اما در مکتب اقتصادی نئوکلاسیک و به دنبال آن نولیبرالیسم، شاهد ظهور مفهومی نوین از انسان اقتصادی هستیم. این انسان خودمحور، رقابتی، محاسبه گر و بیشینه ساز سود است و به عنوان «کارآفرین رقابتی» در پی ارزش آفرینی اقتصادی هر چه بیشتر است. درحالی که متفکران نولیبرالیسم مانند گری بکر و جیمز بوکانن مدافع این تلقی از انسان اقتصادی هستند، فردریک هایک تلقی متفاوت انسان شناختی (انسان قانونی) را مطرح می کند که می تواند جایگزین انسان اقتصادی شود. او بر پایه تکامل فرهنگی و «نظم خودانگیخته»، بر غیریقینی بودن، فضای نابرابر، رقابت مبهم و نقش سنت به عنوان هماهنگ ساز موثر فعالیت ها تاکید دارد و انسان به عنوان عامل عقلانی را در نظریه انسان اقتصادی نئوکلاسیک را مورد نقد قرار می دهد. امروزه نولیبرالیسم به عنوان «ذهنیت حکومتی» مبتنی بر مبانی انسان شناختی خاص (ترکیب برخی عقاید هایک با انسان اقتصادی) در نهادهای تربیتی روی به سیاست های ایجابی و کنترل گر نهاده است.

    کلیدواژگان: نولیبرالیسم، انسان اقتصادی، انسان شناسی، تعلیم و تربیت
|
  • Seyed Mahdi Sajjadi* Pages 5-25

    Among the important missions of philosophers of education is the clarification of the relationship between technology and the education system. Some believe that technology should be considered merely as a means to serve the educational system (the approach of philosophy of "technological education"). In contrast, others believe that new technologies also inevitably lead to a system of education appropriate to their requirements (the approach of "technological philosophy" to education). Emphasizing the role of purely technological means, today, is the discourse governing the approach of education philosophers, especially in Iran, has become the symbol of the sovereignty of this discourse can be found in upstream documents for the education system of Iran was also witnessed. The critique of the ruling discourse governing the approach to technology in policy making in Iran's educationa system is one of the aims of the present article. Explaining, critique and critical analysis of approaches to relations between technology and education, and implications of each approach to the philosophy of education, including the methods are in the formulation of the article.

    Keywords: Philosophy of technological education, technologic's Philosophy of education, Iran's education system, policy making, critique, upstream document
  • Abulfazl Ghaffari* Pages 26-48

    The aim of this article is to examine the concepts of phronesis (practical wisdom) and faith will in situations and ethical dilemmas that teachers face in teaching. The method of research is deductive one. First, it considers the conception of phronesis (practical wisdom) based on David Carr’s view to explore how teachers enable to gain effective moral judgments in process of teaching. Next, considering his ideas, it can be emerged some implication for moral judgments of teaching by Allama Tabatabaie’s faith will. Aaccording to Carr, the Aristotelian idea of phronesis that is considered the ordering of desires, feelings and appetites in situations of teaching is associated with the development of character. It is also argued that professional judgments in teaching need more than practical wisdom and faith will is more important. Whenever we bolster faith as the inclination of practice, it helps to cultivate professional ethics in situations and ethical dilemmas of teaching.

    Keywords: phronesis, practical wisdom, faith will, ethics of teaching, David Carr, Allama Tabatabaie
  • Arash Rastehmoghadam* Pages 49-65

    The purpose of this research is to understand the conceptual evolution of Educational Administration (EA) through exploration of articles in this field. The current study is aimed to answer this question: “is it possible to visualize of conceptual line of EA based on review of scholarly productions in the last century? In order to respond the above-mentioned question, the scientometrics method was used. Research data collected during 1900-2015 from Web of Science (WOS) was analyzed by Histcite software. The results indicated that EA studies have been led to four scholarly regions as: “educational leadership and school performance”, “synthesis of schools effectiveness studies”, “distributed leadership”, and “concepts related to educational organization”. At the end, causes of the formation of these regions have been discussed and some suggestions have been made to improve the EA in Iran.

    Keywords: educational administration, leadership, scholarly identity of educational administration, knowledge production, citation analysis, scientometrics
  • Shabnam Salar* Pages 66-86

    The main aim of this paper is to explain the dimensions of knowledge in the various periods of Western history, by focusing on an understanding of virtue-based knowledge. To
    achieve this goal, a method of description and analysis was used. The findings suggest that The Western philosophy perspective on the nature of knowledge has left at least
    five situations, the period of philosophy, medieval philosophy, the period Enlightenment, the period of Industrial revolution, the period after World War II, the period of post structuralism. During these periods, respectively, domination of ethical, religious, scientific, economic, and re-ethical approaches to knowledge is observed. In sum, the changes that the concept of knowledge has seen have diminished the moral and spiritual aspect of knowledge and increased the material aspect to that concept. However, a revisionist attitude towards knowledge is now gradually developing with an emphasis on its ethical nature. Based on this new approach, referred to as the idea of virtue-based knowledge approach, it is the main essence of the knowledge of virtue.
    As a consequence, education is also an essential nature takes on its own and the goal, learning and education, evaluation, learning environment, role of teacher and student,
    need to be reviewed. Thus, this method leads to training of people who have nurtured humanity within themselves and have reached educated and wisdom.

    Keywords: knowledge, historical observation, virtue, the idea of virtue-based knowledge
  • Ali Vahdati Daneshmand* Pages 87-102

    The main purpose of this study is to overcome the vulnerabilities of constructivism approach to history education and providing an alternative concept for student participation in this approach based on hermeneutical thought of Paul Ricoeur. The method of the research is conceptualization and philosophical induction. Findings indicate that constructivism in teaching history is vulnerable in positions like objectivity of the historical event and relativism in student interpretation. The metaphorical look to historical texts and the model of validation of guesses are the solutions that this article proposes. The appropriation of the world of historical text is also an alternative idea for active participation in learning.

    Keywords: Constructivism, Relativism, History education, Hermeneutics, Paul Ricoeur
  • Marzieh Kohandel* Pages 103-122

    The main purpose of this research is to represent the controversy over the two professional development discourses and the professional identity of the teacher in terms of power
    relations. In order to achieve this goal, documentary-analytical research method was used. The findings suggest that the four main controversies with professional disputes, the structure and agency conflict, the conflict of professionality and professionalism, and the conflict of bureaucracy and democracy that have been able to grow in the context of power relations The most important reflection sites are related to the two discourses of professional teacher development and the teacher's professional identity. Considering the fact that the topic of both teacher's discourses is different and depending on the different educational systems and the civil development of societies in some coordinates, including assumptions and notions as to the teacher, there are differences in different societies, this paper has tried After expanding the controversy between the two discourses, which are context-based and affiliated with the power relations, they will promote the development of new perceptions and the establishment of new discourses with more different images of the distribution of power in the Iranian education system

    Keywords: teacher, discourse, professional development, professional identity, powerrelations
  • Hamdollah Mohammadi* Pages 123-142

    The main purpose of this research is to examine the evolution of the concept of "Homo Economicus" from the Classical Liberalism to Neoliberalism. In order to achieve this goal, conceptual analysis method (conceptual structure assessment) has been used. The study of the homo economicus from Liberalism to Neoliberalism indicates that although Classical Liberals, such as Adam Smith and John Stuart Mill, have been proposing the idea of an economic man, but in the Neoclassic economic school and, consequently, Neoliberalism, we are witnessing the emergence of a new conception of homo economicus as self-interested, rational, utility maximizer, and "competitive entrepreneur". While Neoliberals such as Gary Becker and James Buchanan advocate this notion of homo economicus, Friedrich Hayek proposes a different anthropological viewpoint that in some cases it is against the homo economicus. Hayek using theoretical foundation of cultural evolution and "spontaneous order", emphasizes on uncertainty, unequal and vague competition, and tradition as an efficient coordinator, and criticizes the human as rational agent in the Neoclassic economics. Neoliberalism, as a new "governmentality" based on the anthropological foundations (the combination of some Hayek's ideas with the homo economicus), has put into positive and controlling policies in educational institutions.

    Keywords: neoliberalism, homo economicus, anthropology, education