فهرست مطالب

  • سال هفتم شماره 2 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • احمد حیدری* صفحات 109-124
    در این پژوهش، اثر سه روش خاک ورزی و بدون خاک ورزی در سه تناوب گیاهی بر خواص فیزیکی خاک، تراکم علف های هرز و عملکرد گندم در ایستگاه تحقیقاتی تجرک (شهرستان کبودرآهنگ) بصورت کرت های خرد شده بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار طی سال های 93-1391 بررسی شد. سیستم های خاک ورزی شامل (T1-روش مرسوم (گاوآهن برگرداندار+ سیکلوتیلر مجهز به غلطک)، T2-خاک ورز مرکب ( تیغه های قلمی + غلطک)، T3- خاک ورز مرکب (تیغه های پنجه غازی + غلطک) و T4-بدون خاک ورزی) در تناوب های،R1- آیش-گندم، R2- گندم-گندم و R3- نخود-گندم به ترتیب به عنوان کرت های فرعی و اصلی مدنظر قرار گرفتند. در این آزمایش، برخی خواص فیزیکی خاک شامل جرم ویژه ظاهری خاک و شاخص مخروطی خاک و نیز تراکم علف های هرز و عملکرد و اجزای عملکردی گندم تعیین شدند. نتایج نشان داد که تناوب گیاهی و روش های خاک ورزی بر جرم ویژه ظاهری خاک و شاخص مخروطی خاک اثر معنی داری نداشت. اثر تناوب گیاهی بر جمعیت علف های هرز معنی دار نبود درحالیکه، خاک ورزی اثر معنی داری بر جمعیت علف های هرز داشت. خاک ورزی مرسوم (1/227 کیلوگرم در هکتار) و کشت مستقیم (8/626 کیلوگرم در هکتار)، به ترتیب کمترین و بیشترین مقدار علف هرز را داشتند. در سال خشک (1391-92) عملکرد گندم در بی خاک ورزی بیشتر از روش خاک ورزی مرسوم بود.
    کلیدواژگان: خاک ورزی حفاظتی، فشردگی خاک، کشت مستقیم، گاوآهن قلمی، مناطق سرد
  • سیده سودابه شبیری*، هادی خرسندی، مسعود کامل صفحات 125-141
    به منظور بررسی اثر تراکم بوته بر عملکرد دو رقم عدس (کیمیا و بیله سوار)، آزمایشی به صورت اسپیلت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات دیم خدابنده زنجان و ایستگاه دیم مراغه طی دو سال زراعی96-1394 اجرا شد. سه فاصله بین ردیف (15، 20 ، 25 سانتی متر) و شش سطح تراکم بذر (150، 175، 200، 225، 250 و 275 دانه در متر مربع) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از تجزیه مرکب نشان داد که اثر منطقه، اثر سال و اثر متقابل سال در منطقه بر صفات روز تا گلدهی، روز تا رسیدگی، ارتفاع بوته، وزن صد دانه و عملکرد دانه (P<0.01) معنی دار بود. نتایج نشان داد که افزایش تراکم تا 225 دانه در متر مربع باعث افزایش عملکرد دانه شده ولی تراکم بیش از آن تاثیری در افزایش عملکرد دانه عدس نداشت. همچنین افزایش تراکم تا 200 دانه در متر مربع باعث افزایش وزن صد دانه گردید و با افزایش تراکم بیشتر از 200 دانه در متر مربع، وزن صد دانه کاهش نشان داد. افزایش فاصله ردیف از 15 به 25 سانتی متر عملکرد دانه عدس را کاهش داد. بر اساس نتایج بدست آمده از این مطالعه می توان نتیجه گرفت که در شرایط دیم زنجان و مراغه، بهترین فاصله ردیف برای کاشت محصول عدس، 15 سانتی متر و بهترین تراکم، 200 دانه در مترمربع می باشد.
    کلیدواژگان: تراکم بوته، عملکرد دانه، عدس
  • زین العابدین امیدمهر*، فرامرز فائزنیا صفحات 143-158
    به منظور مطالعه اثر روش های مختلف خاک ورزی بر برخی خواص فیزیکی و شیمیایی خاک، حفظ رطوبت و عملکرد محصول آفتابگردان، این آزمایش در اراضی دیم منطقه کالپوش شهرستان میامی، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 4 تکرار در تناوب با گندم طی سه سال اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل: 1-خاک ورزی با گاوآهن برگردان دار+ هرس بشقابی (روش مرسوم)، 2-کم خاک ورزی با هرس بشقابی، 3-کم خاک ورزی با گاوآهن قلمی+ هرس بشقابی ، 4- کم‏خاک‏ورزی با چیزل پکر و 5- کاشت مستقیم یا بی خاک ورزی بودند. نتایج نشان داد که در عمق 15-0 سانتی متری، ذخیره رطوبت خاک در خاک ورزی حفاظتی نسبت به روش مرسوم بیشتر بود (P<0.05). عملکرد آفتابگردان در سال های اول و سوم آزمایش در روش مرسوم نسبت به بی خاک ورزی بیشتر بود، در سال آخر آزمایش (1395) عملکرد دانه آفتابگردان در روش بی خاک ورزی بیشتر بود. تجزیه واریانس مرکب 3 ساله عملکرد دانه آفتابگردان نشان دادکه تیمارهای خاک ورزی مرسوم و کاشت مستقیم در یک گروه آماری قرار گرفتند. در سال کم بارش (1395) عملکرد آفتابگردان در روش مرسوم روند کاهشی داشت، اما درکاشت مستقیم عملکرد اندکی افزایش داشت. همچنین حفظ رطوبت خاک و استفاده بهینه از بارش در کاشت مستقیم بیشتر از روش مرسوم بود. نتایج این تحقیق در منطقه کالپوش نشان داد که با گذشت زمان و از سال سوم، میزان عملکرد دانه آفتابگردان در روش بی خاک ورزی در مقایسه با روش مرسوم افزایش یافت و ممکن است جایگزین مناسبی برای خاک ورزی مرسوم باشند.
    کلیدواژگان: آفتابگردان، خاک ورزی، کاشت مستقیم، کم خاک ورزی
  • حامد نریمانی، رئوف سید شریفی*، ندا عبادی صفحات 159-188
    ساز وکارهای متعددی به منظور کاهش اثرات محدودیت آبی ایجاد شده تحت شرایط دیم در رشد گیاهان توسعه یافته اند و استفاده از آبیاری تکمیلی و نانواکسید آهن نقش مهمی را در بهبود عملکرد ایفا می نمایند. به منظور بررسی تاثیر آبیاری تکمیلی و نانواکسید آهن بر شاخص های رشدی، جذب تابش و عملکرد گندم در شرایط دیم، آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی اردبیل در سال 1395 اجرا شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل سه سطح آبیاری شامل عدم آبیاری یا کشت دیم، آبیاری تکمیلی در مرحله غلاف رفتن (بر مبنای کد 45 از تقسیم بندی BBCH)، آبیاری تکمیلی در مرحله سنبله دهی (بر مبنای کد 61 از تقسیم بندی BBCH) و محلول پاشی نانواکسید آهن در چهار سطح (عدم کاربرد نانواکسید آهن به عنوان شاهد و محلول پاشی 3/0، 6/0 و 9/0 گرم در لیتر نانواکسید آهن) بودند. نتایج نشان داد که کاربرد 9/0 گرم بر لیتر نانواکسید آهن و آبیاری تکمیلی در مرحله غلاف رفتن موجب حداکثر شاخص سطح برگ، درصد نور جذب شده، سرعت فتوسنتز خالص، سرعت رشد محصول، سرعت رشد نسبی و ماده خشک کل نسبت به عدم محلول پاشی تحت شرایط دیم گردید. همچنین محلول پاشی 9/0 گرم بر لیتر نانواکسید آهن و آبیاری تکمیلی در مرحله غلاف رفتن، موجب افزایش 43/38 درصدی عملکرد دانه نسبت به عدم محلول پاشی تحت شرایط دیم گردید.در مجموع چنین نتیجه گیری شد که کاربرد آبیاری تکمیلی و نانواکسید آهن می تواند به عنوان یک فاکتور مدیریتی مناسب برای افزایش عملکرد دانه گندم در شرایط محدودیت آبی باشند.
    کلیدواژگان: سرعت رشد محصول، شاخص سطح برگ، ضریب خاموشی، عناصر کم مصرف
  • معروف خلیلی*، مصطفی ریاحی اوغانی، محمد علی ابراهیمی صفحات 189-202
    به منظور شناسایی QTL های مرتبط با ذخیره و انتقال مجدد مواد فتوسنتزی به دانه جو ، 72 لاین دابل هاپلوئید به همراه والدین (Steptoe و Morex) در قالب طرح لاتیس ساده با دو تکرار و در شرایط نرمال(آبیاری) و تنش کم آبی مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس نتایج QTL به روش مکان یابی فاصله ای، در شرایط نرمال، 17 عدد QTL برای صفات مرتبط با ذخیره و انتقال مجدد مواد فتوسنتزی و عملکرد دانه شناسایی شد. واریانس فنوتیپی توجیه شده به وسیله این QTLها از 11 تا 20 درصد متغیر بود. بیشترین و کمترین واریانس فنوتیپی به ترتیب متعلق به عملکرد دانه و تخصیص مواد فتوسنتزی به ساقه بود. LOD در دامنه 02/3 تا 11/6 قرار داشت. در شرایط تنش کم آبی، 14 عدد QTL شناسایی شد. واریانس فنوتیپی توجیه شده به وسیله این QTLها از 86/11 تا 77/19 درصد متغیر بود که به ترتیب به صفات انتقال مجدد مواد فتوسنتزی و تخصیص مواد فتوسنتزی به ساقه اختصاص داشت. LOD نیز در دامنه 12/3 تا 61/5 قرار داشت. در این بررسی برای صفت تخصیص مواد فتوسنتزی به ساقه دو QTL پایدار بر روی کروموزوم های 3H و 1H برای تخصیص مواد فتوسنتزی به سنبله یک QTL پایدار بر روی کروموزوم 4H، برای صفت انتقال مجدد دو QTL بر روی کروموزوم های 4H و 1H، برای عملکرد دانه دو QTL پایدار روی کروموزوم های 4H و 3H، مکان یابی شدند. بعد از اعتبار سنجی QTL های پایدار و خوشه ایشناسایی شده برای صفات مهم کمی و کیفی مرتبط با ذخیره و انتقال مجدد مواد فتوسنتزی و عملکرد دانه جو می تواند در برنامه گزینش به کمک نشانگر مورد استفاده قرار گیرند.
    کلیدواژگان: ]گیاه جو، QTL، انتقال مجدد، مواد فتوسنتزی
  • ابراهیم روحی*، شهریار فاتحی، پیام پزشک پور صفحات 203-217
    به منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی در ژرم پلاسم نخود دریافتی از ایکاردا تحت شرایط دیم در کشت انتظاری، آزمایشی در سال زراعی 96-1395 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با دو تکرار در پایگاه نوآوری پروژه امنیت غذایی ایران - ایکاردا واقع در شهرستان کامیاران (استان کردستان)، اجرا شد. استفاده از روش تجزیه به عامل ها منجر به انتخاب چهار عامل شد که در مجموع 7/85 درصد از کل تغییرات داده ها را توجیه کردند. عامل اول 29 درصد از تغییرات را توجیه کرد که شامل صفات ارتفاع بوته، ارتفاع اولین غلاف از سطح زمین، ارتفاع آخرین غلاف از سطح زمین و وزن صد دانه بود و عامل دوم که حدود 5/28 درصد از تغییرات را توجیه کرد، شامل صفات تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته و عملکرد دانه بود. ژنوتیپ های تحت شماره 16، 4، 15، 14 و 3 که دارای عامل اول و دوم مثبت و بالاتری بودند به عنوان ژنوتیپ های برتر با عملکرد بالا تحت شرایط دیم به صورت کشت انتظاری شناسایی شدند. با توجه به نتایج تجزیه خوشه ایبراساس صفات مورفولوژیکی، ژنوتیپ های مورد بررسی در سه گروه دسته بندی شدند. ژنوتیپ های گروه اول و سوم از نظر اکثر صفات زراعی مورد بررسی و عملکرد دانه، میانگین بالاتری را در میان سایر گروه ها و همچنین میانگین کل ژنوتیپ ها داشتند که اکثر ژنوتیپ های قرار گرفته در این دو گروه، ژنوتیپ های انتخاب شده بر اساس تجزیه پراکنش بای پلات بودند.
    کلیدواژگان: نخود سفید، کشت انتظاری، تجزیه به عامل ها، تجزیه چند متغیره، تجزیه خوشه ای
|
  • A. Heidari * Pages 109-124
    An experiment was conducted to determine the effects of three tillage systems and no till in three crop rotations on soil physical properties, weed population and wheat yield in Tajarak Research Station (Kaboudarahang Township), Hamedan, as split plot experiment on the basis of RCBD with three replications in growing seasons 2012 to 2014. Tillage methods including (T1) conventional tillage (moldboard plow + cyclotiller equipped with roller), (T2) combination tiller (chisel plow equipped with roller), (T3) combination tiller (sweep plow equipped with roller) and (T4) direct drilling and crop rotations including: (R1) fallow–wheat, (R2) wheat–wheat (R3) chickpea-wheat were arranged in sub and main plots, respectively. Some of soil physical properties including: bulk density and cone index and also weed density, yield and yield components of wheat were determined. The results showed that crop rotations and soil tillage methods had not significantly effect on cone index and bulk density. The effect of crop rotation on weed populations was not significant, but the effect of soil tillage methods on this trait was significant. Conventional tillage (227.1 kg/ha) and direct cropping (626.8 kg/ha) had the lowest and highest weeds quantity, respectively. In dry year (2012-13), wheat grain yield under direct drilling was greater than conventional tillage.
    Keywords: conservation tillage, soil compaction, direct drilling, chisel plow, cold areas
  • S.S Shobeiri *, H. Khorsandi, M. Kamel Pages 125-141
    In order to investigate the effect of plant density on the yield of two lentil varieties, Kimia and Bilehsevar, a split factorial experiment was conducted based on randomized complete block design with three replicates at Khodabandeh and Maragheh research stations during  2015-2017 growing seasons. Three row spacing (15, 20 and 25 cm) and six seed rates (150, 175, 200, 225, 250 and 275 seeds/m2) were considered. The results of combined analysis (two years and two regions) showed that the effects of areas, years and year × area interaction were significant for some traits such as days to flowering, days to maturity, plant height, 100 seed weight and grain yield at 1% probability level. The results showed that increasing of density up to 225 seeds/m2 increased the grain yield and more density than that had not significant effect on grain yield. Also, increasing seed density up to 200 seeds/m2 was improved the 100 seed weight and with increasing more than 200 seeds/m2 the seed weight was decreased. Increasing the row spacing from 15 to 25 cm reduced grain yield. According to the obtained results, it can be concluded that the best row spacing and seed rate for lentil is 15 cm and 200 seeds/m2, respectively.
    Keywords: Density, seed yield, lentil
  • Z. Omidmehr *, F. Faezniya Pages 143-158
    In order to study the effects of various tillage methods on some soil physic-chemical properties, soil moisture maintain and sunflower performance, in Kalpoush dryland region of Miami, this project conducted as Randomize Complete Block Design (RCBD) with four replications in wheat rotation. Treatments were included, 1- moldboard plowing + disk harrow (CT), 2- reduced tillage with disk harrow (RT1), 3- reduced tillage with chisel plowing (RT2), 4- reduced tillage with chisel packer (RT3) and 5- direct seeding or no-tillage (NT). The results showed that at depths of 0-15 cm, soil moisture storage in conservation tillage was higher than the conventional tillage (P<0.05). In the first and third years of the experiment, in the conventional method, compared with the no-tillage, the yield of sunflower was higher. In the final year (2016), the result was reverse. Combined analysis of 3-years on sunflower yield showed that conventional tillage and direct seeding were in the same class. In low precipitation year (2016), sunflower grain yield decreased in the conventional method but it increased a little in direct seeding method. In addition, soil moisture saving and precipitation use efficiency in direct cultivation was more than conventional method. Results of research showed that, after several years, grain yield of the sunflower has increased in conservation method and this may be an appropriate alternative to the conventional tillage method.
    Keywords: Sunflower, Tillage, direct seeding, reduced tillage
  • H. Narimani, Raouf Seyed Sharifi *, N. Ebadi Pages 159-188
    Several strategies have been developed in order to decrease water limitation effects under rain fed condition on plant growth. Among them, use of supplementary irrigation and nano iron oxide play a very important role on yield improvement. So, in order to study the effects of supplementary irrigation and nano iron oxide on growth indices, radiation absorption and yield of wheat under rain fed condition, a factorial experiment was conducted based on randomized complete block design with three replications in Agricultural Research Station of Ardabil in 2016. Factors of experiment were included irrigation in three levels (no irrigation as rain fed, supplementary irrigation at heading stage or according with 45 BBCH code, supplementary irrigation at booting stage or according with 61 BBCH code), foliar application of nano iron oxide in four levels (without nano iron oxide as control, foliar application of 0.3, 0.6 and 0.9 g L-1). The results showed that 0.9 g L-1 nano iron oxide application and supplementary irrigation at booting stage was caused the maximum of leaf area index, percentage of light absorbed, net assimilation rate, crop growth rate, relative growth rate and total dry matter compared to non-application of nano iron oxide under rain fed condition. Also, foliar application of 0.9 g L-1 nano iron oxide and supplementary irrigation at booting stage increased grain yield by 38.43% compared to no application of nano iron oxide under rain fed condition. Generally, it seems that application of supplementary irrigation and nano iron oxide can be considered as appropriate management factors for increasing grain yield under water limitation conditions.
    Keywords: Crop Growth Rate, extinction coefficient, leaf area index, microelement
  • M. Khalily *, Mostafa Riahi Oghani, M.A. Ebrahimi Pages 189-202
    In order to identify QTL associated with storage and remobilization of assimilates to grain, 72 barley double haploid lines along with Steptoe and Morex parents were evaluated in a simple lattice design with two replications under irrigated and water deficit conditions. Resulted based on composite interval mapping method revealed that under normal conditions, 17 QTL were significant for traits related to storage and remobilization of assimilates. The variance of phenotypes explained by this QTL varied from 11 to 20 percent. The highest and lowest phenotypic variances belonged to grain yield and allocation of photosynthetic to the stem, respectively and LOD ranged from 3.02 to 6.11. In water deficit condition, 14 QTL were detected. The phenotypic variance explained by this QTL varied from 11.86 to 19.77 percent, which belonged to remobilization of photosynthetic and allocation of photosynthetic to stems respectively.  The LOD ranged from 3.12 to 5.61. In this study, allocation of photosynthetic to the stem two stable QTL detected on chromosomes 3H and 1H, for spike partitioning, a stable QTL on chromosome 4H, for remobilization of photosynthetic, two stable QTLs on chromosomes 4H and 1H and for the grain yield, two stable QTL on chromosomes 4H and 3H were identified. Recommended that after validation of the identified stable and clustered QTLs for significant quantitative and qualitative traits related to the storage and remobilization of photosynthetic materials and barley grain yield, these QTLs can be used in the marker selection program.
    Keywords: Barley, QTL, remobilization, photosynthetic materials
  • E. Roohi *, P. Pezeskpour, S. Fatehi Pages 203-217
    To evaluate genetic diversity of Kabuli chickpea genotypes under rainfed conditions in Entezary planting, an experiment was carried out in a randomized complete block design with two replications, in innovation platform of Iran-ICARDA Food Security Project located in Kamyaran city (Kurdistan province) during the year of 2016-2017. Based on the factor analysis, four factors were selected which 85.7 percent of the total variation were explained. The first factor was explained 29 percent of variation which include plant height, the first pod height, the last pod height and 100 grain weight. The second factor was explained 28.5 percent of variation which include number of pod per plant, number of seed per plant and grain yield. Therefor these two factors used to identify genotypes with high yield and yield components and genotypes 3, 4, 14, 15 and 16 were selected as high yield and yield component genotypes in Entezari planting. According to the result of cluster analysis based on morphological traits, the genotypes were classified into three groups. The genotypes of the first and the third clusters in most of agronomic traits and grain yield per plant had high average, compared to other clusters and genotypes average. According to the results of cluster analysis, we can use from genotypes of the first and the third clusters for producing hybrids with early maturity and high grain yield.
    Keywords: Kabuli chickpea, entezary planting, factor analysis, multivariate analysis, cluster analysis