فهرست مطالب

پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل - سال هفتم شماره 1 (پاییز و زمستان 1397)
  • سال هفتم شماره 1 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1398/02/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • قدرت احمدیان*، مسعود اخوان کاظمی، سمیرا اکبری صفحات 1-28
    اعتراضات مردمی در کشورهای عربی خاورمیانه و شمال آفریقا که به بهار عربی موسوم گشت، باعث شد موجی از بی ثباتی ها بر این منطقه سایه افکند. لذا در پرتو تحولات اخیر خاورمیانه، مسئله کردی نیز به عنوان یکی از متغیرهای اثر گذار بر مناسبات منطقه ای مطرح شد. مقاله حاضر به دنبال بررسی این سوال است که تحولات مربوط به بهار عربی چه اثراتی بر روی جایگاه اقلیم کردستان عراق داشته است؟ فرضیه مطرح شده این است که تحولات منطقه خاورمیانه (بهار عربی) پس از سال 2011، زمینه ساز تقویت جایگاه حکومت اقلیم کردستان عراق و افزایش آگاهی و مطالبات آن ها به شکل استقلال خواهی شده است. درواقع تحولات منطقه خاورمیانه و بهار عربی فرصت مناسبی برای اقلیت های مختلف از جمله کردها به وجود آورده و این گروه قومی درحال توسعه را به یک جامعه سیاسی و البته تاثیرگذار در منطقه تبدیل کرده است. یکی از مصادیق بارز این ارتقا جایگاه اعلام تاریخ برگزاری همه پرسی برای اعلام استقلال کردستان عراق در 25 سپتامبر 2017 بود. کردها همواره در طول تاریخ به افراد فراموش شده معروف بوده اند؛ اما در حال حاضر یک نگرش جدید در عرصه بین الملل نسبت به آن ها شکل گرفته است. روش به کار رفته در این مقاله، تبیینی و چارچوب نظری ارائه شده نیز نظریه اثرگذاری سطح کلان (تحولات مربوط به بهار عربی در نظام منطقه ای) بر تعیین دگرگونی سیاسی بازیگر خرد با تاکید بر آرای دیوید سینگر است.
    کلیدواژگان: بهار عربی، اقلیم کردستان عراق، سطح تحلیل، دولت ملت سازی
  • محمد حسین جمشیدی*، افشین شامیری صفحات 29-52
    در باب تحولات مفهومی قدرت و فرهنگ و تاثیر این دو پدیده اجتماعی، مطالعات گسترده ا‎ی در روابط بین‎الملل صورت گرفته است، اما کمتر تحقیقی به ارتباط متقابل این دو در عرصه روابط بین الملل پرداخته است؛ درحالی که امروزه اهمیت این ارتباط به ویژه با طرح نظریه قدرت هوشمند از اهمیت بسزایی برخوردار است. بر این مبنا، پژوهش حاضر درصدد است تا در چارچوب مفهومی قدرت و بر اساس روش مقایسه‎، نحوه ارتباط فرهنگ و قدرت را در سه رویکرد انتقادی، پساساختارگرایی و سازه‎انگاری مورد بررسی قرار دهد. انتقادی‎ها، پساساختارگراها و سازه انگاران هر کدام به ترتیب نقش ابزاری، قوام بخش یا گفتمانی و تکوینی برای فرهنگ نسبت به قدرت قائل هستند. دراین ارتباط، سوال این پژوهش این است که رویکردهای سه گانه انتقادی، پسا ساختارگرایی و سازه انگاری چگونه ارتباط فرهنگ و قدرت را در عرصه روابط بین الملل تبیین می کنند. یافته ها حاکی از آن است که با مقایسه دیدگاه سه رویکرد فوق در باب ارتباط قدرت و فرهنگ در روابط بین الملل، درمی یابیم که این دو پدیده در عرصه روابط بین الملل در یک فضای سیال و پویا مرکب از مفاهیم فرهنگی ایدئولوژی، معنا، هویت سازی، هنجار آفرینی به شکلی متقابل به یکدیگر قوام می بخشند و در این قوام بخشی متقابل و پایان ناپذیر است که تاثیرات متقابل قدرت و فرهنگ در قالب امنیت، نظم و ثبات ظهور پیدا می کند.
    کلیدواژگان: قدرت، فرهنگ، رویکرد انتقادی، پساساختارگرایی، سازه‎انگاری
  • علیرضا خطیبی*، سید محمدصادق احمدی، عباس شیخ الاسلامی صفحات 53-84
    جرائم ضمن هدف قراردادن کرامت و امنیت انسانی و حقوق بنیادین بشری، امنیت جهانی را تهدید و حق برخورداری از امنیت را از انسان ها سلب می کنند. پیشگیری از وقوع جرم، امری بسیار حساس و مهم در سطح ملی و بین المللی است که باید با دید جامع نگر در دستور کار دولت ها قرار گیرد. به دنبال جهانی شدن اقتصاد، فرهنگ، سیاست، حقوق بشر و حقوق کیفری و ظهور برخی جرائم جدید که صلح و امنیت بین المللی را تحت تاثیر خود قرار داده اند با جلوه های جدیدی از جرائم مواجه شده ایم. جرائم جهانی به دودسته سودجویانه و خشونت آمیز (تروریستی) تقسیم می شوند. در ایران، اهمیت بحث پیشگیری از وقوع جرم نیز در بند پنجم اصل 156 قانون اساسی و در زیرمجموعه وظایف قوه قضائیه پیش بینی شده، ولی شکل عملیاتی به خود نگرفته است. در مقوله پیشگیری از وقوع جرم که از مباحث مهم پیشروی دولت ها هست، نیاز به بسیج عمومی و هماهنگی تمامی نهادها و دستگاه های اجرایی دولتی است. در سطح بین المللی، مجامع مربوطه و در راس آن ها سازمان ملل با طراحی کنگره های پنج سالانه پیشگیری از وقوع جرم و برگزاری دوازده کنگره از سال 1955 تاکنون ضمن فراهم نمودن فرصت برای همفکری متخصصان پیشگیری از وقوع جرم، در سطح یک نهاد سیاست گذاری نقش آفرینی می کنند؛ بنابراین با نگاهی تطبیقی به این حوزه، کشورهای مختلف دنیا درزمینه پیشگیری از وقوع جرم تجارب و دستاوردهای باارزشی در اجرای برنامه های ملی پیشگیری از وقوع جرم کسب نموده اند که الگوهای مناسبی جهت پیاده سازی در داخل کشور است.
    کلیدواژگان: جرم، جرائم بین المللی، پیشگیری از وقوع جرم، برنامه ملی پیشگیری از وقوع جرم، نهادهای حکومتی، شورای عالی پیشگیری از جرم
  • سیدمحمد طباطبایی، حمیدرضا منتظری* صفحات 85-112
    مواجهه با پرونده هسته ای ایران یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا در دوران ریاست جمهوری جرج بوش و باراک اوباما بوده است. با عنایت به این موضوع، پژوهش پیش رو نیز درصدد مقایسه رویکرد آن ها بوده و هدف اصلی نوشتار پاسخ به این پرسش هاست که رویکرد بوش و اوباما نسبت به پرونده هسته ای ایران چه تفاوت هایی با هم داشت و برمبنای کدام رهیافت های روابط بین الملل قابل توصیف و تحلیل است؟ بر مبنای داده های تحقیق، عملکرد جرج بوش و کابینه او که به شدت متاثر از آموزه های نو محافظه کاری بود، در چارچوب رهیافت رئالیسم تهاجمی قابل تحلیل است. زیرا آن ها با تاکید بر استثناگرایی آمریکا، تهدید مداوم مبنی بر حمله به تاسیسات هسته ای ایران و همکاری نکردن با دیگر کنشگران درگیر در این ماجرا، عملکردی عمدتا یکجانبه گرایانه را در قبال پرونده هسته ای ایران در پیش گرفته بودند. از سوی دیگر، باراک اوباما با بهره گیری از مولفه های نهادگرایی نئولیبرال، خواستار همکاری، تعامل، ایفای نقش دیپلماسی، بهره گیری از قدرت نرم و ظرفیت سازمان های بین المللی در سیاست خارجی بود. بنابراین او توانست با اتخاذ سیاست چندجانبه گرایی آمریکا محور، اجماع قدرت های بزرگ و نهادهای تاثیرگذار سیاسی و اقتصادی را در مقابله با ایران کسب کرده و گروه 1+5 و ایران بعد از مذاکراتی طولانی به توافق رسیدند. 
    کلیدواژگان: آمریکا، رئالیسم تهاجمی، نهادگرایی نئولیبرال، پرونده هسته ای ایران، تحریم، سازمان ملل متحد
  • فرهاد قاسمی*، محمدرضا فرجی صفحات 113-138
    با پیچیدگی سیستم بین الملل و آشوبی شدن آن، سیاست خارجی کشورها نیز به عنوان واحدهای چنین سیستمی از منطق خطی و ساده گذشته پیروی نمی کنند؛ بنابراین در حوزه سیاست خارجی نیاز به دستگاه تحلیلی نوینی است که بر مبنای ویژگی های چنین سیستمی پایه گذاری شده باشد. سیستم غرب آسیا شدیدا تحت تاثیر وضعیت پیچیدگی در سیستم بین الملل قرار گرفته است. این پژوهش با مفروض انگاشتن چنین واقعیتی سعی در پاسخ به این پرسش دارد که راهبرد سیاست خارجی ایران در سیستم منطقه ای غرب آسیا به عنوان بخشی از سیستم بین الملل پیچیده و آشوبی چگونه تبیین می شود؟ تنوع تهدیدات، تنوع بازیگران، تداخل دینامیک ها، الگوهای رفتاری غیرخطی و خوشه ای شدن شدید شبکه یاد شده از جمله ویژگی هایی است که ایران در این شبکه با آن روبروست و بر همین اساس تنوع راهبردی در شبکه سازی در غرب آسیا و سیستم راهبردهای مبتنی بر بازدارندگی شبکه ای و مثلثی محور سیاست خارجی ایران در غرب آسیا را شکل می دهد.
    کلیدواژگان: غرب آسیا، ایران، منطق غیرخطی، سیستم پیچیده، تنوع راهبردی، محیط آشوب گونه
  • مجید محمد شریفی*، تهمورث غلامی صفحات 139-164
    نظریه تصورات نقش های ملی را می توان چارچوب نظری کارآمدی برای تبیین سیاست خارجی کشورها دانست. تحلیل گران در ارزیابی سیاست خارجی کشورها همواره با عطف نظر به یکی از ساحت های داخلی و یا بین المللی، بینش های نظری سودمند هریک از این دو ساحت را به بهای نادیده گرفتن دیگری قربانی کرده اند. پویایی های حادث در محیط های داخلی، منطقه ای و بین المللی، نیرومندترین پیشرانه در هدایت سیاست خارجی کشورها هستند و به همین دلیل در این مقاله، با کاربست نظریه تصورات نقش های ملی سعی بر آن است که عناصر علی تعیین کننده سیاست خارجی ترکیه از سال 2002 تا 2016 در قالب چارچوبی سامان یافته تر انسجام یابد. سوال این پژوهش آن است که چه عواملی سبب تحول و تطور سیاست خارجی ترکیه از سال 2002 تا 2016 علی رغم حاکمیت حزب عدالت و توسعه در طول این دوره بر سامان سیاسی ترکیه بوده است؟ فرضیه این مقاله آن است که پویایی های داخلی، منطقه ای و بین المللی مهم ترین پیشرانه های سیاست خارجی ترکیه بوده است که در قالب نظریه تصورات نقش های ملی بررسی شده اند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که نظریه تصورات نقش های ملی می تواند چارچوبی سودمندتر برای ارزیابی سیاست خارجی ترکیه در مقایسه با سایر چارچوب های نظری باشد.
    کلیدواژگان: سیاست خارجی، حزب عدالت و توسعه، نظریه تصورات نقش های ملی، پویش های داخلی و خارجی
  • مرتضی نورمحمدی*، طیبه محمدی پور صفحات 165-183
    بهره گیری از ظرفیت های علمی و فناوری با هدف تامین اهداف و منافع ملی و رسیدن به سطحی از همکاری های بین المللی، پدیده ای است که با نام «دیپلماسی علمی» مورد استفاده دولت ها قرار می گیرد. دیپلماسی علمی به دولت ها امکان می دهد تا در مناسبات دوجانبه و یا چندجانبه خود در سازمان های بین المللی که ماهیتا سازمان هایی برای شکل دهی به همکاری بین المللی اند، به پیگیری منافع و مطالبات خود و تعامل با نظام جهانی مبادرت نمایند. سوال پژوهش حاضر این است که شاخصه های دیپلماسی علمی در اسناد فرادستی جمهوری اسلامی ایران چیست و نحوه تعامل بر اساس شاخصه های مذکور در سازمان های بین المللی (سرن، توآس و آیسسکو) چگونه صورت می گیرد؟ مقاله حاضر به روش توصیفی و از طریق تحلیل محتوای کیفی مفاد اسناد فرادستی جمهوری اسلامی ایران فرضیه پژوهش را این گونه مطرح می کند که در اسناد فرادستی، شاخصه های دیپلماسی علمی در ابعاد همکاری های علمی بین المللی، پژوهش های مشترک علمی، شبکه سازی نخبگان و دانشمندان در سطح منطقه ای و جهانی مطرح شده و جهت کلی تلاش های دیپلماسی علمی ایران در سازمان های بین المللی مذکور نیز در راستای اجرا و پیاده سازی شاخصه های بیان شده صورت می گیرد.
    کلیدواژگان: ایران، دیپلماسی علمی، اسناد فرادستی، سازمان های بین المللی
|
  • Ghudrat Ahmadian *, Masoud Akhavan Kazemi, Samira Akbari Pages 1-28
    The beginning of public protests in Arab countries in the Middle East and North Africa, which is also called Arab Spring, caused a wave of instability over this region. Therefore, in the light of recent developments in the Middle East, the Kurdish issue was also considered as one of the variables which could effect on regional relations. The present paper seeks to investigate the effects of the Arab Spring developments on the Iraq's Kurdistan region. The paper suggested that developments in the Middle East region (after Arab spring) will strengthen the status of the Kurdish region in Iraq and increasing their awareness and demands in the form of independence. In fact, developments in the Middle East and the Arab Spring have created an appropriate opportunity for different minorities, including the Kurds, and have made this ethnical group politically influential community in the region. One of the obvious examples of this upgrade was the announcement of the date for holding the referendum on the independence of the Iraqi Kurdistan on September 25, 2017. Among all over the history, Kurds have always been forgotten people but nowadays there is a new universal attitude towards this people. The method used in this paper is descriptive-analytic and theoretical framework is also the effectiveness theory in macro level (developments in the Arab Spring in the regional system) on the identification of the political transformation of the micro actor with emphasis on the David Singer's opinions.
    Keywords: Arab spring, Kurdish Regional Government, Level of Analysis, Isis, Nation-State process
  • MohammadHosein Jamshidi *, Afshin Shamiri Pages 29-52
    Related to the conceptual transformations of power and culture and the impact of these two phenomena, extensive studies have been done in international relations. But less research has been done on the interaction of these two concept in the field of international relations. While today, the importance of this connection has become more prominent, especially with the rising of the smart power theory. Therefore, the present research seeks to explain the relation between culture and power in three critical, post structuralism and constructivism approaches, with the help of the conceptual framework of power and comparative method. Each approach of the Critical, Post-Structuralism and Structuralism respectively consider instrumental, discursive, and evolved role for culture toward power. In this regard, the question posed in this research is that how three critical approaches, post-structuralism and constructivism explain the relationship between culture and power in the field of international relations? The results shows that by comparing the viewpoint of the three approaches about relationship between power and culture in international relations, we find that these two phenomena are mutually reinforcing each other in a fluid and dynamic environment compound from cultural concepts such as ideology, meaning, identity, and norms, and in this mutual and interminable relation, the interaction of power and culture in the forms of security, order, and stability emerges.
    Keywords: Power, Culture, Critical, Post-Structuralism, Constructivism
  • Alireza Khatibi *, Seyyed MohammadSadegh Ahmadi, Abbas Sheikh ol Eslami Pages 53-84
    While targeting human dignity and human security and fundamental human rights, the crimes threaten the security of the world and deprive right of human’s safety. Preventing crime is a very important national and international concern which should be addressed on this agenda by governments.  We are faced with new phenomena of crime in pursuit of globalization in the fields of economics, culture, politics and human rights, as well as criminal law and the emergence of some new crimes that have affected international peace and security. World crimes are divided into two categories. First is profiteering crimes and second is a violent crime (terrorist). In Iran, the importance of the prevention of crime is also predicted in fifth clause of principal 156 of the constitution and in the subset of the tasks of the judicial power but it is never took an operational form. In category of crime prevention, which is one of the important issues for governments in advance and somehow they have an extreme and great responsibilities in this area, government needs to general mobilization and coordination between all government institutions and administrative agencies. In international level, relevant assemblies especially United Nations with designing of five-year congresses to prevent crime and hold twelve congress from 1955 till now in addition providing opportunities for consultation of crime prevention specialists, it is also play the key role as policy-making institution. Therefore with a comparative look to this area, different countries in the field of crime prevention gained valuable experiences and achievements in implementing national crime prevention programs which are the appropriate patterns for implementation at the domestic level from point of view of many legal experts and pundits.
    Keywords: Crime, International Crime, Crime Prevention, National Crime PreventionProgram, Government Institutions, High Council for the Prevention of Crime
  • Seyyed Mohammad Tabatabai, Hamidreza Montazeri * Pages 85-112
    Addressing Iran’s nuclear case was a major constituent of the foreign policy of the United States of America in the administrations of both George W. Bush and Barack Obama. Therefore, this research attempts to draw a comparison between these administrations with the ultimate goal to answering this question; what were the differences between the Bush and Obama approaches to Iran's nuclear case and which international relations approaches provide the best analysis of the Bush-Obama approach to Iran's nuclear case? According to the research data, the performance of George W. Bush and his cabinet which was strongly influenced by Neo-conservatism beliefs could be analyzed within the framework of offensive realism approach. Bush administration had primarily adopted a unilateral approach to Iran’s nuclear program via emphasis on American exceptionalism, making constant threats to attack Iran’s nuclear installations and not cooperating with other powers involved in the case. On the other hand, Barack Obama, with using the Neoliberalism's facts, demanding of cooperation, interaction, attention to the role of diplomacy, the using of soft power and the capacity of international organizations in foreign policy. Thus, he managed to gain the consensus of major powers and influential economic and political institutions against Iran trough adopting the policy of U.S. driven multilateralism which culminated in an agreement between Iran and 5+1 countries after prolonged negotiations.
    Keywords: America, Offensive realism, Neoliberalism, Iran's Nuclear File, Sanction, United Nations
  • Farhad Ghasemi *, Mohammadreza Faraji Pages 113-138
    With the complexity of the international system and its chaos, foreign policy of countries as part of this system no longer follow the linear logic of the past. Therefore, in the field of foreign policy, there is a need for a new analytical system based on the characteristics of such a system. The West Asian system is heavily influenced by the complexity of the international system. Considering of this point, the main qiestion of this research is what is  the principles and basics of Iran’s foreign polciy strtegy in the west asian regional system considering the complexity which are controlling this network ? The diversity of threats, the diversity of actors, dynamics interference, nonlinear behavior patterns, and the intense cluster of network is the characteristics that Iran faces with them in west Asian network, and according to it, the strategic diversity in west of Asia networking and the strategic system based on triangular _ network deterrence  is axis of Iran's foreign policy in West Asia.
    Keywords: West Asia, Iran, nonlinear logic, complex system, strategic diversity, chaoticenvironment
  • Majid MohammadSharifi *, Tahmoores Gholami Pages 139-164
    The theory of national role conception can be considered as an effective theoretical framework for explaining foreign policy of countries. Analysts in foreign policy assessment of countries have consistently sacrificed theoretical insights of domestic or international domains, with respect to one of them. The dynamics in the domestic, regional and international environment are the most powerful drivers in guiding of foreign policy of the countries, for this reason, in this paper; we use the theory of national role conception and attempt to integrate the determinative elements of Turkish foreign policy from 2002 to 2016 into a more systematic framework. The question of this study is despite the rule of the AKP during this period in Turkish political system, what factors contributed to the development of Turkish foreign policy from 2002 to 2016? The hypothesis that has been tested in this article is that domestic, regional and international dynamics have been the most important drivers of Turkish foreign policy, which have been studied in the framework of the theory of national role conception. The findings of this study indicate that the theory of national role conception can be a more useful framework for evaluating Turkish foreign policy in comparison with other theoretical frameworks.
    Keywords: Foreign Policy, Justice, Development Party, Theory of Concepts ofNational Roles, Internal, External Dynamic
  • Morteza Nourmohammadi *, Tayyebeh Mohammadipour Pages 165-183
    The use of scientific and technological capacities to meet the national goals and interests and to reach a level of international cooperation is a phenomenon which used by governments as scientific diplomacy. Scientific diplomacy allows governments to pursue their interests and demands and interact with the global system in their bilateral or multilateral relations with international organizations, which are essentially organizations for shaping international cooperation. The main question of this research is what are the main characteristics of science diplomacy in the strategic documents of the Islamic Republic of Iran, and how I.R. Iran interact in international organizations (Case study: CERN,TWAS and ISESSCO) based on these characteristics? The methodology of the current research is the descriptive method through analyzing of the qualitative content of macro documents and how to use of these indicators regarding Iran’s interplay with international organizations. The main hypothesis of the article is that with reviewing the major documents of the Islamic Republic of Iran, the features of the country's diplomacy can be expressed in international scientific cooperation, joint scientific research, networking of elites and scientists in the region and the world and the purpose of the total efforts of Iranian diplomacy in the international organizations is based on the implementation of the mentioned indicators.
    Keywords: Iran, Science Diplomacy, National Documents, International Organizations