فهرست مطالب

اسلام و پژوهش های مدیریتی - سال هشتم شماره 1 (پیاپی 17، پاییز و زمستان 1397)
  • سال هشتم شماره 1 (پیاپی 17، پاییز و زمستان 1397)
  • بهای روی جلد: 70,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1398/02/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • علی آقا پیروز صفحات 5-21
    نظام اداری به مثابه سازمان تنظیم کننده تمام فعالیت ها برای نیل به اهداف حکومت است. نظام اداری نبوی نسبت به نظام اداری دوران جاهلیت چگونه بود؟ و پیامبر… چه تدابیری برای برون رفت از نظام جاهلی انجام دادند؟ در دوران جاهلیت، اعراب حجاز، بدوی و فاقد سازمان اداری بودند. در عصر نبوی، نظام اداری بر مبانی تقوا ، عدالت ، محبت و عقلانیت شکل گرفت. بر این اساس، پیامبر … تمام قبایل را ذیل جامعه اسلامی، با نام «امت» سامان دهی کردند؛ و رکن آن را برادری قرار دادند ؛ بسیاری از خصومت ها را خاتمه بخشیدند؛ برای تثبیت جامعه از قبایل بیعت گرفتند؛ پیمان نامه های عمومی را تدوین و اجرا نمودند ؛ روسای قبایل را عزل و نصب کردند؛ « عریف» و « نقیب» برای هر قبیله تعیین کردند؛ ارتشی منظم تشکیل دادند؛ سفرایی را به مناطق دور دست ارسال کردند؛ برای رفع نزاع ها، دستگاه قضا پی ریزی نمودند و... این تدابیر، که پیشرفت های چشم گیری درعرصه های گوناگون به ارمغان آورد ، حاکی از آن است که اسلام پیشرفته ترین آموزه ها را برای اداره نظام دارد. روش تحقیق، «کتاب خانه ای» با استفاده از روش «توصیفی و تحلیلی» است.
    کلیدواژگان: عصر نبوی، نظام اداری، عدالت، محبت، عقلانیت، معنویت
  • صفی اله صفایی، مریم موسیوند، علی صفایی شکیب صفحات 23-41
    منابع انسانی ارزشمندترین منبع سازمان های امروز به شمار می آیند؛ زیرا به تصمیمات سازمانی شکل می دهند، مشکلات سازمان را حل می کنند، و بهره وری را عینیت می بخشند. از سوی دیگر، اهمیت مدیریت و تاثیر آن در سازندگی و پیشرفت جوامع انسانی بر کسی پوشیده نیست. تجربه نشان داده که جوامعی بیشتر و زودتر رشد و توسعه یافته اند که از حاکمان لایق و دانا برخوردار بوده اند. در این زمینه، مدیریت شایستگی «شایسته سالاری» یکی از مباحث مهم در حوزه مدیریت منابع انسانی است و این مهم بدون توجه به آموزه های دینی ابتر است. این تحقیق در پی آن است که با استفاده از روش «تحلیل محتوا» به بررسی شاخص های شایستگی مدیران از نگاه امام علی†، بپردازد.  
    ایشان، با توجه به منصب ها و مشاغل موجود در عصر خود، معیارها یی برای گماردن کارگزاران ارائه می دهند؛ معیارهایی که بازگشت همه آنها به ملاک های قرآنی است. این شاخص ها را می توان در دو محور «ارزشی – اخلاقی» و   «سازمانی – اجتماعی» مطرح ساخت. البته این دو شایستگی چنان در کلام امام در  هم تنیده اند که تفکیک آنها از یکدیگر مشکل است. 
    نتایج تحقیق با استفاده از «تحلیل محتوا» بیانگر آن است که در بعد «شایستگی های ارزشی -  اخلاقی» از دیدگاه امیرالمومنین†، بر ایمان ، تقوا، اخلاق، بصیرت ، امانت داری، شرح صدر، فروتنی، حسن خلق، بردباری، گذشت، راز داری، وفای به عهد؛ و در فراز شایستگی های «سازمانی- اجتماعی «فنی» بر شایستگی ، داشتن عدالت، انتقاد پذیری ، مشورت کردن، ساده زیستی ، حسن شهرت، التزام به سنت ها ، مصلحت اندیشی ، اکرام ارباب رجوع، وقت شناسی، انصاف در پاداش و تنبیه، و قاطعیت در عمل تاکید می شود.
    کلیدواژگان: شایسته سالاری، شاخص شایستگی، نهج البلاغه، امام علی (ع)
  • حسین خنیفر، زینب مولوی، مریم حسن پور، زینب بزاز صفحات 43-60
    ظهور سازمان های اجتماعی و گسترش روزافزون آنها یکی از خصیصه های بارز تمدن بشری است و به تبع آن، امروزه مدیریت یکی از ارکان مهم جوامع بشری به حساب می آید، و از آن رو که مدیریت در هر جامعه، وقتی موفق تر خواهد بود که با مکتب و ارزش های فرهنگی آن جامعه هماهنگ باشد، در جامعه ما بحث «مدیریت اسلامی» مطرح می شود. در این مدیریت، ارزش های اسلامی و معیارهای الهی، در کنار بهره مندی از چارچوب ها و ساختارهای علمی و مدیریتی حاکمیت دارد. اگر مدیریت برای داده های خود از احکام، راه کارها و ارزش های اسلامی بهره مند شود، به موفقیت حقیقی دست خواهد یافت. در واقع، مدیریت اسلامی بر مبنای ارزش های الهی اسلام، زمینه های تعالی انسان، به عنوان مهم ترین محور بحث مدیریت را فراهم می کند. مقاله حاضر به روش «توصیفی تحلیلی» انجام گرفته و ضمن بحث درباره ریشه مکتبی مدیریت اسلامی، باتوجه به جهان بینی توحیدی، به ضرورت مدیریت در اسلام از دیدگاه ارزشی و انسان شناسی و هستی شناسی پرداخته است. در مجموع، می توان گفت: برمبنای هدف از آفرینش انسان، که قرب به خداست، و بر این اساس که فقط خداوند یگانه مرجع شناسایی کمال انسانی است، مدیریت اسلامی برای اجرای فرامین الهی لازم و ضروری است.
    کلیدواژگان: مدیریت، مدیریت اسلامی، جهان بینی اسلامی، ارزش های اسلامی، انسان شناسی اسلامی
  • وحید وثوقی راد، علی رضائیان، ولی الله نقی پورفر، محمدتقی نوروزی فرانی صفحات 61-82
    «نهادینه سازی» یعنی تعمیق و تثبیت باورها، ارزش ها و رفتارهای مطلوب و مقبول کارگزاران اصلی اداره جامعه، در سطوح متفاوت مدیریتی کلان (مدیریت دولتی) و خرد (سازمان ها و نهادها). برای تحقق و اجرایی کردن، «نهادینه سازی» الگو های متفاوتی مطرح شده است که غالبا برگرفته از مبانی و پیش فرض های غربی است. با توجه به تاثیر مبانی و پیش فرض ها در نظریه ها و الگوها، یکی از وظایف اصلی پژوهشگران فعال در حوزه علوم انسانی - اسلامی، طراحی الگوهای متناسب با مبانی و پیش فرض های اسلامی است. اولین و مهم ترین گام قبل از طراحی الگو شناسایی مفهوم و ماهیت یک گزاره است، تا ابتدا اول باید چیستی و تعریف مفهوم منظور مشخص شود، سپس به چگونگی آن پرداخته شود. از این رو، هدف اصلی این تحقیق بررسی «ماهیت و مفهوم نهادینه سازی از منظر قرآن» با تکیه بر مبانی و پیش فرض های اسلامی است. در این تحقیق از روش «تدبر در قرآن» (نقلی وحیانی) استفاده شده است. یافته های این تحقیق نشانگر آن است که «نهادینه سازی از منظر قرآن فرایندی است پیوستار گونه که می تواند مثبت (رو به اعتلا) یا منفی (رو به انحطاط) باشد. جهت اعتلای آن برای کسانی است که درصدد تثبیت ایمان، و جهت انحطاط آن برای کسانی است که درصدد تثبیت کفر هستند».
    کلیدواژگان: مفهوم، نهادینه سازی، قرآن
  • محمد مهدی آجیلیان مافوق، محمد حسن رستمی، سید مصطفی احمدزاده صفحات 83-101
    این نوشتار با هدف تبیین جایگاه نظریه «سیستم ها» و کارکردهای آن در مطالعات قرآنی، کارکردهای قرآنی این نظریه را با روش «توصیفی تحلیلی» بررسی کرده است. بر اساس بررسی انجام شده، نظریه «سیستم ها»، دست کم در پنج حوزه از مطالعات قرآنی قابل طرح و بررسی است: 1. روش تفسیر قرآن به قرآن؛ 2. معناشناسی واژگان قرآن کریم؛ 3. تدبر و فهم روشمند و هماهنگ ظاهر قرآن؛ 4. پاسخ به برخی شبهات و سوالات عصری؛ 5. نظم قرآن. بر اساس بررسی انجام شده در این پنج حوزه، به نظر می رسد به کارگیری نظریه «سیستم ها» در تفسیر قرآن کریم، نتایج سودمندی دارد؛ از جمله: الف. دوری از تفسیر جزءنگرانه؛ ب. دست یابی به معانی دقیق واژگان قرآن کریم؛ ج. کشف روابط میان آیات و سوره ها؛ د. ارائه پاسخ های قانع کننده تر به سوالات و شبهات عصری؛ ه‍. نشان دادن نظم شگفت انگیز قرآن کریم. این کارکردها و نتایج نشان می دهد که لازم است مفسران در تعامل با سایر دانش ها، به توسعه، تقویت و تدقیق مبانی دانش تفسیر قرآن کریم همت گمارند تا راه برای افق گشایی های جدید از آموزه های قرآن کریم هموار گردد. 
    کلیدواژگان: نظریه «سیستم ها»، کارکردهای قرآنی نظریه «سیستم ها»، تفسیر قرآن به قرآن، تدبر سیستمی، معناشناسی سیستمی
  • سیدمحمد طباطبایی نسب، سیدحمیدرضا فاطمی عقدا، مهدی سبک رو صفحات 103-121
    نظریه های متعددی در خصوص مسیر پیشرفت شغلی مطرح شده که نظریه «شناخت اجتماعی مسیر پیشرفت شغلی» یکی از آنهاست. این نظریه بر مبنای اصول و مبانی فکری غربی شکل گرفته است. بر این اساس، در این پژوهش سعی شده است تا ضمن شناسایی مبانی و ریشه های نظریه مذکور، دیدگاه و جهان بینی اسلامی را در آن نظریه ادغام گردد و مقدمه ای برای ظهور نظریه اسلامی در این زمینه فراهم شود. از این رو، تحقیق حاضر از نظر هدف، توسعه ای، و در زمره پژوهش های توصیفی قرار دارد. داده های این تحقیق از قرآن کریم، کتاب ها، مقالات، پایان نامه ها و جست وجو در وبگاه های دینی و پایگاه های اطلاعاتی گردآوری شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که نظریه «شناخت اجتماعی مسیر پیشرفت شغلی»، که توسط جهان غرب ظهور یافته است، بیشتر بر مبانی فکری فردگرا، اهداف فردی و پیامدهای مادی تاکید دارد و بر انگیزه های الهی، وحیانی و دینی تاکید کمی دارد. بدین روی، برای کاربرد موثر این نظریه در کشورهای اسلامی، به ویژه ایران، باید ابتدا آن را بومی و اسلامی کرد و سپس به کار برد.
    کلیدواژگان: نظریه «شناخت اجتماعی مسیر پیشرفت شغلی»، خودکارآمدی، پیامدها
|
  • Aliagha Pirooz Pages 5-21
    The administrative system is the regulator organization of all activities to provide the conditions for the government's purposes. How was the state of the Prophet (S)'s administrative system in comparison with the administrative system of The Age of Ignorance? Which plans did he take to get rid of the ignorance system? In the age of ignorance, the Arabs of Hejaz were primitive, and they did not have a coherent administrative system, but this system was formed in the prophetic age on the basis of piety, justice, affection and rationality. Accordingly, the Prophet Muhammad (S) organized all tribes under the Islamic society (Ummah), on the bases such as, brotherhood, ending hostilities, taking allegiance for the community's consolidation, formulating and implementing the general conventions, installing and uninstalling the tribal chiefs, determining arif and naqib (chief) for the tribes, forming the regular army, sending ambassadors to far lands in order to resolve the quarrels, forming the judiciary system and so on. These plans, which have brought significant advancements in various aspects, show that Islam has the most advanced doctrines for the management of the system. Using a desk research and a descriptive -analytical method, this paper has been conducted.
    Keywords: the Prophet's time, administrative system, justice, love, rationality, spirituality
  • Safiullah Safaee, Maryam Mousivand, Ali Safai Shakib Pages 23-41
    Human resources are the most valuable source of today's organization; because they formulate organizational decisions, solves the problems of the organization and objectifying the efficiency. On the other hand, the importance of management and its impact on the development of human societies is quite clear. Experiences have shown that, societies have grown and developed more and sooner than the others, that have enjoyed the right rulers. In this regard, meritocracy management is one of the important issues in the field of human resource management, which regardless of the religious doctrine does not come to the end. Using a content analysis method this paper seeks to investigate the competency indicators of management from the viewpoint of Imam Ali (as). Considering the positions and occupations in his era, he provides criteria for the appointment of brokers; criteria that are rooted in the Quranic criteria; these indicators can be presented in two dimensions: "axiological-ethical" and "organizational-social". Of course, these two merits are so intertwined among the words of the Imam, so that their separation is difficult. The research findings based on the content analysis show that, with respect to the axiological-ethical aspect, Imam has emphasized on factors such as faith, ethics, insight, trustiness, Open breast, humility, good manner, tolerance, forgiveness, secrecy and keeping promises, and with regard to the organizational-social aspect, he has emphasized on merit, justice taking criticism, consulting, simple living, good reputation, adherence to the traditions, expediency, respecting the clients, punctuality, fairness in reward and punishment and decisiveness in action.
    Keywords: meritocracy, competency indices, Nahj al-Balagha, Imam Ali (as)
  • Hussain Khanifar, Zeinab Molavi, Maryam Hasanpour, Zeynab Bazzaz Pages 43-60
    One of the most prominent features of the human civilization is the advent of social organizations and their extension, which has made management one of the key pillars of the human societies in today's world. The success of management in any society depends on its coordination with the school and the cultural values of that society, which is referred to as "Islamic management" in our community. The main factor of this management is the Islamic values and Divine criteria, while benefiting from the scientific and management frameworks and structures. The management will achieve true success, if it utilizes the Islamic rules, strategies and values. In fact, the Islamic management, based on the Divine values provides the perfection of the human being as the most important goal in the management. Using a descriptive-analytical method, and while discussing the roots of Islamic management, this paper studies the axiological, anthropological and ontological foundations of management from a monotheistic worldview. Accordingly, based on the purpose of the human creation, which is closeness to God, and due to the status of God in the man's perfection, Islamic management is an essential factor to fulfill the Divine rules and commands.
    Keywords: management, Islamic management, Islamic worldview, Islamic values, Islamic anthropology
  • Vahid Vosooqirad, Ali Rezaeian, Valiuallh Nagipurfar, Mohammad Taghi Norouzi Farani Pages 61-82
    Institutionalization means deepening and consolidating believers, values and behaviors that are acceptable for the main brokers of the community administration at different levels of macro management (public administration) and micro management (organizations and institutions). For the realization and implementation of the "institutionalization", different patterns have been proposed, which are often based on Western foundations and assumptions. Considering the influence of the basics and assumptions on theories and patterns, one of the main tasks of the active researchers in the field of human-Islamic sciences is proposing patterns appropriate to Islamic foundations and assumptions. The first and most important step before proposing a pattern is identifying the concept and the nature of the proposition, to provide the ground for studying the how of this theory through the investigation of the what and definition of the concept. Therefore, the main purpose of this study is to examine "the essence and concept of institutionalization from the viewpoint of the Quran", based on Islamic foundations and assumptions. The method of "contemplation in the Quran" (traditional-revelatory) has been used in this research. The research findings show that, institutionalization from the perspective of the Quran is a continuum-like process that can be positive (rising) or negative (decaying). Its promotion is for those who seek to establish faith, and confirm their faith but its decaying one is for those who seek to stabilize blasphemy.
    Keywords: concept, institutionalization, the Quran
  • Mohammad Mahdi Ajilian Mafauq, Mohammad Hasan Rostami, Seyyed Mostafa Ahmadzadeh Pages 83-101
    Using an analytical-descriptive method and explaining the status of the theory of "systems" and its functions in the Quranic studies, this paper examined the Quranic functions of this theory. According to the survey, the theory of "systems" can be studied and proposed at least in five areas of Quranic studies: 1. The Quran with the Quran method of interpretation, 2. The semantic of the Quranic vocabulary, 3. The contemplation and harmonious understanding of the appearance of the Quran, 4. Answering to some temporal doubts and questions, 5. The order of the Quran. Examining these five areas shows that, using the theory of "systems" in the interpretation of the Holy Quran has beneficial results, such as I) avoiding partial commentary, II) achieving the exact meanings of Quranic vocabulary, III) discovering the relationship between verses and Chapters, IV) providing more convincing answers to the temporal questions and doubts, and V) showing the amazing order of the Holy Quran. These functions and results indicate that it is necessary for commentators to interact with other knowledge to develop, strengthen and subtilize the foundations of the knowledge of the interpretation of the Holy Quran to provide the new horizons from the teachings of the Holy Quran. 
    Keywords: The theory of systems, the Quranic functions of the theory of systems, the Quran with the Quran method of interpretation, systematic contemplation, systematic semantics
  • Seyyed Mohammad Tabatabainasab, Seyyed Mohammad Reza Aqda, Mahdi Sabukroo Pages 103-121
    <p>Several theories have been proposed on the path to career dovelefm, which the social cognitive career development theory is one of them. This theory is based on the Western principles. Accordingly, while identifying the foundations and roots of this theory, this research attempts to integrate the Islamic viewpoint and worldview in this theory to provide the conditions for the emergence of its Islamic theory. Using a descriptive method and providing a developmental research, this paper collected the data research from the Holy Quran, books, articles, theses and internet. The research findings show that, the social cognitive career development theory, which has emerged from the Western world, is founded on individualism and materialism, and has a rare Divine, revelatory and religious motives. Therefore, in order to benefit effectively from this theory in Islamic countries, especially Iran, it should be native and Islamic, and then applied.</p><p> </p>
    Keywords: the theory of the social cognition of the career development, self-efficacy, consequences