فهرست مطالب

جغرافیا - پیاپی 59 (زمستان 1397)
  • پیاپی 59 (زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1398/02/02
  • تعداد عناوین: 12
|
  • حسن کامران دستجردی، مرجان بدیعی ازنداهی، نرجس سادات حسینی نصرابادی * صفحات 5-23
    دانش جغرافیا و از آن میان شاخه ی جغرافیای سیاسی که متکفل بیان و تشریح روابط نظام مند میان انسان (سیاست) و محیط جغرافیایی است، از جمله علوم قدیمی است که سابقه ی آن به درازی عمر انسان بر روی زمین است. امروزه مهم ترین محیط فضایی انسان ساخت، شهرها هستند. شهر، یک مجموعه فضایی بسته است که در این مجموعه رویدادهای مختلف اتفاق می افتد که هرکدام از این رویدادها زمینه ی مطالعاتی یک علم را بوجود می آورد. از جمله مهم ترین رویدادهایی که در شهر اتفاق می افتد، رویدادهای سیاسی است، به عبارتی، شهر همواره با مفهوم سیاست در ارتباط بوده و است. درصورتی که تاثیر مناسبات سیاسی و قدرت، در توسعه فضایی شهر مد نظر باشد، جغرافیای سیاسی با رویکرد غالبا درون شهری، به مطالعه این مناسبات می پردازد. بنابراین، جغرافیای سیاسی شهر؛ به مطالعه و بررسی تاثیر فعالیت های حکومت و صاحبان قدرت بر ابعاد مختلف (اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، امنیتی و زیست محیطی ) زندگی شهری و شهروندان می پردازد. پرسش اساسی که در اینجا مطرح می شود آن است که، « جغرافیای سیاسی شهر، چرا و چگونه به حوزه مطالعاتی مجموعه شهری امروز وارد شده است؟» مطابق فرضیه ی این مقاله، جغرافیای سیاسی شهر، برای سازماندهی فضای سیاسی شهر، به مطالعه، بررسی و ارئه راهکارهای اساسی می پردازد. از این رو می توان جغرافیای سیاسی شهر را بعنوان یکی از شاخه های علوم جغرافیایی در مطالعه فضا و ویژگی های آن مورد توجه قرار داد.
    کلیدواژگان: جغرافیای سیاسی، شهر، فضا، جغرافیای سیاسی شهر
  • رسول غفاری راد، عباس سعیدی * صفحات 24-37
    از مهمترین اقدامات توسعه ای برای پاسخگوئی به تقاضای روز افزون نیازهای آب شرب، کشاورزی و صنعت، احداث سد است. آثار و پیامدهای(مثبت و منفی) یک سد، ضمن اینکه به طور مستقیم در تمام عناصرو پدیده هایی که بعنوان بخشی از فضاهای جغرافیایی محسوب می شوند، قابل مشاهده است، دارای علائم و نشانه های مرئی و نامرئی مختلفی نیز است، بر این مبنا، احداث سد دارای ابعادی فضائی بوده و در چارچوب برنامه ریزی فضایی قرار می گیرد و با توجه به اینکه در نظام های مکانی- فضائی، انواع ساختارها (ساختارهای محیطی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و...) و کارکردها (کارکردهای محیطی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و...) مطرح هستند، لذا بررسی تغییرات ساختاری- کارکردی ناشی از احداث سد و شبکه های آبیاری، از این جهت که موجب ساماندهی نظام فضائی و یا آشفتگی و درهم ریختگی آن گردیده، ضرورت پیدا می کند. هدف این تحقیق، بررسی نقش اجرا و بهره برداری از سد و شبکه آبیاری علویان(با سپری شدن بیش از بیست و سه سال از زمان بهره برداری آن) در ساماندهی نظام فضائی سکونتگاه های روستائی است. روش تحقیق بصورت اثباتی بوده و با تلفیقی از روش های کمی و کیفی، اطلاعات مورد نیاز تحقیق، گردآوری شد. تعداد 370 خانوار نمونه تحقیق با استفاده از فرمول کوکران، به عنوان نمونه آماری، انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل داده ها، از آمار توصیفی و استنباطی(آزمون همبستگی کندال، مجذور کای استقلال، کروسکال والیس و مان- ویتنی ) در نرم افزارSPSS استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان داد اولا تغییرات ساختاری- کارکردی ناشی از اجرای طرح، به لحاظ بخشی نگری و اتخاذ رویکرد بالا به پایین، موجب ساماندهی و تحولات نظام فضائی سکونتگاه های روستائی در گستره جغرافیائی طرح نشده است. ثانیا بین موقعیت استقرار سکونتگاه ها نسبت به مکان سد، تقسیمات سیاسی- اداری نواحی و تحولات نظام فضائی، رابطه معنادار وجود دارد، بطوریکه احداث سد موجب توسعه نامتوازن و آشفتگی نظام فضائی میان سکونتگاه های انسانی واقع در بالادست سد(محدوده مخزن) و پایین دست سد (محدوده شبکه آبیاری) و نواحی مراغه و بناب، شده است.
    کلیدواژگان: سد علویان، نواحی مراغه و بناب، پویش ساختاری- کارکردی، جامع نگری، ساماندهی نظام فضائی
  • صابر شفایی گیگلو *، بهلول علیجانی، محمد سلیقه صفحات 38-55
    نیاز بشر به انرژی، پیوسته در حال افزایش و منابع انرژی فسیلی رو به کاهش است. استفاده ی بی رویه از منابع سوخت فسیلی با آلوده ساختن محیط زیست، زندگی در کره ی زمین را تهدید می کند و امروزه یکی از راهکارهایی که برای بحران انرژی پیشنهاد می شود، در کنار اصلاح الگوی مصرف، استفاده از انرژی های تجدیدپذیر است. انرژی خورشیدی از جمله انرژی های تجدیدپذیر است و از مولفه های اصلی توسعه پایدار محسوب می شود. این پژوهش، به بررسی و شناخت پتانسیل انرژی خورشیدی و عوامل موثر در جایگزینی آن با سوخت های فسیلی، خصوصا در بخش ساختمان های مسکونی در شهر تهران پرداخته است و از حیث هدف، کاربردی و از حیث نوع، توصیفی تحلیلی است و از 4 مرحله ی اصلی تشکیل شده است: در مرحله ی نخست، جهت شناسایی و بررسی وضعیت موجود انرژی تولیدی و مصرفی، به مطالعه، بررسی و مقایسه ی داده های مربوط به مصرف انرژی حاصل از کلیه سوخت های فسیلی، انرژی های تجدیدناپذیر و تجدید ، در مرحله دوم، پتانسل انرژی خورشیدی در شهر تهران با استفاده از اطلاعات بدست آمده از ایستگاه سینوپتیکی مهرآباد شهر تهران، در مرحله سوم به بررسی وضعیت عملکردی و هزینه زیرساخت لازم جهت بهره برداری سیستم های فتوولتائیک در مقایسه با سوخت های فسیلی، پرداخته شد و درمرحله آخر، فرآیند طراحی و تحلیل نحوه انتخاب سیستم فتوولتاییک با اجرا بر روی یک سیستم نمونه تشریح شده است. نتایج حاکی از آن است که با توجه به شرایط توپوگرافی و موقعیت جغرافیایی، شهر تهران دارای ظرفیت بالای انرژی خورشیدی می باشد که زمینه های بهره مندی از توسعه پایدار را در این شهر فراهم می کند. همچنین نتایج نشان داده که در ساختمان مسکونی مورد مطالعه استفاده و فعال سازی سامانه های فتوولتائیک خورشیدی سودآوری اقتصادی قابل ملاحظه ای داشته که خود بستری برای دستیابی به توسعه پایدار است.
    کلیدواژگان: توسعه پایدار، انرژی خورشیدی، سیستم های فتوولتائیک، شهر تهران
  • حمیده سادات آقامیری *، بیژن رحمانی صفحات 56-76
    پژوهش حاضر به منظور بررسی تاثیر بحران آب بر مهاجرت روستایی و امنیت غذایی در روستاهای شهرستان خوانسار صورت گرفته است . آمارها نشان می دهد در سال های اخیر کاهش منابع آب روستایی منجر به افزایش مهاجرت در این منطقه شده ، جمعیت کشاورز روستایی کاهش و بر سطح تولید و امنیت غذایی اثر گذاشته است. بر این اساس، سوال اصلی این تحقیق این است که آیا مهاجرت روستایی ناشی از منابع آب تهدیدی برای امنیت غذایی در مقیاس کل است؟ برای پاسخ به این سوال با توجه به نگرش منطقه ای تحقیق ابتدا وضعیت منابع آب روستایی در این نقاط و سطح استان بررسی و در ادامه تعاریف مختلف از امنیت غذایی مورد ارزیابی قرار گرفت . با توجه به نظریه ها و شاخص های تحقیق 5 روستا از 3 دهستان بخش مرکزی خوانسار به صورت تصادفی سیستماتیک انتخاب شد . شاخص مهاجرت در کنار امنیت غذایی بررسی و با توجه به ارتباط نزدیک امنیت غذایی و کشاورزی شرایط اجتماعی و اقتصادی روستاییان در این بخش مورد توجه ویژه قرار گرفت . این شاخص شامل اهداف و سن مهاجرت، شرایط محیطی ، اقتصادی و اجتماعی مهاجران روستایی است. نتایج پژوهش نشان داد بیش از 60٪ مهاجرت به صورت مهاجرت روستاشهری است که جوانان در راس قرار دارند. بنابراین، کاهش نیروی کار در جامعه روستایی و تفاوت جنسی به دلیل درصد بالای مهاجرت مردان نسبت به زنان، نتیجه اصلی وضعیت مهاجرت های وابسته به آب در مناطق روستایی بود. طبق نتایج با وجود رابطه نزدیک بین کشاورزی و امنیت غذایی، افزایش مهاجرت روستایی به دلیل آب، باعث کاهش نیروی تولید در روستاها شده و تهدید جدی برای امنیت غذایی است. این تحقیق یک یادآوری است که با با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و با توجه به تاثیر این مهاجرت در شرایط اقتصادی بررسی تئوری های اقتصادی در این بخش در راس قرار دارد. نتیجه گیری این بررسی بر اساس ضریب همبستگی کندال صورت گرفته است .
    کلیدواژگان: منابع آب، مهاجرت روستایی، امنیت غذایی
  • بابک جعفریان، رحیم سرور*، رضا برنا صفحات 77-94
    انوشتار حاضر به دلیل ایجاد درک و دانشی کاربردی برای مسئولان و مدیران استان تهران در زمینه شناسایی و سطح بندی موانع کلیدی بر تحقق-پذیری طرح های آمایش سرزمین در استان تهران، ازنظر هدف گذاری کاربردی و از منظر روش جمع آوری داده ، توصیفی از نوع پیمایشی است. برای انجام این پژوهش با بررسی جامع و همچنین با استفاده ازنظر خبرگان و متخصصان، 22 عامل موثر با استفاده از روش تحلیل ساختاری آینده پژوهی از بین 64 متغیر برای مدل یابی موانع موثر در تحقق پذیری طرح های آمایش سرزمین شناسایی شدند. سپس با استفاده از تکنیک تلفیقی مدل سازی ساختاری تفسیری و با استفاده از ابزار پرسشنامه، عوامل در هشت گروه سطح بندی شدند. در ادامه، پس از مشخص شدن سطوح هریک از عوامل و همچنین با درنظرگرفتن ماتریس در دسترس پذیری نهایی، مدل نهایی ساختاری- تفسیری ترسیم شده است .بر اساس نتایج، عواملی مانند تعدد قوانین و مقررات در ارتباط با آمایش سرزمین، عدم وجود برنامه ریزی راهبردی نهادی در ارتباط با آمایش سرزمین استان، ضعف طرح و برنامه های آمایشی تهیه شده در ارائه الگویی کارآمد برای توسعه پایدار یکپارچه مناطق مختلف استان، عدم حضور ذینفعان و ذی نفوذان در فرایند تصمیم گیری و تصمیم سازی در بخش آمایش سرزمین، فقدان قواعد و مقررات مناسب و تفکر نظامند و نهادینه برای مدیریت سرزمین و روشن نبودن جایگاه طرح آمایش استان در نظام برنامه ریزی استان تهران جزو متغیر های کلیدی و تاثیرگذار بر عدم تحقق پذیری طرح-های آمایش سرزمین در استان تهران به شمار می روند.
    کلیدواژگان: آمایش سرزمین، تحلیل سارختای، مدل سازی ساختاری - تفسیری، تحلیل MICMAC، استان تهران
  • وحید یاری قلی *، محسن احدنژاد روشتی، ژیلا سجادی صفحات 95-108
    امروزه زیست پذیری شهری گفتمانی نیرومند را در توسعه ی شهری و طراحی شهری بازتاب می دهد که در پیشینه ی برنامه ریزی شهری رواج پیدا کرده است. اجرای طرح های توسعه شهری، یکی از اقدامات اساسی در برنامه ریزی و مدیریت شهری جهت زیست پذیر نمودن شهر برای ساکنین و تضمین کننده ادامه حیات شهر برای مدت طولانی می باشد. بنابرین هدف پژوهش حاضر، بررسی وضعیت موجود شهر زنجان از نظر شاخص های زیست پذیری و نحوه عملکرد طرح های توسعه شهری در زیست پذیر کردن شهر زنجان می باشد. روش تحقیق پژوهش حاضر کمی توصیفی-تحلیلی و از نظر هدف، کاربردی است. نتایج پژوهش بیانگر این امر می باشد که یافته های حاصل از تحلیل شاخص های ذهنی براساس توزیع پرسشنامه بین جامعه آماری نشان داد که، وضعیت زیست پذیری عینی وذهنی تقریبا منطبق بر هم نیستند. طبق نتایج بدست آمده از تحلیل رگرسیونی، میزان ارتباط و همبستگی زیست پذیری با طرح های توسعه شهری 0.622 است. با توجه به سطح معنی داری0.000 و پایین بودن آن از 0.05< Pفرضیه صفر رد می شود و می توان گفت که رابطه دو متغیر زیست پذیری با طرح های توسعه شهری معنادار است. به عبارتی، اجرای طرح های توسعه شهری 37 درصد از زیست پذیری شهر زنجان را تبیین می کند. علاوه براین، بیشترین مقدار همبستگی اجرای طرح های توسعه شهری با شاخص اجتماعی 0.369 و کمترین مقدار نیز متعلق به اقتصادی با 0.167 است.
    کلیدواژگان: زیست پذیری، توسعه شهری، طرح جامع شهری، شهر زنجان
  • علیرضا بندرآباد صفحات 109-123
    تفاوتهای جنسیتی در فضای عمومی شهری می توانند سر منشاء بسیاری از عوامل تاثیر گذار بر کیفیت محیط شهر باشند. بررسی این گزاره نیازمند درک دقیق از مفهوم ادراک محیط شهری است.تفسیر وتعبیر آنچه گیرنده های حسی ما از محیط پیرامون دریافت کرده اند،در مغز صورت می گیرد.این عمل ،ادراک نام دارد که به شناخت می انجامد . این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه تفاوتهای جنسیتی شهروندان می تواند باعث تغییر برداشت حسی و در نهایت ادراک آنان از محیط شهری شده و عوامل و انگاره های این گونه ادراک کدامند؟ روش اصلی پژوهش در این نوشتار روش توصیفی به همراه تحلیل محتوای محتوای کیفی و تحلیل داده های برداشت شده با روش مطالعات میدانی انجام شده است. تحلیل محتوای تحقیقات و نظریه های موجود در زمینه عوامل برگرفته از تفاوتهای جنسیتی نیز بخشی از روش این تحقیق بوده است. پس از تدوین مدل مفهومی تحقیق و بر اساس آن یافته های این پژوهش نشان می دهد تفاوتهای جنسیتی نمود بارزی در ادراک سه بعدی ، جهت یابی در محیط شهر، نوع خوانایی محیط ، مهارت نقشه خوانی و در نهایت روش های مسیر یابی و راهیابی پیدا می کنند. بنابراین مولفه های مذکور را می توان به عنوان اصلی ترین انگاره های تفاوتهای ادراکی در محیط شهری به شمار آورد. البته همه اینها مرهون تفاوتها در ساختار مغز انسانها بوده که البته هم برای زنان و هم برای مردان بصورت اکتسابی قابل تغییر است. نکته مهم دیگر مرحله پیش از ادراک محیط یعنی احساس محیط است که توسط حواس پنجگانه دریافت می شود و در نتیجه به انگاره های مورد نظر این تحقیق، تفاوت در بکارگیری حس بینایی، لامسه، شنوایی ، بویایی و چشایی را (البته با درجات اهمیت متفاوت) در میان زنان و مردان را می افزاید.
    کلیدواژگان: ادراک، تفاوتهای ادراکی، محیط شهری، جنسیت
  • نبی اوهانی زنوز*، علی موحد، علی شماعی صفحات 122-138
    محله در شهرهای ایرانی از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و یکی از عناصری است که در شکل دهی به هویت های جمعی نقشی اساسی ایفا می کند.هرچند کالبد،شهر را شکل می دهد، اما در ورای آن با تکرار نقش آفرینی در زندگی روزمره ساکنان و نقش آفرینی در حافظه جمعی بلندمدت آنان، به عناصری هویت بخش تبدیل می شوند که تغییر و تحول در این ساختارها می تواند تغییراتی اساسی را در بنیان های هویتی یک شهر ایجاد نماید. هرچند امروزه محله دیگر به اهمیت و اعتبار گذشته نیست، اما با توجه به هسته های تاریخی باقیمانده از محلات قدیمی، همچنان در برخی از مناطق به هویت بخشی خود ادامه می دهد. طرح های توسعه شهری مانند طرح های بهسازی و نوسازی بافت ها و محلات فرسوده ازجمله مهم ترین طرح ها و ابزارهایی هستند که می توانند تاثیر مثبت یا منفی بر ساختارهای محله و محله گرایی بگذارند. هدف از این پژوهش، بررسی میزان تاثیر اجرای طرح های بهسازی و نوسازی بافت فرسوده شهری در محله گرایی، در منطقه 10 شهرداری تهران است. پژوهش حاضر بر اساس هدف کاربردی و بر اساس روش انجام توصیفی - تحلیلی بوده است. روش گردآوری داده ها اسنادی و میدانی (در قالب پرسشنامه، مصاحبه) بوده است. برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش های آمار توصیفی(فراوانی، میانگین و...) و آمار استنباطی(همبستگی، رگرسیون چند متغیره) با استفاده از نرم افزار spss و همچنین روش تحلیل محتوا استفاده شده است. بدین منظور از شاخص های ساختاری – کالبدی، امنیتی، اقتصادی، بهداشتی بر محله گرایی استفاده شده است. نتایج به دست آمده در این پژوهش نشان می دهند، علی رغم اینکه اجرای طرح های بهسازی و نوسازی بافت فرسوده شهری ازلحاظ ساختاری و کالبدی نتایج چشم گیری در منطقه موردمطالعه داشته اند؛ اما ازلحاظ تاثیرگذاری این طرح ها بر احساس تعلق مردم به منطقه و هویت محلی ضعیف عمل نموده و گاها باعث عدم اعتماد و حس تعلق مردم به محل زندگی و محیط پیرامون خود شده اند و باعث گردیده که موفقیت این طرح ها ازلحاظ اجتماعی آنچنان چشم گیر و موفق به نظر نمی رسند. به طورکلی ارزیابی طرح هاوپروژه های بافت فرسوده شهری منتج از مطالعاتی از راهبردهاوسیاستهای آن پیروی نکرده وموفق به تقویت بنیان های محله گرایی نشده اند و حتی می توان گفت اجرای این طرح ها باعث تضعیف ابعاد محله گرایی و جایگاه محله در نظام اجتماعی شده است.
    کلیدواژگان: بافت فرسوده، بهسازی و نوسازی، محله، محله گرایی، هویت محله ای، منطقه10 تهران
  • مسعود تقوایی، عطیه علی اکبری* صفحات 139-160
    بهبود کیفیت زندگی و رضایتمندی شهروندان از محیط مسکونیشان از اهداف مهم مدیریت شهری است. یکی از سیاست های مسکن در ایران، مسکن سازمانی است، مسکن سازمانی در سطح ملی در زمین های دولتی ایجاد شده است. پس از گذشت سال ها از اجرای آن، ضرورت بررسی نتایج حاصله از این تجربه به لحاظ میزان موفقیت و رضایتمندی در ایجاد کیفیت زندگی احساس می شود. هدف این مقاله ارزیابی میزان رضایتمندی از مساکن سازمانی و بررسی کیفیت محیط مسکونی آنها با توجه به شاخص های موثر در مسکن پایدار (زیست محیطی، دسترسی، زیرساختی – کالبدی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی) در شهر اصفهان است، حال آن که رضایتمندی، مفهومی چند بعدی دارد و از شاخص های مختلفی شکل می گیرد. این تحقیق از نوع کاربردی و با ماهیت توصیفی – تحلیلی و پیمایشی است. در جمع آوری داده ها و اطلاعات از روش های اسنادی و میدانی و ابزار پرسش نامه استفاده شده است. جامعه آماری، ساکنین مساکن سازمانی کوی بهار و کوی اساتید شهر اصفهان می باشد. حجم نمونه به روش کوکران، 384 نفر و تعداد 35 نفر کارشناسان و 35 نفر مدیران تعیین شده اند. در این پژوهش از نرم افزار SPSS و روش آزمون خی دو، تحلیل عاملی و تکنیک SWOT استفاده شده اند. بر اساس آزمون خی 2 مقدار sig در بعد کالبدی کمتر از 0.05 بوده که بیانگر معناداری فرضیه می باشد بدین معنا که در سه پرسش نامه از بخش کالبدی در تمامی گویه ها رضایت دارند. بر اساس آزمون تحلیل عاملی وضعیت شاخص های شش گانه از نظر ساکنان خانه های سازمانی رضایتبخش است. یافته های حاصل از مدل SWOT نشان داد که راهبرد های بازنگری با مجموع ضرایب 77/6 به عنوان اولویت نخست و راهبرد تهاجمی با مجموع ضرایب 49/6 در اولویت ثانوی رضایتمندی مسکن قرار می گیرند.
    کلیدواژگان: مسکن، مسکن سازمانی، رضایتمندی سکونتی، کوی اساتید و کوی بهار شهر اصفهان
  • سعدی محمدی*، سیدبختیار راستگونژاد صفحات 161-177
    تامین معیشت روستاییان و مهمتر از آن، پایدار نمودن سیستم های معیشتی به عنوان اصل اساسی در رویکرد غالب برنامه ریزی توسعه روستایی در عصر حاضر پذیرفته شده است. مهمترین راهکار تحقق این امر نیز، ارتقای سطح تاب آوری معیشت روستاییان می باشد تا بدین ترتیب امکان مقابله، سازگاری و حفظ عملکرد برای سیستم های معیشتی آسیب پذیر روستایی در برابر بحران های طبیعی و انسانی فراهم آید و بدین ترتیب، پایدار گردند. در این راستا نیز، پژوهش کاربردی حاضر به روش توصیفی- تحلیلی به ارزیابی سطح تاب آوری معیشتی مهاجران بازگشتی به بخش خاوومیرآباد شهرستان مریوان پرداخته تا بدین ترتیب شناخت جامعی از وضع موجود سطح تاب آوری معیشتی منطقه مورد مطالعه حاصل گردد و این شناخت زمینه ساز اتخاذ راهکارهای کاربردی جهت هرچه تاب آورتر نمودن نظام معیشتی روستاییان و جذب مهاجران گردد. پرسشنامه-هایی در برگیرنده سه شاخص اصلی تاب آوری معیشتی(اقتصادی،اجتماعی، کالبدی-محیطی) به صورت هدفمند در میان خانوارهای بازگشتی به روستاها توزیع گردید. پس از تجزیه و تحلیل داده های گردآوری شده با استفاده از آزمون های آماری همچون: ویلکاکسون،تی زوجی،تحلیل مسیر و ابزار نزدیک ترین همسایگی در شاخص توزیع فضایی Arc GIS، نشان دادند که با اقدامات اقتصادی و اجتماعی انجام گرفته سطح تاب آوری معیشتی خانوارهای بازگشتی از میانگین نامطلوب 2.69 دوره شهرنشینی به مقدار رضایت بخش 3.39 در دوره بازگشت به روستاها بهبود یافته است و در این میان شاخص اقتصادی می باشد که بیشترین تاثیر را در این بهبود وضعیت داشته است. همچنین توزیع فضایی تاب آوری معیشتی این خانوارها در سطح بخش به صورت نرمال و با رعایت اصل عدالت فضایی صورت گرفته است.
    کلیدواژگان: مهاجرت معکوس، تاب آوری، تاب آوری معیشتی، بخش خاو، میرآباد، شهرستان مریوان
  • سجاد دارابی، لطفعلی کوزگر کالجی * صفحات 178-190
    امروزه از گردشگری به عنوان صنعت گردشگری یاد می شود، که نقش مهمی در توسعه اقتصادی جوامع انسانی را دارد.گسترش صنعت گردشگری به عنوان فعالیتی است که تقریبا بر تمام شاخص های کلان اقتصادی اثر می گذارد. درعصر حاضر با توجه به مقوله جهانی شدن اکثر کشورها و شهرها به دنبال انجام برنامه ریزی مناسب جهت بهبود جایگاه رقابتی خود و به دنبال آن افزایش کیفیت زندگی اجتماعی خود می باشند. این پژوهش با هدف توسعه گردشگری در استان ایلام با استفاده از مدل برنامه ریزی راهبردی، استراتژیک Meta-SWOT انجام شده است. روش این پژوهش توصیفی -تحلیلی و از نظر هدف کاربردی است. روش جمع آوری داده اسنادی، پیمایشی می باشد. جامعه آماری آن شامل 25 نفر از کارشناسان و صاحب نظران حوزه گردشگری می باشد. به منظور تجزیه و تحلیل داده های پژوهش از مدل Meta-SWOT استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مهم ترین عامل در سطح کلان برای توسعه گردشگری استان ایلام ثبات سیاسی می باشد و مهم ترین راهبرد برای توسعه صنعت گردشگری در استان ایلام در رقابت با رقبای منطقه ای خود تردد زوار عتبات عالیات و همچنین اکو توریسم می باشد از جمله عوامل تاثیر گذار دیگر تقویت و توسعه زیر ساخت ها می باشد.
    کلیدواژگان: برنامه ریزی راهبردی، گردشگری، ایلام، Meta-SWOT
  • حسین پیری صحراگرد*، محمدرضا دهمرده، منصور ریگی، ابراهیم شهرکی صفحات 191-204
    شناسایی و بررسی تغییرات کاربری اراضی می تواند به مدیران و برنامه ریزان در شناخت عوامل موثر بر تغییر کاربری و اتخاذ تصمیمات صحیح مدیریتی سطوح مختلف کمک نماید. پژوهش حاضر باهدف بررسی تغییرات کاربری اراضی و تعیین طبقات کاربری اراضی با استفاده از روش سنجش از دور در حوزه آبخیز نوک آباد شهرستان خاش در استان سیستان و بلوچستان انجام شد. بدین منظور پس از تعیین مرز محدوده مورد مطالعه با استفاده از نقشه های 1:50000، داده های چند زمانه مرتبط، از ماهواره لندست سازمان زمین شناسی آمریکا اخذ شد. پس از انجام تصحیحات هندسی، رادیومتری و اتمسفری، طبقه بندی کاربری اراضی بر روی تصاویر ماهواره ای برای دوره های زمانی موردمطالعه (سال های 2016 -2010 -2005 -2000 -1994) تعیین شد. صحت نقشه های تولیدی با استفاده از آزمون صحت کلی و آماره کاپا تعیین شد. پس از تهیه نقشه کاربری اراضی در محیط نرم افزار ArcGIS، مقایسه تغییرات کاربری اراضی بین دوره های مطالعاتی مذکور (هر دوره آماری با دوره آماری قبلی) انجام شد. بر اساس نتایج حاصل، صحت کلی طبقه-بندی نقشه های کاربری تولیدی برای سال های 1994 (45/97%)، 2000 (21/97%)، 2005 (04/98%)، 2010 (09/97%) و 2016 (06/97%) نسبتا خوب ارزیابی شد. نتایج حاصل از بررسی روند تغییرات کاربری های اراضی مشخص نمود که بیشترین تغییرات از نظر وسعت مربوط به مراتع کوهستانی و کمترین تغییرات مربوط به رودخانه ها بوده و در این بین اراضی کشاورزی و مناطق مسکونی تغییرات متوسطی را داشته است که علت عمده این تغییرات را می توان تغییرات اقلیمی و دخالت های انسانی دانست. این نتایج گویای آن است که شناخت صحیح تغییرات کاربری اراضی موجب می گردد، مدیران نقاط قوت و ضعف طرح های اجرایی خود را شناسایی نموده و نسبت به برطرف ساختن آن ها اقدام نمایند.
    کلیدواژگان: کاربری اراضی، حوزه آبخیز نوک آباد، ماهواره لندست، نرم افزار ENVI، مراتع کوهستانی
|
  • hassan kamran, Narjes sadat Hosseini nasrabadi * Pages 5-23
    The geography of science, and among the branches of political geography that are grateful to describe the systematic relations between man (politics) and the geographic environment, is one of the old sciences whose history is based on the length of human life on earth. Today's most important human space environment is cities. The city is a closed space complex that occurs in this set of events, each of which creates a field of study of a science. One of the most important events taking place in the city is political events, in other words, the city has always been linked to the concept of politics. In the event that the impact of political and power relations is on the urban spatial development, political geography, with the often in-town approach, studies these relationships. Therefore, the political geography of the city is to study the impact of the activities of the state and the authorities on various dimensions (socio-cultural, economic, security and environmental) of urban life and citizens. The main question raised here is that "the political geography of the city, why and how to enter the study area of today's urban complex?" According to the hypothesis of this paper, the political geography of the city, to study the political space of the city, Investigates and presents the basic solutions. Thus, the political geography of the city can be considered as one of the branches of geosciences in the study of space and its features.
    Keywords: political geography, city, space, political geography of the city
  • Abaas Saidi * Pages 24-37
    Dam construction is one of the most important development activities to respond to the increasing demand of potable, agricultural and industrial water. The effects and consequences (positive and negative) of a dam, as is directly visible in each component that are considered as a part of geographical spaces has also various visible and invisible signs and symptoms. In this regard dam construction has spatial dimensions and is considered within the spatial planning framework. So as various structures and functions (environmental, social, cultural, political, etc. are considered in spatial systems, therefore reviewing the structural-functional changes caused by the construction of dams and irrigation networks is necessary since it causes organization or disturbances/disruption of a spatial system. This paper aim to investigate the role of implementation and exploitation of Alavian dam irrigation network (which is operating with more than twenty-three years) in organizing the spatial system of rural settlements. The research method has been logical and by using quantitative and qualitative methods, the required information was collected. 370 households were selected using Cochran formula as the statistical sample. For analyzing the data, descriptive and inferential statistics has been used in SPSS (Kendal correlation test, Chi-square, Independence squared, Kruskal-Wallis and Mann-Whitney). The results has been showed that structural-functional changes due to the implementation of the project, in terms of top-down approach did not lead to the organization and development of the spatial system of rural settlements in the study area. Also, there is a significant relationship between the location of settlements, political-administrative divisions of the districts and the developments of the spatial system and the dam, in such a way that the construction of the dam has caused uneven development and disturbance of the spatial system between upstream settlements of the dam (in reservoir area) and downstream of the dam (irrigation network) and in Maragheh and Bonab.
    Keywords: Alavian dam, Maragheh, Bonab area, Structural-functional dynamism, Comprehensive Approach, organization of the spatial system
  • Bahlool Alijani, Saber Shafaie Giglo * Pages 38-55
    Sustainable urban development is about building a relatively ideal and ideal city in which contemporary citizens enjoy a fairly good life and the future generation's ability to meet their needs. Tehran, as the main city in Iran, which has about 20% of the country's population and its changes are influenced extensively and directly throughout the country, should therefore be considered more than other cities in terms of urban development. This research is practical in terms of purpose and in terms of its type, descriptive-analytical and consists of four main stages. In the first phase of this research, in order to identify and assess the current status of produced and consumed energy, we study and compare energy consumption data from all fossil fuels, non-renewable and renewable energy sources. In the second stage, the solar energy potential in Tehran, was studied using the information obtained from the synoptic station Mehrabad. In the third step, the cost of generating energy (electric energy) with fossil fuels or photovoltaic systems was compared. In the final stage, the process of designing and analyzing the choice of photovoltaic systems with run on two sample systems was implemented. The results indicate that the domestic, commercial and public sectors and transportation have the highest energy consumption in Tehran in different parts of the country. And also these two parts form the main part of energy consumption in residential areas. as of 2014, the total supply of energy (including production, imports, ...) of non-renewable fossil fuels is 1.774.5 million barrels of crude oil. As of 2014, the total supply of energy (including production, imports, ...) of non-renewable fossil fuels is 1.774.5 million barrels of crude oil. By contrast, the total supply of renewable energy, especially solar energy, is only 24.9% (equivalent to crude oil barrels), which is only 0.013% of the total energy supply of the country. However, due to high capacities of different energy standards in Tehran, utility rate of solar energy this city is significant. And luckily, in recent years, there has been a downturn in the cost of photovoltaic systems. Therefore, at the end of the research, suggestions were made to enhance the role of solar energy in the sustainable development of Tehran, especially in the construction industry, contains: review and modification of urban planning rules for optimizing energy consumption of fossil fuels, by notification and coercion new guidelines for the use of solar energy in the residential areas of Tehran. Culture -building and development of incentive schemes for the prosperity of the production and use of solar energy by citizens, even in small quantities. Providing necessary infrastructure for utilizing solar energy in the household, public and commercial sectors of Tehran
    Keywords: Tehran city, sustainable urban development, solar energy, photovoltaic systems, fossil fuels, non-renewable energy
  • hamidehsadat aghamiri * Pages 56-76
    The present study was conducted to investigate the impact of water crisis on rural migration and food security in rural place in Khansar. Statistics show that in recent years, the decline in rural water resources has led to an increase in immigration in the area, reducing the rural farmer's population and affecting the level of production and food security. Accordingly, the main question of this research is whether rural immigration from water resources is a threat to global food security? To answer this question, considering the regional attitude of the research, firstly, the status of rural water resources in these areas and the province was investigated and further the various definitions of food security were evaluated. According to theories and research indicators, 5 villages from 3 districts of central Khansar were randomly selected. Immigration index along with food security has been investigated and due to the close relationship between food security and agriculture, the social and economic conditions of villagers in this section have been considered. This indicator includes the goals and age of immigration, the environmental, economic and social conditions of rural migrants. The results of the study showed that more than 60% of immigration is migratory to rural areas where young people are at the top. Therefore, the decline in workforce in rural society and gender differences due to the high percentage of men migrating to women was the main outcome of the status of water dependent migration in rural areas. According to the results, despite the close relationship between agriculture and food security, the increase in rural migration due to water has reduced the production capacity of the villages and poses a serious threat to food security. This research is a reminder that has been done using descriptive-analytic method and considering the impact of this migration on economic conditions, the study of economic theory in this section is at the forefront. The conclusion of this study is based on the correlation coefficient of Kendall.
    Keywords: Water Resources, Rural Immigration, Food Security
  • Babak Jafarian, Rahim Sarvar * Pages 77-94
    This paper is intended to provide an understanding and practical knowledge for officials of Tehran province in identifying and leveling out the key barriers to the implementation of land design plans in Tehran province from the point of view of applied targeting. From the perspective of data collection method, descriptive Survey type. To conduct this research by comprehensive review and also by experts and experts, 22 effective factors were identified using a structural analysis of futures studies from 64 variables to model effective barriers to the feasibility of land allocation plans. Then, using a combined interpretation technique, interpretive structural modeling and using the questionnaire tool, the factors were ranked in eight groups. Then, after determining the levels of each of the factors and also considering the final availability matrix, the final structural-interpretative model is drawn. Based on the results, factors such as the multiplicity of rules and regulations related to the alignment of the land, the lack of institutional strategic planning In connection with the management of the province's land, the weakness of the plans and plans prepared to provide an effective model for the sustainable development of the various regions of the province, the absence of stakeholders and stakeholders in the decision-making and decision-making process in the area of land administration, the lack of appropriate rules and regulations, and Intelligent and systematic thinking for land management and clarity
    Keywords: Land use planning, Structural-Interpretative modeling, MICMAC analysis, Tehran province
  • vahid yarigholi *, mohsen ahadnejhad roshti, Jhila sajadi Pages 95-108
    Today, urban viability reflects a strong discourse on urban development and urban design, which has become prevalent in the history of urban planning. Implementation of urban development plans is one of the basic measures in urban planning and management for the city to be inhabitants of the city and guaranteeing the continued existence of the city for a long time. Therefore, the purpose of this study was to investigate the current status of Zanjan city in terms of livability indicators and how urban development plans can be implemented livability in Zanjan city. The research method of this research is descriptive-analytical and applied in terms of purpose. The results of this study indicate that the findings of the analysis of the mental indices based on the distribution of the questionnaire among the statistical population showed that the Objective and subjective indicators conditions are not nearly consistent. According to the results of regression analysis, the rate of communication and correlation of livability with urban development plans is 0.622. Considering the significant level of 0.000 and its low, it is rejected from the 0.05P <zero hypothesis. It can be said that the relationship between the two variables of livability with the urban development plans is significant. In other words, the implementation of urban development plans accounts for 37% of the Zanjan city's livability. In addition, the highest correlation between the implementation of urban development plans with the social index is 0.369 and the smallest amount is also economic-related with 0.167.
    Keywords: livability, Urban Development, Urban Planning, Zanjan City
  • AliReza BandarAbad * Pages 109-123
    Gender differences in urban public spaces can be the source of many factors affecting the quality of urban environment. A review of this proposition requires an accurate understanding of the concept of urban perception. Interpretation of what our sensory receptors have received from the surrounding environment takes place in the brain. This act is called perception that leads to recognition. The research seeks to answer the question of how the gender differences of citizens can change sensory perception and ultimately their perception of the urban environment and what are the factors and notions of this kind of perception? The main method of research in this article is the descriptive method, along with analyzing the content of qualitative content and analyzing the data extracted by field studies method. An analysis of the content of research and theories on the factors derived from gender differences has also been part of the research method. After designing the conceptual model of the research, the findings of this study shows that Gender differences are manifested in three-dimensional perceptions, city-centered navigation, environment image ability, mapping skills, and ultimately routing and way finding. Therefore, these components can be regarded as the main notions of perceptual differences in urban environments. Of course, all of this is due to differences in the structure of the human brain, which can be altered for both women and men. Another important point before the perception of the environment is the sense of the environment that is received by our five senses and as a result, the ideas of this study add to the difference in the use of sensory, tactile, auditory, olfactory and taste (with varying degrees of importance) among men and women.
    Keywords: Perception, Perception differences, Urban environment, Gender
  • NABI OZANI*, ALI MOVAHED, ALI SHAMAEI Pages 122-138
    The neighborhood has a special place in Iranian cities and is one of the elements that plays a key role in shaping collective identities. However, the body shapes the city, but beyond it, it repeats the role played in the daily lives of the inhabitants and plays a role in long-term collective memory. They become elements of identity that change in these structures can make fundamental changes to the foundations of the identity of a city. However, today, the neighborhood is no longer of importance and credibility, but with respect to the remaining historical nuclei of the old neighborhoods, it continues to identity in some areas. Urban development plans such as renovation and renovation projects of textiles and worn out sites are among the most important designs and tools that can have a positive or negative impact on neighborhood structures and neighborhood. The purpose of this study was to investigate the impact of urbanization and renovation projects on urbanization in district 10 of Tehran municipality. The present research is based on the applied objective and based on the descriptive-analytical method. The data gathering method was documentary and field study (in the form of a questionnaire, interview). Descriptive statistics (frequency, mean, ...) and inferential statistics (correlation, multivariate regression) were used to analyze the data using spss software as well as content analysis method. To this end, structural, physical, security, economic, and health indicators have been used for neighborhoodism. The results of this study indicate that, despite the fact that the implementation of urban regeneration and renovation projects in terms of structural and physical aspects has had dramatic results in the region, but the impact of these plans on the feeling of belonging to people The local area and local identity have been weak and sometimes caused the lack of trust and sense of belonging to the local community and the surrounding environment, making them unsuccessful in terms of social performance. Overall, evaluating urban drainage projects and projects has not been followed up with studies of its strategies and policies, and has not succeeded in strengthening the foundations of neighborhoodism, and it can even be said that the implementation of these plans has weakened the dimensions of neighborhood and neighborhood status in the social system. .
    Keywords: Worn texture, Improvement, renovation, Neighborhood, Homeland Identity, District 10 of Tehran
  • masoud taghvaei, Atiyeh Aliakbari* Pages 139-160
    Improving the quality of life and satisfaction of citizens from their residential environment is an important goal of urban management. One of the housing policies in Iran is institutional housing, institutional housing has been created at the national level on state owned land. After years of its implementation, it is necessary to examine the results of this experience in terms of the degree of success and satisfaction in creating quality of life. The purpose of this paper is to evaluate the satisfaction of organizational accommodation and the quality of their residential environment in Isfahan city according to the effective indicators of sustainable housing (environmental, accessibility, physical infrastructure, cultural, social and economic). While satisfaction has a multi-dimensional concept and is shaped by various indicators. This research is applied in a descriptive-analytical and survey nature. In collecting data and information, documentary and field methods and questionnaire tools have been used. The statistical population is the inhabitants of the Kay-Bahar organizational housing estates and the Isfahan professors' community. The sample size was determined by Cochran method, 384 people and 35 experts and 35 managers. In this study, SPSS software and chi-square test, factor analysis and SWOT technique were used. Based on the Chi 2 test, the sig value in the physical dimension is less than 0.05, which indicates the significance of the hypothesis, that is, they are satisfied in three questionnaires of the physical section in all fields. According to the factor analysis, the status of the six indicators is satisfactory for residents of institutional houses. The findings from the SWOT model showed that the review strategies with a total of 6.77 as the first priority and an aggressive strategy with a total coefficients of 6.49 in the second priority of the satisfaction of the housing.
    Keywords: Housing, Organizational Housing, Residential Satisfaction, Teachers' College, KooyeBahar in Isfahan
  • Dr saadi Mohammadi*, Sayed Bakhtiar Rastgoonejad Pages 161-177
    This research was conducted to analyze and evaluate the effects of the rural immigrants returning on the resilience of rural livelihoods (a case study of Khawmirabad District of Marivan County). The method of this research in terms of purpose is applied, in terms of the method is descriptive-analytical and in terms of the combined method is documentary-survey method. The population of this study was all residents of the Khawmirabad district of Marivan city that regard to the subject matter of this study, household caregivers were selected as the sample. The sample was 354 people. After collecting data, descriptive statistics were used to analyze the data. First, for the normal distribution of data, the Kolmogorov Smirnov test was used. To test the hypotheses and to investigate the effect of rural immigrants returning on resiliency changes in rural areas, one-sample t-test, ANOVA, regression analysis and Friedman analysis were used.The results showed that the rural immigrants' returning on the resilience of livelihoods changes in the villages has a positive and significant effect(P=0.001). In addition, the rural immigrants' returning has a positive impact on the social, economic, physical and environmental resilience of livelihoods (P=0.001). ANOVA showed that there is a significant difference between different aspects of livelihood resilience. This means that there was the greatest difference between economic and environmental dimensions and the economic dimension has a fairly good value (3.65) but they are in a lower position than the environmental dimension (3.19). Regression analysis showed that all dimensions of livelihood resilience (social, natural, physical, financial) had a significant effect on survivor's resilience of villagers but the economic dimension predicts a greater share of livelihood resilience. In general, it can be concluded that the rural immigrants' returning has a positive effect on livelihood resilience of affected villagers.
    Keywords: migration, livelihood viability, Khawmirabad, marivan
  • Lotfali kozegarkaleji *, sajjad darabi Pages 178-190
    Today, tourism is referred to as the tourism industry, which plays an important role in the economic development of human societies. The expansion of the tourism industry is an activity that affects almost all macroeconomic indicators. In the present era, considering the globalization of most countries and cities, they are looking for appropriate planning to improve their competitive position and, consequently, to increase their quality of social life. This research was conducted with the aim of developing tourism in ilam province using the Strategic, Strategic Meta-SWOT Planning Model. The method of this research is descriptive-analytical and in terms of applied purpose. The method of collecting documentary data is survey. The statistical population consists of 25 experts and experts in the field of tourism. In order to analyze the research data, the Meta-SWOT model has been used. The findings of the research show that the main factor in the development of tourism in the province of ilam is political stability and the most important strategy for the development of tourism industry in iIlam province is to compete with its regional rivals and the eco tourism tourists. Among other influential factors is the strengthening and development of infrastructures.
    Keywords: Strategic Planning, Tourism, ilam, Meta-SWOT
  • Hossein Piri Sahragard*, Mohammad reza dahmardeh, Mansour Rigi, Ebrahim shahraki Pages 191-204
    Identifying and reviewing land use change can help managers and planners to identify the factors affecting the change of user and the adoption of appropriate management decisions at different levels. The present study was carried out with the aim of studying land use change and land use classes using remote sensing method in Noukabad watershed in Khash city, Sistan and Baluchestan province. For this purpose, after determining the boundary of the study area, using maps 1:50000, associated temporal data were obtained from the Landsat Satellite of the American Geological Survey. After geometric, radiometric and atmospheric correction, land use classification based on satellite images for study periods (1994-2000-2005-2010-2016 years) were determined. The accuracy of the production maps was determined using the general accuracy and kappa coefficient. After the application of the land use map in the ArcGIS software environment, the comparison of land use changes between the studied periods (each statistical period with the previous statistical period) was performed. Based on the results, overall classification accuracy of user-generated maps for the years 1994 (97.45%), 2000 (97.21%), 2005 (98.04%), 2010 (97.09%) and 2016 (97.06%) were rated as relatively good. The results of land use change trend showed that the most changes were in mountainous rangelands and the least changes were related to rivers, and in the meanwhile, agricultural lands and residential areas had moderate changes, which the main reason of these changes can be considered climate change and human intervention. These results indicate that the correct recognition of land use changes is caused, Managers identify the strengths and weaknesses of their executive plans and take steps to resolve them.
    Keywords: Land use, Nukabad watershed, Landsat satellite, ENVI software, Mountain ranges